De Commissie voor Milieueffectrapportage stuurt de minister terug naar de tekentafel om het Luchthavenverkeersbesluit (LVB) aan te passen. Het nieuwe LVB biedt onvoldoende zekerheid dat de gezondheid van omwonenden van Schiphol beter beschermd wordt, concludeert de commissie. De minister had de commissie om advies gevraagd. 

De commissie adviseert de minister het nieuwe LVB grondig te herzien. Afgelopen maart stuurde de Raad van State de minister vanwege onjuiste aannames ook al terug naar de tekentafel. 

 Het nieuwe LVB was met de nodige haast opgesteld, nadat de rechter had geoordeeld dat de Staat onvoldoende doet om omwonenden van Schiphol te beschermen tegen de nadelige effecten van de luchtvaart. 

De ambities van de minister in het nieuwe besluit zijn groot: zo moet het (ten opzichte van november 2024) leiden tot 20 procent minder 'ernstig gehinderden' en 15 procent minder 'ernstig slaapverstoorden in de nacht'.

Alternatieven niet onderzocht

In de milieu-effectrapportage (MER) legt de minister uit wat de gevolgen van het nieuwe LVB voor omwonenden zijn. De commissie die de rapportage beoordeelt, vindt dat de minister onvoldoende duidelijk maakt dat de gezondheid van omwonenden er onder het nieuwe LVB op vooruit gaat. 

Het gaat dan vooral om geluidhinder. Volgens de commissie 'lijken tussendoelen om stiller te gaan vliegen niet gehaald'. Bovendien heeft de Staat niet onderzocht of die doelen wél gehaald zouden kunnen worden door bijvoorbeeld nachtvluchten te schrappen of anders te gaan vliegen. 

'Veel extra ruimte aan de luchtvaart'

Ook had de overheid wat de commissie betreft moeten onderzoeken of de gezondheidswinst voor omwonenden behaald kan worden door minder te gaan vliegen. In plaats daarvan gaat de minister er in het nieuwe LVB vanuit dat Schiphol - mits de geluidsnormen dat toelaten - door te groeien naar 500.000 vluchten.

Volgens de MER biedt het nieuwe systeem met handhavingspunten de luchtvaart 'veel extra ruimte aan de luchtvaart zonder de overlast voor omwonenden effectief te verminderen'.

"De normen zijn zo ruim gesteld, dat Schiphol kan doorgroeien tot 500.000 vluchten zonder bij de grenzen in de buurt te komen", aldus MER-woordvoerder Daan de Wit. "En misschien nog wel verder." 

Verdwijnen handhavingspunt

Eerder klom een groep Uithoornaars al op de barricaden om het verdwijnen van handhavingspunt 25 in hun dorp aan de kaak te stellen. In het nieuwe LVB komen er meer handhavingspunten, fysieke locaties waarvoor aan de hand van verschillende factoren (o.a. aantal vluchten, type toestel) de geluidsdruk op jaarbasis wordt berekend. 

Meer handhavingspunten lijkt goed nieuws, maar uitgerekend in Uithoorn waar de maximale geluidsbelasting de afgelopen jaren stelselmatig werd overschreden, verdwijnt een handhavingspunt. 

"En wat doen ze?", klaagde PUSH-voorzitter Mirella Visser eerder dit jaar. "Ze kijken niet naar die overschrijding, maar halen het handhavingspunt weg, leggen het verderop en geven er een andere waarde aan. Daar worden wij niet blij van." 

Volgens Visser zou de geluidsbelasting bij de nieuwe punten minder zijn, omdat deze ook verder bij de aanvliegroute vandaan liggen. "Het is gewoon een trucje", zei ze. 

Onvoldoende aandacht voor geluidbeleving 

De minister houdt in de effectrapportage bij het nieuwe LVB onvoldoende rekening met de geluidbeleving, stelt de MER. "Het gaat vooral over decibellen, dat een toestel een paar decibel minder geluid maakt", aldus de woordvoerder, "maar dat merken omwonenden op de grond niet." 

Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) zal het advies bestuderen en de aanbevelingen "zo goed mogelijk" proberen op te volgen, zegt zijn woordvoerder tegen persbureau ANP.

De bewindsman is ervan overtuigd dat nieuwe normen ervoor zullen zorgen dat de geluidsdoelen worden gehaald. "Mocht de sector dat onverhoopt niet halen, dan zal dit merkbaar worden in de handhaving van die normen."

Het ministerie noemt daarbij ook dat het de taak van de commissie is om de milieuaspecten door te lichten. Of het Luchthavenbesluit "voldoende bescherming biedt, is in grote mate een politieke afweging, die aan het kabinet is, na het afwegen van alle belangen".

Mensen die in de buurt van Schiphol wonen, worden niet voldoende beschermd. Dat is de conclusie van de onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage (MER). Die heeft gekeken naar de nieuwe regels van het kabinet voor het vliegverkeer rondom Schiphol, het zogeheten luchthavenverkeerbesluit voor 2026.

In dat besluit staan regels over hoeveel geluid er maximaal is toegestaan voor de hele luchthaven en de omgeving van Schiphol. Ook zijn er regels over de veiligheid, het gebruik van start- en landingsbanen en de uitstoot van stoffen.

Voor dit jaar wil het kabinet dat het aantal vluchten van en naar Schiphol laten groeien naar 500.000. Maar de MER-commissie zegt dat de tussendoelen voor stiller vlieger niet zijn gehaald.

Andere mogelijke oplossingen om die doelen wel te behalen, zijn niet onderzocht. Dat kan bijvoorbeeld gaan om 's nachts niet vliegen, anders vliegen of minder.

'Vernietigend' rapport

"Dit rapport van de commissie is vernietigend", reageert Sijas Akkerman. De directeur van Natuur en Milieufederatie Noord-Holland vindt dat het ministerie zijn huiswerk niet goed heeft gedaan.

"500.000 vluchten, dan kan helemaal niet. Ze moeten opnieuw milieuonderzoek doen en terug naar het reële niveau voor Schiphol, dat reële niveau is maximaal 410.000 vluchten", zegt Akkerman.

In het luchthavenbesluit van vorig jaar werd er gesproken van een maximum van 478.000 vluchten. Maar de Raad van State heeft dat vernietigd, omdat de minister van het vorige kabinet niet goed kon uitleggen waarom er een maximum is aan het aantal vliegtuigen dat mag opstijgen en landen op Schiphol.

Eerder waren er ook rechtszaken over geluidshinder rond de luchthaven. De rechter bepaalde dat omwonenden niet voldoende waren beschermd.

Dat is nu dus ook de conclusie van de MER-commissie. Het ministerie moet opnieuw naar de tekentafel en duidelijk de gevolgen in beeld brengen voor de omgeving en de bewoners.

De mensenrechtenorganisatie The Rights Forum zegt aangifte te gaan doen tegen Tweede Kamerlid Gidi Markuszower. De reden zijn uitspraken die hij deed over Palestijnse asielzoekers in een video van het links-activistische journalistieke platform Left Laser. In een video zegt hij dat hij Palestijnse asielzoekers aan de grens met "maximaal geweld" wil tegenhouden.

De organisatie, die zich naar eigen zeggen inzet "voor een rechtvaardige uitkomst van de kwestie-Palestina/Israël", noemt de uitspraken van Markuszower "moreel verwerpelijk". Ze zouden aanzetten tot geweld tegen Palestijnen. "In een democratische rechtsstaat horen dergelijke uitspraken door het Openbaar Ministerie beoordeeld en door de rechter bestraft te worden."

In de video spreekt de journalist van Left Laser met verschillende Kamerleden en minister Van den Brink van Asiel en Migratie over de toelating van Palestijnse vluchtelingen uit Gaza en Griekenland.

Vernietigingscultuur

In de fragmenten die Left Laser van het interview met de fractieleider van de radicaal-rechtse Groep Markuszower op YouTube laat zien, zegt hij dat Palestijnen in Gaza niet naar Europa mogen komen en wat hem betreft in "Arabië" kunnen blijven of in Gaza mogen "verpieteren".

Ook zegt hij dat de Palestijnen in Gaza de vernietiging van hun gebied over zichzelf hebben afgeroepen. "U en ik staan 's morgens op om er iets van te maken, maar de gemiddelde Palestijn, zo'n 90 procent of zo, stemt op Hamas. En die worden dus wakker met de gedachte dat ze mensen willen vermoorden. 90 procent steunt hun vernietigingscultuur."

In een ander fragment zegt hij: "De Nederlandse overheid moet ze met geweld tegenhouden, misschien met nog meer geweld dan waar ze vandaan zijn gekomen":

Volgens Markuszower, die in de Israëlische stad Tel Aviv is geboren, vormen Palestijnse asielzoekers uit Gaza een bedreiging voor de Nederlandse samenleving, omdat 80 tot 90 procent van de Gazanen Hamas zou steunen en Hamas uit zou zijn op vernietiging van de westerse beschaving.

Op de vraag of Nederland dat met meer geweld moet doen dan Israël tegen hen gebruikte, zegt hij: "Het maximale geweld". In een ander fragment uit hetzelfde interview op X spreekt hij van "proportioneel maximaal geweld dat past in de Nederlandse cultuur".

Wat voor organisatie is The Rights Forum?

The Rights Forum komt op voor de rechten van Palestijnen. De organisatie is opgericht door voormalig premier Dries van Agt, die zich jarenlang inzette voor de Palestijnse zaak. In de raad van advies zitten nog meer oud-politici zoals Jan Pronk en Hedy d'Ancona.

Tijdens afgelopen verkiezingscampagne kwam The Rights Forum in opspraak vanwege posters over de oorlog in Gaza. Daarop waren BBB-leider Caroline van der Plas, PVV-leider Geert Wilders en VVD-leider Dilan Yesilgöz te zien met de tekst 'Hij/zij koos voor genocide'. Van der Plas deed daarom aangifte tegen The Rights Forum.

Premier Jetten wil niet op de uitspraken ingaan, maar laat wel weten dat hij in debat gaat met Kamerleden. "Maar laat helder zijn dat Nederland nooit geweld zal gebruiken tegen mensen die op de vlucht zijn en een veilige haven zoeken. Elke oproep daartoe is verwerpelijk en gaat alle perken te buiten."

GroenLinks-PvdA-leider Klaver noemt de oproep tot "maximaal geweld" tegen Palestijnse vluchtelingen "diep weerzinwekkende taal, een absoluut dieptepunt". "Dit vraagt om een collectieve veroordeling, van rechts tot links, van Kamer tot kabinet."

"Wat een complete idiotie", schrijft fractieleider Paternotte van coalitiepartij D66. "Stop met deze gevaarlijke wedstrijd radicaal-rechts ver-plassen."

VVD-fractieleider Brekelmans keurt de uitspraken ook af. "Politici hebben een grote verantwoordelijkheid. Daar passen dergelijke uitspraken niet bij", laat hij in een reactie weten. "Dit soort schadelijke taal leidt weer af van de vraag waar het om gaat: hoe krijgen we grip op migratie en brengen we de asielinstroom omlaag?"

"Het zijn belachelijke uitspraken", zegt JA21-leider Eerdmans. "Iedereen heeft het recht om aangifte te doen, het is aan het OM om daar wel of niet iets mee te doen."

'Niks verkeerd gezegd'

Markuszower reageert op X op Klavers veroordeling dat maximaal geweld al in Nederland gebruikt wordt. "Als je op Schiphol bij de grens, instructies van de Koninklijke Marechaussee niet opvolgt, wordt er ook nu al gepast geweld gebruikt. Desnoods maximaal geweld."

Later zei Markuszower in het radioprogramma Sven op 1 dat hij zich tijdens het interview met Left Laser "scherper, gepaster en charmanter" had moeten uitdrukken. Wel blijft hij achter zijn uitspraken over het gebruik van geweld staan. "Ik heb inhoudelijk niks verkeerd gezegd en ga juridisch en moreel geen grens over."

Fragmenten uit het interview:

Markuszower zegt dat hij tijdens het interview emotioneel was, omdat hij net een rapport van een Israëlische onderzoekscommissie had gelezen. In dat rapport worden gruwelijke details van seksueel geweld door Hamas en andere Palestijnse organisaties beschreven.