Door: Jan Dreschler. Tijdens de naturalisatiebijeenkomst in maart op het raadhuis werd de afspraak gemaakt, gevolgd door een gastvrije ontvangst in hun woning in Kudelstaart waar ze met z’n achten –  vader, moeder, vier zoons en twee dochters – wonen. Je stapt er binnen in een andere cultuur, waarbij het leven zich veel meer op kussens op de grond afspeelt. Naast het ruimhartige verhaal is er angst om met een foto op internet te verschijnen. De armen van de Taliban zijn lang en de familie woont nog steeds in Afghanistan. De naam is geen probleem “daarvan zijn er zo veel!”

Ahmadshah Mohammadomer is sinds 2016 in Nederland. Drie jaar geleden mochten ook zijn vrouw en kinderen overkomen. In Afghanistan werd hij opgeleid tot automonteur. Voor 2014 werkte hij als chauffeur voor Nederlanders en Amerikanen. Tijdens zijn werk werd hij regelmatig aangehouden en ondervraagd door de Taliban. Dat gaf hem een voortdurend gevoel van onveiligheid. Op advies van zijn vader stopte hij daarmee. Samen begonnen zij een kleine supermarkt.

Afghanistan is een verdeeld land: aan de ene kant de overheid en politie, aan de andere kant de Taliban. Wie met de ene partij wordt geassocieerd, loopt gevaar bij de andere. “Onze buren waren politiemensen. Op een dag zag ik dat een onbekende iets onder hun auto plaatste. Ik heb dat gemeld en het bleek een bom te zijn.”

Dit voorval had grote gevolgen. In 2015 zat Ahmadshah met zijn buurman bij de winkel toen plotseling Talibanstrijders verschenen. Zijn buurman werd neergeschoten; zelf bleef hij ongedeerd. Kort daarna werd hij door de politie opgepakt. Men wilde weten wie de dader was, maar hij wist het niet. Hij werd zes uur lang gemarteld en vijftien dagen vastgehouden, waarna hij werd vrijgelaten.

‘Ik werd twee keer in mijn hoofd geschoten’
Enige tijd later zat hij opnieuw buiten bij de winkel. Hij was aan de telefoon met een Nederlandse vrouw met wie hij al langer contact had. Hij zag een verdachte man de winkel binnengaan, maar schonk er verder geen aandacht aan. Even later stond de man naast hem. Ahmadshah zei nog door de telefoon dat het waarschijnlijk een klant was, maar plotseling richtte de man een pistool op hem. “In een reflex duwde ik mijn zoon weg. Toen werd er geschoten. Ik werd twee keer in mijn hoofd geraakt. Eén kogel ging via mijn slaap naar mijn hals, de andere bleef als fragment in mijn oogkas. Daarna weet ik niets meer.”

Hij werd naar een ziekenhuis gebracht en onderging een lang herstel: eerst een week in Kandahar, daarna drie weken in Kabul en vervolgens zes maanden in Pakistan om verder aan te sterken. Toen hij na die periode terugkwam in Kabul en zijn telefoon voor het eerst weer gebruikte, werd hij al na één dag gebeld met een dreigement: “Ik weet wie je bent, en ik zal je krijgen.”

Verstopt in de laadruimte
Na overleg met vrienden trok hij één conclusie: hij moest vluchten. Hij reisde naar een andere provincie en begon vandaar te voet zijn tocht. Via Iran, Turkije, Bulgarije en Servië legde hij een lange en zware route af. Bij de Oostenrijkse grens vond hij met enkele anderen een vrachtwagen met een met zeil bedekte oplegger. Ze maakten een gat en verstopten zich in de laadruimte. Twee dagen lang reisden ze, vrijwel zonder eten, alleen met wat water. Uiteindelijk stopte de vrachtwagen in een bedrijfshal. Toen de deuren opengingen, stond er een grote man voor hen, die zichtbaar schrok. Ahmadshah en de anderen stapten uit en vroegen waar ze waren: in België.

Tussen de medewerkers stond een man van Indiase afkomst met wie hij in het Urdu kon spreken. Deze waarschuwde dat de politie was gebeld en dat hij beter kon vertrekken. Met behulp van een vriendelijke Nederlander, die hem een telefoon gaf, belde Ahmadshah zijn Nederlandse kennis. Zij regelde dat de man een treinkaartje voor hem kocht. Bovendien gaf hij hem eten en drinken, zonder er iets voor terug te vragen. Zo kwam Ahmadshah uiteindelijk in Amsterdam aan, waar zijn kennis hem ophaalde en hem zeven maanden onderdak bood.

Moeilijke asielprocedure
Zijn situatie werd gemeld bij de vreemdelingenpolitie, waarna hij zich moest melden in Ter Apel. Hij was er slecht aan toe. Door zijn verwondingen werd hij snel geholpen en medisch onderzocht. Men concludeerde dat hij daar niet goed verzorgd kon worden en adviseerde tijdelijk verblijf bij zijn kennis. Daarna volgde een langdurige en moeilijke asielprocedure. Zijn advocaat bleek achteraf niet de beste en de IND richtte zich sterk op vragen als: wie had hem beschoten en welk bewijs was daarvoor? Ondanks medische verklaringen bleef twijfel bestaan.

Zijn gezondheid bleef kwetsbaar. Hij hield problemen met zijn oog en zijn geheugen. Uiteindelijk leefde hij zeven jaar zonder verblijfsstatus. “Mijn leven ging kapot,” zegt hij, “de IND geloofde mijn verhaal niet en vroeg zich af bij welke partij ik hoorde.” Ook in de rechtbank werd hij kritisch bevraagd. Hij zat zelfs nog twee maanden in detentie, in een periode waarin hij de taal nauwelijks sprak.

Corona maakte het nog ingewikkelder
Na zeven jaar kwam zijn zaak opnieuw voor de rechter. Inmiddels had hij een nieuwe advocaat en kon hij zijn verhaal beter doen. Hij sprak ook zijn frustratie uit over de lange onzekerheid. De rechter zou na een week uitspraak doen. Ahmadshah wilde eigenlijk niet meer wachten en overwoog Nederland te verlaten, maar vrienden overtuigden hem nog even geduld te hebben. Toen kwam het bericht: hij kreeg recht op opvang in een AZC.

Kort daarna brak de coronapandemie uit, wat alles opnieuw ingewikkelder maakte. In 2021 werd hij opnieuw uitgebreid gehoord door de IND. Twee maanden later volgde eindelijk de beslissing: hij mocht in Nederland blijven. Daarna startte de gezinshereniging, die opnieuw een jaar duurde. Zijn kinderen moesten onder meer naar de Nederlandse ambassade in Islamabad in Pakistan voor DNA-onderzoek. “Uiteindelijk werd ik met mijn gezin herenigd. De meesten zijn inmiddels genaturaliseerd tot Nederlander. Ik wil nu verder met mijn kinderen en hier een nieuw leven opbouwen.”

Hij heeft inmiddels werk. Na een teleurstellende ervaring in een snackbar werkt hij nu in een schoenenfabriek. Toch zou hij het liefst weer als automonteur werken, maar dat is lastig zonder de juiste diploma’s. Via het AZC kreeg hij een woning aangeboden in Aalsmeer. Toen het gezin compleet was, verhuisden zij naar een eengezinswoning in Kudelstaart.

‘Echte vrijheid is er niet’
Over Afghanistan zegt hij: “Het is een verscheurd land. De Taliban is misschien iets minder hard dan twintig jaar geleden, maar echte vrijheid is er niet. Je moet altijd voorzichtig zijn. Bovendien zijn er verschillende groepen; in Kabul is het redelijk rustig, maar in Kandahar zeker niet.” Zijn toekomst ligt nu in Nederland. “We willen hier een goed leven opbouwen voor onze kinderen. We weten niet wat er komt, maar we hopen op kansen. Iedereen doet zijn best en studeert hard.”

Toch blijft het verleden aanwezig. “In mijn hoofd ben ik vaak nog in Kandahar, bij mijn ouders. Ik heb hen al tien jaar niet gezien, en ik weet dat ik niet meer terug kan.”

Het bericht Nieuwe Nederlanders: gemarteld door de Taliban woont Ahmadshah nu in Kudelstaart verscheen eerst op AALSMEERVANDAAG.