De tijd is voorbij dat de overleden cabaretier Wim Kan, destijds met Sonneveld en Hermans ‘de grote drie’ genoemd, protesteerde tegen het bezoek in 1971 aan de koninklijke familie, omdat hij zelf onder de toenmalige keizer Hirohoto in een jappenkamp zat. Kan vertelde dat duizenden militairen en 19.000 burgers waren vermoord. Maar tijden zijn veranderd en vrijdag (19 juni) ontving de Amstelveense burgemeester Tjapko Poppens de Japanse keizer Naruhito en keizerin Masako in onder meer het Bloesempark en plantten daar een eerste nieuwe kersenboom.

Daarmee werd symbolisch het startsein gegeven voor de vernieuwing van het Bloesempark.

Excuses

Ook stonden de keizer en de keizerin stil bij het monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de aardbeving en tsunami die Japan op 11 maart 2011 troffen. Met dit bezoek wordt het staatsbezoek afgesloten. De vierhonderd kersenbomen in het park werden in 2000 geschonken door de Japanse vrouwenclub in Nederland. Ze staan symbool voor de langdurige band tussen Nederland en Japan. De bomen zijn inmiddels aan vervanging toe; deze wordt gefaseerd uitgevoerd in 2027 en 2028.

Het is al eerder gezegd: we leven in de excuustijd. De van dollartekens in hun ogen voorziene ‘slachtoffers’ van een slavernijverleden weten het ook, zij het niet zoals de openlijk in de vorige eeuw door de Nederlandse regering belazerde Molukkers. In de jappenkampen werden vrouwen ook tot seksuele slavernij gedwongen. Voor veel families in de Indische gemeenschap blijft dit een groot trauma. Naruhito wilde in Nederland stilstaan bij mensen die “tot op de dag van vandaag pijn uit die tijd met zich meedragen”. Ook zei hij “nederig van de geschiedenis” te leren en “het wederzijds begrip te verdiepen en een geest van vrede te bewaren”.

Paaien

Volgens hoogleraar historicus Ethan Mark, die zich heeft gespecialiseerd in de Japanse geschiedenis, komen de woorden van de keizer oprecht over, maar vormen ze geen excuses. “Sinds de naoorlogse grondwet van 1947 heeft de keizer ook geen politieke macht meer.” Hij is volgens Mark symbool van de staat. Voor officiële handelingen, zoals nationale excuses, is naar zijn mening goedkeuring van het kabinet nodig. “Dat komt voort uit de Amerikaanse bezetting na de oorlog”, zegt Mark. Hirohito mocht op de troon blijven, uit angst dat Japan anders moeilijk bestuurbaar zou worden. “Door de schuld van alle oorlogsmisdaden bij zijn adviseurs te leggen, werd hij ook gevrijwaard van verantwoordelijkheid. Tegelijk betekent het dat de keizer nu niet meer vrijuit kan spreken.” Volgens Mark is de politiek het grootste probleem in de Japanse omgang met het oorlogsverleden. Tegen het buitenland spreekt Japan vaak verzoenend, met nadruk op vrede en geleerde lessen. Maar in eigen land bedienen conservatieve politici geregeld een achterban die vindt dat Japan genoeg excuses heeft gemaakt. “Ze paaien radicaal-rechts”, concludeert Mark.

Sinds 1 mei 2019 is Naruhito de 126ste keizer van Japan. Onder de moderne constitutie van Japan is de keizer voornamelijk nog in naam het hoofd van de staat.

De nieuwe wethouder voor Ruimte Ordening (RO), Paul Slettenhaar (VVD), was er zaterdag niet verbaasd over dat het zestien maanden langer duurt met de A9. Zijn mening is dat dergelijke projecten altijd uitlopen. Hij geeft er ervaring mee, gezien zijn wethouderschap voor R0 in Castricum, waar vriend en vijand het erover eens zijn dat onder zijn leiding het aantal betaalbare woningen behoorlijk is uitgebreid. Er waren trouwens twee wethouders bij de opening van, want Slettenhaar mag dan wel over Ruimtelijke Ordening gaan, daar horen Stadshart en de A9 niet bij. Die zitten in de portefeuille van Floor Gordon (D66), oud-wethouder van RO. Ze startte ook ‘Amstelveen, samen verder’, waarvoor veel reclamemateriaal bestaat.

Niet de communicatiemensen, maar een enkele technicus wist te vertellen dat er een meter grond onder het Annapark ligt. Op die overkapping van de A9, bij het Oude Dorp en de noordelijke Poeloever, wil de gemeente ten dienste van de ‘ontmoeting’ onder meer zithoek, bomen en ander groen, een fietspad en mogelijk een speelwerktuig plaatsen. Onder de grond ligt beton van een meter dik. Woningen komen er in elk geval niet.

Netcongestie

“Makkelijk is het niet”, zei Gordon over het Stadshart en de A9-projecten. In elk geval wordt het Stadsplein ‘groener’. De schouwburg gaat wegens verbouwing en de aanleg van een nieuwe gevel voor de Cultuurstrip, waarover volgens sommige politici te participatie heeft ontbroken, meer dan een jaar dicht. Maar P60 blijft open. Er reed een bus op de bouwdag langs allerlei projecten, het Stadshart er (vooral) de A9 betreffende. Die bus reed voor bezoekers en verder was er een menigte ambtenaren van Rijkswaterstaat en de gemeente. Die is vooral op toekomst gericht, vertelde Gordon. Dat levert het winkelcentrum overigens heel wat problemen op, bijvoorbeeld door netcongestie. Grote batterijen, die men ’s nachts zou kunnen opladen, werken om die reden voor de winkels niet.

Er kwamen in totaal tweeduizend bezoekers, van wie er twaalfhonderd afdaalden naar ‘verdiepte ligging’ door de overkapping van de snelweg, zegt de gemeente. Onder de bezoekers was een fors contingent medewerkers van aannemer VeenIX, Rijkswaterstaat en de gemeente.