Het tweejarige pandajong Lang Yue verhuist aan het eind van deze maand van Ouwehands Dierenpark in Rhenen naar China. Dat is nodig om de populatie van reuzenpanda's in stand te houden, meldt het park in een verklaring.

Lang Yue werd in 2024 geboren in Ouwehands. Het is de afspraak met de China Wildlife Conservation Association dat panda's die buiten China worden geboren naar China verhuizen voordat ze vier jaar oud zijn. De dieren komen oorspronkelijk ook uit China.

Aangezien Lang Yue na ruim twee jaar haar moeder niet meer nodig heeft, is nu de tijd gekomen om zelfstandig in China te leven, aldus het park. Panda's zijn van nature dieren die veel alleen leven.

Papa en mama blijven

Lang Yue's ouders Wu Wen en Xing Ya blijven in het dierenpark. Ze kwamen in 2017 onder grote belangstelling naar Nederland als onderdeel van de samenwerking met China om de reuzenpanda te beschermen.

De dieren kunnen nog steeds jongen krijgen. Het park hoopt op die manier bij te dragen aan het voortbestaan van de reuzenpanda. Eind deze maand wordt met een 'passende ceremonie' afscheid genomen van Lang Yue.

China leent de panda's ook uit om de diplomatieke betrekkingen met landen te versterken. Dit wordt ook wel 'pandadiplomatie' genoemd. Ouwehands Dierenpark in Rhenen is de enige Nederlandse dierentuin met reuzenpanda's.

Een stroomstoring heeft vanmiddag problemen veroorzaakt voor het treinverkeer van en naar Schiphol. Daardoor was het druk op de luchthaven. Ook reden en minder treinen tussen Amsterdam-Zuid, Schiphol en Hoofddorp.

Rond 15.30 uur was de storing verholpen. Daarna werd de dienstregeling weer opgestart. Het duurt nog wel even voordat het treinverkeer weer volgens de normale dienstregeling rijdt, zegt een woordvoerder van NS.

Ook wisselstoring

Volgens de spoorbeheerder ProRail ontstond er een stroomstoring in een hoogspanningskast bij Amsterdam Riekerpolder, vlak voor de vertakking naar Amsterdam Lelylaan en Amsterdam-Zuid.

"We hebben een defect onderdeel vervangen, waardoor de storing is verholpen", aldus ProRail. Wat de oorzaak van het defect was, wordt nog onderzocht.

Er waren vandaag meer problemen op het spoor. Zo rijden er ook minder treinen tussen Den Haag, Leiden en Rotterdam en tussen Rotterdam en Dordrecht door een wisselstoring. Ook rijden er geen treinen tussen Rotterdam en Delft vanwege brandstichting vanochtend bij een spoorbrug in Delfshaven. Mogelijk gaat het om sabotage.

Vliegtuigmaatschappij KLM annuleert voor komende maanden verschillende vluchten. Veel toestellen kunnen tijdelijk niet worden gebruikt, omdat deze stuk zijn. Hierdoor staat de vloot onder druk.

Het gaat om vluchten in de periode 26 oktober tot begin maart. Het luchtvaartbedrijf weet nog niet om hoeveel vluchten en om welke bestemmingen het gaat. "We kijken naar vluchten met de minste impact. Waarbij we passagiers zoveel mogelijk kunnen overboeken", zegt een woordvoerder.

De vliegmaatschappij hoopt met het vroegtijdig inperken van de vluchten een betrouwbaardere en stabielere dienstregeling te kunnen waarborgen.

Vernieuwing

Het schrappen van de vluchten is volgens KLM noodzakelijk vanwege een samenloop van omstandigheden. Er is sprake van ongepland onderhoud en schadeherstel aan vliegtuigen, maar ook onderhoudswerkzaamheden die langer duren dan voorzien. Zo duurt het leveren van onderdelen soms lang.

In mei kwam de divisie van KLM die onderhoud verricht aan vliegtuigen onder verscherpt toezicht van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) te staan. Omdat de divisie niet aan nieuwe normen zou voldoen die voorschrijven dat klein onderhoud aan vliegtuigen sneller moet worden afgehandeld en geregistreerd.

De luchtvaartmaatschappij heeft recentelijk zeven miljard euro geïnvesteerd in het vernieuwen van de vloot. Tegelijkertijd worden oude modellen uitgefaseerd.

Onlangs kwam een nieuw type vliegtuig aan op Schiphol, de Airbus A350. "Maar het duurt even voor dat die operationeel is", besluit de woordvoerder.

Door een botsing met een auto is vanochtend een vrachtwagen op de A9 bij Amstelveen omgeslagen en op zijn zijkant op de weg beland. Dit gebeurde rond 08.15 uur ter hoogte van de afslag naar Stadshart Amstelveen.

De snelweg was de hele dag in beide richtingen afgesloten, maar Rijkswaterstaat meldt dat de A9 richting Diemen inmiddels weer open is. De andere kant, richting Alkmaar, blijft tot morgenochtend gesloten. Omdat er diepe krassen in het wegdek zitten, moet er opnieuw geasfalteerd worden.

NH Nieuws schrijft dat de vrachtwagen vanochtend door nog onbekende oorzaak van de weg raakte, kantelde en op een auto belandde. De chauffeur bleef ongedeerd, de bestuurder van de auto raakte wel gewond en is naar het ziekenhuis gebracht.

Op beelden is te zien dat de auto forse schade heeft opgelopen. De auto ligt ondersteboven op het wegdek en is waarschijnlijk hard tegen de tunnelwand gebotst. Ook zijn de weg en de vangrail zwaar beschadigd.

De vrachtwagen moet met een zware berger en telescoopkraan worden geborgen, meldt Rijkswaterstaat.

De politie in Amsterdam heeft een 32-jarige man aangehouden na de dodelijke schietpartij vannacht in de buurt van het Vondelpark. De man wordt verdacht van betrokkenheid bij het incident.

Afgelopen nacht werd een 34-jarige Amsterdammer neergeschoten voor de deur van bar Sao Paulo. Hulpverleners hebben de man nog geprobeerd te reanimeren. Kort na de schietpartij rende de schutter weg. Of de aangehouden man de schutter is, wil de politie niet zeggen.

Volledige beperking

De aanhouding werd verricht in een woning. De verdachte zit op het moment volledig in beperkingen, wat betekent dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat.

Na het incident was de omgeving van de bar aan de Amstelveenseweg urenlang afgezet voor sporenonderzoek.

Eerder zei de politie dat de schietpartij alles weg heeft van "een gerichte actie". "Het ging de schutter om deze man. Er is niet per ongeluk op hem geschoten", aldus de politie.

Volgens Het Parool had het slachtoffer al langere tijd ruzie met de schutter. Het zou mogelijk gaan om een financieel conflict.

Is voormalig SGP-Kamerlid Roelof Bisschop de eerste die vervolging riskeert vanwege overtreding van het handelsverbod op goederen uit illegale nederzettingen in door Israël bezette gebieden?

Bisschop vertelde in een programma van christelijke tv-zender Family7 dat hij daags na ingang van het verbod vorige week bewust twee Israëlische flessen wijn had gekocht. Hij wilde een "statement" maken, legde hij uit, uit ergernis over een kabinetsbesluit waar hij het fundamenteel mee oneens is. Family7 plaatste het interview op YouTube onder de kop "Roelof Bisschop kocht bewust wijn uit Israëlische nederzetting na ingaan handelsverbod".

Op basis van zijn uitspraken doen activisten van de internationale beweging BDS (de afkorting staat voor Boycot, Desinvesteren en Sancties) melding over Bisschop bij de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). Die dienst kan in actie komen als er signalen zijn dat er regels worden overtreden.

Behalve import- ook aankoopverbod

Het lijkt op het eerste gezicht inderdaad alsof hier sprake is van een overtreding. Nederland voerde op 22 september niet alleen een importverbod in, maar ook een verkoopverbod, een verbod op tussenhandel, een verbod op omzeiling van de regels én een aankoopverbod.

Het staat alleen niet vast dat de twee flessen die Bisschop aanschafte en "enigszins provocerend" op X plaatste, daadwerkelijk afkomstig zijn uit bezette gebieden. Het Israëlische wijnhuis in kwestie, Teperberg, heeft weliswaar wijngaarden op de Westelijke Jordaanoever en staat daarom op een lijst van de Verenigde Naties van bedrijven die actief zijn in nederzettingen.

Maar het geeft op zijn website aan dat deze specifieke wijnen net daarbuiten, in het Israëlische Shfelat Yehuda, worden gemaakt. Satellietbeeld bevestigt dat daar inderdaad wijngaarden liggen. Bisschop zelf zegt desgevraagd niet te weten waar zijn 'Teperberg Vision' exact vandaan komt.

Deze onduidelijkheid is typerend voor de lichte mist die er rond de handhaving van deze boycot hangt, hoewel over de herkomst van wijn meestal meer bekend is dan over bijvoorbeeld dadels, citrusvruchten of olijfolie. De douane, het Openbaar Ministerie en de FIOD waarschuwden in aanloop naar de invoering al dat het "in de praktijk lastig is om de herkomst van goederen te controleren".

Om daar meer helderheid over te krijgen, zou Israël waar nodig informatie moeten verschaffen over producten. Probleem: dat land is juist scherp gekant tegen de Nederlandse maatregel. Minister van Buitenlandse Zaken Sa'ar maakte zondag bekend dat Nederlandse diplomaten in Ramallah op de bezette Westelijke Jordaanoever om deze reden binnen zeven dagen moesten vertrekken.

Douane controleert steekproefsgewijs

De Nederlandse douane is verantwoordelijk voor de controle van producten van buiten Europa, maar doet dat volgens een woordvoerder "risicogericht en steekproefsgewijs". Bijvoorbeeld als het gaat om de controle van vluchten op Schiphol: lang niet iedere vlucht en iedere reiziger worden onder de loep genomen, daar heeft de douane onvoldoende personeel voor.

Desondanks ontstond ook over deze controles verontwaardiging in Israël. Het ministerie van Buitenlandse Zaken daar kwam met een waarschuwing: burgers die naar Nederland vliegen, zouden "te maken kunnen krijgen met problemen en langdurige, ingrijpende bagagecontroles". De douane ontkent dat dus.

Geen controles binnen Nederland

Een andere beperking van de handhaving is dat producten uit de bezette gebieden wel via de meeste andere EU-landen naar Nederland kunnen komen. Concreet voorbeeld is een witte wijn uit de Golanhoogten die de NOS vond in een Nederlands ogende webshop met een eveneens Nederlands internetadres. Omdat deze webshop in werkelijkheid in Duitsland is gevestigd en dat land producten uit nederzettingen niet boycot, is er weinig tegen te ondernemen. De douane controleert alleen de import van buiten Europa.

Controles van Nederlandse producten in de Nederlandse schappen lijken zelfs geheel te ontbreken. De FIOD benadrukt "geen handhavingsdienst te zijn", maar strafrechtelijke onderzoeken te doen op basis van meldingen en signalen. Die meldingen lijken in de praktijk vooral van organisaties als BDS, The Rights Forum of andere activisten te zullen komen; zelf gaat de dienst geen etiketten in supermarkten controleren.

Maximaal zes jaar gevangenisstraf

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat het een week na ingang van de sanctiemaatregel nog te vroeg is om iets te zeggen over eventuele binnengekomen meldingen. Dat zal in elk geval gebeuren in de evaluatie die er binnen een jaar komt.

Het is dus mogelijk dat we pas veel later weten of het importverbod tot een vervolging leidt. Bij een veroordeling kan een taakstraf, een geldboete of een gevangenisstraf van maximaal zes jaar worden opgelegd.

Bij een schietpartij in Amsterdam is een 34-jarige inwoner van de stad om het leven gekomen. De man werd rond 02.30 uur vannacht neergeschoten in de buurt van bar Sao Paulo, iets ten noordwesten van het Vondelpark. Hulpverleners hebben nog geprobeerd hem te reanimeren.

De schutter is vlak na de daad weggerend in de richting van het Vondelpark. Hij heeft mogelijk een tatoeage op zijn rechterhand, laat de politie weten op basis van getuigenverklaringen.

Gerichte actie

De schietpartij heeft alles weg van "een gerichte actie", zegt de politie tegen persbureau ANP. "Het ging de schutter om deze man", zegt een woordvoerder. "Er is niet per ongeluk op hem geschoten."

De omgeving van de bar aan de Amstelveenseweg was urenlang afgezet voor sporenonderzoek. De politie roept getuigen op om zich te melden.

De medewerker van hulporganisatie Artsen zonder Grenzen die besmet is geraakt met ebola, is aangekomen in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).

De patiënt werd met een Frans privévliegtuig vanuit Congo naar Nederland gerepatrieerd en kwam rond 19.45 uur aan op Schiphol, en werd daarna naar Leiden gebracht. Dat gebeurde onder begeleiding van de Koninklijke Marechaussee, zo meldt Omroep West.

Dat ging met strenge veiligheidsmaatregelen:

De medewerker, van wie de identiteit niet bekend wordt gemaakt, raakte besmet tijdens een uitzending in de Democratische Republiek Congo. In het LUMC wordt de patiënt 'in strikte isolatie opgenomen', meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

'Geen gevaar'

Het LUMC is volgens minister Sophie Hermans (Volksgezondheid) voorbereid op de opvang, screening en verzorging van ebolapatiënten. Volgens het LUMC lopen zowel patiënten als bezoekers geen risico op besmetting.

Bezoek is gewoon mogelijk in het ziekenhuis. Ook Artsen zonder Grenzen meldt dat de komst van een ebolapatiënt geen gevaar vormt voor mensen in Nederland.

De douane op Schiphol heeft deze week 18 kilo cocaïne gevonden bij een bemanningslid van een vliegtuig. Om welke luchtvaartmaatschappij het gaat, zegt de douane niet, schrijft NH Nieuws. Het bemanningslid is aangehouden.

De drugs werden dinsdag gevonden nadat de bemanning was geland op Schiphol na een vlucht uit Mexico. Bij een controle van bemanningsleden en hun bagage werden achttien pakketten met drugs ontdekt.

Scancontrole

Het bemanningslid had de drugs verdeeld over drie verschillende stukken handbagage. Een scan wees op afwijkingen in de bagage waarna douaniers de drie stukken verder onderzochten.

De aangetroffen cocaïne is in beslag genomen en vernietigd.

De zaak is overgedragen aan een drugsteam van de Koninklijke Marechaussee. Het team doet verder onderzoek onder leiding van het Openbaar Ministerie.

Af en toe krijgt Maaike Keesen een brief van het UWV. "Mogelijk hebben we een fout gemaakt in de berekening van uw WIA-uitkering", staat in een brief die de NOS heeft ingezien. Bijna een jaar later weet Keesen nog steeds niet wat dat betekent. En ze is niet de enige.

Vandaag start het UWV met een enorme klus: de hersteloperatie die nodig is om vele duizenden mensen te compenseren die te weinig geld hebben gekregen via de WIA. Deze is bedoeld voor mensen die door ziekte niet meer kunnen werken.

"De rode draad in dit verhaal is: vervelende verrassingen, keer op keer", zegt Keesen, die eerder werkte als docent HR. Haar inschatting is dat ze maandelijks zo'n 200 euro te weinig heeft ontvangen. Ze kreeg een paar jaar geleden borstkanker; door de behandeling en heftige bijwerkingen kon ze uiteindelijk niet meer werken.

"Als je ziek wordt maak je je al zorgen of je überhaupt een uitkering zal krijgen. Later kreeg ik dus te horen dat de uitkering niet klopte, maar ik wist niet of ik te veel of te weinig had gekregen." Ze wil haar verhaal doen om te laten zien hoeveel onrust dit veroorzaakt. "Na mijn eerste telefoontje met het UWV lag ik te shaken. Telkens die onzekerheid levert veel stress op."

Te weinig én te veel

Volgens de Rekenkamer hebben zeker 16.000 mensen een te lage WIA-uitkering ontvangen tussen 2020 en 2024. Het gaat soms om kleine bedragen. Soms loopt het op tot 25.000 euro. Daarnaast zouden minimaal 12.000 mensen juist te véél geld hebben ontvangen.

Volgens het UWV komen de fouten doordat de uitkering zo ingewikkeld is. Het blijkt een hele klus om de bedragen correct te berekenen. Als iemand bijvoorbeeld vakantiegeld had opgebouwd maar het geld nog niet op de rekening had, viel de uitkering soms verkeerd uit. Hetzelfde gaat op voor mensen met een individueel keuzebudget. Daarom zijn UWV-ambtenaren 52.000 gevallen aan het herberekenen.

De Algemene Rekenkamer constateerde dat de fouten grotendeels kwamen door het thuiswerken dat gangbaar werd tijdens corona. Er was minder onderlinge hulp tussen UWV-medewerkers. Daardoor werden extra veel fouten gemaakt, stelde de Rekenkamer.

Geen terugbetalingen

Dit is niet de eerste keer dat het op grote schaal misgaat met uitbetalingen waar burgers recht op hebben. Het doet denken aan het toeslagenschandaal, waarin tienduizenden onterecht werden bestempeld als fraudeurs.

De regering wil voorkomen dat er weer over een schandaal wordt gesproken. Daarom werd besloten dat wie te veel heeft ontvangen, dat niet terug hoeft te betalen.

Philippe Penders bijvoorbeeld heeft volgens zijn eigen berekeningen zo'n 7500 euro te veel gekregen. Het voelt dubbel dat hij dat geld mag houden, zegt hij. "Aan de andere kant: dat geld heb ik gewoon niet. Ik kan al jaren niet zoveel werken en ik leef van een uitkering."

Het duurde ongeveer een jaar van kopzorgen totdat Penders duidelijkheid kreeg dat hij het geld mag houden. "Dat was een hele opluchting. Toen had ik al mijn uitgaven op een minimum gezet."

Veel vinkjes

In de tussentijd is Penders uitgegroeid tot een expert in het berekenen van WIA-uitkeringen. Aan de keukentafel in Amstelveen heeft hij een bedrijfje opgezet om uitkeringen van anderen te controleren. Hij zegt dat hij er tot nu toe zo'n 150 heeft doorberekend. Onder andere die van Maaike Keesen.

Het UWV wordt gezien als de boeman in dit verhaal, maar dat is volgens Penders niet helemaal eerlijk.

"Werkgevers moeten heel veel informatie aanleveren. Bijvoorbeeld dat iemand met verlof is geweest. Daar gaat het op grote schaal mis, zie ik. En dan kan het UWV ook niet de juiste berekening maken."

100 miljoen

Het kabinet-Jetten wil de WIA veranderen, deels omdat de regeling zo ingewikkeld is. De Algemene Rekenkamer concludeerde dat het onmogelijk is voor gewone burgers om zelf te controleren of ze de juiste bedragen krijgen. "Ook medewerkers van het UWV merken het niet als zij meer fouten maken."

Volgens het UWV zal het tot en met 2027 duren voordat alle gedupeerden geld ontvangen. Daarvoor is 100 miljoen euro gereserveerd.

De kritiek van de Rekenkamer heeft bij het UWV niet geleid tot een strenger thuiswerkbeleid. "Het streven is dat medewerkers in de regel twee dagen per week op kantoor werken", zegt een woordvoerder.

Een meerderheid in de Tweede Kamer steunt een luchtvaartbesluit waarin het kabinet voor Schiphol nieuwe regels voor de grenzen aan geluidshinder en het aantal vluchten vastlegt. Het is voor het eerst in achttien jaar dat er zo'n nieuw Luchthavenverkeerbesluit (LVB) is.

Zo komt er een maximum van 478.000 vliegbewegingen per jaar, met maximaal 27.000 nachtvluchten. Dat is iets minder dan het aantal vluchten nu van rond de 499.000, waarvan 30.000 's nachts. De overlast per etmaal moet met 20 procent omlaag en 's nachts met 15 procent. Ook komen er regels over veiligheid, het gebruik van start- en landingsbanen en de uitstoot van schadelijke stoffen.

Volgens minister Karremans van Infrastructuur is het balanceren tussen overlast terugdringen en een open economie die niet zonder luchtvaart kan. Het luchtvaartbesluit houdt de optie open voor groei indien nieuwe stille vliegtuigen de geluidsoverlast omlaag brengen.

Een meerderheid in de Tweede Kamer steunt hem, maar daarmee is volgens sommigen nog niet gezegd dat Schiphol met dit besluit tijden vooruit kan. Een deel van de oppositie spreekt van een "juridisch onzekere weg" en wijst erop dat milieuclubs al rechtszaken hebben aangekondigd.

'Geschoffeerd'

Pro en de Partij voor de Dieren vinden dat omwonenden niet geholpen zijn met het besluit. De geringe daling van vluchten lost volgens hen de overlast, slapeloze nachten en gezondheidsproblemen niet op. Zo'n 175.0000 omwonenden rond Schiphol ondervinden al heel lang ernstige geluidshinder van de vliegtuigen.

"Honderdduizend mensen worden er letterlijk ziek van", zegt PvdD-Kamerlid Kostic. Pro-Kamerlid Kröger vindt dat de omwonenden worden "geschoffeerd". Het doet haar denken aan Groningen en de aardbevingen.

In 2024 oordeelde de rechter dat de belangen van omwonenden stelselmatig ondergeschikt waren aan de luchtvaart. Kröger en Kostic wijzen ook op de Raad van State die nog onvoldoende onderbouwd vindt welke maatregelen er komen indien geluidsnormen toch worden overschreden.

Economische belangen

Kamerlid Heutink van de Groep Markuszower vindt het Raad van State-oordeel over de luchtvaartplannen helemaal niet zo negatief en denkt dat het met de juridische problemen wel zal meevallen. Hij wijst op het belang van Schiphol, de economie en de duizenden banen op en rond Schiphol. Ook JA21, BBB, en VVD wijzen daarop. Ze vinden, net als Karremans, dat het nieuwe besluit juist duidelijkheid schept.

Als stillere vliegtuigen de geluidshinder flink terugbrengen, zou dat in de toekomst weer in groei moeten worden omgezet, vindt VVD-Kamerlid De Groot. Maar daar willen CDA en D66 randvoorwaarden voor. Het aantal vluchten mag van hen pas naar maximaal 500.000 per jaar groeien als de geluidshinder duidelijk omlaag gaat en de groei niet 's nachts plaatsvindt. De Kamer stemt daar volgende week over.

En dan hangt een ander probleem ook nog boven de luchthaven: er is geen natuurvergunning. De rechter zette er een jaar geleden een streep door. Het vorige kabinet, maar ook het huidige gedogen dat voorlopig.

Pro-Kamerlid Kröger vindt dat een extra probleem. "Een LVB zonder zicht op een natuurvergunning is juridisch zeer wankel." Karremans is het daar niet mee eens. Volgens de minister komt dat uiteindelijk goed met het in werking treden van het stikstofpakket van het ministerie van Landbouw.

Goedemorgen! De Hoge Raad doet uitspraak in de zaak tegen Viruswaarheid-voorman Willem Engel, en de Tweede Kamer debatteert over nieuwe regels tegen geluidsoverlast rond Schiphol.

Eerst het weer: Vandaag is het droog met veel zon. Het wordt uitzonderlijk warm voor eind september met 23 tot 28 graden. Er waait een zuidoostenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

De tweede man van de FBI stapt op. Daarmee vertrekt opnieuw een belangrijke leidinggevende binnen het Amerikaanse justitieapparaat. Andrew Bailey was nog maar sinds augustus vorig jaar in dienst van de federale politiedienst.

Hoewel hijzelf in een verklaring schrijft "terug te willen keren naar mijn gezin in Missouri", koppelen verschillende Amerikaanse media zijn vertrek aan de moeizame relatie met FBI-baas Kash Patel. Die bedankt hem voor zijn trouwe dienst en het "doorvoeren van belangrijke hervormingen".

En dan nog dit:

Gisteren is Starship, de nieuwe megaraket van SpaceX, voor het eerst in een baan om de aarde gebracht. Het is een belangrijke test voor het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf. Bij de vluchtleiding in Texas werd luid gejuicht toen het 'go' werd gegeven om de raket in een baan te brengen:

Fijne dag!

Een vliegtuig van de Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa dat onderweg was naar Lissabon, is in Lyon geland nadat aan boord een powerbank vlam had gevat. Duitse media melden dat het vliegtuig gisteravond was vertrokken vanuit Frankfurt naar de Portugese hoofdstad toen het oplaadapparaat in brand vloog, in de buurt van een stoel.

Nadat het brandende apparaat was ontdekt, hebben bemanningsleden van het vliegtuig de powerbank opgeborgen in een speciale kluis. Vanwege de veiligheid werd later toch besloten om uit te wijken naar het vliegveld van Lyon, waar het toestel om 22.00 uur landde. Daar zijn de passagiers naar hotels gebracht voor de overnachting.

Zij zijn vandaag met andere vluchten alsnog naar Lissabon gevlogen, zegt Lufthansa. Het is niet bekendgemaakt wat de eigenaar van de powerbank met het apparaat had gedaan voordat het in brand vloog.

'Onaangename geur'

Het doet denken aan een incident een ruime week geleden, toen een vliegtuig van KLM dat onderweg was naar Curaçao na uren vliegen omkeerde nadat een powerbank in brand was gevlogen. Dat gebeurde in de businessclass toen het vliegtuig al boven de Atlantische Oceaan vloog. Een passagier heeft bij dat incident brandwonden opgelopen. Later bleek dat het oplaadapparaat eigendom was van oud-KLM-directeur Camiel Eurlings.

Het is volgens Die Zeit de tweede keer in korte tijd dat een vliegtuig van Lufthansa uitwijkt. Vorig weekend landde een vlucht van Frankfurt naar Toronto (Canada), in Manchester, in het Verenigd Koninkrijk. Het is onduidelijk wat er precies aan de hand was; de luchtvaartmaatschappij zegt dat er "een onaangename geur" was in het vliegtuig.

Niet gebruiken of opladen

Bij vluchten van KLM en Lufthansa is het niet toegestaan om powerbanks te gebruiken of op te laden. Wel mogen ze meegenomen worden, mits de eigenaar het apparaat in de cabine meeneemt en bij zich houdt. Bij Transavia, een dochteronderneming van KLM, mogen passagiers hun powerbank wel gebruiken en opladen tijdens de vlucht.

KLM liet weten het powerbankincident op de vlucht naar Curaçao te onderzoeken. Aan de hand van de uitkomsten gaat de luchtvaartmaatschappij bekijken of de regels rond powerbanks moeten worden aangescherpt.

De vulkanische activiteit van de Etna leidt tot vertragingen en annuleringen in het vliegverkeer van en naar Sicilië. Door de grote hoeveelheid as in de lucht heeft de luchtverkeersleiding het vliegverkeer op luchthaven Catania tot zeker middernacht stilgelegd.

Catania is de belangrijkste luchthaven van het eiland. Tientallen vliegtuigen zijn dit weekend noodgedwongen omgeleid naar andere vliegvelden op het eiland. Duizenden reizigers zijn gestrand.

De aswolken zijn vanaf het vliegveld goed te zien:

KLM heeft zijn vluchten naar Catania voor dit weekend geannuleerd. Reizigers zijn omgeboekt naar een andere luchthaven op het eiland. De Italiaanse luchthaven adviseert passagiers de ontwikkelingen te volgen en niet zomaar naar de luchthaven te komen.

De Etna is al weken erg actief. Meerdere keren lag het vliegverkeer plat, omdat de as vliegtuigmotoren kan beschadigen.

De ruim 3300 meter hoge Etna is samen met de nabijgelegen Stromboli de actiefste vulkaan van Europa. Vrijwel jaarlijks barst Etna meermaals uit, met grote rookpluimen en as tot gevolg.

Een krachtige orkaan nadert de Japanse oostkust. In de regio waar ook hoofdstad Tokio in ligt, worden zware stortregens, hevige wind en mogelijk overstromingen en aardverschuivingen verwacht.

Vliegmaatschappijen All Nippon Airways en Japan Airlines hebben uit voorzorg honderden vluchten geschrapt. Volgens KLM gaan alle geplande vluchten tussen Schiphol en Japan wel door.

Orkaan Dujuan trekt volgens het Japanse Meteorologisch Agentschap (JMA) dicht langs het grootstedelijk gebied van Tokio en Yokohama. Voor de Izu-eilanden voor de kust geldt de op een na hoogste waarschuwing voor aardverschuivingen. Bewoners hebben het advies gekregen om naar veiligere oorden te gaan.

Dat houdt in dat ze uit de buurt van kliffen en beken moeten blijven en zich het beste naar hogere verdiepingen van gebouwen of naar evacuatiecentra kunnen begeven. Ook in bepaalde wijken van Tokio en Yokohama worden bewoners daar inmiddels toe opgeroepen.

Afgelopen weekend viel er al veel regen in het gebied. Op sommige plekken op de Izu-eilanden en in de prefectuur Chiba kwam sinds zaterdag meer dan 300 millimeter naar beneden.

In Sakura, een stad ten oosten van Tokio, kwam daardoor een deel van een heuvel naar beneden waarbij een huis beschadigd raakte. Er vielen geen gewonden.

Vandaag kunnen de stortregens in intensiteit toenemen en is er meer risico op plotselinge overstromingen. Vooral als er zogeheten lineaire regenbanden ontstaan. Dat zijn lange dunne regengebieden waaruit plaatselijk gedurende een paar uur enorme hoeveelheden neerslag kunnen vallen.

Dat soort extreme stortregens zijn de afgelopen jaren een groeiende zorg geworden in Japan. Vorige maand werd de oostkust van Japan ook al getroffen door zware regenval. Toen vielen er meerdere doden in de prefectuur Chiba.

Anoma van der Veere, correspondent Japan:

"Het noodweer kan in een gebied van bijna 40 miljoen inwoners snel grote gevolgen hebben. Als een paar spoorlijnen uitvallen of wegen onderlopen, worden al snel honderdduizenden mensen geraakt.

En de timing is ongelukkig. Japan zit midden in 'Silver Week', een reeks nationale feestdagen waarop veel mensen familie bezoeken of op reis gaan. Treinen, vliegvelden en snelwegen zijn normaal juist extra druk. Nu worden vluchten en treinen geschrapt en krijgen mensen het advies binnen te blijven en onnodige reizen uit te stellen.

Ook midden in miljoenensteden als Tokio en Yokohama liggen heuvelachtige buurten met steile hellingen waar bij extreme regenval gevaar bestaat voor aardverschuivingen.

Op straat is dat nu al goed te merken: steile straten en trappen zijn veranderd in kleine watervallen. Een paraplu helpt nauwelijks wanneer de wind aantrekt en de regen van alle kanten komt. Vooral tunnels en wegen onder spoorlijnen beginnen al vol te lopen. Automobilisten krijgen het advies die te mijden."

Volgens het Japanse weerbureau zal Dujuan met 126 kilometer per uur langs de kust van Chiba razen, met uitschieters tot 180 kilometer per uur. Er wordt op sommige plaatsen mee dan 350 millimeter regen verwacht.

Spoorwegmaatschappij JR East heeft het treinverkeer op sommige lijnen in Chiba stilgelegd.

Het orkaanseizoen in Japan loopt ongeveer van mei tot en met oktober. Dujuan is de 25ste orkaan dit jaar. Dat is geen uitzonderlijk hoog aantal. Wel valt er de laatste jaren vaak meer regen bij een orkaan.

Verschillende evenementen zijn afgelast, zoals onderdelen van de Asian Games.

Vlucht KL735 was donderdag een paar uur onderweg van Amsterdam naar Curaçao, toen in de businessclass de powerbank van oud-KLM-directeur Camiel Eurlings vlamvatte. Er ontstond een kleine brand bij een stoel en een man liep brandwonden op.

Het cabinepersoneel wist de brand snel te blussen, maar de schade aan het toestel was zo groot dat de piloot besloot terug te keren naar Schiphol. De domper voor de passagiers was groot, zij vlogen pas een dag later naar hun plaats van bestemming

Het incident staat niet op zichzelf: een tot twee keer per maand krijgt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) melding van een oververhitte powerbank of e-sigaret aan boord van een vliegtuig. Het wakkert een discussie aan die al jaren speelt: moeten powerbanks nog wel worden toegelaten aan boord van een vliegtuig?

Protocol

Bij een incident aan boord is de bemanning getraind om de situatie zo snel mogelijk onder controle te krijgen. "Als er schade is ontstaan, worden er foto's doorgestuurd naar personeel op de grond. Zij beoordelen de situatie en adviseren de bemanning om door te vliegen of terug te keren", aldus een woordvoerder van KLM.

Dat advies is niet bindend. "De gezagvoerder blijft eindverantwoordelijk en beslist uiteindelijk of het toestel doorvliegt of terugkeert."

KLM onderzoekt het recente powerbankincident nog. Op basis van de uitkomsten bekijkt de luchtvaartmaatschappij of de regels voor powerbanks moeten worden aangescherpt. "Het is nu nog te vroeg om daar een uitspraak over te doen", aldus de woordvoerder.

De regels schrijven voor dat powerbanks uitsluitend in de handbagage mogen worden meegenomen. Het is verboden ze in de ruimbagage te vervoeren. Daarnaast moeten passagiers de powerbank binnen handbereik houden, bijvoorbeeld in een tas die onder de stoel voor hen is geplaatst.

Het incident van deze week is de volgende in een reeks vergelijkbare voorvallen. Vorig jaar ontstond aan boord van een andere KLM-vlucht veel rook in de cabine door een oververhitte powerbank. Dit voorjaar moest een toestel van easyJet een noodlanding maken nadat bleek dat een powerbank in het laadruim een ander apparaat aan het opladen was. De passagier van wie de powerbank was, meldde dat plots tijdens de vlucht aan een van de bemanningsleden. Uit veiligheidsoverwegingen besloot de piloot direct uit te wijken.

Vooral trillingen gevaarlijk

Vooral de trillingen kunnen een powerbank instabiel maken. "Als je een powerbank laat vallen of blootstelt aan veel trillingen, kunnen onderdelen losraken. Daardoor kan de powerbank gemakkelijker vlamvatten of ontploffen", stelt accuexpert Erik Kelder. "Passagiers zetten hun tas met daarin een losse powerbank geregeld in de bagagevakken boven hun hoofd. Daar krijgt het apparaat tijdens de vlucht veel trillingen te verduren."

De hoogte waarop een vliegtuig zich bevindt, heeft volgens Kelder geen invloed op de staat van een powerbank.

Niet overal dezelfde regels

In maart scherpte de ICAO, de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie, de regels rond powerbanks nog aan. Passagiers mogen sindsdien maximaal twee powerbanks meenemen. Tijdens de vlucht mogen die niet worden gebruikt of worden opgeladen. Deze regels zijn minimumeisen. Luchtvaartmaatschappijen kunnen daar zelf strengere regels aan toevoegen.

Zo volgt KLM de aangescherpte regels, maar bij dochteronderneming Transavia mogen passagiers hun powerbank gebruiken en opladen tijdens de vlucht.

Sommige internationale luchtvaartmaatschappijen weren powerbanks aan boord. Emirates bijvoorbeeld staat de oplaadbare apparaten sinds vorig jaar niet meer toe.

Passagier verantwoordelijk

"Uiteindelijk is de passagier zelf verantwoordelijk om goed voorbereid op reis te gaan", zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft. Bij het online inchecken worden reizigers erop gewezen dat lithiumbatterijen niet in de ruimbagage mogen.

Volgens Melkert moet de situatie goed worden gemonitord. De aandacht mag niet verslappen, maar er is volgens hem "geen reden tot paniek". "Tegenwoordig hebben alle apparaten een vorm van een batterij in zich. Je kunt dat wel allemaal verbieden, maar dat is onmogelijk te handhaven."

Een vliegtuig van KLM naar Curaçao is na uren vliegen omgekeerd nadat er aan boord een powerbank in brand was gevlogen. Het vuur werd geblust door de bemanning, meldt KLM aan nieuwssite Curaçao.nu.

Volgens verschillende media was de powerbank van oud-directeur Camiel Eurlings van KLM. De luchtvaartmaatschappij kan dat om privacy-overwegingen niet bevestigen. Op een foto bij RTL Nieuws is de schade te zien die de brand in de business class heeft veroorzaakt.

De Boeing 777 was gistermiddag vanaf Schiphol vertrokken. Vanwege de brand werd besloten om terug te keren naar Amsterdam. Op dat moment vloog het toestel al boven de Atlantische Oceaan.

De passagiers worden omgeboekt. Het is alleen niet zeker of iedereen vandaag mee kan op de volgende vlucht naar Curaçao.

Regels voor powerbanks

Voor powerbanks gelden speciale regels aan boord. Zo mogen passagiers van KLM er maximaal twee meenemen, geldt er een maximale capaciteit en is het verboden de powerbank te gebruiken of op te bergen in een bagagevak. "Houd die van u altijd bij u", schrijft de luchtvaartmaatschappij.

Een jaar geleden veroorzaakte een oververhitte powerbank rook in de cabine van een KLM-toestel dat van Sao Paolo in Brazilië onderweg was naar Amsterdam. Vier uur voordat het vliegtuig zou landen, begon het apparaat in een rugzak te roken. De powerbank werd toen ook aan boord geblust.

Destijds meldde KLM dat het de eerste keer was dat er een dergelijk incident met een powerbank had plaatsgevonden.

Beveiligers op Schiphol gaan vandaag toch niet staken. De vakbonden FNV en CNV hebben afspraken gemaakt met Schiphol en de beveiligingsbedrijven over betere arbeidsomstandigheden op de luchthaven. Reizigers hoeven daarom vandaag geen rekening te houden met langere wachttijden, zegt Schiphol.

Het gaat onder meer om afspraken over de pauzetijden en plaspauzes. "Beveiligers konden niet volledig van hun pauze genieten", zegt bestuurder Serda Karabulut van FNV. "Afgelopen tijd zijn de looptijden van de werkplek naar de pauzeplek veranderd, ten nadele van de beveiligers." Er is afgesproken dat de pauzetijden meer in overeenstemming zijn met de looptijden.

Ook kregen beveiligers te weinig rust na opeenvolgende werkdagen, vindt de vakbond. "We hebben afgesproken dat beveiligers 48 uur rust krijgen als ze vijf of meer dagen achter elkaar werken", zegt Karabulut. "Het gebeurde ook te vaak dat verlofdagen niet werden goedgekeurd." Daar komt verandering in, stelt de vakbond.

De bonden hebben ook afspraken gemaakt over vrouwelijke beveiligers. Een tekort aan vrouwelijk personeel leidt ertoe dat zij vaak lang achter elkaar reizigers moeten fouilleren. Mannen mogen namelijk geen vrouwen fouilleren. "In de nieuwe afspraken is geregeld dat vrouwen maximaal een uur achter elkaar mogen fouilleren", zegt Karabulut.

Reizigers in de wacht

Sinds mei is de beveiliging op Schiphol anders geregeld. Eerder waren er vijf bedrijven die de beveiliging regelden, nu zijn dat er nog drie. Het leidde tot problemen met onder meer het rooster, pauzes, verlof en de bezetting, stelt de vakbond.

Afgelopen maand legden beveiligers daarom al meerdere keren kort hun werk neer. De wachttijden voor reizigers liepen daardoor op.

De afspraken tussen de vakbonden, Schiphol en de beveiligingsbedrijven moeten uiterlijk volgend jaar in de meivakantie allemaal geregeld zijn.

Door een grote storing is het treinverkeer in grote delen van Nederland ontregeld. Volgens spoorbeheerder ProRail gaat het vermoedelijk om sabotage.

"Op meerdere plekken op het spoor zijn materialen aangetroffen die daar bewust zijn neergelegd", zegt een woordvoerder. "Er lijkt sprake van sabotage." De spoorbeheerder spreekt van een unieke situatie.

Er zijn volgens de woordvoerder buizen aan het spoor vastgemaakt, maar verdere details wil ze niet geven. Of de sabotage verband houdt met Prinsjesdag, vandaag in Den Haag, is onduidelijk.

De storing begon volgens ProRail om 05.30 uur. Op zeker twintig verschillende plekken zijn storingen in het beveiligingssysteem. Daardoor kan niet worden gecontroleerd of er een trein over het spoor rijdt of niet. Veilig reizen is dan onmogelijk en seinen springen op rood.

Ook wegverkeer getroffen

Volgens spoorbeheerder ProRail zijn voornamelijk de trajecten tussen Utrecht en het noorden en het oosten uitgevallen, maar heeft de storing "een landelijke uitstraling".

"Als op zo veel plekken geen treinverkeer mogelijk is, dan heeft dat ook effect op andere plekken", legt een woordvoerder uit. Op sommige trajecten kan wel stapvoets worden gereden.

Ook het wegverkeer kan last hebben van de spoorstoring. Als het veiligheidssysteem al of niet terecht aangeeft dat er een trein aankomt, zullen spoorbomen sluiten. Dat kan betekenen dat overwegen geblokkeerd blijven.

Daders onbekend

Het is nog niet bekend wanneer de storing zal zijn verholpen. "We weten op welke baanvakken de storingen zijn, maar niet de exacte locatie. We moeten dus het hele traject langslopen om het op te sporen en te verhelpen."

Volgens ProRail ligt de prioriteit bij het verhelpen van de storing, maar zal ook worden geprobeerd bewijsmateriaal zo min mogelijk te verstoren. Op de vraag wie er achter de sabotageactie kan zitten, heeft de woordvoerder geen antwoord. "Daar is het nu nog te vroeg voor. En het is ook niet aan ProRail, maar aan de politie."

NS meldt dat het op de perrons relatief rustig is. "Blijkbaar hebben veel mensen de berichtgeving meegekregen." Op Utrecht Centraal rijden veel treinen nog wel volgens de dienstregeling naar grote steden als Rotterdam, Amsterdam en Den Haag. Reizigers die gestrand zijn op weg naar het noorden of oosten laten het gelaten over zich heenkomen.

Het advies voor reizigers is om voor vertrek de reisplanner te raadplegen voor actuele reisinformatie. ProRail meldt dat waar een spoor is vrijgemaakt de dienstregeling zal worden hervat. Wanneer dat zal zijn, is niet duidelijk. Op Utrecht CS wordt gemeld dat het treinverkeer nog tot zeker 12.00 uur last kan hebben van de storing.

Prinsjesdag in het water

Het is niet de eerste keer dat een sabotageactie tijdens een groot evenement chaos veroorzaakt op het spoor: op de dag van de NAVO-top vorig jaar in Den Haag viel de verbinding tussen Schiphol en Amsterdam uit door een brand in een kabelgoot. Ondanks een getuigenoproep is daar nooit iemand voor opgepakt.

Door de storing viel voor reizigers in Apeldoorn een reis naar Prinsjesdag al vroeg in het water, meldt Omroep Gelderland. "We keken op het grote bord en ik dacht: oh oh", zegt Oranje-fan Linda.

Met uren vertraging aankomen, was geen optie: "Dan heb je geen plek meer: alle hekken worden om 10.00 uur gesloten en dan sta je vijfderangs en zie je niets." Ze gaat nu met haar zus Prinsjesdag thuis op tv volgen.

De Raad van State heeft geen grote bezwaren tegen de plannen van het kabinet over Schiphol. Er moet wel nog het een en ander aangepast worden, met het oog op omwonenden en het milieu, blijkt uit hun advies. Hoewel de minister en Schiphol zelf blij zijn, hebben omwonenden en de Milieufederatie nog hun bedenkingen.

Al jarenlang is er gesteggel over het aantal vluchten op Schiphol. Schiphol moest krimpen vanwege geluidsoverlast voor omwonenden, maar er was discussie over hoeveel vluchten precies. Toenmalig minister van Infrastructuur en Waterstaat besloot uiteindelijk dat er nog 478.000 vluchten van en naar Schiphol zouden mogen vertrekken.

Nu is het aan huidig minister Karremans om de regels over het maximale geluid, de veiligheid, het gebruik van start- en landingsbanen en de uitstoot van stoffen rondom de luchthaven te verbeteren.

Omwonenden vinden het aantal vluchten nog altijd te hoog. "We vinden dat nog steeds onze gezondheid niet wordt meegenomen in de besluitvorming", zegt Stefan Molenaar namens de bewoners.

Geen fundamentele bezwaren

De Raad van State heeft geen fundamentele bezwaren tegen het voorstel. Daarmee lijkt het kabinet weer een stap dichterbij te komen in het vormen van wettelijke regels over het aantal vliegbewegingen en in het verminderen van de geluidshinder voor omwonenden, het zogeheten luchthavenverkeersbesluit (LVB).

Tegelijkertijd is de RvS ook kritisch: de duidelijkheid voor omwonenden is namelijk nog altijd onvoldoende. Zo luidt het advies om duidelijk uit te leggen welke maatregelen getroffen kunnen worden als de geluidsnormen worden overschreden. En als de luchthaven wil doorgroeien naar 500.000 vluchten, wat met deze regels mogelijk is, moet volgens de RvS eerst de bescherming van omwonenden op orde zijn.

Bovendien vindt de RvS de onderbouwing van de milieubelangen nog niet voldoende. Het kabinet stelde voor deze regels een milieueffectenrapport op, maar de keuzes die het kabinet daarin maakt zijn volgens de RvS nog te onduidelijk.

'Niets liever dan duidelijkheid'

Toch is minister Karremans blij met het advies. "Gegeven alle kritiek die het LVB heeft gekregen, is dit advies van de Raad van State absoluut een opsteker", zegt hij. Ook zegt hij de opmerkingen van de RvS mee te nemen in de uiteindelijke regels.

Ook Schiphol zelf staat positief tegenover het advies. "Die 478.000 vluchten zijn genoeg om Schiphol als internationaal knooppunt in Europa in stand te houden", zegt bestuursvoorzitter van Schiphol Pieter van Oord. "Elke industrie wil niets liever dan duidelijkheid van de overheid. Dan kunnen we namelijk verder investeren."

Net zoals Schiphol, zijn ook luchtvaartmaatschappijen blij met de duidelijkheid die er nu is ontstaan."Die aandachtspunten lijken alleen maar nuttig om tot een weloverwogen besluit te komen, dat recht doet aan de omwonenden, Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen", schrijft Brancheorganisatie Barin.

Werk aan de winkel

Toch zijn het de omwonenden die op basis van het advies zien dat er nog veel werk aan de winkel is voor de minister. "Toen ik het las moest ik eerst een beetje lachen, want er staat echt nog fundamentele kritiek in waar de minister nog niets mee heeft gedaan", zegt Molenaar.

Hij uitte een half jaar geleden namens de omwonenden al kritiek op de plannen van het kabinet, die volgens hem veel lijken op de kritiek die in het advies van de RvS staat. "Wij zien als omwonenden en bewoners dat dit niet zomaar opgelost is. We vinden namelijk dat onze gezondheid bijvoorbeeld nog niet wordt meegenomen in het beleid", zegt hij.

Molenaar hoopt dat de minister aan de slag gaat met het advies, met name met het oog op de bewoners.

Ook de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland neemt het op voor de omwonenden in hun reactie. Wat de organisatie betreft moet de minister terug naar de tekentafel. "Ik hoop dat minister en ministerie niet horende doof en ziende blind blijven voor deze adviezen. De onderbouwing is als een kaartenhuis dat instort. Het ontwerp-LvB beschermt omwonenden onvoldoende tegen vliegtuiglawaai. Dat is nu klip en klaar", zegt Sijas Akkerman, directeur van de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland.

De RvS adviseert het kabinet om rekening te houden met de opmerkingen voordat een besluit wordt genomen. Minister Karremans wil de nieuwe regels op 1 november laten ingaan.