Wat kun je doen als je last hebt van vliegverkeer en het gevoel hebt dat niemand naar je luistert? Volgens Matt Poelmans uit Oegstgeest, al ruim twintig jaar actief voor bewoners rond Schiphol, begint verandering bij betrokkenheid. “Je kunt als individuele bewoner veel ervaren, maar samen kun je een krachtiger geluid laten horen.”

Matt zet zich sinds 2003 in voor de belangen van omwonenden van Schiphol. In verschillende overlegorganen, van de Commissie Regionaal Overleg Schiphol tot de huidige MRS, heeft hij zich hard gemaakt voor een betere balans tussen luchtvaart en leefomgeving. Zijn motivatie is eenvoudig: “Ik vind dat bewoners een serieuze stem moeten hebben in besluiten die hun leefomgeving raken.” Inmiddels heeft het bewonersoverleg geresulteerd in de beperking van de groei van Schiphol.

Bewoners verdienen een plek aan tafel

Volgens Matt is het belangrijk dat bewoners niet alleen worden geïnformeerd, maar ook daadwerkelijk invloed kunnen uitoefenen. In de afgelopen jaren heeft hij zich ingezet om ervoor te zorgen dat bewoners als zelfstandige gesprekspartner worden gezien, naast overheden en andere partijen. Hij kijkt met trots terug op momenten waarop bewoners invloed konden uitoefenen op belangrijke besluiten. “Als bewoners zich niet organiseren, worden hun belangen al snel ondergesneeuwd. Daarom is het belangrijk dat er actieve bewonersvertegenwoordiging blijft bestaan.”

De MRS zoekt naar balans met Schiphol

In discussies over Schiphol wordt volgens Matt soms ten onrechte het beeld geschetst dat bewonersorganisaties tegen luchtvaart zouden zijn. “De meeste bewoners begrijpen dat luchtvaart belangrijk is. De vraag is vooral hoe je zorgt voor een goede balans tussen de belangen van de luchtvaart en de kwaliteit van de leefomgeving.”

Volgens hem moet bij die afweging niet alleen gekeken worden naar economische belangen, maar ook naar gezondheid, nachtrust en leefbaarheid. Juist daar ziet hij een belangrijke rol voor de MRS. “De MRS brengt de ervaringen van bewoners onder de aandacht en zorgt ervoor dat die worden meegenomen in de discussie.”

Bewoners ervaren verstoorde nachtrust

In gesprekken met omwonenden hoort Matt vaak dezelfde zorgen terugkomen. Vooral geluidsoverlast en een verstoorde nachtrust worden veel genoemd. “Mensen vragen zich af waarom er zoveel wordt gevlogen en of dat niet anders kan. Ze willen vooral dat hun zorgen serieus worden genomen.” Tegelijkertijd merkt hij dat veel bewoners na verloop van tijd afhaken omdat ze het gevoel krijgen dat hun meldingen weinig effect hebben. Juist daarom vindt hij het belangrijk dat bewoners hun ervaringen blijven delen.

Laat je stem horen

Voor bewoners die hinder ervaren heeft Matt een duidelijke boodschap: blijf melding maken van overlast en zoek aansluiting bij een bewonersorganisatie in je omgeving.

“Wanneer bewoners zich organiseren, ontstaat er een beter beeld van wat er speelt. Dat helpt om problemen zichtbaar te maken en bespreekbaar te houden. Samen sta je sterker.” aldus Poelmans. Ook de verkiezingen voor bewonersvertegenwoordigers binnen de MRS ziet hij als een belangrijk moment. Daarmee kunnen bewoners invloed uitoefenen op wie hun belangen vertegenwoordigt.

Oegstgeest: een regio om zuinig op te zijn

Ondanks de discussies over Schiphol woont Matt met veel plezier in Oegstgeest. Hij waardeert de combinatie van groen, voorzieningen en de kleinschaligheid van de regio. “Je hebt hier rust, ruimte en tegelijkertijd alles dichtbij. Dat maakt deze omgeving bijzonder.” Juist daarom vindt hij het belangrijk dat bewoners betrokken blijven bij de toekomst van hun leefomgeving. “De kwaliteit van de omgeving waarin je woont is iets waar je samen verantwoordelijk voor bent.”

Wat hebben bewoners al bereikt? Geluid meten in plaats van berekenen

Matt ziet in de praktijk ook wat bewonersinvloed kan betekenen. Dankzij de inzet van omwonenden binnen de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS) zijn de afgelopen jaren belangrijke resultaten bereikt. Zonder die betrokkenheid zou de hinder voor veel bewoners waarschijnlijk groter zijn geweest. Plannen die tot extra en onnodige groei van de luchtvaart zouden leiden zijn kritisch tegen het licht gehouden en waar nodig bijgestuurd of tegengehouden. Ook heeft de MRS zich sterk gemaakt voor een andere kijk op geluidshinder: niet alleen rekenen met modellen, maar vooral meten wat mensen daadwerkelijk ervaren. Voor Matt is dat geen abstract onderwerp. Op het dak van zijn woning staat een meetstation waarmee vliegtuiggeluid wordt gemeten. Zo wordt zichtbaar wat er écht gebeurt in de leefomgeving van omwonenden en ontstaat een betrouwbaarder beeld van de hinder die zij ervaren.

Hoopvol over de toekomst

Na meer dan twee decennia inzet voor bewoners rond Schiphol blijft Matt optimistisch. Hij ziet dat bewoners steeds beter georganiseerd zijn en dat gezondheid en leefbaarheid een grotere rol spelen in het maatschappelijke debat. De minister van Infrastructuur en Waterstaat gaat op ons aanraden in gesprek met de Gezondheidsraad. Zijn advies aan omwonenden is dan ook simpel: “Word lid van een bewonersvereniging in jouw omgeving. Samen kun je ervaringen delen, kennis opbouwen en zorgen dat de stem van bewoners gehoord blijft.”

Dat is volgens hem de kracht van de MRS: een plek waar bewoners gezamenlijk kunnen werken aan een gezonde en leefbare omgeving rond Schiphol.

Voor veel omwonenden van Schiphol is vliegtuiggeluid geen abstract onderwerp, maar iets wat dagelijks voelbaar is. Ook voor Stefan Molenaar uit Assendelft werd de overlast in de loop der jaren steeds groter. Wat begon met de vraag of hij de enige was die zich eraan stoorde, groeide uit tot actieve betrokkenheid bij de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS). Zijn belangrijkste boodschap aan andere bewoners: laat van je horen, want samen sta je sterker

Van rustige woonplek naar toenemende hinder

Stefan kwam in 2010 in Assendelft wonen. Hij zocht een fijne plek om zijn zoon te laten opgroeien: een huis met tuin, voorzieningen in de buurt, goede bereikbaarheid en een landelijke omgeving. “We wonen hier hartstikke fijn”, zegt hij. Maar vanaf ongeveer halverwege de jaren tien merkte hij dat de geluidsoverlast door vliegtuigen steeds verder toenam.

Vooral het gevoel dat de hinder steeds groter werd, zette hem aan het denken. Toen Schiphol rond 2019 in het dorp kwam vertellen over maatregelen om geluidsoverlast te verminderen, zag Stefan dat als bevestiging dat er daadwerkelijk een probleem was. Maar de uitleg over “minder hinder” overtuigde hem niet. Volgens hem ging het onvoldoende over het echt verminderen van herrie. Dat was voor hem een belangrijk moment om zich verder te verdiepen en contact te zoeken met anderen in de omgeving.

Waarom Stefan zich inzet voor omwonenden

Stefan sloot zich aan bij Platform Vlieghinder Zaanstreek  en werd later actief binnen de MRS. Voor hem draait zijn inzet vooral om rechtvaardigheid. Hij begrijpt dat een luchthaven betekenis kan hebben, maar vindt dat de lasten voor omwonenden te zwaar wegen als daar onvoldoende maatschappelijke baten tegenover staan.

In Assendelft en omgeving wonen volgens hem veel mensen met plezier, maar zij willen ook gewoon kunnen slapen met het raam open of in de tuin zitten zonder voortdurend vliegtuigen over zich heen te krijgen. Vooral nachtvluchten zijn voor hem een belangrijk punt. “Er is nog nooit iemand geweest die mij heeft kunnen uitleggen waarom die echt nodig zijn”, zegt hij.

Niet tegen Schiphol, wel voor minder overlast

Stefan benadrukt dat de MRS er niet op uit is om Schiphol te sluiten. Dat beeld klopt volgens hem niet. Het gaat volgens hem om een betere balans: een luchthaven die past bij wat Nederland nodig heeft, maar ook bij wat de omgeving aankan. Minder vluchten, en vooral een verbod op nachtvluchten, ziet hij als belangrijke stappen.

Daarbij vindt hij het belangrijk dat de discussie niet alleen gaat over economische belangen, maar ook over gezondheid, leefbaarheid en de vraag hoeveel vliegverkeer echt nodig is. Volgens Stefan hoeft Schiphol niet weg, maar kan het wel een stuk kleiner.

Veel mensen denken dat de Nederlandse economie sterk afhankelijk is van de luchtvaart, maar de directe bijdrage van luchtvaartmaatschappijen aan de Nederlandse economie is relatief beperkt. Volgens cijfers van het CBS bedroeg de toegevoegde waarde van het luchtvervoer in 2024 ongeveer 0,4% van het Nederlandse bbp. De vele overstappers op Schiphol leveren per reiziger relatief weinig op voor de Nederlandse economie. Overstappende passagiers verlaten de luchthaven meestal niet, betalen geen luchthaven- of toeristenbelasting, overnachten niet in Nederlandse hotels en besteden vaak niet meer dan een kop koffie of een broodje op de luchthaven.

Wat doet Stefan als MRS-lid?

Als lid van de MRS brengt Stefan vooral de ervaringen uit Assendelft en omgeving onder de aandacht. Elke regio rond Schiphol heeft volgens hem een eigen vorm van overlast. In zijn omgeving gaat het onder meer om geluidshinder en nachtvluchten. Binnen de MRS verdiept hij zich in het luchtvaartdossier en werkt hij mee aan adviezen aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

Volgens Stefan zijn die adviezen goed onderbouwd en sluiten ze aan bij signalen van betrokken overheidsorganisaties zoals het RIVM, de GGD en de Inspectie Leefomgeving en Transport. Hij vindt het teleurstellend dat de minister volgens hem nog te weinig met de adviezen doet, maar ziet wel dat ze serieus worden genomen in de Tweede en Eerste Kamer.

Bewoners kunnen verschil maken

Een belangrijk punt voor Stefan is dat bewoners zich verenigen. Een bewonersvertegenwoordiging kan volgens hem alleen sterk zijn als er ook een duidelijke achterban is. Hoe meer bewoners zich laten horen, hoe serieuzer hun stem wordt genomen.

Hij merkt dat het onderwerp steeds vaker terugkomt in de media en dat journalisten bewoners weten te vinden. Volgens Stefan komt die aandacht er niet vanzelf: die ontstaat doordat bewoners hun ervaringen blijven delen en zich blijven organiseren.

Meld hinder, maar blijf niet alleen melden

Stefan begrijpt dat bewoners soms “hindermoe” worden. Wie vaak klachten meldt maar weinig verandering ziet, kan het gevoel krijgen dat het toch geen zin heeft. Toch moedigt hij mensen aan om hinder te blijven melden, bijvoorbeeld bij vliegherrie.nl. Nog belangrijker vindt hij dat mensen zich aansluiten bij lokale bewonersgroepen. In zijn regio is dat Platform Vlieghinder Zaanstreek , dat ook samenwerkt met andere platforms. Volgens Stefan helpt dat om beter geïnformeerd te blijven en samen sterker te staan.

Hoop op een betere leefomgeving

Wat Stefan motiveert om door te gaan, is de overtuiging dat verandering mogelijk is. “Als niemand zijn mond opendoet, verandert er niets”, zegt hij. Hij hoopt dat er de komende jaren echte stappen worden gezet: minder vluchten, geen nachtvluchten en meer aandacht voor de leefbaarheid van bewoners rond Schiphol.

Zijn wens voor de volgende generatie is eenvoudig: een fijne leefomgeving. Voor alle bewoners, ongeacht waar zij werken. Ook mensen die op Schiphol of in de luchtvaartsector werken, hebben volgens hem recht op een gezonde en prettige woonomgeving.

Oproep aan omwonenden

Stefans oproep aan andere omwonenden is duidelijk: sluit je aan, praat mee en laat je stem horen. Niet omdat iedereen hetzelfde hoeft te vinden, maar omdat bewoners samen meer invloed hebben dan alleen. En omdat een betere balans tussen luchtvaart en leefbaarheid volgens hem hard nodig is.

Woon je in de omgeving van de Zaanstreek? Sluit je aan bij Platform Vlieghinder Zaanstreek

Platform Vlieghinder Zaanstreek  is opgericht voor wie de overlast van het vliegverkeer beu is en op de hoogte gehouden wil worden van diverse acties. Lees meer over dit Platform en wat ze precies doen en kom te weten of jij iets kunt betekenen voor jouw omgeving.