Een man en een vrouw moeten honderd dagen de cel in, omdat ze honderden eieren van zeldzame en beschermde papegaaiensoorten vanuit Nicaragua naar Nederland smokkelden. Het echtpaar reisde samen en liep op Schiphol tegen de lamp.

De douane deed de opmerkelijke vondst op 24 maart bij een controle van de handbagage van het stel. Verdeeld over twee sporttassen vonden controleurs 257 papegaaieneieren, ingepakt in papier en gewikkeld in T-shirts. Ook werd apparatuur gevonden waarmee de eieren tijdens de reis warm werden gehouden.

Ze probeerden zich er aanvankelijk nog onderuit te praten door te beweren dat ze dachten kippeneieren te vervoeren voor een Aziatisch gerecht.

Illegaal transport

Daar ging de rechtbank niet in mee. Uit onderzoek bleek dat het echtpaar betaald kreeg om de eieren via Schiphol naar eindbestemming Hongkong te vervoeren. Volgens de rechter wisten ze wel degelijk dat ze bezig waren met een illegaal transport, schrijft de regionale omroep NH.

De eieren zijn in beslag genomen door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en ondergebracht bij opvanglocaties.

In totaal kwamen 232 eieren uit, waardoor deskundigen konden vaststellen om welke beschermde soorten het ging. Onder de kuikens bevonden zich geelnekamazonepapegaaien, een soort waarvan er nog maximaal 2500 van in het wild leven.

Illegale handel

Volgens de rechtbank heeft het koppel door de smokkel bijgedragen aan de illegale handel in ernstig bedreigde diersoorten. "Het gaat daarmee om ernstige feiten, waarbij een gevangenisstraf passend is."

Het Openbaar Ministerie had een celstraf van 18 maanden geëist. De straf valt lager uit, omdat de rechtbank rekening heeft gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de twee. Het echtpaar heeft twee minderjarige kinderen.

Beiden krijgen een gevangenisstraf van 270 dagen, waarvan 170 dagen voorwaardelijk.

De douane gaat extra maatregelen nemen tegen de smokkel van sigaretten. Dit jaar zijn al 106 miljoen illegale sigaretten in beslag genomen. De smokkel van tabak is volgens de douane inmiddels duidelijk een verdienmodel van criminelen geworden.

Dat heeft alles te maken met de hoge accijnstarieven in Nederland. In 2024 gingen die flink omhoog, waardoor Nederland voor rokers een van de duurste landen van Europa is geworden. Gemiddeld kost een pakje sigaretten nu tussen de 11,50 en 13,50 euro.

Het gevolg is dat rokers hun sigaretten steeds vaker zelf in het buitenland halen, maar ook dat criminelen zich op de markt hebben gestort. Zij smokkelen grote hoeveelheden sigaretten uit het buitenland. Ook wordt illegaal geproduceerde tabak hier onder de toonbank verkocht.

"Georganiseerde criminaliteit associëren we eigenlijk altijd met cocaïnehandel, maar kun je nu ook in verband brengen met sigarettensmokkel", zegt Nanette van Schelven, directeur-generaal van de douane. "We zien dat grote drugsbazen hiermee nog een centje extra verdienen."

Omdat steeds minder mensen de hier belaste sigaretten kopen, dalen de inkomsten voor de Nederlandse schatkist flink. Vorig jaar werd 400 miljoen euro (15 procent) minder aan tabaksaccijns geïncasseerd. Die trend lijkt zich dit jaar door te zetten, zegt de douane.

Daarom gaat de dienst tabaksfraude actiever bestrijden. Dat gebeurt onder meer samen met de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). Het gezamenlijke team dat zich met illegale sigaretten bezighoudt, wordt uitgebreid. Ook komen er meer controles.

De focus ligt daarbij op professionele smokkelaars, die vooral de Rotterdamse haven gebruiken om sigaretten naar Nederland te halen. Recent werden daar meerdere grote partijen onderschept uit Azië.

Koffers vol sigaretten

Ook andere smokkelroutes probeert de douane tegen te gaan. Zo begint op Schiphol een proef met scanapparatuur die koffers met sigaretten moet gaan herkennen. Binnen de Europese Unie mogen passagiers maximaal vier sloffen sigaretten meenemen, maar soms worden hele koffers vol rookwaar aangetroffen.

Verder ligt er een wetsvoorstel om camera's en drones in te zetten tegen accijnsfraude. De douane zou dan bijvoorbeeld de ANPR-camera's die langs de snelweg staan mogen gebruiken om verdachte voertuigen te volgen. Drones kunnen worden gebruikt om te kijken wie verkeerscontroles langs de snelweg probeert te omzeilen of om warmtebeelden te maken van een vermoedelijke illegale sigarettenfabriek.

De afgelopen jaren werden tientallen van zulke fabriekjes gevonden in Nederland. Dat zijn er inmiddels wel veel minder: vorig jaar maar één werkende en twee in opbouw.

Tegenwoordig geldt namelijk een vergunningsplicht voor de machines die nodig zijn om sigaretten te maken. Daardoor is het voor criminelen lastiger om aan de juiste apparatuur te komen, denkt de douane.

Het gevolg is wel dat de productie zich lijkt te verplaatsen naar de andere kant van de grens. Vorig jaar werden in België elf illegale sigarettenfabrieken gevonden.

Drugs

De douane publiceerde vandaag niet alleen de laatste cijfers over sigarettensmokkel, maar ook over drugsvangsten. Daaruit blijkt dat er in de eerste helft van 2026 ruim 19.000 kilo cocaïne is onderschept. Dat is meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

De douane is van plan om vaker te controleren in de kleinere havens vanwege het risico op zogeheten drop-offs. Daarbij worden pakketten drugs op zee overboord gegooid vanaf grote schepen. Kleine, snelle bootjes brengen de drugs vervolgens aan land. Tot nu toe is dit jaar één zo'n drop-off gezien bij Zeeland.

Opvallend is dat de hoeveelheid in beslag genomen cannabis juist weer sterk daalt, na een recordhoeveelheid vorig jaar. Toen vond de douane 60.000 kilo wiet, vooral uit landen waar nu legaal geteeld mag worden, zoals Canada.

Dit jaar is er tot nu toe 7900 kilo aangetroffen. Volgens de douane kijken hun collega's in Canada inmiddels beter naar wat er wordt uitgevoerd en komen er minder containers met wiet binnen in de Rotterdamse haven. Wel wordt er nog geregeld via Schiphol gesmokkeld.

Lhbti'ers die worden lastiggevallen tijdens Amsterdam Pride kunnen vanaf 29 juli terecht bij 35 veilige locaties in de stad. Een gewelddadig incident vrijdagnacht na de Pride in Amersfoort onderstreept volgens initiatiefnemende organisatie Report it, always (RITA) hoe hard die veilige plekken nodig zijn.

In Amersfoort werd een bezoeker door meerdere jongens mishandeld. Hoewel volgens de politie nog niet duidelijk is of het om anti-lhbti-geweld gaat, zijn bezoekers van de Pride erg bezorgd, vertelde de voorzitter van Pride Amersfoort gisteren.

Netwerk van veilige locaties in heel Nederland

RITA kreeg over incidenten rondom Pride Amersfoort tussen de dertig en veertig meldingen binnen. De organisatie werkt behalve met Amsterdam en Amersfoort ook samen met Utrecht, Haarlem en Amstelveen om het melden van discriminatie of geweld voor lhbti'ers makkelijker te maken. Naast het meldplatform, start RITA tijdens Pride Amsterdam dus met de zogenoemde safer spaces.

Als je als lhbti'er wordt lastiggevallen, kun je in Amsterdam straks in 35 hotels met beveiliging terecht. Ook plekken als het Stedelijk Museum, De Nieuwe Kerk en het stadsarchief zijn aangesloten. "Je bent daar in ieder geval veilig en iemand helpt je verder. Bijvoorbeeld om contact op te nemen met de politie", legt Jerrald Justin, medeoprichter en bestuurslid van RITA uit. De bedoeling is dat er uiteindelijk door heel Nederland een netwerk met duizenden van dit soort veilige locaties komt.

Volgens Justin zijn die plekken "geen leuk extraatje, maar een noodzaak". "Waarom zou iemand na een dag waarop liefde, vrijheid en jezelf kunnen zijn centraal staan, bang moeten zijn om veilig thuis te komen?"

Meer meldingen door RITA

RITA is in 2024 opgericht na een golf van incidenten: discriminatie, uitsluiting en geweld in het Amsterdamse openbaar vervoer en taxi's. De meldingsbereidheid van dit soort incidenten was laag en is sinds de oprichting van RITA een stuk hoger. Via RITA kwamen in 2025 bijna 900 meldingen binnen bij de discriminatiemeldpunten, blijkt uit de jaarlijkse monitor van discriminatie-expertisecentrum Artikel 1.

In de meeste gevallen waren het geweldsincidenten waarbij homo's, lesbiennes of trans personen werden uitgescholden, nageroepen, geslagen, geduwd of geschopt. "We krijgen nu iedere dag meldingen vanuit het hele land. Het is ergens verdrietig dat RITA succesvol is", zegt Justin, "maar het is belangrijk om in beeld te brengen hoe groot het probleem is en om te laten zien op welke plekken mensen vaak worden lastiggevallen."

Manosphere een van de mogelijke oorzaken

Discriminatie tegen lhbti'ers neemt de laatste jaren toe, blijkt uit politiecijfers en de monitor van expertisecentrum Artikel 1. Daarbij noemt Artikel 1 de opkomst van de manosphere een van de mogelijke oorzaken. Hiermee worden online netwerken van jonge mannen en mannelijke influencers bedoeld waarin traditionele genderrollen worden verheerlijkt.

Anne Craanen doet al jaren onderzoek naar de manosphere. Craanen zegt in de nieuwe NOS-podcast Luister Anita dat de manosphere lhbti'ers op social media aanvalt en bestrijdt, omdat ze die als een bedreiging zien voor de ideale samenleving die ze voor ogen hebben. "Vrouwenhaat en lhbti-haat verbinden deze netwerken."

Craanen ziet de groei van de manosphere als "een dreiging die veel mensen onderschatten". Justin ziet de online haat ook toenemen en maakt zich zorgen over de afnemende acceptatie van lhbti'ers.

Maar zijn hoofd is nu vooral bij het incident in Amersfoort en de impact die dat in de community veroorzaakt: "Onze gedachten zijn bij de slachtoffers. Via onze lokale partners, waaronder Discriminatie.nl Regio Utrecht, zoeken we contact om te kijken hoe we hen kunnen ondersteunen."

Podcast Luister Anita

In de podcast Luister Anita gaat Winfried Baijens op zoek naar de pioniers van de regenboogweging en onderzoekt hij wat het antwoord is nu discriminatie tegen lhbti'ers toeneemt.

Luisteren kan via NPO Luister en alle andere podcastapps.

FC Groningen en technisch directeur Mo Allach hebben aangifte gedaan vanwege pogingen tot oplichting rond transferdeals. De oplichting is volgens de club zo geraffineerd dat een Engelse speler voor niets naar Nederland reisde en op Schiphol wachtte op de Groningse delegatie.

De oplichter of oplichters maken gebruik van vervalste documenten met logo's en adressen van de voetbalclubs en overtuigen spelersmakelaars van concrete belangstelling voor een speler. Zodra de deal rond is, volgt er een betaallink. "Dat is dan zogenaamd voor een medische keuring, reiskosten en vluchten", zegt Allach tegen RTV Noord.

De oplichters deden zich ook voor als de technisch directeur. Ze gebruikten zijn profielfoto op WhatsApp. "Ze zoeken contact met een agent en uiteindelijk komt er een contractvoorstel", zegt Allach. "Daar staan vervolgens allemaal fouten in. Zo zijn de bedragen bijvoorbeeld netto, terwijl we in het voetbal altijd met brutobedragen werken."

Een voorbeeld van zo'n nepcontract:

De club denkt dat er sprake is van een bende die telkens dezelfde werkwijze gebruikt. "Ik heb de afgelopen weken minimaal tien telefoontjes van zaakwaarnemers gehad die ons hiervoor hebben gewaarschuwd", zegt hoofdscout Arno de Jong.

"Zo werd ik laatst gebeld door een makelaar die enthousiast was over de bedragen en het voorstel dat we zouden hebben gestuurd. Hij wilde een vervolgafspraak maken, maar het voorstel bleek dus van de oplichters te komen."

Vierjarig contract en een auto

De Deense speler Julius Madsen van AC Horsens is een van de spelers waarin FC Groningen zogenaamd interesse had, blijkt uit een nep-contractvoorstel dat RTV Noord in handen heeft.

De Deen kon volgens de vervalste papieren bij FC Groningen 12.000 euro netto verdienen. Ook zou hij een auto krijgen en er lag een vierjarig contract met een optie voor nog een jaar voor hem klaar. Het document is zogenaamd ondertekend door Mo Allach - Sporting Director.

Ook andere clubs

"Afgelopen seizoen is de naam van Jordens Peters, directeur van Roda JC, op eenzelfde wijze misbruikt", vertelt algemeen directeur Frank van Mosselveld. "Hetzelfde overkwam Gerry Hamstra van PEC Zwolle."

Van Mosselveld kan zich bijna niet voorstellen dat spelersmakelaars echt in de oplichting trappen. "Maar als een kantoor met twintig deals tegelijk bezig is, kan zoiets erdoorheen glippen. Ze gaan best geraffineerd te werk", vindt hij.

'Echt sneu'

Daarom is er zeker één zaakwaarnemer ingetrapt. "Er stond daadwerkelijk een Engelse speler op Schiphol te wachten op vervoer naar Groningen", vertelt hoofdscout De Jong.

"Hij dacht echt dat hij bij ons kwam spelen. Maar toen er niemand van ons kwam opdraven om hem op te halen, begonnen ze onraad te ruiken. De kans is heel groot dat zijn agent erin is getrapt en geld heeft overgemaakt. Die speler had zelfs andere clubs, die echt geïnteresseerd waren, afgezegd. Echt heel erg sneu."

FC Groningen heeft de andere eredivisieclubs inmiddels geïnformeerd. Ook de KNVB en het Openbaar Ministerie zijn ingeschakeld. Omdat de oplichters zich voordoen uit naam van de club heeft Van Mosselveld namens FC Groningen aangifte gedaan.

Allach heeft dit ook op persoonlijke titel gedaan, omdat de oplichters zich als hem voordoen. Van Mosselveld: "Hoe meer mensen hiervan weten, des te kleiner de kans dat mensen erin trappen."

De FIOD heeft vorige maand drie mannen uit Rotterdam van 53, 51 en 41 jaar aangehouden op verdenking van het witwassen van vele tientallen miljoenen. Eén van hen wordt ook verdacht van valsheid in geschrifte.

Een van de verdachten werd bij terugkomst in Nederland aangehouden op Schiphol. Een andere verdachte werd in België opgepakt en is inmiddels overgeleverd aan Nederland.

Volgens de FIOD ontvingen de verdachten via een vennootschap geld van foute bedrijven. De vennootschap stond bij de Kamer van Koophandel ingeschreven als uitzendbureau. Dat geld had dus volgens de FIOD gebruikt moeten worden om uitzendkrachten te betalen, maar het grootste deel werd overgemaakt naar China, Dubai en Hongkong.

Elf panden doorzocht

De FIOD vermoedt dat de bedrijven die geld naar de vennootschap overmaakten daarvoor contant geld terugkregen. Met dat geld konden zij betalingen doen buiten het gewone banksysteem. Volgens de onderzoekers werden de geldstromen vermoedelijk verhuld met valse facturen.

In het onderzoek zijn elf panden doorzocht in Capelle aan den IJssel, Rotterdam en de gemeente Albrandswaard. Ook werd een boot doorzocht.

Vier woningen, twee voertuigen, een boot, fysieke en digitale administratie, gegevensdragers, geldtelmachines en contant geld in beslag genomen.

100 miljoen

De FIOD zegt nog geen volledig beeld te hebben van alle betrokken bankrekeningen. Wel is vastgesteld dat tussen juni 2019 en juni 2025 ongeveer 100 miljoen euro is ontvangen op bankrekeningen van de betrokken vennootschappen. Daarvan is ongeveer 85 miljoen euro overgemaakt naar het buitenland.

De FIOD vermoedt dat het daadwerkelijke fraudebedrag hoger ligt, omdat waarschijnlijk ook gebruik is gemaakt van buitenlandse bankrekeningen.

Twee verdachten blijven voorlopig nog 90 dagen vast. De derde verdachte moet nog voor de rechter verschijnen.

Schiphol heeft een keuze gemaakt welke drie bedrijven voortaan de grondafhandeling mogen doen. Viggo, KLM en Dnata scoorden volgens de luchthaven het beste op kwaliteit, veiligheid en organisatie. Voor Menzies, Swissport en Aviapartner betekent deze beslissing dat ze vanaf volgend jaar niet meer werkzaam zijn op de luchthaven.

Het is niet de bedoeling dat medewerkers die nu nog bij de drie afvallers werken hun baan verliezen. Zij krijgen de mogelijkheid om over te stappen naar een van de winnende partijen. Vakbond FNV laat in een reactie weten erop toe te zien dat afspraken rondom die overstap "worden nageleefd". In die afspraken staat onder andere dat werknemers hun bestaande arbeidsvoorwaarden mee kunnen nemen naar een nieuwe baan.

De contracten hebben een geschatte waarde van 2,6 miljard euro.

Minder werkdruk

Er is veel te doen geweest over de werkomstandigheden voor het grondpersoneel op Schiphol. Zo had het personeel in de bagagekelder jarenlang veel te zware taken. Schiphol en de zes afhandelaren hebben inmiddels die omstandigheden verbeterd, onder andere met tilhulpen.

De nieuwe contracten moeten leiden tot minder werkdruk en betere roosters.

Aan het eind van het jaar worden de afspraken definitief en worden de contracten getekend. Ergens in de loop van 2027 moeten die dan ingaan en maakt het personeel de overstap. Daarna hebben de drie bedrijven zeven jaar lang het recht om als bagage-afhandelaren te werken op Schiphol.

Luchtvaartmaatschappijen mogen er ook voor kiezen om hun eigen bagageafhandeling te doen, in plaats van de dienst in te kopen bij een partij als Viggo of Dnata.

Drie mannen uit Volendam krijgen een taakstraf opgelegd voor het bekogelen van anti-Zwarte Piet-betogers met vis, eieren en oliebollen.

Volgens de rechter zijn zij schuldig aan "extreem geweld tegen vreedzame demonstranten". Ook het verstoren van het recht op demonstratie rekende de rechter de drie verdachten zwaar aan, meldt NH Nieuws.

De zaak gaat terug tot zaterdag 4 december 2021. Actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) liep toen met enkele tientallen betogers de markt in Volendam op om te demonstreren tegen Zwarte Piet en "structureel racisme" in het vissersdorp.

Al snel werden de betogers belaagd en bekogeld. Visafval, eieren, oliebollen, maar ook vuurwerk en waterflessen raakten de demonstranten. "Ook werden er mensen van ons fysiek aangevallen en geslagen", zei Jerry Afriyie van KOZP destijds tegen NH Nieuws.

Sjaak Oud, groenteboer op de markt in Volendam, had op 4 december 2021 een andere lezing. "Wij vroegen vriendelijk en dringend of ze wilden vertrekken", zei hij. Toen dat niet gebeurde, begonnen de betogers van KOZP volgens hem met het gooien van voorwerpen.

Na vijftig minuten brak de politie de demonstratie op. De betogers werden onder politie-escorte het dorp uitgeleid.

Niet vervolgen

Afriyie deed na het incident aangifte tegen de drie verdachten, maar het Openbaar Ministerie besloot aanvankelijk om ze niet te vervolgen. KOZP legde zich daar niet bij neer en stapte naar het gerechtshof. Dat gaf opdracht tot nader onderzoek. Het opsporen, herkennen en beoordelen van beschikbaar bewijs nam veel tijd in beslag, meldt het OM. Om die reden werd de zaak pas vandaag, 4,5 jaar later, behandeld in de rechtbank op Schiphol.

De drie verdachten waren twee broers en een visboer uit Volendam. Volgens de rechter gooiden ze niet alleen met vis en oliebollen, maar maakten ze ook deel uit van de groep die de demonstranten opzocht en geweld pleegde.

Recht op demonstratie

Ook rekende de rechter het de verdachten zwaar aan dat zij het recht op demonstratie hadden verstoord. "Iedereen moet kunnen demonstreren, ook de dag voor Sinterklaas, en over de vraag hoe je dat moet kunnen vieren."

Dat er meer dan vier jaar overheen is gegaan voordat de rechtszaak plaatsvindt, zag de rechter als verzachtende omstandigheid. Twee van de drie verdachten kregen een taakstraf van 80 uur, de derde een taakstraf van 60 uur.

KOZP is eind vorig jaar opgeheven, maar Jerry Afriyie was vandaag aanwezig in de rechtbank. Hij noemde de uitspraak van de rechter "een hele opluchting". "Het recht op demonstratie is voor mij heilig", aldus Afriyie. "Er is zoveel geweld gebruikt die dag, en ik ben blij dat de rechter ons erkent."

Hoger beroep

Advocaat Sjoerd van Galen kondigde namens de drie verdachten aan dat zij in hoger beroep gaan.

Op een parkeerplaats bij Schiphol zijn vanmorgen twee lijnbussen op elkaar gebotst. Een chauffeur van een van de bussen is naar het ziekenhuis gebracht, twee passagiers raakten lichtgewond. De bussen zijn enorm beschadigd.

Regionale omroep NH schrijft dat het ongeluk rond 10.15 uur plaatsvond aan de Koetsierstraat, nabij een parkeerterrein van Schiphol. Vanwege de ernst van de melding werden meerdere ambulances, een traumateam en de brandweer met spoed opgeroepen.

Een van de bussen was volgens een woordvoerder van de marechaussee leeg. In de andere bus zaten acht passagiers, van wie er twee lichte verwondingen opliepen. Zij hoefde niet naar het ziekenhuis maar konden ter plaatse worden behandeld.

Op Schiphol zijn vandaag 42 Palestijnen uit Gaza aangekomen. Zij hadden al maanden geleden een werk- of studievisum voor Nederland gekregen, maar kregen lange tijd geen hulp van de Nederlandse overheid om de reis uit Gaza mogelijk te maken.

Het gaat om drie mensen met een werkvisum, 21 studenten en 18 meereizende gezinsleden. NOS-verslaggever Sander van Hoorn zag dat sommige Palestijnen op Schiphol werden opgewacht door familieleden die eerder uit Gaza waren vertrokken. Hij spreekt van een "emotioneel weerzien", maar velen vonden het ook moeilijk om hun familieleden in Gaza achter te laten.

Begin deze maand werd bekend dat Nederland de groep actief zou helpen bij het verlaten van Gaza. Voor het organiseren en coördineren van de reis naar Jordanië, waar de reizigers hun papieren persoonlijk moesten ophalen, voelde Nederland zich aanvankelijk niet verantwoordelijk. Het kabinet stelde dat het niet verder hoefde te gaan dan het aanvragen van toestemming bij de Israëlische autoriteiten.

Koerswijziging

De koerswijziging volgde na weken van discussie. Onder meer universiteiten die de studenten zouden ontvangen, drongen aan op hulp. Ook liepen er juridische procedures over de vraag welke verantwoordelijkheid de Nederlandse overheid heeft bij het vertrek van de Palestijnen uit Gaza.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken concludeerde dat het niet ging om een volledige evacuatie, maar om diplomatieke ondersteuning die nodig was om de reis uit Gaza mogelijk te maken. Daarbij is samengewerkt met onder meer andere landen en hulporganisaties.

De reis verliep via Israël en Jordanië. Vanuit Gaza werden de Palestijnen eerst naar de grens met Israël gebracht. Vervolgens reisden zij via Jordanië naar Nederland.

NS heeft vanochtend zijn dienstregeling weer opgestart na een landelijke staking. Vakbonden FNV en CNV hadden trein-, metro- en trampersoneel opgeroepen om tot 08.00 uur vanochtend het werk neer te leggen.

Woordvoerder Kiran Hofker van NS vertelt dat alle treinen klaarstaan om te gaan rijden. "Alleen ons personeel moet natuurlijk ook nog op de juiste plek zien te komen, waardoor misschien niet iedere trein direct om 8 uur heeft kunnen vertrekken. Dus in principe zijn we weer opgestart, maar we raden reizigers wel aan om nog goed de reisplanner te checken."

De stakingsactie was gericht tegen de kabinetsplannen om te bezuinigen op de sociale zekerheid. Daardoor was het op de meeste stations vanochtend stil. Ook op grote stations als Utrecht Centraal en Amsterdam Centraal reden geen NS-treinen, op enkele sprinters na rondom de luchthaven Schiphol.

Een handjevol mensen strandde op Utrecht Centraal:

Ook vanwege de hitte zijn er dienstregelingen aangepast. Ov-reizigers kunnen daardoor de hele dag te maken krijgen met vertragingen en uitval, maar reizigers lijken daar rekening mee te houden. "Rond het middaguur verwachten we echt volgens de geplande dienstregeling te rijden", zegt Hofker.

Vanwege de hoge temperaturen rijden er de komende dagen sowieso minder treinen op een aantal trajecten:

Met name dubbeldekstreinen zijn gevoelig voor hitte, meldt NS. "Vooral als het 's nachts ook warm blijft en een trein niet kan afkoelen, kunnen storingen optreden."

Bussen

Ook vervoersmaatschappij Connexxion waarschuwde passagiers voor de gevolgen van de staking. Het GVB in Amsterdam en de RET in Rotterdam zijn na 08.00 uur pas gaan rijden. Ook de rest van de ochtend kunnen trams, metro's en bussen later vertrekken dan gepland als gevolg van opstartproblemen. Arriva roept reizigers op rekening te houden met vertraging en uitval tot zeker 09.00 uur.

Op de weg

Op de weg was het niet erg veel drukker dan normaal, meldt de ANWB. Dat had ermee te maken dat het de afgelopen weken al wat minder druk was op de weg, omdat veel mensen zonder schoolgaande kinderen op vakantie zijn.

Toch zet de ANWB extra personeel in vanwege de hitte. Automobilisten worden vaker dan normaal getroffen door pech, van kapotte accu's tot oververhitte banden.

Het kabinet moet sneller komen met een uitreisverbod voor meisjes die het risico lopen genitaal verminkt te worden in het buitenland. De Tweede Kamer is het wachten zat, zeggen Kamerleden van VVD, CDA en SP.

"Het is nu twee weken voor de zomervakantie en het is zo'n verschrikkelijke idee dat dit meisjes gaat overkomen", zegt CDA-Kamerlid Armut. "We moeten gewoon alles op alles zetten." Een uitreisverbod kan de rechter opleggen. "Dat is beter dan op Schiphol tegengehouden moeten worden."

Ouders of andere familieleden die de verminking in het buitenland laten uitvoeren, kunnen al strafrechtelijk worden vervolgd. Ook het besnijden of laten besnijden in Nederland is strafbaar. Maar tot op heden is er nog niemand veroordeeld.

"Daar gaat er wat ons betreft echt wat mis", zegt Armut. Zij wil dat de daders opgespoord en vervolgd worden. Dat het meestal om ouders of directe familie gaat, maakt het voor de meisjes zelf en hun omgeving moeilijk om een melding te doen.

Meldplicht

De Kamer wil daarom toch toe naar een adviesplicht voor scholen, huisartsen en andere zorgverleners. Zij moeten, als zij vermoeden dat een meisje risico loopt, advies inwinnen bij Veilig Thuis. Over een meldplicht en het uitreisverbod wordt al jaren gepraat, zonder resultaat.

"Er moet wetgeving komen met een uitreisverbod, wetgeving over een adviesplicht en wetgeving tegen het goedpraten of aanprijzen van genitale verminking", zegt VVD-Kamerlid Becker. "Brieven naar scholen en posters op Schiphol zijn mooi, maar niet genoeg." Ook zou de marechaussee beter getraind kunnen worden om op luchthavens mogelijke slachtoffers tegen te houden.

In het regeerakkoord staat dat er een uitreisverbod komt bij risico op genitale verminking of huwelijksdwang. Begin april vroeg Becker aan het kabinet of er binnen twee maanden een wetsvoorstel op tafel kan liggen.

Uiteindelijk kreeg zij in juni antwoord dat dat niet zo snel kan. Er vindt op dit moment een juridische 'verkenning' plaats naar allerlei maatregelen tegen eergerelateerd geweld, zoals een uitreisverbod. Op zijn vroegst wordt daar begin 2027 meer over bekend.

Al heel lang aan het verkennen

"Ze zijn al heel lang aan het 'verkennen'. Het schiet gewoon niet op, we moeten actie ondernemen", zegt SP-Kamerlid Dobbe. "Het was in het vorige regeerakkoord al afgesproken en nu ook weer in dit regeerakkoord", zegt Becker.

Er zijn genoeg voorbeelden te vinden in andere Europese landen die Nederland kan overnemen, zeggen zij. In Groot-Brittannië bijvoorbeeld zijn zogenoemde beschermingsbevelen, protection orders, ingevoerd. Partijen die weten dat een vrouw of meisje risico loopt - ook hulpverleners, leraren of familieleden - kunnen aan de rechter om zo'n maatregel vragen.

Naar schatting lopen een paar duizend meisjes die in Nederland wonen het risico verminkt te worden. In Nederland wonen zo'n 40.000 vrouwen die dat in het verleden is overkomen. Zij kampen met ernstige gezondheidsklachten en trauma's. In Europa gaat het om 600.000 vrouwen.

De zorg in Nederlandse gevangenissen voor vreemdelingen schiet tekort. Dat schrijft het anti-foltercomité (CPT) van de Raad van Europa in een rapport, na een bezoek aan twee detentiecentra in Nederland en de Penitentiaire Inrichting (PI) Ter Apel in oktober vorig jaar.

In detentiecentra worden vreemdelingen vastgezet in afwachting van uitzetting, bijvoorbeeld omdat hun asielaanvraag is afgewezen of als ze geen geldig reisdocument hebben. Nederland heeft drie locaties daarvoor: het Justitieel Complex Schiphol, het Justitieel Complex Zeist en het detentiecentrum in Rotterdam, de enige vreemdelingenbewaring in Nederland.

Volgens cijfers van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) werden in 2025 ruim 3000 vreemdelingen vastgezet. Daarvan was 89 procent man. Ook gezinnen zitten in bewaring, maar voor maximaal twee weken.

'Hoog niveau van geweld'

Het comité zag in het detentiecentrum voor vreemdelingen in Rotterdam een oververtegenwoordiging van mensen met complexe problemen, zowel fysieke als mentale, en gedetineerden die kampten met een verslaving. Volgens het CPT is de zorg voor hen ondermaats.

"Dit draagt bij aan het hoge niveau van geweld tussen gedetineerden onderling en de frequente inzet van het Intern Bijstandsteam (IBT)", staat in het rapport. Een intern bijstandsteam is een speciale, getrainde eenheid binnen een gevangenis voor calamiteiten.

Het is al langer bekend dat het detentiecentrum in Rotterdam kampt met een personeelstekort. Hierdoor moet het centrum soms uitgeprocedeerde asielzoekers weren omdat het te vol is, bleek eerder uit onderzoek van NRC.

Ook in de PI in Ter Apel zag het comité veel mensen met psychische problemen en verslavingen, voor wie te weinig zorg en aandacht was. De inrichting van de speciale opvang voor kwetsbaren binnen de PI is volgens het comité ook niet geschikt. Dat komt doordat de opvang te groot is, door de gedeelde ruimtes met de reguliere afdeling en het gebrek aan voldoende gekwalificeerd personeel.

Klachtrecht

Het comité is kritisch op de klachtenafhandeling in de Nederlandse detentiecentra voor vreemdelingen. Door een toenemend aantal klachten staat dat systeem nu onder druk. Dat komt onder meer door een personeelstekort. "Het traject van indiening tot eindbeslissing van een klacht kan vaak meerdere maanden in beslag nemen", aldus het comité.

Vreemdelingen die vastzitten kunnen een klacht indienen over de leefomstandigheden of medische zorg in de detentiecentra, op basis van het klachtrecht. Het comité vindt dat de procedures daarvan sneller moeten, zodat dat recht in de praktijk ook echt werkt.

Psychologen

In een reactie op het rapport laat de Nederlandse regering aan persbureau ANP weten dat in Rotterdam de mentale gezondheid van gedetineerden de aandacht heeft. Er wordt gewerkt aan de werving van medisch personeel, maar door krapte op de arbeidsmarkt is het lastig om gekwalificeerde mensen aan te nemen, met name psychologen. Ook in Ter Apel wordt volgens de regering geprobeerd de medische dienst uit te breiden en de speciale afdeling voor kwetsbaren te verbeteren.

De NS bevestigt dat er woensdagochtend 24 juni tussen 04.00 en 08.00 uur in het hele land geen treinen rijden. Vakbond FNV heeft voor die ochtend een staking aangekondigd. Ook werknemers in het bus-, tram- en metrovervoer staken.

Na de staking in de vroege ochtend moet de NS de dienstregeling weer opstarten. Daardoor kunnen reizigers ook de rest van de ochtend te maken krijgen met treinen die niet rijden of vertraagd zijn. Vervangend vervoer aanbieden is niet mogelijk, stelt de NS, omdat daarvoor niet genoeg bussen beschikbaar zijn.

De zogenoemde Airportsprinter tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Hoofddorp rijdt tijdens de staking wel, net als de Eurostar naar Londen en Parijs voor reizigers met een reservering.

Meer verstoringen

De vakbond stelt dat andere vervoerders woensdagochtend ook niet rijden. Arriva zegt tegen persbureau ANP nog niet te weten wat de impact van de staking wordt, omdat niet duidelijk is hoeveel medewerkers staken. "We rijden wat we kunnen rijden", zegt een woordvoerder, die verwacht dat de vervoerder vanaf 08.30 uur weer volgens de dienstregeling rijdt.

Het GVB in Amsterdam en de RET in Rotterdam beginnen pas na 08.00 uur met rijden. In beide steden moeten reizigers rekening houden met verstoringen tot later in de ochtend. Transdev, het vervoersbedrijf achter onder meer Connexxion, zegt nog "druk in vergadering" te zijn over de gevolgen van de staking voor de dienstregeling.

FNV had de staking vorige maand al aangekondigd. De staking richt zich tegen bezuinigingen op de sociale zekerheid, zoals het inkorten van de WW en het versoberen van de WIA, de uitkering voor langdurig zieken. Ook tegen het versneld verhogen van de AOW-leeftijd zou gestaakt worden, maar dat kabinetsplan is van tafel.

De gemeenteraad van Katwijk heeft een voorlopig positief advies gegeven over de bouwplannen voor een grote medicijnfabriek van de Amerikaanse farmaceut Eli Lilly. Een ruime meerderheid stemde kort na middernacht in met de vergunningaanvraag, waar nu iedereen op kan reageren. In het najaar volgt een definitief besluit.

Enkele uren voor de raadsvergadering bereikten het Rijk, de provincie Zuid-Holland en de gemeente Katwijk een akkoord over onder meer de financiële voorwaarden. De overheden investeren gezamenlijk ruim 100 miljoen euro in de bereikbaarheid van het gebied.

Er komt niet alleen een productielocatie van Eli Lilly, maar ook duizenden woningen. Minimaal de helft van die woningen moet in de categorie 'betaalbaar' komen. Daarmee kwamen het Rijk en de provincie, die samen 72 miljoen euro inleggen, tegemoet aan een harde eis die de gemeenteraad had gesteld.

Intussen is de grond al bouwklaar gemaakt, zijn kassen gesloopt en bewoners uitgekocht. De fabriek komt bij het Leiden Bioscience Park. Het terrein valt onder de gemeente Katwijk.

Hoogopgeleid

Eli Lilly heeft productielocaties in Duitsland, Frankrijk, Ierland, Italië, Spanje. Daar moet binnenkort de fabriek bij het Leiden Bioscience Park bij komen.

Het bedrijf koos voor die plek vanwege de goede bereikbaarheid, met de Rotterdamse haven en luchthaven Schiphol in de buurt. Daarnaast wonen er veel hoogopgeleide arbeidskrachten in het gebied.

In de Nederlandse fabriek moeten uiteindelijk geneesmiddelen worden gemaakt voor diabetes, obesitas, hart- en vaataandoeningen, oncologie, immunologie en neuroscience. "Genoeg voor de hele wereld", zei de topman van Eli Lilly Dave Ricks eerder.

Een van de belangrijkste middelen die het bedrijf hier wil produceren is het afvalmedicijn Mounjaro. Hiermee wil Eli Lilly het Deense Novo Nordisk beconcurreren. Dat bedrijf maakt het populaire afslankmiddel Ozempic.

Boost

De overheid is enthousiast over het plan. Toen de komst van de medicijnfabriek vorig jaar november werd gepresenteerd, noemde toenmalig minister van Economische Zaken Vincent Karremans het "een enorme boost" voor de regionale en nationale economie.

De Katwijkse gemeenteraad reageerde in eerste instantie gemengd. De meeste partijen denken dat de komst van Eli Lilly werkgelegenheid oplevert en economisch interessant is. Maar ze uitten ook bezwaren. Door de komst van duizenden nieuwe woningen wordt het drukker op de lokale wegen, waar nu al regelmatig files staan.

Daarnaast spraken lokale bestuurders de vrees uit dat de fabriek de recreatie op het Valkenburgse Meer belemmert. En er zijn zorgen over het hoge waterverbruik van de fabriek en de effecten op het milieu.

Begin juni gaf de gemeenteraad aan bereid te zijn voorlopig voor de komst van de Amerikaanse farmaceut te stemmen. Wel moest er voor de stemming meer duidelijkheid komen vanuit het Rijk over de aanpak en financiering van de verkeersknelpunten.

Een 17-jarige jongen is veroordeeld tot twee jaar jeugddetentie en jeugd-tbs voor het doodschieten van de 17-jarige Rivaldo in Amsterdam. Dat is de maximale straf die de verdachte opgelegd kon krijgen en is gelijk aan de eis van het Openbaar Ministerie.

Het slachtoffer werd vorig jaar augustus neergeschoten op een voetbalveldje in stadsdeel Zuidoost. De 17-jarige werd onderweg naar het ziekenhuis nog gereanimeerd, maar hij overleed aan zijn verwondingen. Een dag later werd de destijds 16-jarige verdachte aangehouden.

Gestolen ketting

Uit onderzoek is gebleken dat een gestolen ketting de aanleiding was voor het schietincident. Een uur daarvoor werd een vriend van Rivaldo in de buurt van het voetbalveldje beroofd van zijn ketting. Vervolgens doken er op sociale media foto's op waarop de latere schutter met de ketting te zien was.

Uit chatgesprekken blijkt dat Rivaldo daarna de jongen zocht om de ketting terug te krijgen. Die jongen ging vervolgens met twee anderen terug naar het voetbalveldje en begon daar ruzie te maken met het slachtoffer, waarna er werd geschoten.

De veroordeelde jongen heeft altijd ontkend, maar de rechtbank acht bewezen dat hij degene was die Rivaldo heeft doodgeschoten. Volgens de rechters blijkt dit onder meer uit camerabeelden uit de omgeving. De schietpartij zelf was daar niet op te zien, maar de momenten net daarvoor en daarna wel.

Geen openheid van zaken

De rechtbank rekent het de jongen zwaar aan dat hij "op geen enkele wijze" openheid van zaken wilde geven. De rechtbank verwijst naar "de heersende zwijgcultuur in de wijk" en noemt het "een verdrietige constatering" dat er mensen bij de schietpartij aanwezig waren en mogelijk meer wisten, maar niet met de politie hebben willen praten.

Nabestaanden blijven daardoor achter met onbeantwoorde vragen, aldus de rechter. Ook benadrukt de rechter dat het voor de buurt een ingrijpende gebeurtenis is geweest. De dood van Rivaldo maakte veel los, schrijft stadszender AT5. Tijdens een buurtbijeenkomst kort erna kwamen veel mensen samen om te rouwen en hun steun te betuigen aan de familie.

Meerdere strafbare feiten

De veroordeelde jongen heeft zich voorafgaand aan het doodschieten van Rivaldo ook schuldig gemaakt aan een ander misdrijf. Zo had hij een week eerder samen met anderen een man in Amstelveen met veel geweld en onder bedreiging van vuurwapens belaagd bij zijn huis met het idee zijn woning binnen te vallen.

Deskundigen hebben de verdachte onderzocht en concluderen dat hij een beperkt empathisch vermogen en een gebrekkige gewetensfunctie heeft. Zij achten de kans op herhaling groot.

Maximale straf

De rechtbank oordeelt dat "gelet op de ernst van de feiten" alleen een maximale straf passend is. Omdat de verdachte tijdens het plegen van de feiten 16 jaar oud was, kan de rechtbank maximaal 2 jaar jeugdgevangenis en jeugd-tbs opleggen.

"De verdachte heeft gezien zijn problematiek langdurig en intensief behandeling nodig om tot een positieve gedragsverandering te komen", aldus de rechtbank.

Nederland is op weg om de doelstellingen van het Schone Lucht Akkoord te halen. In een tussenrapportage meldt het RIVM dat als alle voorgenomen plannen worden uitgevoerd, de gezondheidswinst groter is dan twee jaar geleden nog werd verwacht.

Gemeentes, provincies en het Rijk spraken in 2020 af meer te doen tegen fijnstof en stikstofoxide in de lucht. Er zou gekeken worden hoe de uitstoot kon worden teruggebracht van huishoudens, de industrie, het verkeer en de landbouw. Er werd bijvoorbeeld ingezet op het terugdringen van vervuilende dieselaggregaten, nieuwe emissie-eisen voor fabrieken en strengere normen voor voertuigen.

Door dat soort maatregelen blijft de gemiddelde Nederlander straks 4 maanden langer leven ten opzichte van ijkjaar 2016, toen volgens het RIVM Nederlanders gemiddeld 9,5 maanden eerder stierven als gevolg van vervuilde lucht. Naar verwachting zullen er ook minder gevallen van kinderastma en hart- en vaatziekten zijn.

Elektrische auto's

Het RIVM berekent elke twee jaar hoeveel winst in levensverwachting er wordt geboekt met de voorgestelde plannen. Hoofddoel was om de verloren tijd door vervuilde lucht in 2023 met de helft terug te dringen. In 2024 waarschuwde het RIVM nog dat dat net niet gehaald zou worden: in plaats van 50 procent gezondheidswinst dreigde het resultaat slechts 46 procent te zijn.

Met vier maanden extra komt de verwachting van dit jaar uit op 55 procent. Dat het streven nu wel gehaald wordt, komt deels doordat er sneller meer elektrische auto's worden gekocht dan eerder geraamd. Daarnaast is ook een verbeterde rekenmethode gebruikt die gunstiger uitvalt. Al met al is de uitstoot van stikstofoxiden in 2030 ongeveer 8 procent lager dan aanvankelijk gedacht.

Het RIVM waarschuwt wel dat stikstofdioxiden gevaarlijker zijn dan eerder werd aangenomen. Bovendien zal Nederland in 2030 nog niet overal voldoen aan strengere Europese normen die dan ook gaan gelden. Voor plekken als Schiphol, de Rijnmond en langs verschillende snelwegen zijn daarvoor extra maatregelen nodig.

Een besparing op de lange termijn van 6,5 miljard euro, dat wil het kabinet-Jetten voor elkaar krijgen door te bezuinigen op de sociale zekerheid. De vakbonden zijn boos, maar ook de werkgevers vinden de plannen te rigoureus.

Staken moeten het kabinet op andere gedachten brengen: zolang minister Vijlbrief zijn plannen niet van tafel haalt, gaat de vakbond niet in gesprek. Toch praten werkgevers en werknemers wel degelijk door over wat er wel kan worden aangepast aan de sociale zekerheid.

Vier vragen en antwoorden over staken en polderen tegelijkertijd.

Wat staat er op het spel?

Het kabinet vindt dat het sociale stelsel te duur wordt. Daarom hebben D66, VVD en CDA afspraken gemaakt over bezuinigingen op AOW, WW en WIA. De AOW-leeftijd zou sneller omhoog moeten. De werkloosheidsuitkering (WW) wordt verkort van twee naar één jaar en het dagloon waarmee de hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA) wordt bepaald, gaat omlaag.

Onacceptabel, zeggen de vakbonden. Bij het kennismakingsgesprek met het kabinet liepen ze meteen weg. Inmiddels heeft minister Vijlbrief van Sociale Zaken een streep gezet door de snellere verhoging van de AOW-leeftijd. Wat betreft de WW en de WIA zegt hij open te staat voor alternatieve kostenbesparingen.

Werkgevers zien aanknopingspunten om verder te praten. De vakbonden niet, omdat de bezuinigingen nog wel in de begroting staan. Daarom wordt er gestaakt. Eerst op maandag 22 juni, een paar uurtjes op Schiphol. Daarna volgen in die week regionale acties in zes grotere steden en in de ochtend van woensdag 24 juni wordt landelijk het openbaar vervoer platgelegd.

Wie praat nu met wie?

Tegelijkertijd gaan de gesprekken tussen vakbonden en werkgevers wel gewoon door. Zowel de vakbonden FNV, CNV en VCP als de werkgeversorganisatie blijven vaag over waar en wanneer die gesprekken gepland staan.

De sociale partners willen niet te veel lading geven aan het overleg. Ze willen zich niet in de positie laten dwingen waarbij ze verantwoordelijk worden voor het gat in de begroting van de minister, blijkt uit een rondgang.

Dat de voorzitters op dit moment niet spreken met het kabinet betekent overigens niet dat er een hoog hek tussen de polder en de politiek is opgetrokken. Afgesproken is dat het ministerie informatie en ambtelijke bijstand verstrekt als de werkgevers en werknemers daar behoefte aan hebben. Ook praten de sociale partners gewoon nog met de individuele fracties in de Tweede Kamer.

Waar praten ze dan over?

Gedeelde zorgen over de Nederlandse economie vormen een startpunt van overleg, blijk na een etentje van FNV-voorzitter Spekman en VNO-NCW-voorzitter Van Oostrom. Werkgevers maken zich zorgen over het verdienvermogen van Nederland, werknemers over wat dit betekent voor banen.

Van Oostrom zegt in meerdere interviews dat bij ontslag iemand sneller moet worden geholpen aan nieuw, passend werk. Hoewel de vakbonden vinden dat het wel meevalt met het aantal mensen in de WW lijken ze hier best over te willen praten. Ze wijzen naar polderafspraken uit 2021 over de werk-naar-werkroute die langdurige werkloosheid moet voorkomen.

Ook is eerder afgesproken dat werkgevers, na langdurig uitval door ziekte, actief moeten helpen bij reïntegreren, intern of bij een andere werkgever. Door snelle kabinetswisselingen is het plan nooit uitgewerkt. Wel staat het nu weer in het coalitieakkoord.

Ook moeten deze afspraken voorkomen dat werkgevers bij een ontslag een transitievergoeding moeten betalen. Over die transitievergoeding is nu veel te doen. Nu compenseert de overheid die vergoeding nog na twee jaar ziekte, maar dit stopt per 2027.

Werkgevers willen liever helemaal af van de transitievergoeding. Vakbond CNV heeft er begrip voor dat dit met name voor kleine bedrijven duur is en wil dat het kabinet het blijft compenseren. Daarmee lijkt het onderwerp op de agenda te staan bij de gesprekken tussen werkgevers en werknemers.

Wat doet het kabinet nu dan?

Dat werkt zelfstandig verder aan nieuwe voorstellen om de bonden nog voor de zomervakantie weer aan tafel te krijgen. Het is nog niet te zeggen of in die alternatieve plannen minder bezuinigingen staan, al heeft het kabinet wel laten doorschemeren daartoe bereid te zijn. Wel is achter de schermen te horen dat die voorstellen pas na de actiedag van 24 juni zullen komen.

Daarnaast probeert het minderheidskabinet op zijn minst een deel van de oppositie achter zijn plannen te krijgen. Om dat voor elkaar te krijgen gaan premier Jetten en minister Heinen van Financiën over anderhalve week beginnen met een ronde langs verschillende (oppositie)fracties om te vragen wat daarvoor nodig is.

Tegelijkertijd valt in Den Haag ook te horen dat er nog tijd is. De grotere bezuinigingen staan pas in de boeken voor 2028 en later. Dus ja, er is steun nodig voor de begrotingen van volgend jaar, maar een groot polderakkoord kan later ook nog.

Schoenontwerper Jan Jansen is op 85-jarige leeftijd overleden, meldt een vriend van de familie aan persbureau ANP. Jansen stond bekend als een van de meest vernieuwende modeontwerpers en ontving daarvoor verscheidene prijzen.

Zijn schoenen werden nationaal en internationaal geroemd. Ze vielen op door hun materialen, kleuren en ontwerpen.

Jan Jansen werd in 1941 geboren in Nijmegen. Zijn vader werkte in een schoenenfabriek. Daar zette de ontwerper zijn eerste stappen in het vak.

Op zijn negentiende ontwierp hij zijn eerste schoen, die hij 'Me' noemde. In 1964 opende hij een klein atelier in Amsterdam waar hij schoenen met de hand maakte. Daarna groeide hij uit tot een van de beroemdste Nederlandse schoenenontwerpers met creaties zoals de Bamboeschoen, waarbij hij bamboe gebruikte in de hak. Die schoen was zijn favoriet omdat hij in 1973 daarmee de wereldpers haalde.

Modejournalist Lisa Goudsmit schreef in 2013 het boek De schoen van Jan Jansen en maakte ook een tentoonstelling over zijn werk. Ze omschrijft hem tegen de NOS als "een ontzettend lieve, hartelijke, geduldige, creatief geniale man". Ook noemt zij hem "een man met pretoogjes. Daar moest ik meteen aan denken eigenlijk."

Gekopieerd

Jansens grote inspiratiebron was zijn vrouw en muze Tonny. Over haar zei hij: "Originaliteit is mijn kracht, ik werk altijd op mijn intuïtie. Maar Tonny, die ziet precies welke ontwerpen het goed gaan doen in de markt."

Jansens schoenen waren ook commercieel een succes. Dat had ook een keerzijde, want veel van zijn ontwerpen werden gekopieerd door grote modehuizen. "Ik ben misschien wel de meest gekopieerde schoenenontwerper ter wereld", zei Jansen in een interview.

Goudsmit noemt de ontwerpen van Jansen "een soort lopende kunstwerken" die zich bevinden "op het snijvlak van mode, kunst en design. Ze waren een vorm van toegepaste kunst, maar ook gebruiksvoorwerpen. Zijn schoenen liepen ook gewoon heel lekker".

Volgens de Nederlandse ontwerper moeten schoenen niet alleen mooi zijn, maar ook functioneel. "Op een schoen moet je kunnen lopen. Binnen die beperking probeer ik altijd om iets te maken dat nog nooit door iemand anders is gedaan", staat op zijn site.

Volgens Goudsmit had Jansen altijd oog voor het ergonomische karakter van schoenen. De Woody, Jansens moderne variant op de Nederlandse klomp, groeide uit tot een van zijn bekendste ontwerpen. "In de jaren 70 heeft menig kind daar op gelopen. Mensen kwamen nog heel vaak naar hem toe om te zeggen dat ze vroeger op die klompjes hebben gelopen.

Goudsmit was gastcurator van een tentoonstelling in Museum Jan in Amstelveen over de carrière van Jansen, die ruim zestig jaar besloeg. In die tijd ontwierp hij ruim 4000 schoenen. Een natuurlijke opvolger in de ontwerpwereld ziet Goudsmit niet meteen: "Ik zou niet willen zeggen: iemand neemt het stokje over. Hij was echt uniek in zijn soort. Ik denk niet dat je hem zo makkelijk kan opvolgen".

Jan Jansen overleed thuis in Amsterdam aan de gevolgen van kanker.

Na jarenlang onderhandelen en voorbereiden treedt vandaag het Europese asiel- en migratiepact in werking. Het doel is om het aantal migranten dat illegaal de EU binnenkomt omlaag te brengen en meer controle te krijgen over de mensen die voor asiel naar Europa komen.

Wat verandert er in Nederland?

De IND, de organisatie die beoordeelt of een asielzoeker in Nederland mag blijven, gaat anders werken. Zij moeten asielaanvragen binnen een half jaar afhandelen. Nu duurt die procedure vaak zo'n twee jaar. Om dat voor elkaar te krijgen heeft de IND de procedure versimpeld.

Zo moeten asielzoekers zelf eerst vragen over hun aanmelding beantwoorden op een tablet, zijn er geen verplichte gezondheidschecks meer en moeten asielzoekers direct naar de rechter wanneer ze het niet eens zijn met de beslissing van de IND. Critici vrezen dat de nieuwe werkzijde tot veel meer procedures bij de rechter gaat leiden.

De nieuwe werkwijze heeft ook een grote impact op asielzoekers die nu al in Nederland wachten op een beslissing. Omdat de IND wil voorkomen dat ze onder de nieuwe regels meteen achterstanden oploopt, krijgen asielzoekers die vanaf vandaag een asielverzoek indienen voorrang. Asielzoekers die al een procedure hebben lopen, moeten daarom extra lang wachten. Het kabinet wil die wachttijd beperken tot maximaal drie jaar. Daarnaast voert Nederland, los van het migratiepact, het tweestatusstelsel in.

Wat verandert er voor Ter Apel?

Het is nog onduidelijk of het pact snel tot minder drukte in Ter Apel gaat leiden. In theorie is dat wel zo. Migranten moeten de asielprocedure namelijk voornamelijk aan de buitengrenzen van de Europese Unie gaan doorlopen, in bijvoorbeeld Griekenland of Italië. Nederland heeft met Schiphol ook een buitengrens, maar daar komen over het algemeen weinig mensen aan die op zoek zijn naar asiel.

Of het in de praktijk ook zo zal uitpakken, moet blijken. Daarvoor is het van belang dat de landen aan de buitengrenzen van de EU voorkomen dat asielzoekers doorreizen. Mocht dat toch gebeuren, dan kan Nederland die asielzoekers terugsturen naar het land waar zij de EU binnenkwamen. Dat land is verantwoordelijk voor de asielprocedure.

Deze regel bestaat al jaren, maar zuidelijke EU-landen weigeren migranten terug te nemen, omdat zij als grenslanden al heel veel asielzoekers opvangen. Maar onder het nieuwe migratiepact wordt deze afspraak nieuw leven ingeblazen. De landen aan de buitengrens van de EU zijn in eerste instantie weer verantwoordelijk voor de asielprocedure.

Daar staat tegenover dat de overige EU-lidstaten hulp moeten bieden aan die landen (Griekenland, Cyprus, Italië, Spanje). Die hulp bestaat uit het overnemen van asielzoekers of het bieden van financiële steun. Nederland kiest voor de financiële steun. Enkele andere landen, zoals Duitsland, zijn wel bereid asielzoekers over te nemen.

Het is een van de kwetsbare onderdelen van het migratiepact: als het aantal migranten dat naar de EU komt komende jaren toeneemt, is het de vraag of genoeg lidstaten bereid zijn de grenslanden te ontlasten. Als hulp uitblijft, ontbreekt voor de grenslanden de prikkel om asielzoekers zorgvuldig te registreren en te voorkomen dat ze doorreizen naar andere EU-landen.

Wat verandert er voor asielzoekers?

Asielzoekers die aankomen in bijvoorbeeld Cyprus of Griekenland krijgen te maken met snelle procedures aan de grens. Ze ondergaan eerst een veiligheidsscreening. Hun gegevens worden opgeslagen in een databank. Op basis van de screening wordt besloten of de asielzoekers een reële kans hebben op asiel. Als dat zo is, belanden ze in de normale asielprocedure.

Degenen die weinig kans maken, komen in een extra snelle procedure terecht van maximaal twaalf weken. Zij moeten die procedure afwachten in gesloten centra. Als ze niet mogen blijven, moeten ze terugkeren naar hun land van herkomst. Die terugkeer is een andere kwetsbaarheid in het pact. Op dit moment lukt het EU-landen maar heel beperkt om uitgeprocedeerde asielzoekers terug te sturen. Veel landen weigeren migranten terug te nemen.

Later dit jaar gaan er ook nieuwe Europese regels gelden om die terugkeercijfers omhoog te krijgen. Het geeft EU-landen onder meer de optie afgewezen asielzoekers naar 'terugkeerhubs', uitzetcentra buiten de EU, te sturen. Afspraken over zulke uitzetcentra zijn er nog niet.

Ook wil de EU meer afspraken maken met landen waar veel migranten vandaan komen, zodat zij afgewezen asielzoekers toch willen terugnemen. De EU voert daar nu zelfs met de Taliban gesprekken over. Maar zolang het onvoldoende lukt mensen terug te sturen, is het de vraag in hoeverre het migratiepact succesvol kan zijn.

Wat staat er in het migratiepact? In deze video wordt het uitgelegd:

Het treinverkeer rond Utrecht Centraal is hervat, nadat blikseminslagen vanmiddag tot vertragingen hadden geleid.

Tussen Utrecht Centraal en Amsterdam Centraal/Schiphol lag het treinverkeer enige tijd stil, inmiddels is het weer opgestart. Alleen tussen Breukelen en Utrecht Centraal rijden er minder treinen. Dat zal volgens de NS zeker tot 16.00 uur duren.

Er was ook vertraging op het traject tussen Utrecht en Eindhoven. De treinen rijden daar weer.

Inslag bij verkeersleidingspost

Op twee plekken was het spoor geraakt door de bliksem. Rond 11.00 uur sloeg tussen Utrecht Centraal en Breukelen de bliksem in, schrijft RTV Utrecht. Het was vlak bij een verkeersleidingpost, waar het personeel de inslag zag gebeuren. Op die plek konden op twee sporen nog wel treinen rijden. Voor de andere twee sporen moest nog gekeken worden hoe groot de schade was.

Door de inslag kwam een trein op het traject stil te staan. De bliksem is niet op de trein ingeslagen.

Later was er ook een blikseminslag tussen de stations Driebergen-Zeist en Utrecht Vaartsche Rijn. Ook daar reden minder treinen. De beperkingen zijn inmiddels voorbij.

Zo reageerden reizigers op Utrecht Centraal op de overlast:

Het KNMI heeft voor het midden en oosten van het land code geel afgegeven vanwege onweersbuien, mogelijk met hagel en windstoten. In de loop van de middag worden de buien vanuit het westen minder, in het oosten duurt het nog tot laat in de avond.

Op de site van de NS is de actuele situatie op het spoor te volgen.