Reisorganisaties zijn druk met telefoontjes van bezorgde reizigers. Klanten die een reis hebben geboekt, bellen over het aangescherpte reisadvies voor verschillende landen in het Midden-Oosten.

"Dit heeft vooral gevolgen voor reizigers die onderweg naar Azië of Oceanië een tussenstop hebben in een van de oranje of rode landen", weet Frank Radstake, directeur van de Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR). "Of voor wie nog terug moet komen." In totaal gaat het volgens Radstake om duizenden mensen.

Dat merkt ook Berend Simons van Sawadee Reizen. Zijn bedrijf wordt sinds vanmorgen platgebeld door klanten die vragen hebben over hun geboekte reis, naar aanleiding van de nieuwe reisadviezen: "Kan het, mag het, gaat onze reis door?"

Welke reisadviezen zijn aangescherpt?

Het ministerie van Buitenlandse Zaken vindt dat de situatie in Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten (met grote luchthavens als Dubai en Abu Dhabi), Jordanië, Saudi-Arabië en Koeweit is verslechterd. Daarom geldt er voor die landen nu een oranje reisadvies. Voor Bahrein is dat zelfs rood.

Aanleiding voor de aanscherping van de reisadviezen is volgens het ministerie de opgelaaide oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran. Iran voert als reactie op Amerikaanse aanvallen weer aanvallen uit op bondgenoten van de VS in het Midden-Oosten.

Voor wie al op reis is en via luchthavens in oranje gebieden terugvliegt, zal er weinig veranderen, legt Simons uit. "We gaan de mensen wel terughalen via die luchthavens." Dat heeft te maken met gebrek aan alternatieven.

"Maar voor mensen die nu nog op reis gaan en via het Midden-Oosten zouden vliegen, moeten we omboeken of annuleren." Zijn organisatie houdt zich aan het reisadvies van Buitenlandse Zaken: alleen gaan als het echt noodzakelijk is.

Geen reisverzekering of hulp

Wie ondanks een oranje of rood advies toch gaat, kan in de problemen komen, legt Simons uit. "De consequentie kan zijn dat het moeilijker is om hulp van de ambassade te krijgen en dat verzekeraars de dekking opheffen of slechts een deel van de reis dekken."

Als er een alternatief voorhanden is, probeert zijn bedrijf de reis van zijn klanten nu om te boeken, bijvoorbeeld met luchtvaartmaatschappijen uit andere regio's. "Die meerkosten zijn voor de touroperators." Een omboeking kost Simons' bedrijf gemiddeld 300 á 400 euro per persoon.

Een alternatieve reis is er niet altijd in het hoogseizoen. "Dat wordt de andere uitdaging. Er is schaarste op de markt en een paar grote airlines vallen weg", schetst Simons te situatie. Als omboeken echt niet mogelijk is moet zijn bedrijf de reis annuleren.

Pakketreis versus zelf boeken

Reizigers die een pakketreis hebben geboekt zullen over het algemeen dus worden omgeboekt, legt Frank Radstake van de ANVR uit. "Al blijft het maatwerk", zegt hij. "Als een klant per se via het Midden-Oosten wil vliegen, dan kan diegene daar wel voor kiezen."

Wie los van een pakketreis een vliegticket heeft geboekt, maakt die keuze zelf. Het blijft mogelijk om naar of via het Midden-Oosten te vliegen. Vanaf Schiphol vertrekken vandaag bijvoorbeeld zes vluchten naar de oranje bestemmingen. Die vluchten worden uitgevoerd door luchtvaartmaatschappijen uit het Midden-Oosten.

Die maatschappijen uit bijvoorbeeld de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar hebben ook de afgelopen maanden doorgevlogen, met uitzondering van een korte periode rond het uitbreken van de oorlog tussen Iran en de VS. KLM vliegt al langere tijd niet meer naar het Midden-Oosten en gaat dat voorlopig ook niet doen.

FNV heeft aangekondigd in september weer actie te gaan voeren vanwege de dreigende bezuinigingen op de sociale zekerheid. Er komen stakingen in verschillende sectoren, waaronder waarschijnlijk een 24-uursstaking op het spoor.

"De stakingen worden groter dan de vorige keer", meldde FNV-voorzitter Hans Spekman gisteravond in Goedenavond Nederland. Ze zullen worden gehouden in de eerste twee weken van september met naast de spoorstaking ook stakingen in de havens en bij de overheid.

Ook in de zorg komen acties, maar daar wordt niet gestaakt, zei Spekman, "want we willen de patiënten niet de dupe laten worden".

Een woordvoerder van de vakbond laat weten dat nog niet bekend is bij welke ov-organisaties acties zullen zijn: "De precieze invulling daarvan wordt nog bepaald."

Het kabinet is van plan om onder meer de WW in te korten en de WIA, de uitkering voor langdurig zieken, te versoberen. De FNV is daar fel tegen. Volgens Spekman "beweegt het kabinet niet" en zijn acties daarom gerechtvaardigd, ondanks de hinder die reizigers daarvan ondervinden.

Nog geen datum gekozen

Vorige maand werd ook actie gevoerd. Op 24 juni reden er vier uur lang geen treinen in het hele land vanwege een staking. In september gaat het dus om een langere staking. Volgens Spekman is er nog geen exacte datum gekozen.

Er zullen dan hoogstwaarschijnlijk nog wel treinen rijden tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Hoofddorp. Bij andere stakingen probeerden vakbonden het treinvervoer naar de luchthaven volledig stil te leggen, maar daar stak de rechter een stokje voor.

Stads- en streekvervoer

Deze nieuwe acties staan los van mogelijke stakingen in het stads- en streekvervoer tegen het vastlopen van de cao-onderhandelingen. Gisteren liepen FNV en CNV weg uit het overleg, omdat ze geen basis zien om verder te praten.

Volgens de vakbonden leidt het laatste voorstel, na zeven onderhandelingsrondes, nog steeds tot minder zekerheid, flexibilisering van het werk en een hoge werkdruk voor het personeel.

Na de zomer willen de bonden de situatie voorleggen aan hun leden en beslissen of er ook in het stads- en streekvervoer gestaakt gaat worden. De cao openbaar vervoer geldt voor ongeveer 13.000 werknemers van Arriva, Transdev, EBS, Keolis, Qbuzz en de RET. De NS heeft een eigen cao.

Dat een van de daders van de kunstroof in Assen vanuit zijn cel T-shirts en andere kleding verkoopt die zijn daad verheerlijken is "niet passend", maar er is weinig aan te doen. Dat antwoordt staatssecretaris Van Bruggen van Justitie op vragen van JA21-Kamerlid Eerdmans.

Douglas W. is vanuit de gevangenis op Schiphol een webshop gestart met een kledinglijn, die verwijst naar de kunstroof uit het Drents Museum. Zo zijn er T-shirts te koop met een afbeelding van de gouden helm uit Roemenië die werd gestolen.

De staatssecretaris is er niet gelukkig mee, maar zolang er geen strafbare feiten worden gepleegd, de slachtoffers niet in hun belangen worden geschaad en de openbare orde niet in het geding is, kunnen ondernemersactiviteiten van gedetineerden niet zomaar worden gestopt, schrijft ze.

Geen wettelijke grondslag

Ook dat W. zijn eigen daad ermee verheerlijkt is op zich geen reden om er een eind aan te maken. Van Bruggen: "Er is geen wettelijke grondslag die alle commerciële uitingen verband houdend met het gepleegde delict verbiedt."

Wel gelden er in de gevangenis communicatiebeperkingen voor gedetineerden. En hun gedrag telt mee bij beslissingen over vrijheden en rechten, zoals verlof of overplaatsingen.

En, zo schrijft de staatssecretaris, van het geld dat hij ermee verdient kan hij in de gevangenis niet echt genieten. Gedetineerden mogen niet meer dan 250 euro op hun bankrekening hebben staan en geld overmaken kan alleen onder toezicht van een medewerker van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).

Cel als postadres

Van Bruggen gaat in haar antwoorden niet in op de specifieke zaak van W. Zo geeft ze geen duidelijkheid over de vraag of W. het adres van de gevangenis gebruikt als postadres voor zijn onderneming.

In zijn algemeenheid is dat "niet in lijn" met de bestemming en het karakter van een gevangenis, maar uiteindelijk is het volgens haar aan de Kamer van Koophandel om te bepalen of dat adres gebruikt mag worden.

Ook DJI vindt het "onwenselijk" dat een gedetineerde de gevangenis als postadres gebruikt voor zijn onderneming. Maar wettelijk is er weinig aan te doen, schrijft de organisatie in een verklaring.

Deal met OM

Volgens de advocaat van W. is de webshop niet vanuit de gevangenis opgericht door zijn cliënt, maar door "mensen die dicht bij hem staan". W. werd vorige maand veroordeeld tot vier jaar cel voor zijn aandeel in de kunstroof.

Dat gebeurde nadat hij samen met medeverdachten een deal had gesloten met het Openbaar Ministerie. In ruil voor strafvermindering gaven ze de gouden helm en twee armbanden terug.

Een Canadese vrouw heeft maandag geprobeerd een koningspython in haar bh het vliegtuig in te smokkelen. Ze werd betrapt bij de veiligheidscontrole op Schiphol, meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

De vrouw verklaarde dat ze de wurgslang had gevonden bij een hotel in Amsterdam. "Dat lijkt ons sterk", aldus de NVWA. De slang is in beslag genomen.

Koningspythons zijn niet giftig. De wurgslangen staan bekend als rustig en niet agressief. Ze worden ook wel als huisdier gehouden in een terrarium.

Strafbaar

Tegen de vrouw is proces-verbaal opgemaakt. "Je mag niet zomaar beschermde dieren meenemen op reis, ook niet als je ze op straat hebt gevonden", schrijft de NVWA.

De koningspython is overgebracht naar een gespecialiseerde dierenopvang, zoals altijd gebeurt als er een dier in beslag wordt genomen. De NVWA zegt dat het welzijn van het dier belangrijk is en dat het in de opvang nu op een betere plek is.

Een man en een vrouw moeten honderd dagen de cel in, omdat ze honderden eieren van zeldzame en beschermde papegaaiensoorten vanuit Nicaragua naar Nederland smokkelden. Het echtpaar reisde samen en liep op Schiphol tegen de lamp.

De douane deed de opmerkelijke vondst op 24 maart bij een controle van de handbagage van het stel. Verdeeld over twee sporttassen vonden controleurs 257 papegaaieneieren, ingepakt in papier en gewikkeld in T-shirts. Ook werd apparatuur gevonden waarmee de eieren tijdens de reis warm werden gehouden.

Ze probeerden zich er aanvankelijk nog onderuit te praten door te beweren dat ze dachten kippeneieren te vervoeren voor een Aziatisch gerecht.

Illegaal transport

Daar ging de rechtbank niet in mee. Uit onderzoek bleek dat het echtpaar betaald kreeg om de eieren via Schiphol naar eindbestemming Hongkong te vervoeren. Volgens de rechter wisten ze wel degelijk dat ze bezig waren met een illegaal transport, schrijft de regionale omroep NH.

De eieren zijn in beslag genomen door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en ondergebracht bij opvanglocaties.

In totaal kwamen 232 eieren uit, waardoor deskundigen konden vaststellen om welke beschermde soorten het ging. Onder de kuikens bevonden zich geelnekamazonepapegaaien, een soort waarvan er nog maximaal 2500 van in het wild leven.

Illegale handel

Volgens de rechtbank heeft het koppel door de smokkel bijgedragen aan de illegale handel in ernstig bedreigde diersoorten. "Het gaat daarmee om ernstige feiten, waarbij een gevangenisstraf passend is."

Het Openbaar Ministerie had een celstraf van 18 maanden geëist. De straf valt lager uit, omdat de rechtbank rekening heeft gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de twee. Het echtpaar heeft twee minderjarige kinderen.

Beiden krijgen een gevangenisstraf van 270 dagen, waarvan 170 dagen voorwaardelijk.

De douane gaat extra maatregelen nemen tegen de smokkel van sigaretten. Dit jaar zijn al 106 miljoen illegale sigaretten in beslag genomen. De smokkel van tabak is volgens de douane inmiddels duidelijk een verdienmodel van criminelen geworden.

Dat heeft alles te maken met de hoge accijnstarieven in Nederland. In 2024 gingen die flink omhoog, waardoor Nederland voor rokers een van de duurste landen van Europa is geworden. Gemiddeld kost een pakje sigaretten nu tussen de 11,50 en 13,50 euro.

Het gevolg is dat rokers hun sigaretten steeds vaker zelf in het buitenland halen, maar ook dat criminelen zich op de markt hebben gestort. Zij smokkelen grote hoeveelheden sigaretten uit het buitenland. Ook wordt illegaal geproduceerde tabak hier onder de toonbank verkocht.

"Georganiseerde criminaliteit associëren we eigenlijk altijd met cocaïnehandel, maar kun je nu ook in verband brengen met sigarettensmokkel", zegt Nanette van Schelven, directeur-generaal van de douane. "We zien dat grote drugsbazen hiermee nog een centje extra verdienen."

Omdat steeds minder mensen de hier belaste sigaretten kopen, dalen de inkomsten voor de Nederlandse schatkist flink. Vorig jaar werd 400 miljoen euro (15 procent) minder aan tabaksaccijns geïncasseerd. Die trend lijkt zich dit jaar door te zetten, zegt de douane.

Daarom gaat de dienst tabaksfraude actiever bestrijden. Dat gebeurt onder meer samen met de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). Het gezamenlijke team dat zich met illegale sigaretten bezighoudt, wordt uitgebreid. Ook komen er meer controles.

De focus ligt daarbij op professionele smokkelaars, die vooral de Rotterdamse haven gebruiken om sigaretten naar Nederland te halen. Recent werden daar meerdere grote partijen onderschept uit Azië.

Koffers vol sigaretten

Ook andere smokkelroutes probeert de douane tegen te gaan. Zo begint op Schiphol een proef met scanapparatuur die koffers met sigaretten moet gaan herkennen. Binnen de Europese Unie mogen passagiers maximaal vier sloffen sigaretten meenemen, maar soms worden hele koffers vol rookwaar aangetroffen.

Verder ligt er een wetsvoorstel om camera's en drones in te zetten tegen accijnsfraude. De douane zou dan bijvoorbeeld de ANPR-camera's die langs de snelweg staan mogen gebruiken om verdachte voertuigen te volgen. Drones kunnen worden gebruikt om te kijken wie verkeerscontroles langs de snelweg probeert te omzeilen of om warmtebeelden te maken van een vermoedelijke illegale sigarettenfabriek.

De afgelopen jaren werden tientallen van zulke fabriekjes gevonden in Nederland. Dat zijn er inmiddels wel veel minder: vorig jaar maar één werkende en twee in opbouw.

Tegenwoordig geldt namelijk een vergunningsplicht voor de machines die nodig zijn om sigaretten te maken. Daardoor is het voor criminelen lastiger om aan de juiste apparatuur te komen, denkt de douane.

Het gevolg is wel dat de productie zich lijkt te verplaatsen naar de andere kant van de grens. Vorig jaar werden in België elf illegale sigarettenfabrieken gevonden.

Drugs

De douane publiceerde vandaag niet alleen de laatste cijfers over sigarettensmokkel, maar ook over drugsvangsten. Daaruit blijkt dat er in de eerste helft van 2026 ruim 19.000 kilo cocaïne is onderschept. Dat is meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

De douane is van plan om vaker te controleren in de kleinere havens vanwege het risico op zogeheten drop-offs. Daarbij worden pakketten drugs op zee overboord gegooid vanaf grote schepen. Kleine, snelle bootjes brengen de drugs vervolgens aan land. Tot nu toe is dit jaar één zo'n drop-off gezien bij Zeeland.

Opvallend is dat de hoeveelheid in beslag genomen cannabis juist weer sterk daalt, na een recordhoeveelheid vorig jaar. Toen vond de douane 60.000 kilo wiet, vooral uit landen waar nu legaal geteeld mag worden, zoals Canada.

Dit jaar is er tot nu toe 7900 kilo aangetroffen. Volgens de douane kijken hun collega's in Canada inmiddels beter naar wat er wordt uitgevoerd en komen er minder containers met wiet binnen in de Rotterdamse haven. Wel wordt er nog geregeld via Schiphol gesmokkeld.

Lhbti'ers die worden lastiggevallen tijdens Amsterdam Pride kunnen vanaf 29 juli terecht bij 35 veilige locaties in de stad. Een gewelddadig incident vrijdagnacht na de Pride in Amersfoort onderstreept volgens initiatiefnemende organisatie Report it, always (RITA) hoe hard die veilige plekken nodig zijn.

In Amersfoort werd een bezoeker door meerdere jongens mishandeld. Hoewel volgens de politie nog niet duidelijk is of het om anti-lhbti-geweld gaat, zijn bezoekers van de Pride erg bezorgd, vertelde de voorzitter van Pride Amersfoort gisteren.

Netwerk van veilige locaties in heel Nederland

RITA kreeg over incidenten rondom Pride Amersfoort tussen de dertig en veertig meldingen binnen. De organisatie werkt behalve met Amsterdam en Amersfoort ook samen met Utrecht, Haarlem en Amstelveen om het melden van discriminatie of geweld voor lhbti'ers makkelijker te maken. Naast het meldplatform, start RITA tijdens Pride Amsterdam dus met de zogenoemde safer spaces.

Als je als lhbti'er wordt lastiggevallen, kun je in Amsterdam straks in 35 hotels met beveiliging terecht. Ook plekken als het Stedelijk Museum, De Nieuwe Kerk en het stadsarchief zijn aangesloten. "Je bent daar in ieder geval veilig en iemand helpt je verder. Bijvoorbeeld om contact op te nemen met de politie", legt Jerrald Justin, medeoprichter en bestuurslid van RITA uit. De bedoeling is dat er uiteindelijk door heel Nederland een netwerk met duizenden van dit soort veilige locaties komt.

Volgens Justin zijn die plekken "geen leuk extraatje, maar een noodzaak". "Waarom zou iemand na een dag waarop liefde, vrijheid en jezelf kunnen zijn centraal staan, bang moeten zijn om veilig thuis te komen?"

Meer meldingen door RITA

RITA is in 2024 opgericht na een golf van incidenten: discriminatie, uitsluiting en geweld in het Amsterdamse openbaar vervoer en taxi's. De meldingsbereidheid van dit soort incidenten was laag en is sinds de oprichting van RITA een stuk hoger. Via RITA kwamen in 2025 bijna 900 meldingen binnen bij de discriminatiemeldpunten, blijkt uit de jaarlijkse monitor van discriminatie-expertisecentrum Artikel 1.

In de meeste gevallen waren het geweldsincidenten waarbij homo's, lesbiennes of trans personen werden uitgescholden, nageroepen, geslagen, geduwd of geschopt. "We krijgen nu iedere dag meldingen vanuit het hele land. Het is ergens verdrietig dat RITA succesvol is", zegt Justin, "maar het is belangrijk om in beeld te brengen hoe groot het probleem is en om te laten zien op welke plekken mensen vaak worden lastiggevallen."

Manosphere een van de mogelijke oorzaken

Discriminatie tegen lhbti'ers neemt de laatste jaren toe, blijkt uit politiecijfers en de monitor van expertisecentrum Artikel 1. Daarbij noemt Artikel 1 de opkomst van de manosphere een van de mogelijke oorzaken. Hiermee worden online netwerken van jonge mannen en mannelijke influencers bedoeld waarin traditionele genderrollen worden verheerlijkt.

Anne Craanen doet al jaren onderzoek naar de manosphere. Craanen zegt in de nieuwe NOS-podcast Luister Anita dat de manosphere lhbti'ers op social media aanvalt en bestrijdt, omdat ze die als een bedreiging zien voor de ideale samenleving die ze voor ogen hebben. "Vrouwenhaat en lhbti-haat verbinden deze netwerken."

Craanen ziet de groei van de manosphere als "een dreiging die veel mensen onderschatten". Justin ziet de online haat ook toenemen en maakt zich zorgen over de afnemende acceptatie van lhbti'ers.

Maar zijn hoofd is nu vooral bij het incident in Amersfoort en de impact die dat in de community veroorzaakt: "Onze gedachten zijn bij de slachtoffers. Via onze lokale partners, waaronder Discriminatie.nl Regio Utrecht, zoeken we contact om te kijken hoe we hen kunnen ondersteunen."

Podcast Luister Anita

In de podcast Luister Anita gaat Winfried Baijens op zoek naar de pioniers van de regenboogweging en onderzoekt hij wat het antwoord is nu discriminatie tegen lhbti'ers toeneemt.

Luisteren kan via NPO Luister en alle andere podcastapps.

FC Groningen en technisch directeur Mo Allach hebben aangifte gedaan vanwege pogingen tot oplichting rond transferdeals. De oplichting is volgens de club zo geraffineerd dat een Engelse speler voor niets naar Nederland reisde en op Schiphol wachtte op de Groningse delegatie.

De oplichter of oplichters maken gebruik van vervalste documenten met logo's en adressen van de voetbalclubs en overtuigen spelersmakelaars van concrete belangstelling voor een speler. Zodra de deal rond is, volgt er een betaallink. "Dat is dan zogenaamd voor een medische keuring, reiskosten en vluchten", zegt Allach tegen RTV Noord.

De oplichters deden zich ook voor als de technisch directeur. Ze gebruikten zijn profielfoto op WhatsApp. "Ze zoeken contact met een agent en uiteindelijk komt er een contractvoorstel", zegt Allach. "Daar staan vervolgens allemaal fouten in. Zo zijn de bedragen bijvoorbeeld netto, terwijl we in het voetbal altijd met brutobedragen werken."

Een voorbeeld van zo'n nepcontract:

De club denkt dat er sprake is van een bende die telkens dezelfde werkwijze gebruikt. "Ik heb de afgelopen weken minimaal tien telefoontjes van zaakwaarnemers gehad die ons hiervoor hebben gewaarschuwd", zegt hoofdscout Arno de Jong.

"Zo werd ik laatst gebeld door een makelaar die enthousiast was over de bedragen en het voorstel dat we zouden hebben gestuurd. Hij wilde een vervolgafspraak maken, maar het voorstel bleek dus van de oplichters te komen."

Vierjarig contract en een auto

De Deense speler Julius Madsen van AC Horsens is een van de spelers waarin FC Groningen zogenaamd interesse had, blijkt uit een nep-contractvoorstel dat RTV Noord in handen heeft.

De Deen kon volgens de vervalste papieren bij FC Groningen 12.000 euro netto verdienen. Ook zou hij een auto krijgen en er lag een vierjarig contract met een optie voor nog een jaar voor hem klaar. Het document is zogenaamd ondertekend door Mo Allach - Sporting Director.

Ook andere clubs

"Afgelopen seizoen is de naam van Jordens Peters, directeur van Roda JC, op eenzelfde wijze misbruikt", vertelt algemeen directeur Frank van Mosselveld. "Hetzelfde overkwam Gerry Hamstra van PEC Zwolle."

Van Mosselveld kan zich bijna niet voorstellen dat spelersmakelaars echt in de oplichting trappen. "Maar als een kantoor met twintig deals tegelijk bezig is, kan zoiets erdoorheen glippen. Ze gaan best geraffineerd te werk", vindt hij.

'Echt sneu'

Daarom is er zeker één zaakwaarnemer ingetrapt. "Er stond daadwerkelijk een Engelse speler op Schiphol te wachten op vervoer naar Groningen", vertelt hoofdscout De Jong.

"Hij dacht echt dat hij bij ons kwam spelen. Maar toen er niemand van ons kwam opdraven om hem op te halen, begonnen ze onraad te ruiken. De kans is heel groot dat zijn agent erin is getrapt en geld heeft overgemaakt. Die speler had zelfs andere clubs, die echt geïnteresseerd waren, afgezegd. Echt heel erg sneu."

FC Groningen heeft de andere eredivisieclubs inmiddels geïnformeerd. Ook de KNVB en het Openbaar Ministerie zijn ingeschakeld. Omdat de oplichters zich voordoen uit naam van de club heeft Van Mosselveld namens FC Groningen aangifte gedaan.

Allach heeft dit ook op persoonlijke titel gedaan, omdat de oplichters zich als hem voordoen. Van Mosselveld: "Hoe meer mensen hiervan weten, des te kleiner de kans dat mensen erin trappen."

De FIOD heeft vorige maand drie mannen uit Rotterdam van 53, 51 en 41 jaar aangehouden op verdenking van het witwassen van vele tientallen miljoenen. Eén van hen wordt ook verdacht van valsheid in geschrifte.

Een van de verdachten werd bij terugkomst in Nederland aangehouden op Schiphol. Een andere verdachte werd in België opgepakt en is inmiddels overgeleverd aan Nederland.

Volgens de FIOD ontvingen de verdachten via een vennootschap geld van foute bedrijven. De vennootschap stond bij de Kamer van Koophandel ingeschreven als uitzendbureau. Dat geld had dus volgens de FIOD gebruikt moeten worden om uitzendkrachten te betalen, maar het grootste deel werd overgemaakt naar China, Dubai en Hongkong.

Elf panden doorzocht

De FIOD vermoedt dat de bedrijven die geld naar de vennootschap overmaakten daarvoor contant geld terugkregen. Met dat geld konden zij betalingen doen buiten het gewone banksysteem. Volgens de onderzoekers werden de geldstromen vermoedelijk verhuld met valse facturen.

In het onderzoek zijn elf panden doorzocht in Capelle aan den IJssel, Rotterdam en de gemeente Albrandswaard. Ook werd een boot doorzocht.

Vier woningen, twee voertuigen, een boot, fysieke en digitale administratie, gegevensdragers, geldtelmachines en contant geld in beslag genomen.

100 miljoen

De FIOD zegt nog geen volledig beeld te hebben van alle betrokken bankrekeningen. Wel is vastgesteld dat tussen juni 2019 en juni 2025 ongeveer 100 miljoen euro is ontvangen op bankrekeningen van de betrokken vennootschappen. Daarvan is ongeveer 85 miljoen euro overgemaakt naar het buitenland.

De FIOD vermoedt dat het daadwerkelijke fraudebedrag hoger ligt, omdat waarschijnlijk ook gebruik is gemaakt van buitenlandse bankrekeningen.

Twee verdachten blijven voorlopig nog 90 dagen vast. De derde verdachte moet nog voor de rechter verschijnen.

Schiphol heeft een keuze gemaakt welke drie bedrijven voortaan de grondafhandeling mogen doen. Viggo, KLM en Dnata scoorden volgens de luchthaven het beste op kwaliteit, veiligheid en organisatie. Voor Menzies, Swissport en Aviapartner betekent deze beslissing dat ze vanaf volgend jaar niet meer werkzaam zijn op de luchthaven.

Het is niet de bedoeling dat medewerkers die nu nog bij de drie afvallers werken hun baan verliezen. Zij krijgen de mogelijkheid om over te stappen naar een van de winnende partijen. Vakbond FNV laat in een reactie weten erop toe te zien dat afspraken rondom die overstap "worden nageleefd". In die afspraken staat onder andere dat werknemers hun bestaande arbeidsvoorwaarden mee kunnen nemen naar een nieuwe baan.

De contracten hebben een geschatte waarde van 2,6 miljard euro.

Minder werkdruk

Er is veel te doen geweest over de werkomstandigheden voor het grondpersoneel op Schiphol. Zo had het personeel in de bagagekelder jarenlang veel te zware taken. Schiphol en de zes afhandelaren hebben inmiddels die omstandigheden verbeterd, onder andere met tilhulpen.

De nieuwe contracten moeten leiden tot minder werkdruk en betere roosters.

Aan het eind van het jaar worden de afspraken definitief en worden de contracten getekend. Ergens in de loop van 2027 moeten die dan ingaan en maakt het personeel de overstap. Daarna hebben de drie bedrijven zeven jaar lang het recht om als bagage-afhandelaren te werken op Schiphol.

Luchtvaartmaatschappijen mogen er ook voor kiezen om hun eigen bagageafhandeling te doen, in plaats van de dienst in te kopen bij een partij als Viggo of Dnata.

Drie mannen uit Volendam krijgen een taakstraf opgelegd voor het bekogelen van anti-Zwarte Piet-betogers met vis, eieren en oliebollen.

Volgens de rechter zijn zij schuldig aan "extreem geweld tegen vreedzame demonstranten". Ook het verstoren van het recht op demonstratie rekende de rechter de drie verdachten zwaar aan, meldt NH Nieuws.

De zaak gaat terug tot zaterdag 4 december 2021. Actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) liep toen met enkele tientallen betogers de markt in Volendam op om te demonstreren tegen Zwarte Piet en "structureel racisme" in het vissersdorp.

Al snel werden de betogers belaagd en bekogeld. Visafval, eieren, oliebollen, maar ook vuurwerk en waterflessen raakten de demonstranten. "Ook werden er mensen van ons fysiek aangevallen en geslagen", zei Jerry Afriyie van KOZP destijds tegen NH Nieuws.

Sjaak Oud, groenteboer op de markt in Volendam, had op 4 december 2021 een andere lezing. "Wij vroegen vriendelijk en dringend of ze wilden vertrekken", zei hij. Toen dat niet gebeurde, begonnen de betogers van KOZP volgens hem met het gooien van voorwerpen.

Na vijftig minuten brak de politie de demonstratie op. De betogers werden onder politie-escorte het dorp uitgeleid.

Niet vervolgen

Afriyie deed na het incident aangifte tegen de drie verdachten, maar het Openbaar Ministerie besloot aanvankelijk om ze niet te vervolgen. KOZP legde zich daar niet bij neer en stapte naar het gerechtshof. Dat gaf opdracht tot nader onderzoek. Het opsporen, herkennen en beoordelen van beschikbaar bewijs nam veel tijd in beslag, meldt het OM. Om die reden werd de zaak pas vandaag, 4,5 jaar later, behandeld in de rechtbank op Schiphol.

De drie verdachten waren twee broers en een visboer uit Volendam. Volgens de rechter gooiden ze niet alleen met vis en oliebollen, maar maakten ze ook deel uit van de groep die de demonstranten opzocht en geweld pleegde.

Recht op demonstratie

Ook rekende de rechter het de verdachten zwaar aan dat zij het recht op demonstratie hadden verstoord. "Iedereen moet kunnen demonstreren, ook de dag voor Sinterklaas, en over de vraag hoe je dat moet kunnen vieren."

Dat er meer dan vier jaar overheen is gegaan voordat de rechtszaak plaatsvindt, zag de rechter als verzachtende omstandigheid. Twee van de drie verdachten kregen een taakstraf van 80 uur, de derde een taakstraf van 60 uur.

KOZP is eind vorig jaar opgeheven, maar Jerry Afriyie was vandaag aanwezig in de rechtbank. Hij noemde de uitspraak van de rechter "een hele opluchting". "Het recht op demonstratie is voor mij heilig", aldus Afriyie. "Er is zoveel geweld gebruikt die dag, en ik ben blij dat de rechter ons erkent."

Hoger beroep

Advocaat Sjoerd van Galen kondigde namens de drie verdachten aan dat zij in hoger beroep gaan.

Op een parkeerplaats bij Schiphol zijn vanmorgen twee lijnbussen op elkaar gebotst. Een chauffeur van een van de bussen is naar het ziekenhuis gebracht, twee passagiers raakten lichtgewond. De bussen zijn enorm beschadigd.

Regionale omroep NH schrijft dat het ongeluk rond 10.15 uur plaatsvond aan de Koetsierstraat, nabij een parkeerterrein van Schiphol. Vanwege de ernst van de melding werden meerdere ambulances, een traumateam en de brandweer met spoed opgeroepen.

Een van de bussen was volgens een woordvoerder van de marechaussee leeg. In de andere bus zaten acht passagiers, van wie er twee lichte verwondingen opliepen. Zij hoefde niet naar het ziekenhuis maar konden ter plaatse worden behandeld.

Op Schiphol zijn vandaag 42 Palestijnen uit Gaza aangekomen. Zij hadden al maanden geleden een werk- of studievisum voor Nederland gekregen, maar kregen lange tijd geen hulp van de Nederlandse overheid om de reis uit Gaza mogelijk te maken.

Het gaat om drie mensen met een werkvisum, 21 studenten en 18 meereizende gezinsleden. NOS-verslaggever Sander van Hoorn zag dat sommige Palestijnen op Schiphol werden opgewacht door familieleden die eerder uit Gaza waren vertrokken. Hij spreekt van een "emotioneel weerzien", maar velen vonden het ook moeilijk om hun familieleden in Gaza achter te laten.

Begin deze maand werd bekend dat Nederland de groep actief zou helpen bij het verlaten van Gaza. Voor het organiseren en coördineren van de reis naar Jordanië, waar de reizigers hun papieren persoonlijk moesten ophalen, voelde Nederland zich aanvankelijk niet verantwoordelijk. Het kabinet stelde dat het niet verder hoefde te gaan dan het aanvragen van toestemming bij de Israëlische autoriteiten.

Koerswijziging

De koerswijziging volgde na weken van discussie. Onder meer universiteiten die de studenten zouden ontvangen, drongen aan op hulp. Ook liepen er juridische procedures over de vraag welke verantwoordelijkheid de Nederlandse overheid heeft bij het vertrek van de Palestijnen uit Gaza.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken concludeerde dat het niet ging om een volledige evacuatie, maar om diplomatieke ondersteuning die nodig was om de reis uit Gaza mogelijk te maken. Daarbij is samengewerkt met onder meer andere landen en hulporganisaties.

De reis verliep via Israël en Jordanië. Vanuit Gaza werden de Palestijnen eerst naar de grens met Israël gebracht. Vervolgens reisden zij via Jordanië naar Nederland.

NS heeft vanochtend zijn dienstregeling weer opgestart na een landelijke staking. Vakbonden FNV en CNV hadden trein-, metro- en trampersoneel opgeroepen om tot 08.00 uur vanochtend het werk neer te leggen.

Woordvoerder Kiran Hofker van NS vertelt dat alle treinen klaarstaan om te gaan rijden. "Alleen ons personeel moet natuurlijk ook nog op de juiste plek zien te komen, waardoor misschien niet iedere trein direct om 8 uur heeft kunnen vertrekken. Dus in principe zijn we weer opgestart, maar we raden reizigers wel aan om nog goed de reisplanner te checken."

De stakingsactie was gericht tegen de kabinetsplannen om te bezuinigen op de sociale zekerheid. Daardoor was het op de meeste stations vanochtend stil. Ook op grote stations als Utrecht Centraal en Amsterdam Centraal reden geen NS-treinen, op enkele sprinters na rondom de luchthaven Schiphol.

Een handjevol mensen strandde op Utrecht Centraal:

Ook vanwege de hitte zijn er dienstregelingen aangepast. Ov-reizigers kunnen daardoor de hele dag te maken krijgen met vertragingen en uitval, maar reizigers lijken daar rekening mee te houden. "Rond het middaguur verwachten we echt volgens de geplande dienstregeling te rijden", zegt Hofker.

Vanwege de hoge temperaturen rijden er de komende dagen sowieso minder treinen op een aantal trajecten:

Met name dubbeldekstreinen zijn gevoelig voor hitte, meldt NS. "Vooral als het 's nachts ook warm blijft en een trein niet kan afkoelen, kunnen storingen optreden."

Bussen

Ook vervoersmaatschappij Connexxion waarschuwde passagiers voor de gevolgen van de staking. Het GVB in Amsterdam en de RET in Rotterdam zijn na 08.00 uur pas gaan rijden. Ook de rest van de ochtend kunnen trams, metro's en bussen later vertrekken dan gepland als gevolg van opstartproblemen. Arriva roept reizigers op rekening te houden met vertraging en uitval tot zeker 09.00 uur.

Op de weg

Op de weg was het niet erg veel drukker dan normaal, meldt de ANWB. Dat had ermee te maken dat het de afgelopen weken al wat minder druk was op de weg, omdat veel mensen zonder schoolgaande kinderen op vakantie zijn.

Toch zet de ANWB extra personeel in vanwege de hitte. Automobilisten worden vaker dan normaal getroffen door pech, van kapotte accu's tot oververhitte banden.

Het kabinet moet sneller komen met een uitreisverbod voor meisjes die het risico lopen genitaal verminkt te worden in het buitenland. De Tweede Kamer is het wachten zat, zeggen Kamerleden van VVD, CDA en SP.

"Het is nu twee weken voor de zomervakantie en het is zo'n verschrikkelijke idee dat dit meisjes gaat overkomen", zegt CDA-Kamerlid Armut. "We moeten gewoon alles op alles zetten." Een uitreisverbod kan de rechter opleggen. "Dat is beter dan op Schiphol tegengehouden moeten worden."

Ouders of andere familieleden die de verminking in het buitenland laten uitvoeren, kunnen al strafrechtelijk worden vervolgd. Ook het besnijden of laten besnijden in Nederland is strafbaar. Maar tot op heden is er nog niemand veroordeeld.

"Daar gaat er wat ons betreft echt wat mis", zegt Armut. Zij wil dat de daders opgespoord en vervolgd worden. Dat het meestal om ouders of directe familie gaat, maakt het voor de meisjes zelf en hun omgeving moeilijk om een melding te doen.

Meldplicht

De Kamer wil daarom toch toe naar een adviesplicht voor scholen, huisartsen en andere zorgverleners. Zij moeten, als zij vermoeden dat een meisje risico loopt, advies inwinnen bij Veilig Thuis. Over een meldplicht en het uitreisverbod wordt al jaren gepraat, zonder resultaat.

"Er moet wetgeving komen met een uitreisverbod, wetgeving over een adviesplicht en wetgeving tegen het goedpraten of aanprijzen van genitale verminking", zegt VVD-Kamerlid Becker. "Brieven naar scholen en posters op Schiphol zijn mooi, maar niet genoeg." Ook zou de marechaussee beter getraind kunnen worden om op luchthavens mogelijke slachtoffers tegen te houden.

In het regeerakkoord staat dat er een uitreisverbod komt bij risico op genitale verminking of huwelijksdwang. Begin april vroeg Becker aan het kabinet of er binnen twee maanden een wetsvoorstel op tafel kan liggen.

Uiteindelijk kreeg zij in juni antwoord dat dat niet zo snel kan. Er vindt op dit moment een juridische 'verkenning' plaats naar allerlei maatregelen tegen eergerelateerd geweld, zoals een uitreisverbod. Op zijn vroegst wordt daar begin 2027 meer over bekend.

Al heel lang aan het verkennen

"Ze zijn al heel lang aan het 'verkennen'. Het schiet gewoon niet op, we moeten actie ondernemen", zegt SP-Kamerlid Dobbe. "Het was in het vorige regeerakkoord al afgesproken en nu ook weer in dit regeerakkoord", zegt Becker.

Er zijn genoeg voorbeelden te vinden in andere Europese landen die Nederland kan overnemen, zeggen zij. In Groot-Brittannië bijvoorbeeld zijn zogenoemde beschermingsbevelen, protection orders, ingevoerd. Partijen die weten dat een vrouw of meisje risico loopt - ook hulpverleners, leraren of familieleden - kunnen aan de rechter om zo'n maatregel vragen.

Naar schatting lopen een paar duizend meisjes die in Nederland wonen het risico verminkt te worden. In Nederland wonen zo'n 40.000 vrouwen die dat in het verleden is overkomen. Zij kampen met ernstige gezondheidsklachten en trauma's. In Europa gaat het om 600.000 vrouwen.

De zorg in Nederlandse gevangenissen voor vreemdelingen schiet tekort. Dat schrijft het anti-foltercomité (CPT) van de Raad van Europa in een rapport, na een bezoek aan twee detentiecentra in Nederland en de Penitentiaire Inrichting (PI) Ter Apel in oktober vorig jaar.

In detentiecentra worden vreemdelingen vastgezet in afwachting van uitzetting, bijvoorbeeld omdat hun asielaanvraag is afgewezen of als ze geen geldig reisdocument hebben. Nederland heeft drie locaties daarvoor: het Justitieel Complex Schiphol, het Justitieel Complex Zeist en het detentiecentrum in Rotterdam, de enige vreemdelingenbewaring in Nederland.

Volgens cijfers van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) werden in 2025 ruim 3000 vreemdelingen vastgezet. Daarvan was 89 procent man. Ook gezinnen zitten in bewaring, maar voor maximaal twee weken.

'Hoog niveau van geweld'

Het comité zag in het detentiecentrum voor vreemdelingen in Rotterdam een oververtegenwoordiging van mensen met complexe problemen, zowel fysieke als mentale, en gedetineerden die kampten met een verslaving. Volgens het CPT is de zorg voor hen ondermaats.

"Dit draagt bij aan het hoge niveau van geweld tussen gedetineerden onderling en de frequente inzet van het Intern Bijstandsteam (IBT)", staat in het rapport. Een intern bijstandsteam is een speciale, getrainde eenheid binnen een gevangenis voor calamiteiten.

Het is al langer bekend dat het detentiecentrum in Rotterdam kampt met een personeelstekort. Hierdoor moet het centrum soms uitgeprocedeerde asielzoekers weren omdat het te vol is, bleek eerder uit onderzoek van NRC.

Ook in de PI in Ter Apel zag het comité veel mensen met psychische problemen en verslavingen, voor wie te weinig zorg en aandacht was. De inrichting van de speciale opvang voor kwetsbaren binnen de PI is volgens het comité ook niet geschikt. Dat komt doordat de opvang te groot is, door de gedeelde ruimtes met de reguliere afdeling en het gebrek aan voldoende gekwalificeerd personeel.

Klachtrecht

Het comité is kritisch op de klachtenafhandeling in de Nederlandse detentiecentra voor vreemdelingen. Door een toenemend aantal klachten staat dat systeem nu onder druk. Dat komt onder meer door een personeelstekort. "Het traject van indiening tot eindbeslissing van een klacht kan vaak meerdere maanden in beslag nemen", aldus het comité.

Vreemdelingen die vastzitten kunnen een klacht indienen over de leefomstandigheden of medische zorg in de detentiecentra, op basis van het klachtrecht. Het comité vindt dat de procedures daarvan sneller moeten, zodat dat recht in de praktijk ook echt werkt.

Psychologen

In een reactie op het rapport laat de Nederlandse regering aan persbureau ANP weten dat in Rotterdam de mentale gezondheid van gedetineerden de aandacht heeft. Er wordt gewerkt aan de werving van medisch personeel, maar door krapte op de arbeidsmarkt is het lastig om gekwalificeerde mensen aan te nemen, met name psychologen. Ook in Ter Apel wordt volgens de regering geprobeerd de medische dienst uit te breiden en de speciale afdeling voor kwetsbaren te verbeteren.

De NS bevestigt dat er woensdagochtend 24 juni tussen 04.00 en 08.00 uur in het hele land geen treinen rijden. Vakbond FNV heeft voor die ochtend een staking aangekondigd. Ook werknemers in het bus-, tram- en metrovervoer staken.

Na de staking in de vroege ochtend moet de NS de dienstregeling weer opstarten. Daardoor kunnen reizigers ook de rest van de ochtend te maken krijgen met treinen die niet rijden of vertraagd zijn. Vervangend vervoer aanbieden is niet mogelijk, stelt de NS, omdat daarvoor niet genoeg bussen beschikbaar zijn.

De zogenoemde Airportsprinter tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Hoofddorp rijdt tijdens de staking wel, net als de Eurostar naar Londen en Parijs voor reizigers met een reservering.

Meer verstoringen

De vakbond stelt dat andere vervoerders woensdagochtend ook niet rijden. Arriva zegt tegen persbureau ANP nog niet te weten wat de impact van de staking wordt, omdat niet duidelijk is hoeveel medewerkers staken. "We rijden wat we kunnen rijden", zegt een woordvoerder, die verwacht dat de vervoerder vanaf 08.30 uur weer volgens de dienstregeling rijdt.

Het GVB in Amsterdam en de RET in Rotterdam beginnen pas na 08.00 uur met rijden. In beide steden moeten reizigers rekening houden met verstoringen tot later in de ochtend. Transdev, het vervoersbedrijf achter onder meer Connexxion, zegt nog "druk in vergadering" te zijn over de gevolgen van de staking voor de dienstregeling.

FNV had de staking vorige maand al aangekondigd. De staking richt zich tegen bezuinigingen op de sociale zekerheid, zoals het inkorten van de WW en het versoberen van de WIA, de uitkering voor langdurig zieken. Ook tegen het versneld verhogen van de AOW-leeftijd zou gestaakt worden, maar dat kabinetsplan is van tafel.

De gemeenteraad van Katwijk heeft een voorlopig positief advies gegeven over de bouwplannen voor een grote medicijnfabriek van de Amerikaanse farmaceut Eli Lilly. Een ruime meerderheid stemde kort na middernacht in met de vergunningaanvraag, waar nu iedereen op kan reageren. In het najaar volgt een definitief besluit.

Enkele uren voor de raadsvergadering bereikten het Rijk, de provincie Zuid-Holland en de gemeente Katwijk een akkoord over onder meer de financiële voorwaarden. De overheden investeren gezamenlijk ruim 100 miljoen euro in de bereikbaarheid van het gebied.

Er komt niet alleen een productielocatie van Eli Lilly, maar ook duizenden woningen. Minimaal de helft van die woningen moet in de categorie 'betaalbaar' komen. Daarmee kwamen het Rijk en de provincie, die samen 72 miljoen euro inleggen, tegemoet aan een harde eis die de gemeenteraad had gesteld.

Intussen is de grond al bouwklaar gemaakt, zijn kassen gesloopt en bewoners uitgekocht. De fabriek komt bij het Leiden Bioscience Park. Het terrein valt onder de gemeente Katwijk.

Hoogopgeleid

Eli Lilly heeft productielocaties in Duitsland, Frankrijk, Ierland, Italië, Spanje. Daar moet binnenkort de fabriek bij het Leiden Bioscience Park bij komen.

Het bedrijf koos voor die plek vanwege de goede bereikbaarheid, met de Rotterdamse haven en luchthaven Schiphol in de buurt. Daarnaast wonen er veel hoogopgeleide arbeidskrachten in het gebied.

In de Nederlandse fabriek moeten uiteindelijk geneesmiddelen worden gemaakt voor diabetes, obesitas, hart- en vaataandoeningen, oncologie, immunologie en neuroscience. "Genoeg voor de hele wereld", zei de topman van Eli Lilly Dave Ricks eerder.

Een van de belangrijkste middelen die het bedrijf hier wil produceren is het afvalmedicijn Mounjaro. Hiermee wil Eli Lilly het Deense Novo Nordisk beconcurreren. Dat bedrijf maakt het populaire afslankmiddel Ozempic.

Boost

De overheid is enthousiast over het plan. Toen de komst van de medicijnfabriek vorig jaar november werd gepresenteerd, noemde toenmalig minister van Economische Zaken Vincent Karremans het "een enorme boost" voor de regionale en nationale economie.

De Katwijkse gemeenteraad reageerde in eerste instantie gemengd. De meeste partijen denken dat de komst van Eli Lilly werkgelegenheid oplevert en economisch interessant is. Maar ze uitten ook bezwaren. Door de komst van duizenden nieuwe woningen wordt het drukker op de lokale wegen, waar nu al regelmatig files staan.

Daarnaast spraken lokale bestuurders de vrees uit dat de fabriek de recreatie op het Valkenburgse Meer belemmert. En er zijn zorgen over het hoge waterverbruik van de fabriek en de effecten op het milieu.

Begin juni gaf de gemeenteraad aan bereid te zijn voorlopig voor de komst van de Amerikaanse farmaceut te stemmen. Wel moest er voor de stemming meer duidelijkheid komen vanuit het Rijk over de aanpak en financiering van de verkeersknelpunten.

Een 17-jarige jongen is veroordeeld tot twee jaar jeugddetentie en jeugd-tbs voor het doodschieten van de 17-jarige Rivaldo in Amsterdam. Dat is de maximale straf die de verdachte opgelegd kon krijgen en is gelijk aan de eis van het Openbaar Ministerie.

Het slachtoffer werd vorig jaar augustus neergeschoten op een voetbalveldje in stadsdeel Zuidoost. De 17-jarige werd onderweg naar het ziekenhuis nog gereanimeerd, maar hij overleed aan zijn verwondingen. Een dag later werd de destijds 16-jarige verdachte aangehouden.

Gestolen ketting

Uit onderzoek is gebleken dat een gestolen ketting de aanleiding was voor het schietincident. Een uur daarvoor werd een vriend van Rivaldo in de buurt van het voetbalveldje beroofd van zijn ketting. Vervolgens doken er op sociale media foto's op waarop de latere schutter met de ketting te zien was.

Uit chatgesprekken blijkt dat Rivaldo daarna de jongen zocht om de ketting terug te krijgen. Die jongen ging vervolgens met twee anderen terug naar het voetbalveldje en begon daar ruzie te maken met het slachtoffer, waarna er werd geschoten.

De veroordeelde jongen heeft altijd ontkend, maar de rechtbank acht bewezen dat hij degene was die Rivaldo heeft doodgeschoten. Volgens de rechters blijkt dit onder meer uit camerabeelden uit de omgeving. De schietpartij zelf was daar niet op te zien, maar de momenten net daarvoor en daarna wel.

Geen openheid van zaken

De rechtbank rekent het de jongen zwaar aan dat hij "op geen enkele wijze" openheid van zaken wilde geven. De rechtbank verwijst naar "de heersende zwijgcultuur in de wijk" en noemt het "een verdrietige constatering" dat er mensen bij de schietpartij aanwezig waren en mogelijk meer wisten, maar niet met de politie hebben willen praten.

Nabestaanden blijven daardoor achter met onbeantwoorde vragen, aldus de rechter. Ook benadrukt de rechter dat het voor de buurt een ingrijpende gebeurtenis is geweest. De dood van Rivaldo maakte veel los, schrijft stadszender AT5. Tijdens een buurtbijeenkomst kort erna kwamen veel mensen samen om te rouwen en hun steun te betuigen aan de familie.

Meerdere strafbare feiten

De veroordeelde jongen heeft zich voorafgaand aan het doodschieten van Rivaldo ook schuldig gemaakt aan een ander misdrijf. Zo had hij een week eerder samen met anderen een man in Amstelveen met veel geweld en onder bedreiging van vuurwapens belaagd bij zijn huis met het idee zijn woning binnen te vallen.

Deskundigen hebben de verdachte onderzocht en concluderen dat hij een beperkt empathisch vermogen en een gebrekkige gewetensfunctie heeft. Zij achten de kans op herhaling groot.

Maximale straf

De rechtbank oordeelt dat "gelet op de ernst van de feiten" alleen een maximale straf passend is. Omdat de verdachte tijdens het plegen van de feiten 16 jaar oud was, kan de rechtbank maximaal 2 jaar jeugdgevangenis en jeugd-tbs opleggen.

"De verdachte heeft gezien zijn problematiek langdurig en intensief behandeling nodig om tot een positieve gedragsverandering te komen", aldus de rechtbank.

Nederland is op weg om de doelstellingen van het Schone Lucht Akkoord te halen. In een tussenrapportage meldt het RIVM dat als alle voorgenomen plannen worden uitgevoerd, de gezondheidswinst groter is dan twee jaar geleden nog werd verwacht.

Gemeentes, provincies en het Rijk spraken in 2020 af meer te doen tegen fijnstof en stikstofoxide in de lucht. Er zou gekeken worden hoe de uitstoot kon worden teruggebracht van huishoudens, de industrie, het verkeer en de landbouw. Er werd bijvoorbeeld ingezet op het terugdringen van vervuilende dieselaggregaten, nieuwe emissie-eisen voor fabrieken en strengere normen voor voertuigen.

Door dat soort maatregelen blijft de gemiddelde Nederlander straks 4 maanden langer leven ten opzichte van ijkjaar 2016, toen volgens het RIVM Nederlanders gemiddeld 9,5 maanden eerder stierven als gevolg van vervuilde lucht. Naar verwachting zullen er ook minder gevallen van kinderastma en hart- en vaatziekten zijn.

Elektrische auto's

Het RIVM berekent elke twee jaar hoeveel winst in levensverwachting er wordt geboekt met de voorgestelde plannen. Hoofddoel was om de verloren tijd door vervuilde lucht in 2023 met de helft terug te dringen. In 2024 waarschuwde het RIVM nog dat dat net niet gehaald zou worden: in plaats van 50 procent gezondheidswinst dreigde het resultaat slechts 46 procent te zijn.

Met vier maanden extra komt de verwachting van dit jaar uit op 55 procent. Dat het streven nu wel gehaald wordt, komt deels doordat er sneller meer elektrische auto's worden gekocht dan eerder geraamd. Daarnaast is ook een verbeterde rekenmethode gebruikt die gunstiger uitvalt. Al met al is de uitstoot van stikstofoxiden in 2030 ongeveer 8 procent lager dan aanvankelijk gedacht.

Het RIVM waarschuwt wel dat stikstofdioxiden gevaarlijker zijn dan eerder werd aangenomen. Bovendien zal Nederland in 2030 nog niet overal voldoen aan strengere Europese normen die dan ook gaan gelden. Voor plekken als Schiphol, de Rijnmond en langs verschillende snelwegen zijn daarvoor extra maatregelen nodig.