NS heeft vanochtend zijn dienstregeling weer opgestart na een landelijke staking. Vakbonden FNV en CNV hadden trein-, metro- en trampersoneel opgeroepen om tot 08.00 uur vanochtend het werk neer te leggen.

Woordvoerder Kiran Hofker van NS vertelt dat alle treinen klaarstaan om te gaan rijden. "Alleen ons personeel moet natuurlijk ook nog op de juiste plek zien te komen, waardoor misschien niet iedere trein direct om 8 uur heeft kunnen vertrekken. Dus in principe zijn we weer opgestart, maar we raden reizigers wel aan om nog goed de reisplanner te checken."

De stakingsactie was gericht tegen de kabinetsplannen om te bezuinigen op de sociale zekerheid. Daardoor was het op de meeste stations vanochtend stil. Ook op grote stations als Utrecht Centraal en Amsterdam Centraal reden geen NS-treinen, op enkele sprinters na rondom de luchthaven Schiphol.

Een handjevol mensen strandde op Utrecht Centraal:

Ook vanwege de hitte zijn er dienstregelingen aangepast. Ov-reizigers kunnen daardoor de hele dag te maken krijgen met vertragingen en uitval, maar reizigers lijken daar rekening mee te houden. "Rond het middaguur verwachten we echt volgens de geplande dienstregeling te rijden", zegt Hofker.

Vanwege de hoge temperaturen rijden er de komende dagen sowieso minder treinen op een aantal trajecten:

Met name dubbeldekstreinen zijn gevoelig voor hitte, meldt NS. "Vooral als het 's nachts ook warm blijft en een trein niet kan afkoelen, kunnen storingen optreden."

Bussen

Ook vervoersmaatschappij Connexxion waarschuwde passagiers voor de gevolgen van de staking. Het GVB in Amsterdam en de RET in Rotterdam zijn na 08.00 uur pas gaan rijden. Ook de rest van de ochtend kunnen trams, metro's en bussen later vertrekken dan gepland als gevolg van opstartproblemen. Arriva roept reizigers op rekening te houden met vertraging en uitval tot zeker 09.00 uur.

Op de weg

Op de weg was het niet erg veel drukker dan normaal, meldt de ANWB. Dat had ermee te maken dat het de afgelopen weken al wat minder druk was op de weg, omdat veel mensen zonder schoolgaande kinderen op vakantie zijn.

Toch zet de ANWB extra personeel in vanwege de hitte. Automobilisten worden vaker dan normaal getroffen door pech, van kapotte accu's tot oververhitte banden.

Het kabinet moet sneller komen met een uitreisverbod voor meisjes die het risico lopen genitaal verminkt te worden in het buitenland. De Tweede Kamer is het wachten zat, zeggen Kamerleden van VVD, CDA en SP.

"Het is nu twee weken voor de zomervakantie en het is zo'n verschrikkelijke idee dat dit meisjes gaat overkomen", zegt CDA-Kamerlid Armut. "We moeten gewoon alles op alles zetten." Een uitreisverbod kan de rechter opleggen. "Dat is beter dan op Schiphol tegengehouden moeten worden."

Ouders of andere familieleden die de verminking in het buitenland laten uitvoeren, kunnen al strafrechtelijk worden vervolgd. Ook het besnijden of laten besnijden in Nederland is strafbaar. Maar tot op heden is er nog niemand veroordeeld.

"Daar gaat er wat ons betreft echt wat mis", zegt Armut. Zij wil dat de daders opgespoord en vervolgd worden. Dat het meestal om ouders of directe familie gaat, maakt het voor de meisjes zelf en hun omgeving moeilijk om een melding te doen.

Meldplicht

De Kamer wil daarom toch toe naar een adviesplicht voor scholen, huisartsen en andere zorgverleners. Zij moeten, als zij vermoeden dat een meisje risico loopt, advies inwinnen bij Veilig Thuis. Over een meldplicht en het uitreisverbod wordt al jaren gepraat, zonder resultaat.

"Er moet wetgeving komen met een uitreisverbod, wetgeving over een adviesplicht en wetgeving tegen het goedpraten of aanprijzen van genitale verminking", zegt VVD-Kamerlid Becker. "Brieven naar scholen en posters op Schiphol zijn mooi, maar niet genoeg." Ook zou de marechaussee beter getraind kunnen worden om op luchthavens mogelijke slachtoffers tegen te houden.

In het regeerakkoord staat dat er een uitreisverbod komt bij risico op genitale verminking of huwelijksdwang. Begin april vroeg Becker aan het kabinet of er binnen twee maanden een wetsvoorstel op tafel kan liggen.

Uiteindelijk kreeg zij in juni antwoord dat dat niet zo snel kan. Er vindt op dit moment een juridische 'verkenning' plaats naar allerlei maatregelen tegen eergerelateerd geweld, zoals een uitreisverbod. Op zijn vroegst wordt daar begin 2027 meer over bekend.

Al heel lang aan het verkennen

"Ze zijn al heel lang aan het 'verkennen'. Het schiet gewoon niet op, we moeten actie ondernemen", zegt SP-Kamerlid Dobbe. "Het was in het vorige regeerakkoord al afgesproken en nu ook weer in dit regeerakkoord", zegt Becker.

Er zijn genoeg voorbeelden te vinden in andere Europese landen die Nederland kan overnemen, zeggen zij. In Groot-Brittannië bijvoorbeeld zijn zogenoemde beschermingsbevelen, protection orders, ingevoerd. Partijen die weten dat een vrouw of meisje risico loopt - ook hulpverleners, leraren of familieleden - kunnen aan de rechter om zo'n maatregel vragen.

Naar schatting lopen een paar duizend meisjes die in Nederland wonen het risico verminkt te worden. In Nederland wonen zo'n 40.000 vrouwen die dat in het verleden is overkomen. Zij kampen met ernstige gezondheidsklachten en trauma's. In Europa gaat het om 600.000 vrouwen.