De politie heeft vanochtend op Schiphol een 33-jarige man uit Amsterdam opgepakt in het onderzoek naar een crash met een auto vol explosieven in Amsterdam eind vorige maand. De man was vermoedelijk één van de drie inzittenden.

Op dinsdag 28 juli crashte een auto in Amsterdam Nieuw-West na een achtervolging door de Dienst Speciale Interventies (DSI).

De auto werd gezocht vanwege een plofkraak in Duitsland, waarbij brand uitbrak in het gebouw waarin de geldautomaat zat.

Explosief materiaal

De inzittenden sloegen na de crash op de vlucht. In de auto bleek explosief materiaal in te liggen. Daarom werden in een straal van 100 meter rond het voertuig alle woningen en een verzorgingstehuis ontruimd.

Vanmorgen werd in samenwerking met de Koninklijke Marechaussee een eerste verdachte aangehouden in de zaak. De politie is nog op zoek naar de andere twee, meldt NH Nieuws.

De politie heeft vanochtend een 33-jarige man uit Amsterdam opgepakt in het onderzoek naar de crash met de auto vol explosieven in Amsterdam-Osdorp. De politie vermoedt dat de man één van de drie inzittenden van de auto was. Op dinsdag 28 juli kwam de auto na een achtervolging tot stilstand in de Nierkerkestraat. 

De man werd vanochtend op Schiphol aangehouden door de Koninklijke Marechaussee en zou een van de inzittenden zijn geweest die na de crash op de vlucht sloegen. De politie is nog steeds op zoek naar de andere twee verdachten in deze zaak.

Plofkraak

Op 28 juli crashte de auto in de Nierkerkestraat na een achtervolging met de DSI na een plofkraak in het Duitse Fürth in de deelstaat Hessen. De auto werd die dinsdagmiddag gesignaleerd in Nederland en achtervolgd door de politie. Toen de auto tot stilstand kwam en vol bleek te liggen met explosieven werden buurtbewoners geëvacueerd.

Zij mochten urenlang niet terug naar huis, tot de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) de explosieven in de auto veilig stelde. Ook deed de politie onderzoek op de plek. Pas in de avond, iets na half tien, mochten bewoners weer terugkeren naar hun woning.

De zonsverduistering is morgen het langst te zien vanaf IJsland. Daarom reizen ook Nederlanders daarnaartoe. NH sprak een aantal van hen op Schiphol.

Hun vlucht naar Reykjavík vertrekt op dinsdagmiddag. Eclipsjagers met wandelschoenen checken hun grote wandelrugzakken in. Voor sommigen is het een grote droom om daar de zonsverduistering te zien. 

Voor anderen is het puur geluk dat de zonsverduistering samenvalt met hun trip. Zo zegt een vrouw die een tijd geleden een wandelvakantie met haar moeder boekte: "We vallen met onze neus in de boter."

Wel is het belangrijk vanaf waar je op IJsland naar de verduistering kijkt. De maximale eclips is alleen in het westen te zien. Hier duurt de maximale eclips 2 minuten en 18 seconden.

Alle reizigers hopen op goed weer, want bij bewolking is de verduistering moeilijk te zien. Voor nu is er op woensdag neerslag voorspeld in Reykjavík, dus dat wordt nog spannend. Zo concluderen de broer en zus die van plan waren om in de buurt van Reykjavík het spektakel te bekijken: "Het enige wat nog roet in het eten kan gooien, zijn de wolken."

Eclipsbril 

Twee vrienden die speciaal hun reis hebben geboekt voor de verduistering, blijken per ongeluk toch hun accommodaties aan de verkeerde kant van het eiland te hebben geboekt. "We hadden het niet goed gepland, dus nu zullen we hem hopelijk alleen deels zien."

Ook de drie vrienden die samen op zoek gaan naar de eclips, hebben een fout gemaakt in de voorbereiding. "Het allerbelangrijkste is natuurlijk om je ogen veilig te houden met een eclipsbril. Maar die hebben wij momenteel nog niet." De moeder en dochter hebben helaas ook geen bril kunnen bemachtigen. "Ze waren uitverkocht, dus hopelijk hebben ze die nog op IJsland."

Vandaag dertig jaar geleden reed 's ochtends een opvallende trein perron 2B van Amsterdam Centraal binnen: een gele diesellocomotief met twee lichtgroene oude Belgische rijtuigen. Met Lovers Rail kreeg NS voor het eerst concurrentie op het spoor.

Wie nu op de grotere treinstations rondkijkt ziet treinen in alle kleuren naast de geel/blauwe van NS. De concurrenten van NS willen de komende jaren meer plek op het spoor. Arriva rijdt sinds vorig jaar met nachttreinen en wil tussen de NS-treinen door van Zwolle naar Groningen rijden.

Ook wil Arriva vanuit Groningen een treinverbinding naar Parijs opzetten. Nieuwkomer GoVolta rijdt met treinen van Amsterdam naar Duitsland, en wil dat ook doen naar Parijs.

Niet eenvoudig

Toch kampen de nieuwe NS-uitdagers nog altijd met het grootste probleem dat Lovers Rail dertig jaar ook al had: dat het niet mogelijk is met één treinkaartje overal in te stappen.

"Wij kunnen treinen van Zwolle naar Groningen rijden, maar mogen geen reizigers op een Studenten OV-kaart meenemen. Dat is 40 procent van de reizigers. Als je die inkomsten misloopt dan krijg je het financiële plaatje niet rond", vertelt een woordvoerder van Arriva.

Daar kampt ook GoVolta mee, zegt directeur Hessel Winkelman: "Onze trein naar Duitsland zit vanaf de grens vol. In Nederland zijn nog stoelen vrij. We willen graag binnenlandse reizigers meenemen, maar een vergunning is niet zo eenvoudig."

Strandtrein

Lovers Rail dacht in 1996 nieuwe reizigers de trein in te kunnen lokken. Het bedrijf kwam voort uit rederij Lovers, bekend van de rondvaartboten in de Amsterdamse grachten.

Toen de overheid concurrentie op het spoor toestond, diende Lovers een verzoek in om vanaf Amsterdam via Haarlem naar IJmuiden met een 'strandtrein' te rijden. Amsterdammers met een Stadspas konden gratis mee.

Op Amsterdam CS ging dat niet zonder slag of stoot. NS verbood personeel reizigers van de concurrent te helpen, zelfs als die gehandicapt waren. "Gepensioneerde NS-machinisten die voor ons wilden rijden kregen een bericht dat ze dan hun pensioen zouden kwijtraken", blikt Lovers-directeur Peter Sul terug.

En zo ging het volgens Sul ook met het huren van locaties op de stations, die van NS zijn. "We moesten vanuit een soort bezemkast kaartjes verkopen. De eerste rit mochten we niet openen in het Restaurant 1e Klas. Dus gingen we naar Smits Koffiehuis. Met een glas champagne staken we in een stoet het stationsplein over."

Geen treinen

Nog altijd mopperen concurrenten over een moeizame relatie met NS, waarvan zij faciliteiten als informatieborden en personeelsruimtes moeten huren. Grootste probleem voor Lovers Rail was het vinden van een trein, die ook moest worden uitgerust met een door NS ontworpen spoorveiligheidssysteem.

Dertig jaar later hebben nieuwkomers als GoVolta soortgelijke problemen, zegt directeur Winkelmann: "Je kunt nog steeds niet ergens in Europa standaardtreinstellen huren. Een lening om ze te kopen kun je wel vergeten. Onze trein naar Parijs proberen we te kopen via een crowdfundingsactie. We hebben net 1 miljoen euro opgehaald."

Dreiging helpt

Bert van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de TU Delft, noemt de treinen van Lovers Rail vooral "van grote symbolische betekenis". "Het liet zien dat het mogelijk was om de concurrentie met NS aan te gaan", zegt hij.

Met de Kennemerstrand Expres van Lovers Rail werd NS, sinds 1940 monopolist op het spoor, flink wakker geschud. En daarmee ging NS toch ook een stapje harder lopen voor reizigers, concludeerde vervoersdeskundige Arnoud Mouwen in 2016 in een proefschrift. "Alleen al de dreiging van concurrentie zorgt dat NS beter en efficiënter opereert. Iets wat je in het hele openbaar vervoer ziet", vat hij de conclusie van zijn onderzoek samen.

Voormalig Lovers Rail-directeur Sul vindt zelf ook dat zijn bedrijf het spoor heeft opgeschud: "NS was in de jaren negentig nogal ingeslapen, een beetje arrogant geworden. Ze wilden bijvoorbeeld veel verbindingen met stoptreinen eruit doen. Ze dachten vooral vanuit het product, niet vanuit de reiziger."

Strandgeur

Sul wilde veel service aan boord, met verse koffie en prettige stoelen. "Een soort kleine Orient Express, zonder eerste en tweede klasse."

In een overmoedige bui had hij tegen NRC gezegd dat je in de Kennemerstrand Expres het strand al kon ruiken. "Dat namen ze een beetje serieus, waardoor ik die ochtend snel nog bij de Makro spuitbussen Air Breeze Zee heb gekocht. Ik had aan het treinpersoneel gevraagd daarmee voor vertrek in de trein te spuiten. Volgende dag stond in NRC: 'Je ruikt écht het strand in de trein'."

Hoewel Lovers Rail het in 1999 voor gezien hield, gingen de drie jaar ervaring op het spoor niet verloren. Het Franse CGEA had in 1997 een belang genomen in de NS-concurrent. De naam werd veranderd in Connex toen in 2001 busvervoerder werd BBA overgenomen. Het bedrijf ging in 2006 als Veolia opnieuw treinen rijden, in onder meer Limburg en Brabant.

NS: 'Veel veranderd in dertig jaar'

Over de concurrentie op het spoor zegt NS dat er "in dertig jaar veel is veranderd". De voormalige monopolist zegt tegenwoordig goed samen te werken met andere vervoerders en spoorbeheerder ProRail. "NS en marktwerking worden vaak als tegenpolen gepresenteerd. Het is het één, of het ander. Dat klopt niet. Marktwerking is er al en het werkt naast en aanvullend op de Hoofdrailnetconcessie", zegt het bedrijf. Wel vindt NS dat treinverbindingen "voor lange tijd, publiek gestuurd" moeten worden omdat de trein "zo veel maatschappelijke waarde vertegenwoordigt".

Veel zon, hoge temperaturen en druiven die eerder rijp zijn dan normaal. Voor verschillende wijnboeren in Noord-Holland lijkt 2026 een uitstekend wijnjaar te worden. Maar dat geldt niet voor iedereen. Bij wijnboer Rob Matthijsen in Hilversum zijn veel druiven nog behoorlijk zuur. 

''In deze druif zit nog steeds nauwelijks suiker'', zegt Matthijsen terwijl hij een druif van een tros plukt en proeft. Op zijn wijngaard bij De Zonnestraal in Hilversum loopt een deel van de druiven achter in de rijping. 

Dat is opvallend, want andere Noord-Hollandse wijnboeren vertelden eerder aan NH juist dat ze afstevenen op een uitzonderlijk goed jaar. Door het zonnige en warme weer zijn druiven op veel plekken vroeg rijp.

Hoger alcoholpercentage

Dat de druiven bij Matthijsen nog zuur zijn, komt volgens wijnbouwonderzoeker Kees van Leeuwen niet door de zon. Bij warmte gebeurt meestal juist het tegenovergestelde: druiven krijgen tijdens het rijpen meer suiker en verliezen zuren.

Volgens Van Leeuwen kan het verschil tussen wijngaarden deels in de bodem zitten. Sommige grondsoorten houden veel meer water vast dan andere. Daardoor kan droogte op de ene plek veel harder aankomen dan op de andere.

Maar ook andere factoren spelen mee: de ligging van de wijngaard, het druivenras en de keuzes van de wijnboer zelf. Dat samenspel bepaalt uiteindelijk hoeveel druiven er groeien en hoe die smaken.

Droge bodem

Warm en zonnig weer heeft ook een keerzijde. Bij Wijngaard de Amsteltuin in Amstelveen herkennen ze de zure druiven van Matthijsen niet, maar de droogte baart daar wel zorgen.

'Nu het lang droog blijft verwachten wij dat we minder liters wijn kunnen maken dan vorig jaar'', laat de wijngaard weten. Ook daar loopt het seizoen voor op schema en wordt een vroege oogst verwacht.

Nederlandse proeftuin

Voor Nederlandse wijnboeren blijft het zoeken naar wat op welke plek het beste werkt. Nederland is volgens Van Leeuwen nog een relatief jong wijnland, waarin veel wordt uitgeprobeerd. Door klimaatverandering verwacht hij dat druiven vaker sneller rijpen, met meer suiker, minder zuren en uiteindelijk mogelijk een hoger alcoholpercentage.

Matthijsen moet het voorlopig doen met de druiven die er staan. Vroeg oogsten kan meer van zijn oogst redden, maar hij wil vooral dat de druiven voldoende smaak ontwikkelen. ''We gaan voor de smaak, voor vollere wijnen.''

Shurandy 'Tyson' Q. staat sinds maandag terecht in een Curaçaos strafproces op Nederlandse bodem dat waarschijnlijk nog tot diep in volgend jaar zal doorlopen. Het dossier tegen de Curaçaoënaar is omvangrijk. Justitie ziet hem als een van de leiders van de beruchte Antilliaanse bende No Limit Soldiers (NLS) en verdenkt hem van betrokkenheid bij acht moorden, liquidaties en pogingen tot moord.

Vanwege zijn veiligheid wordt Q. berecht in de gevangenis waar hij in voorarrest zit. Dat is in de EBI, de zwaar beveiligde penitentiaire inrichting in Vught.

In Nederland is Q. nauwelijks een bekende naam. Op Curaçao ligt dat anders. De officier van justitie noemde hem eerder de 'Taghi van Curaçao', vanwege de positie die het Openbaar Ministerie hem toeschrijft binnen de georganiseerde misdaad.

Versleutelde communicatie

Q. zit sinds zijn uitlevering uit Dubai in juni in Nederland vast. Zijn strafzaak is Curaçaos. Hij volgde de zitting via een videoverbinding vanuit de EBI. Dat deed hij met zijn Nederlandse advocaat Guy Weski, de zoon van Inez Weski, naast zich. Op Curaçao wordt hij verdedigd door Eldon Peppie Sulvaran en Athena Sulvaran.

De eerste zitting, gisteren, was slechts de eerste voorbereidende zitting (pro forma). De inhoudelijke behandeling komt later. De verdediging wees er maandag op dat het om ongeveer dertien zaakdossiers gaat, naast een hoofddossier, een persoonsdossier en grote hoeveelheden versleutelde communicatie. Alleen het bestuderen daarvan gaat maanden kosten.

Een miljoen gulden

NLS ontstond als straatbende in de wijk Koraal Specht. Leden van de groep zijn veroordeeld voor zware gewelds- en drugsdelicten. De naam NLS raakte ook verbonden aan de moord op politicus Helmin Wiels in 2013 en de Hato-shooting een jaar later, waarbij twee mannen werden gedood en zeven omstanders gewond raakten.

Het Curaçaose OM verdenkt Q. ervan dat hij tussen 2010 en 2020 leiding gaf aan NLS. Daarnaast wordt hij verdacht van het uitlokken of medeplegen van meerdere moorden en pogingen daartoe op Curaçao, Sint-Maarten en daarbuiten.

Een van de zwaarste beschuldigingen betreft de Hato-shooting van juli 2014. Volgens het OM was Erwin 'Djais' Juliana, een leider van de rivaliserende groep Buena Vista City, het doelwit. Q. en NLS-leider Urvin 'Nuto' Wawoe zouden voor zijn dood een beloning van een miljoen gulden hebben uitgeloofd. Wawoe kreeg vorig jaar levenslang.

Een belangrijk deel van het bewijs bestaat uit PGP-berichten: versleutelde communicatie waarin volgens justitie over doelwitten, geld en de uitvoering van liquidaties werd gesproken.

En juist daar wordt het verleden van Q. met de Nederlandse justitie relevant.

Vijftien jaar geëist, vrijgesproken

Q. stond twaalf jaar geleden al terecht in Nederland. In de grote strafzaak Athena werd hij verdacht van de invoer van ruim zes kilo cocaïne via Schiphol, deelname aan een criminele organisatie en de voorbereiding van een moord. Het Nederlandse OM eiste vijftien jaar gevangenisstraf, maar de rechtbank Noord-Holland sprak hem in maart 2014 volledig vrij.

Het probleem zat vooral bij de vraag wie achter de onderschepte digitale communicatie zat. Justitie koppelde verschillende bijnamen en pingnamen aan Q. De rechtbank vond die identificatie daarentegen onvoldoende onderbouwd. Ook andere aanwijzingen maakten de ontbrekende verbinding tussen de berichten en Q. niet sterk genoeg.

De huidige zaak gaat niet over dezelfde strafbare feiten. Maar de overeenkomst in de bewijsvoering is opvallend: opnieuw ziet justitie Q. als leider en opdrachtgever en opnieuw spelen digitale accounts die aan hem worden toegeschreven een hoofdrol.

'Geen twijfel'

Daarom viel maandag vooral één uitspraak van het Curaçaose OM op. Volgens de officier bestaat er "geen twijfel" dat Q. de gebruiker is van de PGP-accounts waarop een deel van de nieuwe verdenkingen rust. Justitie verwijst daarvoor naar een uitgebreide identificatie in zijn persoonsdossier.

De verdediging ging nog niet inhoudelijk tegen de beschuldigingen in. Zelf beriep Q. zich op zijn zwijgrecht.

Weski vroeg wel direct toegang tot de volledige dataset uit het Themis-onderzoek. De verdediging wil niet alleen de door het OM geselecteerde berichten zien, maar ook kunnen controleren welke context daaromheen zit en hoe betrouwbaar die selectie is. Het OM stemde daarmee in.

Daarmee ligt een van de belangrijkste juridische gevechten al op tafel. Twaalf jaar geleden kon de Nederlandse justitie niet voldoende bewijzen dat Q. achter de belastende digitale identiteiten zat. Het Curaçaose OM zegt dat die cruciale schakel er ditmaal wel is.

Q. blijft voorlopig vastzitten. De volgende pro-formazitting is op 27 november.