Netbeheerder Tennet sluit verschillende nieuw te bouwen datacenters voorlopig niet aan op het elektriciteitsnet, omdat het anders overbelast dreigt te raken. Tennet beloofde de bedrijven eerder wel een aansluiting, maar komt daar van terug.

Daardoor dreigt de netbeheerder nu zelf in de problemen te komen. Een Australisch datacenterbedrijf eist bij de rechter dat Tennet zo snel mogelijk toch verder gaat met aansluiten. Doet de netbeheerder dat niet, dan wil het bedrijf vanaf 1 juni iedere dag 500.000 euro van Tennet.

Dit kan een kostbare zaak worden voor Tennet en daarmee indirect voor Nederland. De netbeheerder is eigendom van de staat en wordt grotendeels gefinancierd via de netbeheerderskosten die iedereen bij z'n elektriciteitsrekening betaalt.

Groot aantal datacenters

De zaak draait om het hoogspanningsstation in Vijfhuizen, onder de rook van Schiphol. Dat wordt de komende jaren flink uitgebreid, maar tegelijk hebben zich bij Tennet zo veel bedrijven aangemeld voor een stroomaansluiting dat de vraag groter is dan Tennet kan leveren. Veel van die aanvragen komen van datacenters.

Voordat het stroomnet in de regio vol zat, zegde Tennet die datacenters toe om stroom te leveren. Afgelopen januari kwam de netbeheerder terug van die afspraak. Een "handvol" bedrijven kreeg een brief waarin staat dat hun aanvraag wordt "gepauzeerd" en dat ze pas in 2035 op het net worden aangesloten. Dat is veelal jaren later dan gepland.

Het Australische Goodman pikt dat niet. Het stelt dat het op basis van de afspraken met Tennet al investeringen heeft gedaan. Zo kocht Goodman onder meer vlak bij Schiphol een stuk grond voor 15 miljoen euro en betaalde het Tennet circa een half miljoen om werkzaamheden voor de stroomaansluiting voor te bereiden.

De ontwikkelaar wil nu dat Tennet volgens afspraak een aansluiting van 70 megawatt levert, goed voor 70.000 huishoudens. Dat is bijna 5 procent van het vermogen dat het toch al overvraagde onderstation kan leveren. Goodman wil bij de opening van het datacenter eind 2029 gegarandeerd stroom hebben.

Gevolgen voor investeringsklimaat

Het overvolle stroomnet in de regio raakt niet alleen bedrijven. Voor twee nieuwe schoolgebouwen in de gemeente Haarlemmermeer was ook geen plek op het stroomnet. Zij kregen een gasaansluiting. Ook is het ongewis of de nieuwbouw van het gemeentehuis een aansluiting kan krijgen en in hoeverre inwoners kunnen verduurzamen.

Reactie Tennet

Tennet wilde niet voor een camera reageren, maar stuurde wel een schriftelijke reactie.

Tennet heeft de afweging gemaakt tussen doorgaan met aansluittrajecten en de netveiligheid. Zouden we deze partijen nu wel aansluiten, dan zou dit leiden tot forse overschrijdingen van de aanwezige transportcapaciteit op het hoogspanningsnet. Die overschrijdingen brengen reële risico's met zich mee. In het uiterste geval kan dat leiden tot stroomuitval, met gevolgen voor de vitale infrastructuur, bedrijven en huishoudens. Zodra er ruimte ontstaat op het net, worden deze klanten aangesloten. Tennet begrijpt dat partijen duidelijkheid willen over hun aansluiting en zo snel mogelijk aangesloten willen worden op het hoogspanningsnet. Daar doen wij ons uiterste best voor.

De opvallende rechtszaak illustreert hoe hoog de nood is. "Het loopt Tennet volledig over de schoenen", zegt energie-expert Remco de Boer. Hij vraagt zich af of de netbeheerder er nog wel in slaagt om goede prognoses te maken van de ruimte die er nog is op het net.

Hij vreest dat de zaak gevolgen kan hebben voor het investeringsklimaat. Het is voor bedrijven lastig plannen te maken en investeringen te doen als een stroomaansluiting intussen onzeker blijft: "Zou Tennet in het gelijk worden gesteld, dan heb je als bedrijf vanaf nu geen enkele zekerheid meer. Nul."

Steeds meer rechtszaken

Van oudsher waren er vrijwel geen rechtszaken om een aansluiting te krijgen op het stroomnet. "Maar de afgelopen drie, vier jaar heeft dat een enorme vlucht genomen", zegt Floris Pels Rijcken, advocaat bij Poelmann van den Broek.

Ruimte op het stroomnet was altijd vanzelfsprekend, maar de overheid stimuleert al jaren dat bedrijven en burgers elektrificeren. Bedrijven willen nu uitbreiden of verduurzamen en er wordt gewerkt aan nieuwe woonwijken.

Aansluiting op hoogspanningsnet

Tot dusver werden rechtszaken om een stroomaansluiting vooral gevoerd tegen regionale netbeheerders en niet tegen de landelijke beheerder Tennet. "Het gaat niet zo vaak om een aansluiting op het hoogspanningsnet", zegt Pels Rijcken. Daardoor staat er meer op het spel. Het gaat om zwaardere verbindingen en waarschijnlijk grotere investeringen.

Vakgenoten schetsen eenzelfde beeld. "Het aantal rechtszaken tegen netbeheerders neemt merkbaar toe", zegt Jelle Cosijnse, advocaat bij Nysingh. "In zoverre is dit geen uitzonderlijke zaak, maar het is wel uitzonderlijk dat dit zo'n groot project is."

Woensdag doet de kortgedingrechter in Arnhem uitspraak. De juristen zijn terughoudend met het inschatten van wie er gaat winnen, omdat niet alle relevante documenten openbaar zijn. Duidelijk is dat Tennet diverse toezeggingen heeft gedaan, maar in eerdere rechtszaken bleek vaak dat netbeheerders juridisch sterk staan. Cosijnse: "Doorgaans trekt de netbeheerder in dit soort zaken aan het langste eind."

De nachttrein die sinds vorig jaar rijdt tussen Zwolle en de Randstad, komt niet uit de kosten. Uit een eerste analyse die vervoerder Arriva heeft gemaakt blijkt dat bijdragen van de gemeentes Almere en Lelystad cruciaal zijn. Zonder dat geld kan de lijn financieel niet uit, schrijft Omroep Flevoland.

De trein rijdt elke week in de nachten van vrijdag op zaterdag en van zaterdag op zondag. Het was het idee dat de verbinding het uitgaan in bijvoorbeeld Amsterdam of Zwolle makkelijker zou maken voor Flevolanders. Ook zou Schiphol zo beter bereikbaar zijn met het ov.

Geld van gemeentes

Van de 71 ritten die er het afgelopen jaar zijn gemaakt, waren vooral de ritten vanuit Amsterdam populair: 2814 passagiers gingen vanuit die stad naar Flevoland of Zwolle. Almere en Lelystad Centrum waren de populairste bestemmingen.

Vanuit beide steden gingen 293 mensen naar Amsterdam en 211 naar Schiphol. In totaal waren de kosten voor Arriva voor de ritten bijna 180.000 euro. Lelystad en Almere beloofden aan het begin van de proef ieder garant te staan voor 100.000 euro.

De reizigersaantallen betekenen dat zelfs als het aantal passagiers significant zou toenemen, er nog altijd geld nodig is vanuit de gemeentes.

Goede sfeer

Arriva is te spreken over de sfeer aan boord van de treinen. Hoewel het gaat om uitgaanspubliek, hadden de meeste reizigers "een gezellige dronk" en was er nauwelijks overlast. Er werden twee personen aangehouden, eentje voor zwartrijden en de ander voor zakkenrollen.

De proef duurt nog tot eind dit jaar. Het is dan aan de gemeentes om te kijken wat het vervolg wordt.

Een 22-jarige Brit heeft vijf mensen bij een hotel in de omgeving van Schiphol aangevallen en ernstig mishandeld, meldt de Koninklijke Marechaussee. De man wordt onder meer verdacht van poging tot doodslag.

De geweldsincidenten vonden zondagavond al plaats. Vijf mensen moesten worden overgebracht naar het ziekenhuis voor behandeling van hun verwondingen.

"Hij heeft deze mensen ogenschijnlijk uit het niets aangevallen", zegt een woordvoerder van de marechaussee. "Deze mensen werden hevig bloedend en in paniek aangetroffen."

De 22-jarige Brit vluchtte nadat hij de mensen had mishandeld. Na een korte achtervolging werd hij aangehouden. Hij wordt naast poging tot doodslag ook verdacht van zware mishandeling.

Hij zit vast en wordt verhoord. De man is nog niet voorgeleid. De marechaussee onderzoekt de zaak onder leiding van het Openbaar Ministerie Noord-Holland.

Het Openbaar Ministerie wil dat drugskoeriers op Schiphol voortaan weer zwaarder worden gestraft. Zij komen er nu makkelijker vanaf dan elders in het land, zegt het OM. De rechtbank vond juist dat ze te hard werden aangepakt.

Vandaag stonden meerdere drugskoeriers terecht in hoger beroep. De mannen en vrouwen zijn op de luchthaven betrapt met drugs in hun bagage.

De rechtbank Noord-Holland veroordeelde hen vorig jaar tot lagere straffen dan gebruikelijk. Volgens de rechtbank is er een "onrechtvaardige scheefgroei" ontstaan tussen de straffen voor koeriers en de straffen voor grote drugsbazen.

Deze laatste groep zit hoog in de criminele organisatie en houdt zich vaak bezig met de smokkel van honderden kilo's cocaïne of meer. Steeds vaker maken zulke 'grote vissen' procesafspraken met het Openbaar Ministerie. Onderdeel daarvan is bijna altijd een lagere straf.

Straffen naar beneden

De rechtbank vond dat niet eerlijk tegenover de koeriers die op Schiphol worden betrapt met relatief kleine hoeveelheden drugs. Zij staan onder aan de ladder en zouden naar verhouding te zwaar worden gestraft.

Daarom besloot de rechtbank Noord-Holland vorig jaar om de bestaande richtlijnen los te laten en de straffen naar beneden bij te stellen. Zo kreeg een Colombiaanse smokkelaar twee jaar cel in plaats van de gebruikelijke drie jaar.

Het Openbaar Ministerie was het daar niet mee eens en ging in hoger beroep. De eerste zaken met lagere straffen dienden vanmiddag bij het gerechtshof in Amsterdam.

Onwenselijk

Daar eiste het OM weer celstraffen volgens de oorspronkelijke, landelijke norm. Volgens justitie is het onwenselijk dat de rechtbank in Noord-Holland daarvan is afgeweken. Nu dreigen drugskoeriers op de ene plek zwaarder te worden bestraft dan op de andere plek, afhankelijk van de rechtbank waar hun zaak dient.

Een drugskoerier die bijvoorbeeld in Amsterdam wordt gepakt, zou nu volgens het OM een hogere straf kunnen krijgen dan een drugskoerier die op Schiphol wordt aangehouden. "Vanuit het oogpunt van rechtsgelijkheid is dit niet uit te leggen", zei de advocaat-generaal van het Openbaar Ministerie vandaag.

Het OM hoopt daarom dat het gerechtshof wel gewoon uitgaat van de landelijke richtlijnen. Zo eiste het OM vier jaar cel tegen een van de smokkelaars. Op 21 april doet het hof uitspraak in twaalf zaken tegen drugskoeriers op Schiphol, die eerder een lagere straf kregen.

Sinds de oorlog in het Midden-Oosten betalen we niet alleen meer aan de pomp; ook de prijs van brandstof voor vliegtuigen is meer dan verdubbeld. De prijs van kerosine verandert elke dag en dat voelen vooral de luchtvaartmaatschappijen, die hun tickets al hebben verhoogd. Als deze situatie van schaarste aanhoudt, is er straks dan nog voldoende brandstof in Europa om te kunnen vliegen?

Een groot deel van de kerosine komt uit het Midden-Oosten en die aanvoer is tot stilstand gekomen. Daarmee staat het aanbod extra onder druk, zeggen luchtvaartdeskundigen. "De prijsstijging is sterker dan aan de pomp, omdat er geen accijnzen worden geheven op kerosine", zegt ING-econoom Rico Luman. De aanvoer van kerosine is ook afhankelijk van de Straat van Hormuz, die nu is geblokkeerd. "Ongeveer 30 procent van wat in Europa wordt geleverd, komt uit de Golfregio", zegt Luman.

Nu de oorlogssituatie aanhoudt, kunnen de prijzen van vliegtickets mogelijk nog verder oplopen. "Op dit moment is de hele keten verstoord. De prijs van kerosine hangt niet alleen af van de ruwe olieprijs, maar ook van wat er later in de raffinageketen gebeurt", zegt luchtvaarteconoom Floris de Haan van de Erasmus Universiteit. Hij ziet dat maatschappijen afwachten wat de concurrentie doet met de prijzen.

Bij HeliCentre in Lelystad hebben ze juist niet afgewacht. Het bedrijf op vliegveld Lelystad verzorgt helikoptervluchten en leidt ook mensen op tot piloot. Om niet zonder kerosine te komen zitten of het risico te lopen op verdere prijsstijgingen, hebben ze een tankwagen van 30.000 liter kerosine besteld.

"Het is zo langzamerhand vloeibaar goud geworden", zegt Henry Hondebrink, die de helikopters voltankt. De directeur, Jeroen Peddemors, heeft zijn prijzen nog niet verhoogd, maar is dat wel van plan. "We zitten nu op bijna 3 euro voor een liter kerosine, normaal was dat tussen de 2,20 euro en 2,30 euro."

Fuel hedging

De Haan ziet dat niet elke maatschappij op dezelfde manier wordt geraakt. "In de Golfregio worden ze het meest getroffen op het gebied van veiligheid, die hebben nu echt een probleem." Afhankelijk van de thuisbasis en het netwerk van luchtvaartmaatschappijen hebben ze meer of minder last van de situatie in de Golf. Ook hebben Europese luchtvaartmaatschappijen zich ingedekt met brandstofcontracten, door van tevoren de kerosineprijs vast te leggen, ook wel fuel hedging genoemd. Het is ook wel vergelijkbaar met het afsluiten van een vast energiecontract.

"Zo had Air France-KLM begin dit jaar 62 procent van de brandstofkosten afgedekt, dus niet volledig. Er is bijna geen luchtvaartmaatschappij die dat volledig doet", zegt Luman. De ING-econoom ziet dat er in Amerika niet wordt gehedged en daarom worden ze sneller blootgesteld aan de prijsbewegingen.

Tekorten

Onlangs zei de topman van Shell dat hij verwacht dat kerosine en diesel in Europa schaarser worden. Volgens Luman is daar nu nog geen sprake van: "Luchthavens hebben nog voldoende voorraad."

Dat komt doordat de luchthavens in Noordwest-Europa het voordeel hebben dat ze in de buurt zijn van raffinaderijen en grote kerosinevoorraden in de havens van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen, ook wel het ARA-gebied genoemd, legt Luman uit.

"Er liggen ook pijpleidingen van de havens naar Schiphol en de Duitse luchthaven Frankfurt. In de havens is ook nog een flinke buffervoorraad aanwezig bij opslagmaatschappijen zoals Vopak, die kan worden ingezet." Dus tekorten in Europa en op die luchthavens verwacht de econoom nog niet direct.

Veel mensen hebben al tickets voor de mei- en zomervakantie, maar boekingen voor het najaar en de winter kunnen wel duurder uitpakken, volgens Luman. "Zeker voor de langere afstanden waarop relatief veel brandstof wordt gebruikt en het aandeel in de kosten ook hoger ligt."

Een 21-jarige man uit Eindhoven is gisteravond opgepakt in een terrorismeonderzoek. "Onderzocht wordt of hij banden heeft met Islamitische Staat (IS)", laat de politie weten.

De Dienst Speciale Interventies (DSI) van de politie viel gisteravond met een stormram en kettingzaag binnen in een rijtjeswoning aan de Ruysdaelbaan in Eindhoven, meldt Omroep Brabant.

Korte tijd later werd de 21-jarige verdachte afgevoerd. De omroep meldt dat politiemensen daarna nog uitgebreid onderzoek deden in het huis. Door het raam van het huis was te zien hoe agenten beelden bekeken van gemaskerde mannen en vuurwapens. Ook zouden Arabische teksten te zien zijn geweest.

Later op de avond kwam een gespecialiseerd bedrijf in het vervoeren van gevaarlijke stoffen naar het huis. Volgens buurtbewoners werd er vuurwerk meegenomen.

De verdachte wordt dinsdag voorgeleid aan de rechter-commissaris. Omdat het onderzoek nog loopt, wil de politie verder niets zeggen.

Eerdere aanhoudingen

Vorig jaar mei werden in Eindhoven en Maassluis ook twee mensen aangehouden op verdenking van terrorisme. Toen ging het om twee Syriërs van 32 en 34 jaar oud.

In juni 2023 werden in Eindhoven en Deventer twee jongens van 16 en 19 opgepakt die contact zouden hebben gehad met IS-aanhangers en verdacht werden van het plannen van een aanslag.

In september 2021 hield de politie in Eindhoven negen mannen aan op verdenking van het voorbereiden van en trainen voor een terroristische aanslag. De verdenkingen waren zo serieus, dat het Openbaar Ministerie (OM) toen zei dat een terroristische dreiging was afgewend. De verdachten waren tussen de 18 en 31 jaar oud en hadden de Nederlandse nationaliteit.

Mark Rutte

In maart 2023 bij de rechtszaak in de speciaal beveiligde rechtbank op Schiphol, zei het OM dat de negen mannen onderling onder andere hadden gesproken over het vermoorden van Mark Rutte en Geert Wilders.

Ook zouden ze naar jihadistische video's hebben gekeken en een schiettraining hebben gevolgd in Bulgarije. Hun advocaten zeiden dat de mannen geen plannen hadden om echt een aanslag te plegen en slechts "foute grappen" hadden gemaakt. De rechtbank sprak ze vrij.

Goedemorgen! De BBB houdt vanavond in Barneveld een extra ledenvergadering over de koers van de partij en de mogelijke terugkeer van Mona Keijzer. Het is de tweede dag dat buitenlandministers van de G7-landen bij elkaar komen in Frankrijk en vandaag is ook de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio aanwezig.

Eerst het weer: Vanochtend is het nog droog en vrij zonnig. Daarna neemt de bewolking toe en later vanmiddag volgt vanuit het westen regen. Het wordt 9 of 10 graden bij een matige tot vrij krachtige zuidwestenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten?

Dit is er vannacht gebeurd:

Het Israëlische leger zegt vannacht een "grootschalige golf van luchtaanvallen" te hebben uitgevoerd op Teheran. Het is nog onduidelijk wat deze doelen waren en of er daarbij slachtoffers zijn gevallen. Ook in andere steden wordt melding gemaakt van aanvallen.

Vanuit Iran zijn ook opnieuw raketten afgevuurd op Israël, meldt het Israëlische nieuwsmedium Ynet. Die zouden onder meer zijn gericht op het midden van het land. Over slachtoffers en schade aan gebouwen is nog niets bekend.

Lees meer over de ontwikkelingen in het Midden-Oosten in ons liveblog.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) heeft op Schiphol 261 papegaaieneieren in beslag genomen. De douane vond de eieren in handbagage van een man en vrouw die van Midden-Amerika naar Azië reisden.

"Het gaat vermoedelijk om uit het wild geroofde eieren van verschillende soorten papegaaien", zegt het NVWA. De eieren waren verpakt in papier en T-shirts. Bij de controle hoorden inspecteurs gepiep. "Dat bleek afkomstig van een kuiken dat op dat moment uit het ei kwam."

Fijne dag!

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft 261 papegaai-eieren in beslag genomen op Schiphol. De douane vond de eieren in de handbagage van een man en een vrouw die van Midden-Amerika naar Azië reisden.

"Het gaat vermoedelijk om uit het wild geroofde eieren van verschillende soorten papegaaien", meldt de NVWA. Elk ei was verpakt in papier. Twintig eieren zaten in T-shirts gewikkeld. Bij de controle van een van die pakketjes hoorden inspecteurs gepiep. "Dat bleek afkomstig van een kuiken dat op dat moment uit het ei kwam."

Het was duidelijk dat het om een papegaai ging, maar het vogeltje is nog te klein om vast te stellen tot welke soort het behoort.

Bekijk hier hoe de papegaai uit het ei komt:

"Het kuiken en de eieren zijn met spoed naar een gespecialiseerde opvang gebracht", laat de toezichthouder weten. "Daar worden de eieren uitgebroed en krijgen de kuikens de juiste zorg."

Strenge regels

Er gelden strenge regels voor het bezit en de handel in papegaaien. Met de illegale handel in vogels wordt veel geld verdiend.

De dieren staan op de zogenoemde Cites-lijst. Op die lijst staan honderden soorten planten en dieren waarover ruim 180 landen hebben afgesproken dat ze niet zonder vergunning mogen worden verhandeld. In sommige gevallen mag dat zelfs helemaal niet.

De man en de vrouw zijn aangehouden. Het stel had geen officiële documenten om aan te tonen dat zij de eieren in hun bezit mochten hebben.

Aan de westkant van Amsterdam heeft vanmiddag op een industrieterrein brand gewoed. Daardoor trok een grote rookwolk over de hoofdstad die van veraf te zien was. De brand is inmiddels onder controle, meldt de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.

Er was een NL-Alert verstuurd in een groot gebied. De waarschuwingsmelding kwam binnen bij mensen in Amsterdam-West, Badhoevedorp en een deel van Amstelveen. Inwoners daar werd geadviseerd hun ramen en deuren te sluiten.

De brand op industrieterrein Westpoort ontstond even na 15.00 uur bij een bedrijf met scooters. Volgens stadszender AT5 stonden buiten het bedrijf eerst een busje en een aantal elektrische huurscooters in brand, maar sloeg het vuur over naar een opslagloods.

Weinig watertoevoer

De brandweer had aanvankelijk grote moeite met het bluswerk. Er waren problemen met de watertoevoer op het terrein.

De panden waar de rook overheen trok, werden ontruimd. Mensen in andere gebouwen op het industrieterrein moesten een tijdje binnenblijven.

De rook was zo hevig dat die in een groot gebied te zien was. Op sociale media staan berichten van mensen tot aan Rotterdam die de rookwolken zagen langstrekken.

Rond 17.00 uur begon de rook af te nemen. Uit voorzorg was er een traumahelikopter geland, maar volgens de brandweer zijn er geen gewonden gevallen.

Het gebouw aan de Nieuwe Hemweg moet als verloren worden beschouwd. De brandweer heeft het uitgebrande pand gesloopt.

In de omgeving kan mogelijk brandafval, zoals roetdeeltjes, brandhout of papier, worden gevonden. De veiligheidsregio raadt aan om de brandresten met handschoenen, warm water en een sopje te verwijderen.

Ambtenaren gaan morgen actie voeren op drie bruggen over het Eemskanaal in Noordoost-Groningen. Uit protest tegen het uitblijven van een loonsverhoging dit jaar zetten ze de bruggen om de beurt een kwartier lang open. De actie begint om 14.00 uur en duurt tot 22.00 uur 's avonds.

"Dit is geen standaard vakbondsactie. Voor zover wij weten is dit nog nooit eerder gebeurd", zegt Peter Wulms van AC Rijksvakbonden bij RTV Noord. "Dat medewerkers van Rijkswaterstaat naar dit soort middelen grijpen, laat zien hoe hoog het zit."

De vakbonden zijn al sinds afgelopen november boos op het kabinet. Onderhandelingen over een nieuwe cao liepen toen vast, doordat de Rijksoverheid nul procent loonsverhoging voor 2026 voorstelde. Volgens de vakbonden betekent dat, dat ambtenaren er onder de streep op achteruit gaan.

Stop de nullijn

Onder het motto 'Stop de nullijn' vonden al eerder acties plaats. In februari waren er stiptheidsacties en werkonderbrekingen van de douane op Schiphol en in een aantal havens. Eerder deze maand demonstreerden ook zo'n 2000 ambtenaren in Den Haag; dat waren onder meer medewerkers van de Belastingdienst, Rijkswaterstaat, DUO en de gevangenissen.

Morgen komen de medewerkers van Rijkswaterstaat bij de Centrale Post Zeesluizen Farmsum in actie. Ze zetten de Eelwerderbrug (in de N33), Woldbrug en Bloemhofbrug over het Eemskanaal in estafettevorm telkens een kwartier lang open.

De bonden waarschuwen dat de actie tot overlast zal leiden voor het wegverkeer. Omrijden is geen echte oplossing, want daarvoor moet het wegverkeer dwars door Delfzijl en Farmsum.

Noodsignaal

"We realiseren ons dat deze actie hinder kan veroorzaken voor weggebruikers. Dat vinden we erg vervelend, want ons conflict is niet met de mensen op de weg", zegt Magda Korolczuk van FNV Overheid. "Dit is een noodsignaal richting Den Haag."

De actie verloopt volgens de vakbonden in overleg met de hulpdiensten, zodat zij bij noodgevallen hun weg kunnen vervolgen wanneer nodig.

Voor dinsdag 14 april hebben de gezamenlijke vakbonden een nieuwe, landelijke actiedag aangekondigd. Wie er dan gaan staken en waar dat gaat gebeuren is nog onduidelijk.

KLM Cityhopper opende gisteren de hangardeuren voor dertig meisjes van middelbare scholen uit de regio rond Schiphol om ze te interesseren voor een toekomst in de luchtvaart. Tijdens de eerste zogeheten Girls in Aviation Day konden de scholieren een kijkje nemen in de praktijk, om zo een beter idee te krijgen van het werk in deze sector.

Een kijkje in de cockpit:

Volgens KLM kiezen steeds meer vrouwen voor een carrière in de luchtvaart, maar blijft het aandeel vrouwen in technische functies en het vliegerskorps nog erg laag.

"We zien dat ze toch nog vaak gaan voor de beroepen waar al veel vrouwen werken", vertelt directeur Maarten Koopmans van KLM Cityhopper aan de regionale omroep NH. "We willen graag meer vrouwen, want diversiteit is belangrijk. Het zorgt voor nieuwe ideeën."

Geen meisjesdroom

Wereldwijd is slechts 6 procent van de piloten vrouw. Bij KLM Cityhopper ligt dat percentage iets hoger, op ongeveer 15 procent. "Voor mij, voor ons, is het inmiddels heel normaal", zegt KLM-gezagvoerder Annemiek Nijkrake. "Maar de percentages geven dat niet weer."

Ook voor haar was een carrière als piloot geen meisjesdroom, tot een buurman haar op het idee bracht. "Bij mij is het als optie überhaupt niet in mijn hoofd opgekomen tot mijn zeventiende. Zonder hem had ik nu een heel ander leven gehad."

"Vrouwelijke rolmodellen zijn belangrijk", zegt Nijkrake. "We moeten meiden laten zien dat ook dit een optie is."

Technische opleiding overwegen

Tijdens de open dag waren meisjes welkom tussen 15 en 17 jaar van middelbare scholen met onderwijsniveaus van praktisch tot theoretisch. In de hangar konden de scholieren op de stoel van de piloot zitten in de cockpit, meekijken met monteurs en spreken met vrouwelijke rolmodellen.

De reacties onder de scholieren lopen uiteen. Waar de een enthousiast raakt van de cockpit en zegt dat piloot "toch wel het interessantst" lijkt, blijft de ander twijfelen. Technische beroepen worden vaak als "moeilijk" gezien, of simpelweg "niet voor mij".

Een van de scholieren zegt dat ze door de open dag van gedachten is veranderd. "Ik heb er wel over nagedacht, maar ik vond het een beetje een heel erg technische studie. Ik wist niet of het iets voor mij was", zegt ze. "Maar dit heeft me wel gemotiveerd om het toch nog een keer te overwegen."

Interesse eerder aanwakkeren

Het is de vraag of de interesse voor dit soort beroepen niet al eerder moet worden aangewakkerd. Veel leerlingen van deze leeftijd hebben al een profiel gekozen, en daarmee vaak bewust of onbewust een richting uitgesloten. "Hoe eerder je mensen enthousiast kan maken voor een bepaald beroep, hoe eerder dat ook blijft hangen", beaamt directeur Koopmans.

"Dit was een eerste editie, daarom kozen we ook voor een kleinere club, om echt aandacht te kunnen hebben voor alle scholieren. Wellicht dat we straks ook met basisscholen dit kunnen gaan doen."

Een man die op tweede kerstdag op Schiphol zonder geldig vliegticket een KLM-vlucht binnendrong, heeft van de luchtvaartmaatschappij een vliegverbod van dertig jaar opgelegd gekregen.

Ook is hij door de rechter veroordeeld tot een boete van 750 euro en een voorwaardelijke taakstraf van 24 uur, schrijft de regionale omroep NH.

De man had een geldig ticket voor een vlucht naar Londen. Bij gate E20 sprong hij over een glazen afscheiding om de ticketcontrole voor een vlucht naar Curaçao te omzeilen. Via de slurf liep hij het toestel van KLM binnen dat klaarstond voor vertrek.

Meerdere pogingen

De poging om onopgemerkt mee te vliegen mislukte: hij werd gezien en door de Koninklijke Marechaussee van boord gehaald. Een paar maanden eerder ondernam de man een soortgelijke poging. Ook toen wilde de man ongezien naar Curaçao reizen, maar werd hij eveneens aangehouden en beboet.

Hij mocht al niet meer met KLM vliegen vanwege een eerder incident waarbij hij een baliemedewerker had mishandeld. Na dat voorval plaatste de luchtvaartmaatschappij hem vier jaar op de zwarte lijst.

Na zijn laatste poging om illegaal aan boord te komen, heeft KLM het vliegverbod verlengd tot 2065.

Anderhalf uur vertraging

Het incident had aanzienlijke gevolgen voor de vlucht. Het toestel moest worden ontruimd voor een veiligheidscontrole, waarbij alle passagiers opnieuw door de security moesten.

De vlucht liep daardoor anderhalf uur vertraging op. Voor luchtvaartmaatschappijen kan een dergelijke vertraging tot tienduizenden euro's kosten.

Gemeenten worstelen met de aanpak van hardrijders op 30km-wegen. Vanwege de verkeersveiligheid verlagen steeds meer gemeenten de snelheid van 50 kilometer per uur naar 30, maar het beboeten van overtreders kent nog obstakels. Dat blijkt uit een rondgang van de NOS onder wethouders en verkeersdeskundigen. Er zijn nog te weinig flitspalen en automobilisten blijven hard rijden, zeggen ze.

De problemen spelen ook in Amsterdam, zegt de Amsterdamse verkeerswethouder Van der Horst. Op sommige wegen, bijvoorbeeld de Amstelveenseweg, blijven automobilisten te hard rijden. Bewoners klagen over deze "racebaan" en willen meer flitspalen.

De gemeente moet daarvoor bij het Openbaar Ministerie zijn, maar dat blijkt ingewikkeld. "Het is best wel frustrerend", aldus Van der Horst. De gemeente moet ervoor zorgen dat de weg voldoet aan de 'inrichtingskenmerken' die gelden op een 30km-weg. Te denken valt aan drempels en versmallingen en aan klinkers in plaats van asfalt. Maar dat is lastig voor de gemeente. "Wij hebben al van alles gedaan, maar in de hele stad drempels en klinkers leggen is onrealistisch en kost miljarden."

Het OM zegt dat handhaving "niet geloofwaardig, duurzaam en effectief" is als de gemeente niet ook iets heeft gedaan aan de inrichting van de weg.

Het is een situatie waar meer gemeenten mee kampen, weet verkeersdeskundige Marc Schenk. Hij schreef mee aan de richtlijn hoe 30km-wegen eruit moeten zien en erkent dat handhaven van die nieuwe snelheid lastig is.

"Een bord ophangen en verwachten dat auto's zich dan wel aan de snelheid houden, zo werkt het niet", legt Schenk uit. "Een weg moet er geloofwaardig uitzien voor de snelheid die op het bord staat. Als de meerderheid van de automobilisten zich daar niet aan houdt, dan is de weg niet geloofwaardig ingericht."

Bezwaar maken

Deze "geloofwaardigheid" van een maximumsnelheid heeft ook gevolgen voor het wel of niet plaatsen van een flitspaal. "Je kan de flitspaal wel neerzetten en boetes uitdelen", zegt Schenk. "Maar als je als weggebruiker vindt dat je niet kon weten dat je 30 moest of dat de weg die snelheid niet uitstraalt, dan kan je de boete aanvechten. En dat doen heel veel mensen, wat leidt tot extra druk bij de handhavende organisaties."

De situatie leidt er in Amsterdam toe dat er nauwelijks wordt gehandhaafd, zegt wethouder Van der Horst. "We hebben op de wegen waar je 30 mag nu welgeteld één vaste flitspaal en één flexibele flitspaal. Dat is voor een stad als Amsterdam echt te weinig."

De Amsterdamse wethouder hoopt op een flexibelere opstelling van het Openbaar Ministerie. "De verkeersveiligheid moet voorop komen te staan en niet de precieze inrichting van de weg."

Te veel flitsboetes

Gemeenten kijken daarbij ook naar de landelijke politiek en met name naar minister Karremans van Infrastructuur. Hij zegt de frustraties te begrijpen. In zijn voormalige baan als verkeerswethouder in Rotterdam vond hij naar eigen zeggen ook dat de regels soepeler moesten.

In zijn nieuwe functie als minister wil Karremans niet meteen toezeggen dat flitsen makkelijker wordt, "maar waar wij kunnen helpen als Rijk, zullen we dat zeker gaan doen". Hij benadrukt wel dat een grondige aanpassing van de wegen daar ook bij hoort.

De minister die verantwoordelijk is voor het Openbaar Ministerie, David van Weel, is iets terughoudender dan zijn collega. Hij wijst op het systeem dat achter de flitsboetes zit. "We weten dat een deel daarvan leidt tot bezwaren en rechtszaken. We moeten de strafrechtketen niet volstoppen door te veel flitsboetes uit te schrijven."

Wat zegt het Openbaar Ministerie?

Volgens het OM kan de snelheid ook op 30km-wegen worden gehandhaafd, maar zijn die wegen niet allemaal geschikt voor "structurele handhaving". Het OM vindt dat soms eerst een gemeente "aan zet is om de inrichting te verbeteren".

Over het bezwaar maken, zegt het OM dat bestuurders zich aan de regels moeten houden, ongeacht de inrichting van de weg. Verder is het aantal flitspalen afgelopen jaren al toegenomen, benadrukt het OM.

De regels zullen voorlopig dus niet worden versoepeld. Gemeenten zullen de komende tijd vooral nog moeten hopen op de goede wil van automobilisten om bij het zien van een 30-kilometerbord ook echt langzamer te rijden.

Jaitsen Singh, die 42 jaar vastzat in een gevangenis in de VS, is terug in Nederland. Dat bevestigt zijn advocaat aan de NOS na berichtgeving door de Volkskrant. De 81-jarige man is vanochtend geland op Schiphol en wordt overgebracht naar de Penitentiaire Inrichting Haaglanden in Scheveningen, waar hij permanente zorg krijgt.

In augustus 2025 oordeelde het gerechtshof in Den Haag dat de Nederlandse Staat een verzoek moest doen om hem naar Nederland over te brengen, zodat hij hier de rest van zijn straf kan uitzitten, vooral vanwege zijn hoge leeftijd en slechte gezondheid. Na de uitspraak werd bekend dat hij terminaal ziek is en lijdt aan acute leukemie.

Singh werd in 1986 in Californië veroordeeld tot een gevangenisstraf van 56 jaar tot levenslang voor het laten vermoorden van zijn vrouw en dochter. Hij zat toen al geruime tijd in voorarrest. Betrokkenheid bij de moorden heeft hij altijd ontkend.

"Blij dat hij terug is"

Er zijn aanwijzingen dat Singh onterecht veroordeeld is. Zo is de aanklager nadien van de zaak gehaald voor het omkopen van de kroongetuige. Ook heeft Singh volgens zijn advocaat Rachel Imamkhan nooit een volledige herziening gehad, omdat er DNA in de zaak is vernietigd en getuigen zijn overleden.

Singh, zijn zus en zijn advocaat vechten al ruim tien jaar voor zijn overplaatsing. Singh was de langst gedetineerde Nederlander in het buitenland. "We zijn allemaal blij dat hij terug is", aldus Imamkhan.

Uitzichtloosheid

In 2023 probeerde de advocaat al om Singh naar Nederland te halen via een zogenoemde Wots-procedure, op basis van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen. Die zaak werd afgewezen. De rechter oordeelde destijds dat Singh, die in Suriname is geboren, daarvoor onvoldoende binding had met Nederland. Hij woonde vier jaar in Nederland en daarna dertien jaar in de VS.

Singh en zijn advocaat gingen in beroep bij het hof in Den Haag. Dat heeft ook gekeken naar de situatie waarin Singh zich bevindt, zoals de uitzichtloosheid van zijn situatie in de VS. Volgens het hof had de Staat niet genoeg rekening gehouden met Singhs bijzondere omstandigheden, zoals zijn hoge leeftijd en slechte gezondheid. Binnen vier weken moest de procedure voor zijn overplaatsing worden gestart.

In 2020 nam de Tweede Kamer met een ruime meerderheid een motie aan waarin de regering gevraagd werd zich maximaal in te spannen om Singh naar Nederland te laten komen.

Zijn familieleden in Nederland ijveren er al jaren voor dat Singh vrijkomt of de rest van zijn straf in Nederland mag uitzitten. Ook hijzelf zei in een audioboodschap aan zijn advocaat dat hij niet veel tijd meer heeft. "Laat mij te komen overlijden tussen mijn familieleden."

Voormalig profvoetballer Romeo Castelen is door de rechtbank in Zwolle veroordeeld voor witwassen. Hij krijgt achttien maanden gevangenisstraf, waarvan zes maanden voorwaardelijk. Ook moet hij ruim 2 miljoen euro terugbetalen.

Voetbalscout Owen B. krijgt dezelfde gevangenisstraf. Hij moet bijna 700.000 euro terugbetalen. De twee hebben dat geld met misdrijven verdiend, oordeelt de rechtbank.

Schiphol

Castelen werd in november 2019 met 621 bankbiljetten, uiteenlopend van 100 tot 500 euro, aangehouden op Schiphol. Hij had bijna 140.000 euro bij zich. Hij had geen aangifte gedaan van de uitvoer van het geld bij de douane, waarna de FIOD een onderzoek instelde.

De 42-jarige oud-international zegt zelf dat hij dat geld nodig had om een horloge te kopen in China, waar hij in 2017 voetbalde. Justitie vermoedde dat hij het geld samen met een directeur van een Chinese voetbalclub wilde witwassen.

Castelen zei dat hij het geld had gekregen als bonus voor zijn prestaties en voor scoutingwerkzaamheden. Ook zou hij hebben bijverdiend als kapper.

In beroep

Castelen gaat in hoger beroep, zegt zijn advocaat Gerald Roethof tegen persbureau ANP. "De veroordeling in deze zaak is enkel gebaseerd op het hoge uitgavenpatroon van cliënt in de periode na zijn imposante voetbalcarrière", zegt hij. "Uit het oog lijkt te zijn verloren dat hij tijdens zijn voetbalcarrière vele miljoenen verdiende en een vermogen heeft kunnen opbouwen. Dit is dé verklaring voor zijn latere uitgaven."

De voormalige aanvaller speelde voor Nederlandse clubs als Feyenoord, ADO Den Haag en RKC Waalwijk. Ook heeft hij tien keer in het Nederlands elftal gespeeld.

Oud-medewerker Abderrahim El M. van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) is door de rechtbank in Rotterdam vrijgesproken van het lekken van informatie aan de Marokkaanse geheime dienst (DGED). Hij is wel veroordeeld voor het in handen hebben van een groot aantal staatsgeheime documenten zonder daar bevoegd voor te zijn.

Het Openbaar Ministerie (OM) had een celstraf van twaalf jaar tegen M. geëist. De rechtbank komt tot een veel lagere celstraf van 20 maanden omdat er onvoldoende bewijs is dat de voormalig analist van de NCTV als spion opereerde.

Volgens de rechter had M. weliswaar contact met leden van de Marokkaanse geheime dienst en roepen zijn acties zeker vragen op, maar uit het bewijs blijkt niet dat de analist stukken heeft overgedragen aan de DGED of daar plannen voor had.

Honderden geheime documenten

De 66-jarige Rotterdammer werd in 2023 aangehouden op Schiphol. Hij stond op het punt om naar de Marokkaanse stad Casablanca af te reizen. In zijn bagage zat een gegevensdrager met 284 geheime documenten, opgesteld tussen 2007 en 2023. Het was verboden om deze documenten, die afkomstig waren uit het NCTV-gebouw, mee te nemen. Bij een huiszoeking werden er nog honderden documenten gevonden, ruim 800 hadden de status staatsgeheim.

Twee jaar lang wilde M. geen verklaring afleggen. Toen hij eindelijk wel een verklaring gaf, zei hij dat bepaalde documenten per ongeluk in zijn bagage terecht waren gekomen. Dat zou zijn gebeurd omdat hij stukken mee naar huis had genomen om er thuis aan te werken. Dat laatste is niet toegestaan.

Volgens de rechter heeft M. door het uitprinten en meenemen van de documenten onacceptabele risico's gecreëerd voor de staatsveiligheid en had hij als medewerker van de dienst beter moeten weten.

De straf is gelijk aan de tijd die hij heeft doorgebracht in voorarrest, en dus komt M. op vrije voeten.

Oud-minister Barry Madlener van Infrastructuur en Waterstaat heeft niet goed gemotiveerd waarom er een maximum is aan het aantal vliegtuigen dat mag opstijgen en landen op Schiphol. Dat heeft de Raad van State beslist en daarmee is het luchtvaartverkeersbesluit van vorig jaar vernietigd.

Madlener besloot toen dat er vanaf 1 november 2025 maximaal 478.000 vluchten per jaar vanaf Schiphol mochten gaan, om de geluidsoverlast in de omgeving te verminderen. Ook zouden er minder vliegtuigen in de nacht mogen opstijgen en landen.

Met deze beslissing wordt het onzeker hoeveel vluchten er in de toekomst mogelijk zijn vanaf Schiphol. Er moet nu een nieuw luchthavenbesluit komen en daarin moet de nieuwe minister, Vincent Karremans, beter aantonen hoe een verminderd aantal vluchten gaat leiden tot een afname van overlast voor omwonenden.

Argumenten

Tegen het besluit van PVV-minister Madlener gingen veel partijen in beroep bij de Raad van State, zowel bewoners die een lager maximum wilden als vliegmaatschappijen die geen maximum wilden. Zij wilden dat de hoogste bestuursrechter naar de argumentatie en onderbouwing van de minister zou kijken. Daarover is het oordeel nu dus dat er vanuit het ministerie te weinig onderbouwing is voor het inkrimpen van het aantal vluchten.

Madlener stelde dat een maximum aantal vluchten ook een grens betekent voor geluidsbelasting op de omgeving. De vermindering van het aantal vluchten zou effect hebben op de geluidsoverlast van Schiphol.

De Raad van State gaat daar niet in mee en beargumenteert dat niet elk vliegtuig hetzelfde geluid produceert. Een optelsom van het aantal vluchten zegt onvoldoende over de totale hoeveelheid geluid die in een jaar mag worden geproduceerd.

Daarnaast heeft de minister volgens de Raad van State ook niet duidelijk gemaakt dat het aangepaste luchthavenverkeersbesluit leidt tot een afname van de geluidshinder, terwijl dat wel het doel van het besluit is.

Nachtvluchten

Wat wel blijft staan is de vermindering van het aantal nachtvluchten. In het besluit van oud-minister Madlener staat dat dat aantal terug moet van 32.000 naar 27.000. Geen van de partijen had bezwaar tegen die beslissing, dus de Raad van State laat dat staan.

De krimp van het aantal vluchten op Schiphol is al langere tijd zowel juridisch als politiek onderwerp van gesprek. Een rechter oordeelde dat het kabinet omwonenden beter moest beschermen tegen geluidsoverlast van de luchthaven. De minister vóór Madlener, Mark Harbers, stelde eerder een lager maximum aantal vluchten in, tussen de 460.000 en 470.000.

Na zijn aantreden verhoogde Madlener dat tot 478.000 vluchten. Daarmee besloot hij de geluidshinder iets minder terug te brengen dan was afgesproken.

Een woordvoerder van het ministerie, waar nu VVD'er Karremans aan het roer staat, laat weten dat de uitspraak wordt bestudeerd.

Op de negende dag van de oorlog in het Midden-Oosten lijken de aanvallen op Iran onverminderd door te gaan. Landen in de regio, zoals Libanon, Koeweit en Bahrein zijn hard getroffen. Ook zou Iran een nieuwe opperste leider hebben gekozen.

Een naam is nog niet genoemd, maar het gaat naar verluidt om de 56-jarige Mojtaba Khamenei, de zoon van de gedode ayatollah Ali Khamenei. Het Israëlische leger schreef vandaag op X dat het elke opvolger van Khamenei op zijn dodenlijst zal zetten.

In dit artikel zetten we de ontwikkelingen van vandaag op een rij. Alle updates over de oorlog vind je in ons liveblog.

Israël heeft opnieuw bombardementen uitgevoerd op de Iraanse hoofdstad Teheran. Volgens het Israëlische leger zijn tientallen munitiedepots verwoest. Bij een brandstofopslagplaats in het noordoosten van de stad brak een grote brand uit. Iran heeft als vergelding raketten gelanceerd, onduidelijk is of die inmiddels onderschept zijn.

Eerste oorlogsdoden Saudi-Arabië

Ook zijn Iraanse aanvallen gemeld in Bahrein en Koeweit. In Bahrein werd een ontziltingsinstallatie aangevallen en ook een universiteitsgebouw in de stad Muharrag raakte beschadigd door brokstukken van een raket, zeggen de autoriteiten. Iran stelt dat het alleen militaire installaties van de VS en Israël aanvalt in de regio.

Een overheidsgebouw in het centrum van Koeweit-Stad werd getroffen door een droneaanval. Er zouden geen gewonden zijn gevallen. Ook zijn brandstoftanks op de internationale luchthaven van Koeweit aangevallen.

In Saudi-Arabië kwamen twee mensen om het leven. Dat zijn de eerste oorlogsdoden in Saudi-Arabië. Volgens de Saudische autoriteiten kwam een militair projectiel op een woonwijk terecht. Twaalf mensen raakten daarbij gewond.

Bijna 400 doden in Libanon

De Libanese hoofdstad Beiroet werd ook vannacht weer aangevallen door Israël. Daar vielen vier doden en tien gewonden bij een aanval op een hotel in het centrum van de stad.

Correspondent Daisy Mohr, die in Beiroet woont, zegt dat er steeds meer onrust en paniek in de stad heerst. "Honderdduizenden burgers zijn zuidelijke wijken en omliggende wijken ontvlucht. Dat resulteert in een groeiende humanitaire ramp, want er is gebrek aan opvanglocaties en hulp om deze mensen op te vangen."

Ze zegt dat veel van de gevluchte mensen, zij die het zich kunnen veroorloven, vluchten naar hotels. Maar na de aanval op het hotel groeit voor velen de zorg van waar zij nog veilig zijn.

Inmiddels staat het dodental in Libanon op 394, onder wie 83 kinderen. Volgens Mohr gaan de aanvallen op het land constant door. "Er vliegen onafgebroken drones hier over Beiroet. Vervolgens gevechtsvliegtuigen en dan met een zekere regelmaat een harde doffe knal. Niets hier duidt erop dat dit binnenkort voorbij is."

Israël heeft Libanon de afgelopen dagen zwaar getroffen, met name het zuiden van het land. Volgens Israël is dat nodig omdat Hezbollah zich er zou schuilhouden.

Ook kwamen in het zuiden van Libanon twee Israëlische militairen om. Het Israëlische leger zegt dat zij zijn gedood door Hezbollah.

Israël meldde een gerichte luchtaanval te hebben uitgevoerd op belangrijke commandanten van de Iraanse Revolutionaire Garde in Beiroet. Of het gaat om de luchtaanval op het hotel van de stad, heeft het leger niet expliciet bekendgemaakt. Ook is niet duidelijk of de commandanten de aanslag hebben overleefd.

Spoedoverleg

Vertegenwoordigers van de Arabische Liga kwamen virtueel samen om te praten over de Iraanse aanvallen op lidstaten, zoals op Qatar, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Bij de organisatie zijn 22 landen aangesloten, Iran is geen lid.

De secretaris-generaal van de Arabische Liga, Ahmed Abouel Gheit, veroordeelde de Iraanse aanvallen op landen in de Golfregio. Hij sprak van een "roekeloze Iraanse escalatie tegen burgerdoelwitten en vitale infrastructuur".

De Iraanse president Pezeshkian kwam vandaag terug op een opvallende uitspraak van gisteren. Hij zei toen dat Iran onder voorwaarden stopt met aanvallen op buurlanden en bood zelfs zijn excuses aan. Vandaag zei hij dat hij verkeerd was begrepen. Hij benadrukte dat als landen de VS een platform bieden om aanvallen uit te voeren op zijn land, dan zijn dat wel potentiële doelwitten van Iran.

Groep Nederlanders uit Qatar geland op Schiphol

De eerste groep in Qatar gestrande Nederlanders kwam vandaag aan op Schiphol. Aan boord zaten onder anderen 268 Nederlanders die niet weg konden uit Doha vanwege de oorlog. De vlucht van Qatar Airways was onderdeel van een voorzichtige herstart van het vliegverkeer vanaf Hamad International Airport.

In totaal hebben 589 Nederlanders in Qatar zich bij de overheid gemeld via de crisiscommunicatielijst, schrijft Midden-Oosten correspondent David Poort. Hij sprak met Nederlanders die het land konden verlaten, velen beschreven hun vertrek als onverwacht, chaotisch en surrealistisch.

Morgen staat volgens lokale media opnieuw een vlucht van Doha naar Schiphol op het schema, afhankelijk van de veiligheidssituatie.

In Nederland sprak het NOS Jeugdjournaal met kinderen die familie hebben in het Midden-Oosten. Ook zij houden zich veel bezig met de oorlog daar:

De eerste Nederlanders die door de oorlog in de Golfregio waren gestrand in Qatar zijn vanochtend vanuit Doha vertrokken naar Schiphol. De vlucht van Qatar Airways maakt deel uit van een voorzichtige herstart van het vliegverkeer vanaf Hamad International Airport. De luchtvaartmaatschappij probeert stap voor stap de dienstregeling weer op gang te brengen, zolang de veiligheidssituatie in de regio dat toelaat.

Aan boord van het toestel zitten onder anderen 268 Nederlandse passagiers die de afgelopen dagen in Doha vastzaten doordat het luchtruim grotendeels gesloten was. Vluchten worden voorlopig slechts beperkt uitgevoerd en krijgen telkens afzonderlijk toestemming van de autoriteiten.

In totaal hebben 589 Nederlanders in Qatar zich bij de overheid gemeld via de crisiscommunicatielijst. Het aantal is gedeeld met Qatar Airways, dat bij de eerste vluchten zo veel mogelijk Nederlanders probeert mee te nemen die al een ticket hadden. Morgen staat volgens lokale media opnieuw een vlucht van Doha naar Schiphol op het schema, afhankelijk van de veiligheidssituatie.

Angstige momenten

Voor passagiers kwam het vertrek vaak onverwacht. De Nederlander Job Lansink zat al dagen vast in Doha, waar gisteravond nog explosies klonken boven de stad. "De momenten dat er knallen te horen waren, vonden we soms wel angstig", zegt Lansink. Toch voelde hij zich over het algemeen veilig. "Dat we lazen dat Qatar een goed afweersysteem heeft, stelde ons gerust. De meldingen die ze sturen bij de signalering van een drone of raket begonnen over de dagen ook steeds normaler te voelen."

Toen gisteren geruchten opdoken dat er weer vluchten naar Europa zouden vertrekken, zette Qatar Airways gestrande reizigers in hotels op een wachtlijst. Lansink en zijn reisgenoten pakten hun tassen alvast in. "We hadden onze backpacks helemaal klaarstaan zodat we binnen tien minuten buiten konden staan als we gebeld zouden worden. Dan ga je toch wel een beetje raar naar bed."

Die nacht kwam het verlossende telefoontje alsnog. "Om 02.00 uur ging de telefoon en werd mij verteld dat de bus er al was en we direct naar beneden moesten komen", zegt hij. "Ik voelde de adrenaline best wel. Tien minuten later zaten we in de bus."

Op het vliegveld verliep alles daarna opvallend soepel. "We stonden op de lijst en omdat er maar vijf vluchten vertrokken was het heel rustig op de luchthaven", zegt Lansink. Qatar Airways hielp passagiers volgens hem actief bij het inchecken en gaf gestrande reizigers toegang tot de lounges. Pas toen het vliegtuig het Qatarese luchtruim had verlaten, stuurde hij een bericht naar huis. "We wilden het thuisfront pas inlichten toen we echt weg waren."

Volg het laatste nieuws over de oorlog in het Midden-Oosten via ons liveblog:

Ook andere gestrande reizigers beschrijven hoe onverwacht en chaotisch het vertrek tot stand kwam. Een Nederlandse vrouw die alleen reisde, vertelt dat het wachten de afgelopen week zwaar begon te vallen.

Aan het eind van gisteravond kreeg ze vanuit Nederland een ander plan aangeboden: een busreis van tien tot twaalf uur naar Riyad in Saudi-Arabië, gevolgd door een vlucht naar Amsterdam. Daarvoor moest ze wel zelf een visum regelen. Tegelijkertijd had ze haar naam achtergelaten bij medewerkers van Qatar Airways in het hotel, in de hoop dat er misschien een vlucht vanuit Doha zou vertrekken. "Ik zei dat ik openstond voor elke bestemming in Europa."

Even later bleek dat er toch een vlucht naar Amsterdam ging. "Het ging allemaal erg last minute. Om 01.30 uur werd ik uit bed gebeld door hotelpersoneel." Meerdere reizigers werden wakker gebeld, maar uiteindelijk bleken er minder plekken dan gehoopt. "Veel mensen moesten weer terug naar hun kamer, omdat het vliegtuig vol zat. Ik had geluk dat ik mee kon."

De rit naar het vliegveld was volgens haar surrealistisch. "We reden door Doha naar een bijna leeg vliegveld, met allemaal lege parkeerplaatsen in het donker." Binnen was het contrast groot: er leek bijna meer personeel dan passagiers te zijn. "Iedereen werd opvallend hartelijk ontvangen. Zelfs economy-reizigers mochten naar de lounge. Het voelde alsof ze ons iets extra's wilden geven."

Vertrek via Saudi-Arabië

Tegelijkertijd hebben sommige Nederlanders ervoor gekozen om Qatar op eigen houtje te verlaten. Omdat het luchtruim lange tijd gesloten was, reisden zij via de landgrens naar Saudi-Arabië om daar een vlucht naar Europa te nemen.

Een Nederlander die inmiddels in Riyad is aangekomen, vertelt dat hij samen met twee anderen met taxi's naar de grens reed. "We zijn met drie verschillende taxi's vertrokken. Het ging eigenlijk best vlot en het was redelijk rustig bij de grens", zegt hij. Na aankomst brachten ze de nacht door in een bed-and-breakfast in de Saudische hoofdstad.

Volgens hem was het uiteindelijk een avontuurlijke maar haalbare route. "We hebben nog even rondgekeken in Riyad. Prachtige stad, trouwens." Wel waren de kosten hoog: vliegtickets vanuit Saudi-Arabië waren schaars en duur. "Zo'n 1500 euro per ticket", zegt hij. "Ik zal blij zijn als ik weer thuis ben."

Online gaan veel valse beelden rond over de oorlog in het Midden-Oosten. In deze special zetten we die op een rij en vertellen we hoe je ze herkent:

Een week na het begin van de oorlog in het Midden-Oosten waren er vandaag opnieuw Israëlische luchtaanvallen op de Iraanse hoofdstad Teheran. Onder meer de luchthaven Mehrabad werd onder vuur genomen. Tegelijk kwam de Iraanse president met een opvallende aankondiging.

In dit artikel zetten we de ontwikkelingen van vandaag op een rij. Alle updates over de oorlog vind je in ons liveblog.

Pezeshkian: niet langer buurlanden aanvallen

De Iraanse president Pezeshkian zei vanochtend dat aanvallen op de buurlanden worden gestaakt. "Vanaf nu moeten onze strijdkrachten niet langer onze buurlanden aanvallen, of raketten op ze afschieten, tenzij we worden aangevallen vanuit die landen", zei hij. De president bood "broeders" in buurlanden ook excuses aan.

Pezeshkian deed zijn uitspraken in een opgenomen tv-toespraak. In de nacht en de vroege ochtend waren er nog beschietingen vanuit Iran op meerdere landen in de Golfregio.

Als Iran wordt aangevallen vanuit een van de buurlanden, geldt de oproep dus niet. Amerika heeft veel militaire bases in de Golfregio. Een overzicht:

De komende uren en dagen moet blijken wat de woorden van Pezeshkian waard zijn. Als president is hij geen onbelangrijke figuur, maar de echte macht ligt bij de Iraanse Revolutionaire Garde.

President Trump lijkt in ieder geval niet erg onder de indruk. "Die belofte is alleen gedaan vanwege de aanhoudende aanvallen van de VS en Israël", schreef Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social. Hij zei dat Iran opnieuw hard zal worden getroffen.

Dodental Libanon verder omhoog

Israël voert sinds maandag ook aanvallen uit op Libanon. Daar is het dodental inmiddels opgelopen tot 294, zegt het ministerie van Volksgezondheid. Meer dan duizend mensen zijn gewond geraakt.

De Israëlische aanvallen zijn gericht tegen Hezbollah. Die organisatie is nauw verweven met het Iraanse regime. Met name in Zuid-Libanon en in de hoofdstad Beiroet zijn veel aanvallen geweest. Het Israëlische leger heeft bewoners daar opgeroepen om te vertrekken. Andersom heeft Hezbollah inwoners van een stadje in Noord-Israël opgeroepen om onmiddellijk te evacueren.

Correspondent Daisy Mohr woont in de Libanese hoofdstad Beiroet. Ze maakt van dichtbij mee hoe de bevolking opnieuw in angst leeft. Ze bezocht een gaarkeuken waar wordt gekookt voor mensen die op de vlucht zijn:

Meer Nederlanders naar huis

Er was ook nieuws over Nederlanders in het gebied die terug willen naar huis. Hun repatriëring begint op gang te komen. Vandaag landden twee vluchten op Schiphol, uit Egypte en uit Oman. Een deel van de reizigers kwam uit Israël en de bezette Westelijke Jordaanoever, een ander deel uit de Verenigde Arabische Emiraten. Vanuit die landen is weinig tot geen vliegverkeer mogelijk.

Een derde en vierde vlucht zijn uitgesteld vanwege de veiligheidssituatie. Het ministerie van Buitenlandse Zaken geeft geen details over de precieze reden, maar probeert de passagiers zo snel mogelijk op een volgende repatriëringsvlucht te plaatsen.

Inmiddels blijkt dat de ticketprijzen van vluchten naar Nederland wereldwijd de pan uitrijzen, omdat veel routes via het Midden-Oosten lopen.

Morgen: spoedoverleg Arabische Liga

Zondag houden de landen van de Arabische Liga spoedoverleg over de situatie in de regio. Bij die organisatie zijn 22 landen aangesloten, Iran is geen lid. De landen willen met elkaar praten over de Iraanse aanvallen op lidstaten van de Arabische Liga, zoals Saudi-Arabië, de VAE en Qatar.

Saudi-Arabië zou om het overleg hebben gevraagd. Dat wordt in de middag digitaal gehouden. Dan moet dus ook duidelijk zijn of Iran zich aan de belofte van president Pezeshkian heeft gehouden en de aanvallen inderdaad heeft gestaakt.