De kans op hevige regenbuien en onweer neemt toe naarmate de aarde verder opwarmt. Om dat goed in de gaten te houden, lanceerde de Europese organisatie EUMETSAT vanavond opnieuw een belangrijke weersatelliet.

De satelliet is de tweede van deze generatie, de eerste werd gelanceerd in december 2022. Hij hangt straks op 36.000 kilometer hoogte boven de evenaar. Daar draait hij met de aarde mee en houdt hij onder meer wolken, noodweer, waterdamp, stof en rook boven Europa en Afrika in de gaten.

Ogen van Europa

Het is een flinke jongen, zegt onderzoeker Jos de Laat van het KNMI. "Hij heeft het formaat van een kleine bestelbus." De nieuwe satelliet kan elke 2,5 minuut opnames naar de aarde sturen, waardoor de berekeningen van het weer nog accurater worden.

"Het zijn de ogen op Europa." De resolutie van de beelden is beter en de satelliet is een belangrijke back-up voor als de andere kapotgaat.

Ook onweer wordt sneller gesignaleerd. Zo gaat informatie over bliksem nu eerder naar meteorologen. "Daarmee kunnen we mensen eerder waarschuwen dat er gevaarlijk weer op komst is", zegt De Laat.

Bliksemflitsen

"Onweer begint in de wolk", legt Michiel Severin van weerdienst Infoplaza uit. "99 procent van de ontladingen zijn vooral in de wolken." Onweer werd eerder vooral gesignaleerd met metingen op de grond. Met deze generatie satellieten kan het KNMI het onweer dus al zien aankomen in de wolk.

De satelliet die eind 2022 is gelanceerd legde bijvoorbeeld deze bliksemflitsen vast tijdens de zware onweersbuien op 27 juni (2026). De lichtpuntjes zijn de bliksemontladingen.

Infoplaza levert deze weerdata aan allerlei bedrijven, bijvoorbeeld het Circuit Zandvoort en de Efteling. "Ook hier is het dus belangrijk dat we eerder kunnen waarschuwen", zegt Severin.

Met de attractie Gondoletta in de Efteling zijn bezoekers zeker 20 minuten op het water. "We moeten dus 30 minuten van tevoren waarschuwen als het gaat onweren", zegt Severin. "Want dan kan de Efteling ervoor zorgen dat er niemand op het water zit als het noodweer begint."

Op Schiphol is informatie over het weer belangrijk om files in de lucht te voorkomen, zegt meteoroloog Christian Wentink van het KNMI. Hij houdt het weer specifiek voor de luchthaven in de gaten. "Schiphol wil de landingsbanen zo optimaal mogelijk gebruiken."

De ruimte in

Op termijn kunnen deze satellieten ook klimaatmodellen verbeteren, doordat ze veel meer informatie opslaan. "Maar we moeten wel zo'n 20 jaar wachten tot de reeks lang genoeg is en we daar conclusies uit kunnen trekken", zegt De Laat van het KNMI.

De lancering van de satelliet vond plaats in Frans-Guyana, aan de noordkust van Zuid-Amerika. Wel duurt het nog even voordat de satelliet echt werkt. "De planning is dat over een half jaar gegevens beschikbaar komen", zegt De Laat van het KNMI.

Een van de satellieten uit de vorige generatie blijft voorlopig beschikbaar als extra vangnet voor als andere satellieten niet werken.

"Op een gegeven moment is zo'n satelliet gewoon klaar." Dan wordt de satelliet hoger geplaatst naar de zogenoemde graveyard orbit, zegt De Laat. Satellieten in die kerkhofbaan hebben hun taak volbracht.

Claimorganisatie EUclaim is failliet. De organisatie, die namens reizigers claims voor vertragingen indient bij luchtvaartmaatschappen, vroeg eerder al uitstel van betaling aan. De rechtbank in Arnhem verklaarde het bedrijf gisteren failliet, zo blijkt uit rechtbankstukken. EUclaim bevestigt het faillissement aan de NOS.

De door de rechtbank aangestelde curator laat weten dat het bedrijf in de financiële problemen is geraakt sinds luchtvaartmaatschappijen zelf actiever reizigers zijn gaan wijzen op hun recht op compensatie bij vertragingen en geannuleerde vluchten. "Daardoor is een behoorlijk deel van de markt voor EUclaim weggevallen, waardoor het bedrijf zelf in de problemen is gekomen."

De curator zegt dat zijn werk zich in eerste instantie richt op een doorstart van EUclaim. "Iedereen blijft aan het werk. En ook klanten van EUclaim blijven hun betalingen van uitgekeerde claims ontvangen." Inmiddels zouden zich acht partijen bij de curator hebben gemeld om EUclaim over te nemen.

Kofferchaos en winteruitval

Het in Arnhem gevestigde EUclaim werd in 2007 opgericht om luchtvaartpassagiers te helpen met hun rechten bij vertragingen, omboekingen of geannuleerde vluchten. EUclaim zegt hiervoor dagelijks ruim 13 miljoen vlucht- en weergegevens te analyseren. Reizigers betalen alleen een vergoeding als een claim wordt toegewezen.

De afgelopen jaren kwam EUclaim in het nieuws met claims bij de chaos met koffers in 2022 op Schiphol en bij de uitval door het winterweer van begin dit jaar.

De NS biedt vanaf vandaag goedkopere treinkaartjes aan voor mensen die nét buiten de spits rijden. De spoorwegvervoerder wil mensen aanmoedigen om een rustigere trein net iets eerder of later te nemen, zodat meer reizigers een zitplaats hebben.

Het gaat om een verruiming van de al langer bestaande PrijsTijd Deals. Met die kaartjes konden mensen al in de daluren (bijvoorbeeld tussen 09.00 en 16.00 uur) met korting reizen, maar dat wordt nu verruimd tot de randen van de spits. De tickets moeten wel uiterlijk een dag van tevoren worden gekocht.

'Hyperspits'

Met de drukste maand van het jaar in aantocht, wil de NS zich met de kortingsregeling voorbereiden op overvolle treinen. Die drukte zit voornamelijk op de dinsdag- en donderdagochtend. Op die dagen heeft de NS te maken met een zogenoemde 'hyperspits': een extreme piek in een uur tijd. Als reizigers iets eerder of later vertrekken, wordt die drukte wat beter verspreid, is het idee.

De vervoerder vergelijkt de drukte met piekbelasting bij stroomnetbeheerders. "Maar als een klein percentage reizigers een minder druk alternatief kiest, hoeven reizigers veel minder vaak te staan in de trein", zegt Tijmen Voet, directeur dienstregeling bij de NS.

Iedereen een zitplek

Als voorbeeld noemt de NS op zijn website de sprinter vanuit Den Haag Mariahoeve in de richting van Leiden Centraal van 07.46 uur. Als 6 procent van de reizigers op dat traject zou kiezen voor de trein van een kwartiertje eerder, kan in beide treinen iedereen zitten.

Iets soortgelijks geldt voor de intercity van Zwolle naar Amersfoort van 08.49 uur. Als 8 procent van de reizigers in die trein een half uur later vertrekt, heeft iedereen in beide treinen volgens de NS een zitplek. De vervoerder beseft dat niet iedereen die keuze heeft, maar hoopt dat de lagere prijzen mensen er wel toe kunnen bewegen.

Gemiddeld 30 procent korting

Met de bestaande PrijsTijd Deals kan de korting in de daluren al oplopen tot 60 procent, zegt de NS. Maar in de randen van de hyperspits zal de korting op de treinkaartjes gemiddeld zo'n 30 procent bedragen. De kaartjes zijn tot dertig dagen van tevoren te boeken. Hoe eerder de reiziger boekt, hoe hoger de korting. De korting geldt niet op treinreizen naar Schiphol of op trajecten waar werkzaamheden zijn.

De NS onderzocht of reizigers voor een rustigere trein zouden kiezen in ruil voor korting. Een op de vijf reizigers was daartoe bereid. De meeste mensen zouden zelfs een halfuur wachten om iets goedkoper te reizen. "Dat scheelt een hoop. Dan hoeven wij minder lange treinen in te zetten voor piekdrukte, terwijl ze buiten de spits grotendeels leeg rondrijden", zegt Voet.

Onderzoek naar Nederlandse drugscriminelen in Colombia heeft de politie naar een hele reeks andere misdrijven geleid, waaronder geplande ontvoeringen en het afpersen van prostitutieklanten in Nederland. Vandaag begon een aantal rechtszaken hierover.

De politie heeft in totaal 55 verdachten in het vizier, van wie er nu 35 zijn aangehouden. Onder hen is een groepje mannen dat ontvoeringen in het criminele milieu zou hebben beraamd, schetste de officier van justitie vandaag in de rechtbank in Zwolle.

Een van de ontvoeringsplannen had te maken met de diefstal van een partij cocaïne in 2024, blijkt uit onderschepte chatberichten. Daardoor ontstond een schuld van ruim zeven ton. Aan de voordeur van de vermeende dieven werd een dreigbrief gehangen dat er betaald moest worden.

Om die boodschap kracht bij te zetten, zou een groepje van vier mannen ook een ontvoering hebben voorbereid. Doelwit was de vriendin van een van de veronderstelde dieven.

Opdracht uit Colombia

De opdracht hiervoor kwam volgens justitie uit Colombia. Daar pakte de politie in februari twee Nederlandse mannen op, na ruim een jaar onderzoek.

De mannen zouden cruciale schakels vormen tussen Colombiaanse drugskartels en afnemers van cocaïne in Nederland. Zij brachten vraag en aanbod bij elkaar en regelden de logistiek, denkt het Openbaar Ministerie. Het zou gaan om grote transporten van honderden kilo's per keer. Mogelijk gaven zij dus ook opdracht voor geweld.

Samenwerking

Nederlandse opsporingsdiensten willen ook dit soort spilfiguren in Colombia graag achter de tralies hebben. De overheid heeft de afgelopen jaren dan ook flink geïnvesteerd in de samenwerking met Colombia. Volgens het Openbaar Ministerie leidt dat inmiddels ook tot resultaat.

De afgelopen tijd zijn er verschillende Nederlanders in het Zuid-Amerikaanse land gearresteerd. Deze verdachten wonen soms al jarenlang in Colombia. Het vermoeden is dat ze dankzij hun uitgebreide netwerk een bemiddelende rol hebben in de cocaïnehandel.

Dit type criminelen maakt volgens de politie geen onderdeel uit van een strak geleide organisatie, maar werkt ad hoc samen met anderen. Zo ontstaan "fluïde netwerken" waarin niet iedereen elkaar kent.

Sneeuwbaleffect

Reden voor de politie om alle criminele contacten van de twee in februari gearresteerde Nederlanders in kaart te brengen. Naar deze verdachten en hún kennissenkring is ook weer verder onderzoek gedaan.

Deze werkwijze zorgde voor een sneeuwbaleffect. Inmiddels lopen er al twaalf vervolgonderzoeken die te maken hebben met drugshandel, witwassen, geweld en afpersing.

Zo zijn recent nog twee andere Nederlanders in Colombia opgepakt. Een van hen had bij zijn arrestatie 10 kilo coke en een vuurwapen op tafel liggen. Verder stuitte de politie onder andere op drugssmokkel via Schiphol en een huis vol cocaïne in Spanje.

Prostitutie

Het meest opmerkelijke vervolgonderzoek kwam vandaag ook aan de orde in de Zwolse rechtbank. Twee mannen worden verdacht van het afpersen van zo'n duizend klanten van prostituees.

De verdachten stuurden berichten naar bezoekers van prostitutiewebsite Kinky, waarin ze dreigden met grof geweld als er niet werd betaald. Een van hen zei dat hij zo "7000 tot 8000 euro per dag maakte", al deed hij dat in de rechtbank af als grootspraak.

Opvallend genoeg kwam de andere verdachte eerder in de publiciteit omdat hij kinderen hielp die op school werden gepest. Ook was hij actief als pedojager. De medeverdachte bleek een contactpersoon van een van de Nederlanders in Colombia.

Hij zou ook betrokken zijn geweest bij de ontvoeringsplannen. Naast het conflict over de zeven ton speelde er nog een andere ruzie waarbij iemand gegijzeld had moeten worden. De voorgenomen ontvoeringen gingen uiteindelijk niet door, al is niet bekend waarom.

De verschillende rechtszaken worden pas later inhoudelijk behandeld. Wanneer de hoofdverdachten uit Colombia terecht staan, blijft voorlopig afwachten. Zij moeten nog worden uitgeleverd. Die procedure kan meer dan een jaar duren.

Beveiligers op Schiphol staken morgen verspreid over de dag drie keer een kwartier. En woensdag wordt dat vijf keer een kwartier. Dat zeggen de vakbonden FNV en CNV.

De beveiliging op Schiphol is sinds mei anders geregeld. Eerder waren daarvoor vijf bedrijven ingehuurd, nu zijn dat er nog maar drie. Volgens de bonden zijn er sindsdien problemen met de roosters, pauzes, verlof en de bezetting. Ze eisen verbetering en omdat daar naar hun mening nog te weinig van komt, roepen ze op tot een staking.

Die kunnen de komende dagen leiden tot langere rijen op Schiphol. "Het betekent bijvoorbeeld concreet dat passagiers langer zullen moeten wachten bij de veiligheidscontrole", zegt André Quist van vakbond CNV. "Rijen waar beveiligers het werk onderbreken, worden gesloten en gaan pas een kwartier later weer open."

Hoe laat?

Dinsdag 25 augustus wordt er gestaakt:

Woensdag 26 augustus:

Schiphol zegt in een reactie er alles aan te zullen doen om de gevolgen voor reizigers zoveel mogelijk te beperken. "We houden de situatie continu in de gaten en nemen maatregelen om de veiligheid voor reizigers en medewerkers te waarborgen."

De luchthaven adviseert reizigers niet om eerder te komen. "We adviseren reizigers om de aankomsttijd van hun luchtvaartmaatschappij aan te houden. Dat is ongewijzigd: meestal twee uur voor een Europese vlucht en drie uur voor een intercontinentale vlucht."

De bonden waarschuwen dat er meer stakingsacties komen als de werksituatie niet verbetert.

Een nachtje Amsterdam kost je over een paar jaar fors meer geld. Want de nieuwe coalitie van Pro en D66 gaat de toeristenbelasting stapsgewijs verhogen van 12,5 procent naar 20 procent in 2031.

De stad wil minder toeristen. Al jaren wordt het door de gemeente gewenste maximum van 20 miljoen overnachtingen overschreden. De gemeente wil ook dat toeristen "een eerlijkere bijdrage leveren aan de kosten die de stad maakt".

De toeristenbelasting komt boven op de btw op hotelovernachtingen, die dit jaar in heel Nederland steeg van 9 naar 21 procent. Daarmee stijgt de totale belasting op hotelovernachtingen in Amsterdam van 21,5 procent vorig jaar naar 41 procent in 2031, bijna een verdubbeling dus.

Hotels willen limiet

Hotels balen hiervan. Brancheorganisatie Koninklijke Horeca Nederland (KHN) vroeg onlangs het kabinet al om een landelijk maximum in te stellen voor de toeristenbelasting. Volgens KHN dreigt Nederland door de combinatie van hogere btw en toeristenbelasting internationaal steeds minder concurrerend te worden als reisbestemming.

Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam zegt de zorgen van KHN te kennen. "We zijn hierover in gesprek met hen en andere vertegenwoordigers van de toeristische sector."

Hoogste ter wereld?

Volgens een vergelijking van KHN heeft Amsterdam nu, met 12,5 procent, al de hoogste toeristenbelasting van Europa. En straks met 20 procent is dat een van de hoogste ter wereld. "Amsterdam zit zeker in de hogere tarieven", erkent de gemeentewoordvoerder.

Nu heeft bijvoorbeeld Los Angeles in de VS nog een hogere toeristenbelasting, van 14 procent. Een zoektocht online van de NOS levert op dat alleen het land Bhutan straks nog, in de meeste gevallen, een hogere toeristenbelasting heeft. Daar betalen buitenlandse bezoekers geen procentueel tarief, maar 100 dollar (87 euro) per persoon per nacht aan "duurzaam ontwikkelingstarief".

Klein deel van gemeentelijke belastingen

Gemeenten bepalen de toeristenbelasting nu helemaal zelf. De meeste vragen een vast bedrag per persoon per nacht, vaak een paar euro. Andere vragen een percentage. En zo'n twintig gemeenten hebben geen toeristenbelasting.

Toeristenbelasting is een relatief klein deel van alle belastingen en heffingen van gemeenten: 654 miljoen (4,3 procent) van in totaal 15,3 miljard euro, begrootten gemeenten voor dit jaar.

De onroerendezaakbelasting (6,3 miljard), afvalstoffenheffing (2,8 miljard), rioolheffing (2,2 miljard) en parkeerheffingen (1,6 miljard) leveren veel meer op.

Een groot deel van het totaalbedrag aan toeristenbelasting gaat naar één gemeente: Amsterdam. 275 miljoen, ruim 42 procent van die 654 miljoen. Den Haag volgt met grote afstand met 17,9 miljoen, dan Rotterdam met 17 miljoen.

De verhoging van de toeristenbelasting is extra zuur voor hotels in Weesp, tot 2022 een zelfstandige gemeente zonder toeristenbelasting. Tegenwoordig is Weesp onderdeel van Amsterdam en krijgt het dus zo'n beetje de hoogste toeristenbelasting ter wereld.

"Het hogere tarief voor Amsterdam hangt samen met het grote aantal bezoekers aan de stad. Voor Weesp ligt dat wat ons betreft anders", mailt het management van Hotel Het Hart van Weesp in een reactie. "Wij hadden het passender gevonden als Weesp als buitengebied een eigen tarief had kunnen behouden, zodat toerisme juist verder gestimuleerd wordt."

Een gemeentewoordvoerder bevestigt dat er geen uitzondering wordt gemaakt voor Weesp.

Bezettingsgraad omlaag

Het hotel zegt nu al iets te merken. "Onze bezettingsgraad is nog steeds acceptabel, maar door de combinatie van de verhoogde toeristenbelasting en stijging van de btw zien wij inmiddels een daling van circa 10 procent."

De geplande verdere verhoging maakt het alleen maar moeilijker. "Inclusief commissies van grote boekingsplatforms bestaat bij het merendeel van de boekingen inmiddels bijna de helft van de logiesprijs uit belastingen en commissie. Bij een verdere verhoging van de toeristenbelasting zal dit zelfs ruim boven de helft uitkomen."

Volgens het hotel kan dit ertoe leiden dat bezoekers kiezen voor omliggende gemeenten met lagere toeristenbelasting. Zoals Amstelveen à 4,75 euro per persoon per nacht.

Geen overtoerisme

Daar is van overtoerisme geen sprake, zegt een woordvoerder. De gemeente vindt het prima als toeristen die Amsterdam willen bezoeken naar Amstelveen uitwijken voor hun overnachting. "Ontwikkelingen in Amsterdam kunnen kansen bieden. Amstelveen staat positief tegenover toerisme en nieuwe hotels die een duidelijke meerwaarde hebben voor de stad. Een verhoging van de toeristenbelasting heeft niet de voorkeur."

Ook Zaanstad, ten noorden van Amsterdam, heeft geen plannen om de toeristenbelasting omhoog te gooien. "De lijn die Amsterdam hanteert volgt Zaanstad niet, omdat we ook toegankelijk willen blijven voor een brede doelgroep", zegt een gemeentewoordvoerder.

Goedemorgen! Honderden schoonmakers staken bij het hoofdkantoor van de NS voor een betere cao en op het WK hockey spelen de Nederlandse mannen tegen Japan in de groepsfase.

Eerst het weer: gedurende de dag trekken diverse buien over het land, soms met hagel en onweer. Tussendoor is er ook ruimte voor de zon. Bij een matige tot soms vrij krachtige zuidwestenwind wordt het maximaal 20 tot 22 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Rusland heeft de Oekraïense hoofdstad Kyiv bestookt met ballistische raketten. Hierbij zijn volgens de Oekraïense autoriteiten vijf mensen gedood en 23 mensen gewond geraakt. In de oostelijke voorstad Brovary kwam ook iemand om het leven.

In de hoofdstad waren meer dan een dozijn explosies te horen, meldt persbureau Reuters op basis van een getuige. De burgemeester van Kyiv, Vitali Klitsjko, zegt op Telegram dat er in minstens drie wijken inslagen waren.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

In tegenstelling tot de Nederlandse hockeymannen, hebben de vrouwen gisteren hun wedstrijd tegen Japan al gehad. De vrouwen hebben de eerste groepsfase op het WK in eigen land overtuigend afgesloten: ze wonnen in Amstelveen, mede door vier rake strafcorners van Yibbi Jansen, ruim van Japan: 9-0.

Fijne dag!

De marechaussee heeft vier mannen aangehouden in een groot onderzoek naar drugssmokkel via Schiphol.

De verdachten zijn 34, 38, 46 en 48 jaar oud. Ze zijn dinsdag opgepakt in Zoetermeer, Utrecht, Wassenaar en Waddinxveen.

Volgens een woordvoerder van de marechaussee werken ze alle vier bij de afhandeling van luchtvracht op de luchthaven. In welke rol of op welke afdeling zij precies werkten, is niet bekendgemaakt.

Drugslab

"Er wordt onderzocht of logistieke processen op de luchthaven zijn misbruikt voor de invoer van verdovende middelen", schrijft de marechaussee. Om hoeveel drugs het gaat en welke, wil de woordvoerder niet zeggen.

Bij het onderzoek zijn meerdere woningen en loodsen doorzocht. Daarbij zijn contant geld en telefoons in beslag genomen.

Tijdens het onderzoek kwam naar voren dat een van de verdachten banden had met een drugslab in België. De Belgische politie heeft dat lab inmiddels ontmanteld.

De politie heeft vanochtend op Schiphol een 33-jarige man uit Amsterdam opgepakt in het onderzoek naar een crash met een auto vol explosieven in Amsterdam eind vorige maand. De man was vermoedelijk één van de drie inzittenden.

Op dinsdag 28 juli crashte een auto in Amsterdam Nieuw-West na een achtervolging door de Dienst Speciale Interventies (DSI).

De auto werd gezocht vanwege een plofkraak in Duitsland, waarbij brand uitbrak in het gebouw waarin de geldautomaat zat.

Explosief materiaal

De inzittenden sloegen na de crash op de vlucht. In de auto bleek explosief materiaal in te liggen. Daarom werden in een straal van 100 meter rond het voertuig alle woningen en een verzorgingstehuis ontruimd.

Vanmorgen werd in samenwerking met de Koninklijke Marechaussee een eerste verdachte aangehouden in de zaak. De politie is nog op zoek naar de andere twee, meldt NH Nieuws.

Vandaag dertig jaar geleden reed 's ochtends een opvallende trein perron 2B van Amsterdam Centraal binnen: een gele diesellocomotief met twee lichtgroene oude Belgische rijtuigen. Met Lovers Rail kreeg NS voor het eerst concurrentie op het spoor.

Wie nu op de grotere treinstations rondkijkt ziet treinen in alle kleuren naast de geel/blauwe van NS. De concurrenten van NS willen de komende jaren meer plek op het spoor. Arriva rijdt sinds vorig jaar met nachttreinen en wil tussen de NS-treinen door van Zwolle naar Groningen rijden.

Ook wil Arriva vanuit Groningen een treinverbinding naar Parijs opzetten. Nieuwkomer GoVolta rijdt met treinen van Amsterdam naar Duitsland, en wil dat ook doen naar Parijs.

Niet eenvoudig

Toch kampen de nieuwe NS-uitdagers nog altijd met het grootste probleem dat Lovers Rail dertig jaar ook al had: dat het niet mogelijk is met één treinkaartje overal in te stappen.

"Wij kunnen treinen van Zwolle naar Groningen rijden, maar mogen geen reizigers op een Studenten OV-kaart meenemen. Dat is 40 procent van de reizigers. Als je die inkomsten misloopt dan krijg je het financiële plaatje niet rond", vertelt een woordvoerder van Arriva.

Daar kampt ook GoVolta mee, zegt directeur Hessel Winkelman: "Onze trein naar Duitsland zit vanaf de grens vol. In Nederland zijn nog stoelen vrij. We willen graag binnenlandse reizigers meenemen, maar een vergunning is niet zo eenvoudig."

Strandtrein

Lovers Rail dacht in 1996 nieuwe reizigers de trein in te kunnen lokken. Het bedrijf kwam voort uit rederij Lovers, bekend van de rondvaartboten in de Amsterdamse grachten.

Toen de overheid concurrentie op het spoor toestond, diende Lovers een verzoek in om vanaf Amsterdam via Haarlem naar IJmuiden met een 'strandtrein' te rijden. Amsterdammers met een Stadspas konden gratis mee.

Op Amsterdam CS ging dat niet zonder slag of stoot. NS verbood personeel reizigers van de concurrent te helpen, zelfs als die gehandicapt waren. "Gepensioneerde NS-machinisten die voor ons wilden rijden kregen een bericht dat ze dan hun pensioen zouden kwijtraken", blikt Lovers-directeur Peter Sul terug.

En zo ging het volgens Sul ook met het huren van locaties op de stations, die van NS zijn. "We moesten vanuit een soort bezemkast kaartjes verkopen. De eerste rit mochten we niet openen in het Restaurant 1e Klas. Dus gingen we naar Smits Koffiehuis. Met een glas champagne staken we in een stoet het stationsplein over."

Geen treinen

Nog altijd mopperen concurrenten over een moeizame relatie met NS, waarvan zij faciliteiten als informatieborden en personeelsruimtes moeten huren. Grootste probleem voor Lovers Rail was het vinden van een trein, die ook moest worden uitgerust met een door NS ontworpen spoorveiligheidssysteem.

Dertig jaar later hebben nieuwkomers als GoVolta soortgelijke problemen, zegt directeur Winkelmann: "Je kunt nog steeds niet ergens in Europa standaardtreinstellen huren. Een lening om ze te kopen kun je wel vergeten. Onze trein naar Parijs proberen we te kopen via een crowdfundingsactie. We hebben net 1 miljoen euro opgehaald."

Dreiging helpt

Bert van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de TU Delft, noemt de treinen van Lovers Rail vooral "van grote symbolische betekenis". "Het liet zien dat het mogelijk was om de concurrentie met NS aan te gaan", zegt hij.

Met de Kennemerstrand Expres van Lovers Rail werd NS, sinds 1940 monopolist op het spoor, flink wakker geschud. En daarmee ging NS toch ook een stapje harder lopen voor reizigers, concludeerde vervoersdeskundige Arnoud Mouwen in 2016 in een proefschrift. "Alleen al de dreiging van concurrentie zorgt dat NS beter en efficiënter opereert. Iets wat je in het hele openbaar vervoer ziet", vat hij de conclusie van zijn onderzoek samen.

Voormalig Lovers Rail-directeur Sul vindt zelf ook dat zijn bedrijf het spoor heeft opgeschud: "NS was in de jaren negentig nogal ingeslapen, een beetje arrogant geworden. Ze wilden bijvoorbeeld veel verbindingen met stoptreinen eruit doen. Ze dachten vooral vanuit het product, niet vanuit de reiziger."

Strandgeur

Sul wilde veel service aan boord, met verse koffie en prettige stoelen. "Een soort kleine Orient Express, zonder eerste en tweede klasse."

In een overmoedige bui had hij tegen NRC gezegd dat je in de Kennemerstrand Expres het strand al kon ruiken. "Dat namen ze een beetje serieus, waardoor ik die ochtend snel nog bij de Makro spuitbussen Air Breeze Zee heb gekocht. Ik had aan het treinpersoneel gevraagd daarmee voor vertrek in de trein te spuiten. Volgende dag stond in NRC: 'Je ruikt écht het strand in de trein'."

Hoewel Lovers Rail het in 1999 voor gezien hield, gingen de drie jaar ervaring op het spoor niet verloren. Het Franse CGEA had in 1997 een belang genomen in de NS-concurrent. De naam werd veranderd in Connex toen in 2001 busvervoerder werd BBA overgenomen. Het bedrijf ging in 2006 als Veolia opnieuw treinen rijden, in onder meer Limburg en Brabant.

NS: 'Veel veranderd in dertig jaar'

Over de concurrentie op het spoor zegt NS dat er "in dertig jaar veel is veranderd". De voormalige monopolist zegt tegenwoordig goed samen te werken met andere vervoerders en spoorbeheerder ProRail. "NS en marktwerking worden vaak als tegenpolen gepresenteerd. Het is het één, of het ander. Dat klopt niet. Marktwerking is er al en het werkt naast en aanvullend op de Hoofdrailnetconcessie", zegt het bedrijf. Wel vindt NS dat treinverbindingen "voor lange tijd, publiek gestuurd" moeten worden omdat de trein "zo veel maatschappelijke waarde vertegenwoordigt".

Shurandy 'Tyson' Q. staat sinds maandag terecht in een Curaçaos strafproces op Nederlandse bodem dat waarschijnlijk nog tot diep in volgend jaar zal doorlopen. Het dossier tegen de Curaçaoënaar is omvangrijk. Justitie ziet hem als een van de leiders van de beruchte Antilliaanse bende No Limit Soldiers (NLS) en verdenkt hem van betrokkenheid bij acht moorden, liquidaties en pogingen tot moord.

Vanwege zijn veiligheid wordt Q. berecht in de gevangenis waar hij in voorarrest zit. Dat is in de EBI, de zwaar beveiligde penitentiaire inrichting in Vught.

In Nederland is Q. nauwelijks een bekende naam. Op Curaçao ligt dat anders. De officier van justitie noemde hem eerder de 'Taghi van Curaçao', vanwege de positie die het Openbaar Ministerie hem toeschrijft binnen de georganiseerde misdaad.

Versleutelde communicatie

Q. zit sinds zijn uitlevering uit Dubai in juni in Nederland vast. Zijn strafzaak is Curaçaos. Hij volgde de zitting via een videoverbinding vanuit de EBI. Dat deed hij met zijn Nederlandse advocaat Guy Weski, de zoon van Inez Weski, naast zich. Op Curaçao wordt hij verdedigd door Eldon Peppie Sulvaran en Athena Sulvaran.

De eerste zitting, gisteren, was slechts de eerste voorbereidende zitting (pro forma). De inhoudelijke behandeling komt later. De verdediging wees er maandag op dat het om ongeveer dertien zaakdossiers gaat, naast een hoofddossier, een persoonsdossier en grote hoeveelheden versleutelde communicatie. Alleen het bestuderen daarvan gaat maanden kosten.

Een miljoen gulden

NLS ontstond als straatbende in de wijk Koraal Specht. Leden van de groep zijn veroordeeld voor zware gewelds- en drugsdelicten. De naam NLS raakte ook verbonden aan de moord op politicus Helmin Wiels in 2013 en de Hato-shooting een jaar later, waarbij twee mannen werden gedood en zeven omstanders gewond raakten.

Het Curaçaose OM verdenkt Q. ervan dat hij tussen 2010 en 2020 leiding gaf aan NLS. Daarnaast wordt hij verdacht van het uitlokken of medeplegen van meerdere moorden en pogingen daartoe op Curaçao, Sint-Maarten en daarbuiten.

Een van de zwaarste beschuldigingen betreft de Hato-shooting van juli 2014. Volgens het OM was Erwin 'Djais' Juliana, een leider van de rivaliserende groep Buena Vista City, het doelwit. Q. en NLS-leider Urvin 'Nuto' Wawoe zouden voor zijn dood een beloning van een miljoen gulden hebben uitgeloofd. Wawoe kreeg vorig jaar levenslang.

Een belangrijk deel van het bewijs bestaat uit PGP-berichten: versleutelde communicatie waarin volgens justitie over doelwitten, geld en de uitvoering van liquidaties werd gesproken.

En juist daar wordt het verleden van Q. met de Nederlandse justitie relevant.

Vijftien jaar geëist, vrijgesproken

Q. stond twaalf jaar geleden al terecht in Nederland. In de grote strafzaak Athena werd hij verdacht van de invoer van ruim zes kilo cocaïne via Schiphol, deelname aan een criminele organisatie en de voorbereiding van een moord. Het Nederlandse OM eiste vijftien jaar gevangenisstraf, maar de rechtbank Noord-Holland sprak hem in maart 2014 volledig vrij.

Het probleem zat vooral bij de vraag wie achter de onderschepte digitale communicatie zat. Justitie koppelde verschillende bijnamen en pingnamen aan Q. De rechtbank vond die identificatie daarentegen onvoldoende onderbouwd. Ook andere aanwijzingen maakten de ontbrekende verbinding tussen de berichten en Q. niet sterk genoeg.

De huidige zaak gaat niet over dezelfde strafbare feiten. Maar de overeenkomst in de bewijsvoering is opvallend: opnieuw ziet justitie Q. als leider en opdrachtgever en opnieuw spelen digitale accounts die aan hem worden toegeschreven een hoofdrol.

'Geen twijfel'

Daarom viel maandag vooral één uitspraak van het Curaçaose OM op. Volgens de officier bestaat er "geen twijfel" dat Q. de gebruiker is van de PGP-accounts waarop een deel van de nieuwe verdenkingen rust. Justitie verwijst daarvoor naar een uitgebreide identificatie in zijn persoonsdossier.

De verdediging ging nog niet inhoudelijk tegen de beschuldigingen in. Zelf beriep Q. zich op zijn zwijgrecht.

Weski vroeg wel direct toegang tot de volledige dataset uit het Themis-onderzoek. De verdediging wil niet alleen de door het OM geselecteerde berichten zien, maar ook kunnen controleren welke context daaromheen zit en hoe betrouwbaar die selectie is. Het OM stemde daarmee in.

Daarmee ligt een van de belangrijkste juridische gevechten al op tafel. Twaalf jaar geleden kon de Nederlandse justitie niet voldoende bewijzen dat Q. achter de belastende digitale identiteiten zat. Het Curaçaose OM zegt dat die cruciale schakel er ditmaal wel is.

Q. blijft voorlopig vastzitten. De volgende pro-formazitting is op 27 november.

Het Oekraïense vrachtvliegtuig op het vliegveld van Leipzig, waarbij in de nacht van dinsdag op woensdag een drone met explosieven werd gevonden, was beladen met munitie. Dat melden Duitse media.

Volgens de Süddeutsche Zeitung, WDR en NDR blijkt uit een politierapport dat het Antonov-toestel militaire munitie aan boord had, afkomstig uit Frankrijk. Het is niet duidelijk om wat voor soort munitie het gaat.

De bedoeling was dat het vanuit Leipzig verder vervoerd zou worden. De luchthaven van Leipzig is een knooppunt voor wapentransporten voor Oekraïne.

Minister van Binnenlandse Zaken Dobrindt sprak gisteravond van een "nieuw niveau van dreiging". De drone was volgens hem niet het werk van amateurs. Met de explosieven die aan de drone zaten, had een aanslag gepleegd kunnen worden.

Nieuwe dreiging

Hoogleraar ethiek van de digitale samenleving (TU Eindhoven) en oud-docent aan de Nederlandse Defensieacademie Lambèr Royakkers zegt dat er helemaal geen sprake is van een nieuwe dreiging. "We weten al jaren dat zelfs hele goedkope consumentendrones gepaard kunnen gaan met explosieven of andere gevaarlijke materialen."

Volgens Patrick Bolder, defensiespecialist van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, is het een drone die waarschijnlijk in de buurt is gelanceerd, omdat het type drone waarom het gaat niet ver kan vliegen. "De bestuurder is dus dichtbij geweest, misschien zelfs binnen de hekken van de luchthaven."

En dat is ernstig, vindt Bolder. "Want dat betekent dat er mensen in de buurt zijn die bereid zijn dit soort aanvallen uit te voeren."

Met behulp van een robot werd de drone onderzocht:

Bolder zegt dat er systemen zijn om drones te detecteren. "Maar er zijn altijd zwarte vlekken en blinde hoeken." Ook volgens Royakkers is het moeilijk om je voor honderd procent te verdedigen tegen drones. "Maar 80 tot 90 procent is mogelijk."

Royakkers pleit ervoor om verschillende maatregelen te combineren. "Denk aan geofencing, dat is een soort wapenschild of een digitaal hek. Dat kan samengaan met bijvoorbeeld jamming." Daarbij worden radiosignalen verstoord, waardoor communicatie moeilijk wordt.

Nederland

Op en rond Schiphol is het verboden om met drones te vliegen, omdat ze volgens de luchthaven het luchtverkeer "ernstig in gevaar brengen". Dat geldt ook voor Rotterdam The Hague Airport. Wel werd in 2022 een test gedaan met drones, die opnames maakten van het vliegveld. Dat gebeurde in overleg met de luchtverkeersleiding, waardoor het andere verkeer in de lucht er geen hinder van ondervond.

Eind vorig jaar kwam op Eindhoven Airport het vliegverkeer stil te liggen doordat er drones waren gezien. Een paar dagen daarvoor probeerde Defensie boven vliegbasis Volkel ook al drones neer te halen.

Toenmalig minister van Defensie Brekelmans zei dat er maatregelen waren genomen. Welke dat waren zei hij niet vanwege veiligheidsredenen.

Rusland

Gezien de oorlog tussen Oekraïne en Rusland wordt er rekening mee gehouden dat Rusland verantwoordelijk is voor het incident in Leipzig. Minister Dobrindt sluit niet uit dat een "buitenlandse mogendheid" achter de drone zit.

Volgens Bolder ligt het niet voor de hand dat een Rus de drone met explosieven geplaatst heeft. "Maar het kan zijn dat de Russen iemand zo gek hebben gekregen dit te doen, met als doel de boel te verstoren en angst aan te jagen."

Dat laatste past binnen het "hybride aanvalsscenario" waarover Dobrindt spreekt. Die hybride aanvallen zijn bedoeld om onrust te creëren. Het kan dan ook gaan om sabotageacties of cyberaanvallen.

Het Duitse Openbaar Ministerie laat weinig los over het onderzoek naar het incident. "Het onderzoek en de politieacties worden met de hoogste prioriteit uitgevoerd", zegt een woordvoerder tegen persbureau DPA.

Nederland is begonnen met het op de markt brengen van een deel van de strategische oliereserve. Dat moet de omhooggeschoten olieprijs drukken.

Het gaat om 2,7 miljoen vaten van commerciële partijen. De komende weken volgt mogelijk ook een deel van de voorraad van de Staat.

In maart kondigde het Internationaal Energieagentschap (IEA) aan 400 miljoen vaten uit de noodreserves van de aangesloten landen vrij te geven. Het was de grootste gezamenlijke vrijgave door de IEA-lidstaten ooit.

Niet alle reserves komen in een keer op de markt. Het gaat gecoördineerd en verspreid over een aantal maanden. Tot nu toe waren de Nederlandse reserves niet nodig, maar door de oplopende olieprijs is er nu wel behoefte aan.

Prijsdempend effect

Het IEA bestaat vooral uit ontwikkelde landen die voor hun economie afhankelijk zijn van olie. Lidstaten zijn verplicht een oliereserve aan te houden die gelijkstaat aan circa drie maanden aan import. Die voorraad is bedoeld voor uitzonderlijke gebeurtenissen, bijvoorbeeld om hoge prijsstijgingen als gevolg van geopolitieke onrust op te vangen.

Nadat de Verenigde Staten en Israël waren begonnen met hun aanvallen op Iran schoot de olieprijs omhoog. Dat kwam vooral door de afsluiting van de Straat van Hormuz door Iran. Ongeveer 20 procent van de totale olietoevoer naar de wereldmarkt gaat via die route. Ook is op verschillende plekken olie- en gasinfrastructuur beschadigd.

Nederland kondigde in maart aan bereid te zijn 5,4 miljoen vaten uit de voorraad vrij te geven. De helft daarvan komt van commerciële partijen, zoals de luchthaven Schiphol en de haven van Rotterdam. Omdat zij veel olie verbruiken moeten ze van de staat een olievoorraad hebben. De andere helft van de reserves komt uit de voorraad van de Staat.

Minister Van Veldhoven (D66) van Klimaat en Groene Groei zei destijds te verwachten dat er een prijsdempend effect uit zou gaan van het toevoegen van zo'n grote hoeveelheid olie aan de markt.

Nederlandse reserves nodig

Tot nu toe waren de Nederlandse reserves niet nodig, omdat landen als de Verenigde Staten eerst een groot deel van hun beloofde voorraad op de markt brachten. Dat was eerst voldoende.

Volgens een woordvoerder van de minister nemen Nederland en andere landen het stokje nu over, zodat er extra olie naar de markt blijft stromen.

De hoge olieprijs speelt ook een rol. Gisteren kwam de prijs van een vat Brent-olie boven de 100 dollar uit, het hoogste niveau in twee maanden. Volgens de woordvoerder "versterkt dat de noodzaak" om ook Nederlandse reserves vrij te geven.

Het is moeilijk te voorzien hoeveel effect het vrijgeven van olie exact heeft, zei Gertjan ten Broek, directeur van de stichting COVA die de Nederlandse oliereserve beheert, in maart tegen de NOS.

Reisorganisaties zijn druk met telefoontjes van bezorgde reizigers. Klanten die een reis hebben geboekt, bellen over het aangescherpte reisadvies voor verschillende landen in het Midden-Oosten.

"Dit heeft vooral gevolgen voor reizigers die onderweg naar Azië of Oceanië een tussenstop hebben in een van de oranje of rode landen", weet Frank Radstake, directeur van de Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR). "Of voor wie nog terug moet komen." In totaal gaat het volgens Radstake om duizenden mensen.

Dat merkt ook Berend Simons van Sawadee Reizen. Zijn bedrijf wordt sinds vanmorgen platgebeld door klanten die vragen hebben over hun geboekte reis, naar aanleiding van de nieuwe reisadviezen: "Kan het, mag het, gaat onze reis door?"

Welke reisadviezen zijn aangescherpt?

Het ministerie van Buitenlandse Zaken vindt dat de situatie in Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten (met grote luchthavens als Dubai en Abu Dhabi), Jordanië, Saudi-Arabië en Koeweit is verslechterd. Daarom geldt er voor die landen nu een oranje reisadvies. Voor Bahrein is dat zelfs rood.

Aanleiding voor de aanscherping van de reisadviezen is volgens het ministerie de opgelaaide oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran. Iran voert als reactie op Amerikaanse aanvallen weer aanvallen uit op bondgenoten van de VS in het Midden-Oosten.

Voor wie al op reis is en via luchthavens in oranje gebieden terugvliegt, zal er weinig veranderen, legt Simons uit. "We gaan de mensen wel terughalen via die luchthavens." Dat heeft te maken met gebrek aan alternatieven.

"Maar voor mensen die nu nog op reis gaan en via het Midden-Oosten zouden vliegen, moeten we omboeken of annuleren." Zijn organisatie houdt zich aan het reisadvies van Buitenlandse Zaken: alleen gaan als het echt noodzakelijk is.

Geen reisverzekering of hulp

Wie ondanks een oranje of rood advies toch gaat, kan in de problemen komen, legt Simons uit. "De consequentie kan zijn dat het moeilijker is om hulp van de ambassade te krijgen en dat verzekeraars de dekking opheffen of slechts een deel van de reis dekken."

Als er een alternatief voorhanden is, probeert zijn bedrijf de reis van zijn klanten nu om te boeken, bijvoorbeeld met luchtvaartmaatschappijen uit andere regio's. "Die meerkosten zijn voor de touroperators." Een omboeking kost Simons' bedrijf gemiddeld 300 á 400 euro per persoon.

Een alternatieve reis is er niet altijd in het hoogseizoen. "Dat wordt de andere uitdaging. Er is schaarste op de markt en een paar grote airlines vallen weg", schetst Simons te situatie. Als omboeken echt niet mogelijk is moet zijn bedrijf de reis annuleren.

Pakketreis versus zelf boeken

Reizigers die een pakketreis hebben geboekt zullen over het algemeen dus worden omgeboekt, legt Frank Radstake van de ANVR uit. "Al blijft het maatwerk", zegt hij. "Als een klant per se via het Midden-Oosten wil vliegen, dan kan diegene daar wel voor kiezen."

Wie los van een pakketreis een vliegticket heeft geboekt, maakt die keuze zelf. Het blijft mogelijk om naar of via het Midden-Oosten te vliegen. Vanaf Schiphol vertrekken vandaag bijvoorbeeld zes vluchten naar de oranje bestemmingen. Die vluchten worden uitgevoerd door luchtvaartmaatschappijen uit het Midden-Oosten.

Die maatschappijen uit bijvoorbeeld de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar hebben ook de afgelopen maanden doorgevlogen, met uitzondering van een korte periode rond het uitbreken van de oorlog tussen Iran en de VS. KLM vliegt al langere tijd niet meer naar het Midden-Oosten en gaat dat voorlopig ook niet doen.

FNV heeft aangekondigd in september weer actie te gaan voeren vanwege de dreigende bezuinigingen op de sociale zekerheid. Er komen stakingen in verschillende sectoren, waaronder waarschijnlijk een 24-uursstaking op het spoor.

"De stakingen worden groter dan de vorige keer", meldde FNV-voorzitter Hans Spekman gisteravond in Goedenavond Nederland. Ze zullen worden gehouden in de eerste twee weken van september met naast de spoorstaking ook stakingen in de havens en bij de overheid.

Ook in de zorg komen acties, maar daar wordt niet gestaakt, zei Spekman, "want we willen de patiënten niet de dupe laten worden".

Een woordvoerder van de vakbond laat weten dat nog niet bekend is bij welke ov-organisaties acties zullen zijn: "De precieze invulling daarvan wordt nog bepaald."

Het kabinet is van plan om onder meer de WW in te korten en de WIA, de uitkering voor langdurig zieken, te versoberen. De FNV is daar fel tegen. Volgens Spekman "beweegt het kabinet niet" en zijn acties daarom gerechtvaardigd, ondanks de hinder die reizigers daarvan ondervinden.

Nog geen datum gekozen

Vorige maand werd ook actie gevoerd. Op 24 juni reden er vier uur lang geen treinen in het hele land vanwege een staking. In september gaat het dus om een langere staking. Volgens Spekman is er nog geen exacte datum gekozen.

Er zullen dan hoogstwaarschijnlijk nog wel treinen rijden tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Hoofddorp. Bij andere stakingen probeerden vakbonden het treinvervoer naar de luchthaven volledig stil te leggen, maar daar stak de rechter een stokje voor.

Stads- en streekvervoer

Deze nieuwe acties staan los van mogelijke stakingen in het stads- en streekvervoer tegen het vastlopen van de cao-onderhandelingen. Gisteren liepen FNV en CNV weg uit het overleg, omdat ze geen basis zien om verder te praten.

Volgens de vakbonden leidt het laatste voorstel, na zeven onderhandelingsrondes, nog steeds tot minder zekerheid, flexibilisering van het werk en een hoge werkdruk voor het personeel.

Na de zomer willen de bonden de situatie voorleggen aan hun leden en beslissen of er ook in het stads- en streekvervoer gestaakt gaat worden. De cao openbaar vervoer geldt voor ongeveer 13.000 werknemers van Arriva, Transdev, EBS, Keolis, Qbuzz en de RET. De NS heeft een eigen cao.

Dat een van de daders van de kunstroof in Assen vanuit zijn cel T-shirts en andere kleding verkoopt die zijn daad verheerlijken is "niet passend", maar er is weinig aan te doen. Dat antwoordt staatssecretaris Van Bruggen van Justitie op vragen van JA21-Kamerlid Eerdmans.

Douglas W. is vanuit de gevangenis op Schiphol een webshop gestart met een kledinglijn, die verwijst naar de kunstroof uit het Drents Museum. Zo zijn er T-shirts te koop met een afbeelding van de gouden helm uit Roemenië die werd gestolen.

De staatssecretaris is er niet gelukkig mee, maar zolang er geen strafbare feiten worden gepleegd, de slachtoffers niet in hun belangen worden geschaad en de openbare orde niet in het geding is, kunnen ondernemersactiviteiten van gedetineerden niet zomaar worden gestopt, schrijft ze.

Geen wettelijke grondslag

Ook dat W. zijn eigen daad ermee verheerlijkt is op zich geen reden om er een eind aan te maken. Van Bruggen: "Er is geen wettelijke grondslag die alle commerciële uitingen verband houdend met het gepleegde delict verbiedt."

Wel gelden er in de gevangenis communicatiebeperkingen voor gedetineerden. En hun gedrag telt mee bij beslissingen over vrijheden en rechten, zoals verlof of overplaatsingen.

En, zo schrijft de staatssecretaris, van het geld dat hij ermee verdient kan hij in de gevangenis niet echt genieten. Gedetineerden mogen niet meer dan 250 euro op hun bankrekening hebben staan en geld overmaken kan alleen onder toezicht van een medewerker van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).

Cel als postadres

Van Bruggen gaat in haar antwoorden niet in op de specifieke zaak van W. Zo geeft ze geen duidelijkheid over de vraag of W. het adres van de gevangenis gebruikt als postadres voor zijn onderneming.

In zijn algemeenheid is dat "niet in lijn" met de bestemming en het karakter van een gevangenis, maar uiteindelijk is het volgens haar aan de Kamer van Koophandel om te bepalen of dat adres gebruikt mag worden.

Ook DJI vindt het "onwenselijk" dat een gedetineerde de gevangenis als postadres gebruikt voor zijn onderneming. Maar wettelijk is er weinig aan te doen, schrijft de organisatie in een verklaring.

Deal met OM

Volgens de advocaat van W. is de webshop niet vanuit de gevangenis opgericht door zijn cliënt, maar door "mensen die dicht bij hem staan". W. werd vorige maand veroordeeld tot vier jaar cel voor zijn aandeel in de kunstroof.

Dat gebeurde nadat hij samen met medeverdachten een deal had gesloten met het Openbaar Ministerie. In ruil voor strafvermindering gaven ze de gouden helm en twee armbanden terug.

Een Canadese vrouw heeft maandag geprobeerd een koningspython in haar bh het vliegtuig in te smokkelen. Ze werd betrapt bij de veiligheidscontrole op Schiphol, meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

De vrouw verklaarde dat ze de wurgslang had gevonden bij een hotel in Amsterdam. "Dat lijkt ons sterk", aldus de NVWA. De slang is in beslag genomen.

Koningspythons zijn niet giftig. De wurgslangen staan bekend als rustig en niet agressief. Ze worden ook wel als huisdier gehouden in een terrarium.

Strafbaar

Tegen de vrouw is proces-verbaal opgemaakt. "Je mag niet zomaar beschermde dieren meenemen op reis, ook niet als je ze op straat hebt gevonden", schrijft de NVWA.

De koningspython is overgebracht naar een gespecialiseerde dierenopvang, zoals altijd gebeurt als er een dier in beslag wordt genomen. De NVWA zegt dat het welzijn van het dier belangrijk is en dat het in de opvang nu op een betere plek is.

Een man en een vrouw moeten honderd dagen de cel in, omdat ze honderden eieren van zeldzame en beschermde papegaaiensoorten vanuit Nicaragua naar Nederland smokkelden. Het echtpaar reisde samen en liep op Schiphol tegen de lamp.

De douane deed de opmerkelijke vondst op 24 maart bij een controle van de handbagage van het stel. Verdeeld over twee sporttassen vonden controleurs 257 papegaaieneieren, ingepakt in papier en gewikkeld in T-shirts. Ook werd apparatuur gevonden waarmee de eieren tijdens de reis warm werden gehouden.

Ze probeerden zich er aanvankelijk nog onderuit te praten door te beweren dat ze dachten kippeneieren te vervoeren voor een Aziatisch gerecht.

Illegaal transport

Daar ging de rechtbank niet in mee. Uit onderzoek bleek dat het echtpaar betaald kreeg om de eieren via Schiphol naar eindbestemming Hongkong te vervoeren. Volgens de rechter wisten ze wel degelijk dat ze bezig waren met een illegaal transport, schrijft de regionale omroep NH.

De eieren zijn in beslag genomen door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en ondergebracht bij opvanglocaties.

In totaal kwamen 232 eieren uit, waardoor deskundigen konden vaststellen om welke beschermde soorten het ging. Onder de kuikens bevonden zich geelnekamazonepapegaaien, een soort waarvan er nog maximaal 2500 van in het wild leven.

Illegale handel

Volgens de rechtbank heeft het koppel door de smokkel bijgedragen aan de illegale handel in ernstig bedreigde diersoorten. "Het gaat daarmee om ernstige feiten, waarbij een gevangenisstraf passend is."

Het Openbaar Ministerie had een celstraf van 18 maanden geëist. De straf valt lager uit, omdat de rechtbank rekening heeft gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de twee. Het echtpaar heeft twee minderjarige kinderen.

Beiden krijgen een gevangenisstraf van 270 dagen, waarvan 170 dagen voorwaardelijk.

De douane gaat extra maatregelen nemen tegen de smokkel van sigaretten. Dit jaar zijn al 106 miljoen illegale sigaretten in beslag genomen. De smokkel van tabak is volgens de douane inmiddels duidelijk een verdienmodel van criminelen geworden.

Dat heeft alles te maken met de hoge accijnstarieven in Nederland. In 2024 gingen die flink omhoog, waardoor Nederland voor rokers een van de duurste landen van Europa is geworden. Gemiddeld kost een pakje sigaretten nu tussen de 11,50 en 13,50 euro.

Het gevolg is dat rokers hun sigaretten steeds vaker zelf in het buitenland halen, maar ook dat criminelen zich op de markt hebben gestort. Zij smokkelen grote hoeveelheden sigaretten uit het buitenland. Ook wordt illegaal geproduceerde tabak hier onder de toonbank verkocht.

"Georganiseerde criminaliteit associëren we eigenlijk altijd met cocaïnehandel, maar kun je nu ook in verband brengen met sigarettensmokkel", zegt Nanette van Schelven, directeur-generaal van de douane. "We zien dat grote drugsbazen hiermee nog een centje extra verdienen."

Omdat steeds minder mensen de hier belaste sigaretten kopen, dalen de inkomsten voor de Nederlandse schatkist flink. Vorig jaar werd 400 miljoen euro (15 procent) minder aan tabaksaccijns geïncasseerd. Die trend lijkt zich dit jaar door te zetten, zegt de douane.

Daarom gaat de dienst tabaksfraude actiever bestrijden. Dat gebeurt onder meer samen met de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). Het gezamenlijke team dat zich met illegale sigaretten bezighoudt, wordt uitgebreid. Ook komen er meer controles.

De focus ligt daarbij op professionele smokkelaars, die vooral de Rotterdamse haven gebruiken om sigaretten naar Nederland te halen. Recent werden daar meerdere grote partijen onderschept uit Azië.

Koffers vol sigaretten

Ook andere smokkelroutes probeert de douane tegen te gaan. Zo begint op Schiphol een proef met scanapparatuur die koffers met sigaretten moet gaan herkennen. Binnen de Europese Unie mogen passagiers maximaal vier sloffen sigaretten meenemen, maar soms worden hele koffers vol rookwaar aangetroffen.

Verder ligt er een wetsvoorstel om camera's en drones in te zetten tegen accijnsfraude. De douane zou dan bijvoorbeeld de ANPR-camera's die langs de snelweg staan mogen gebruiken om verdachte voertuigen te volgen. Drones kunnen worden gebruikt om te kijken wie verkeerscontroles langs de snelweg probeert te omzeilen of om warmtebeelden te maken van een vermoedelijke illegale sigarettenfabriek.

De afgelopen jaren werden tientallen van zulke fabriekjes gevonden in Nederland. Dat zijn er inmiddels wel veel minder: vorig jaar maar één werkende en twee in opbouw.

Tegenwoordig geldt namelijk een vergunningsplicht voor de machines die nodig zijn om sigaretten te maken. Daardoor is het voor criminelen lastiger om aan de juiste apparatuur te komen, denkt de douane.

Het gevolg is wel dat de productie zich lijkt te verplaatsen naar de andere kant van de grens. Vorig jaar werden in België elf illegale sigarettenfabrieken gevonden.

Drugs

De douane publiceerde vandaag niet alleen de laatste cijfers over sigarettensmokkel, maar ook over drugsvangsten. Daaruit blijkt dat er in de eerste helft van 2026 ruim 19.000 kilo cocaïne is onderschept. Dat is meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

De douane is van plan om vaker te controleren in de kleinere havens vanwege het risico op zogeheten drop-offs. Daarbij worden pakketten drugs op zee overboord gegooid vanaf grote schepen. Kleine, snelle bootjes brengen de drugs vervolgens aan land. Tot nu toe is dit jaar één zo'n drop-off gezien bij Zeeland.

Opvallend is dat de hoeveelheid in beslag genomen cannabis juist weer sterk daalt, na een recordhoeveelheid vorig jaar. Toen vond de douane 60.000 kilo wiet, vooral uit landen waar nu legaal geteeld mag worden, zoals Canada.

Dit jaar is er tot nu toe 7900 kilo aangetroffen. Volgens de douane kijken hun collega's in Canada inmiddels beter naar wat er wordt uitgevoerd en komen er minder containers met wiet binnen in de Rotterdamse haven. Wel wordt er nog geregeld via Schiphol gesmokkeld.

Lhbti'ers die worden lastiggevallen tijdens Amsterdam Pride kunnen vanaf 29 juli terecht bij 35 veilige locaties in de stad. Een gewelddadig incident vrijdagnacht na de Pride in Amersfoort onderstreept volgens initiatiefnemende organisatie Report it, always (RITA) hoe hard die veilige plekken nodig zijn.

In Amersfoort werd een bezoeker door meerdere jongens mishandeld. Hoewel volgens de politie nog niet duidelijk is of het om anti-lhbti-geweld gaat, zijn bezoekers van de Pride erg bezorgd, vertelde de voorzitter van Pride Amersfoort gisteren.

Netwerk van veilige locaties in heel Nederland

RITA kreeg over incidenten rondom Pride Amersfoort tussen de dertig en veertig meldingen binnen. De organisatie werkt behalve met Amsterdam en Amersfoort ook samen met Utrecht, Haarlem en Amstelveen om het melden van discriminatie of geweld voor lhbti'ers makkelijker te maken. Naast het meldplatform, start RITA tijdens Pride Amsterdam dus met de zogenoemde safer spaces.

Als je als lhbti'er wordt lastiggevallen, kun je in Amsterdam straks in 35 hotels met beveiliging terecht. Ook plekken als het Stedelijk Museum, De Nieuwe Kerk en het stadsarchief zijn aangesloten. "Je bent daar in ieder geval veilig en iemand helpt je verder. Bijvoorbeeld om contact op te nemen met de politie", legt Jerrald Justin, medeoprichter en bestuurslid van RITA uit. De bedoeling is dat er uiteindelijk door heel Nederland een netwerk met duizenden van dit soort veilige locaties komt.

Volgens Justin zijn die plekken "geen leuk extraatje, maar een noodzaak". "Waarom zou iemand na een dag waarop liefde, vrijheid en jezelf kunnen zijn centraal staan, bang moeten zijn om veilig thuis te komen?"

Meer meldingen door RITA

RITA is in 2024 opgericht na een golf van incidenten: discriminatie, uitsluiting en geweld in het Amsterdamse openbaar vervoer en taxi's. De meldingsbereidheid van dit soort incidenten was laag en is sinds de oprichting van RITA een stuk hoger. Via RITA kwamen in 2025 bijna 900 meldingen binnen bij de discriminatiemeldpunten, blijkt uit de jaarlijkse monitor van discriminatie-expertisecentrum Artikel 1.

In de meeste gevallen waren het geweldsincidenten waarbij homo's, lesbiennes of trans personen werden uitgescholden, nageroepen, geslagen, geduwd of geschopt. "We krijgen nu iedere dag meldingen vanuit het hele land. Het is ergens verdrietig dat RITA succesvol is", zegt Justin, "maar het is belangrijk om in beeld te brengen hoe groot het probleem is en om te laten zien op welke plekken mensen vaak worden lastiggevallen."

Manosphere een van de mogelijke oorzaken

Discriminatie tegen lhbti'ers neemt de laatste jaren toe, blijkt uit politiecijfers en de monitor van expertisecentrum Artikel 1. Daarbij noemt Artikel 1 de opkomst van de manosphere een van de mogelijke oorzaken. Hiermee worden online netwerken van jonge mannen en mannelijke influencers bedoeld waarin traditionele genderrollen worden verheerlijkt.

Anne Craanen doet al jaren onderzoek naar de manosphere. Craanen zegt in de nieuwe NOS-podcast Luister Anita dat de manosphere lhbti'ers op social media aanvalt en bestrijdt, omdat ze die als een bedreiging zien voor de ideale samenleving die ze voor ogen hebben. "Vrouwenhaat en lhbti-haat verbinden deze netwerken."

Craanen ziet de groei van de manosphere als "een dreiging die veel mensen onderschatten". Justin ziet de online haat ook toenemen en maakt zich zorgen over de afnemende acceptatie van lhbti'ers.

Maar zijn hoofd is nu vooral bij het incident in Amersfoort en de impact die dat in de community veroorzaakt: "Onze gedachten zijn bij de slachtoffers. Via onze lokale partners, waaronder Discriminatie.nl Regio Utrecht, zoeken we contact om te kijken hoe we hen kunnen ondersteunen."

Podcast Luister Anita

In de podcast Luister Anita gaat Winfried Baijens op zoek naar de pioniers van de regenboogweging en onderzoekt hij wat het antwoord is nu discriminatie tegen lhbti'ers toeneemt.

Luisteren kan via NPO Luister en alle andere podcastapps.