Als 8-jarige rijdt Dick van der Mark op een zonnige lentedag met twee vriendjes op zijn autoped naar Schiphol. Hij wil vliegtuigen zien. Maar het loopt anders dan gedacht. 

Bij het vliegveld worden ze tegengehouden door een militair. Verder mogen ze niet. In de verte verschijnt een toestel dat er anders uitziet dan de rest.

"Een Duits vliegtuig", herinnert Dick zich. "Met zwarte kruizen erop."

Het is nog vóór de oorlog. Maar achteraf is het een moment dat hem altijd is bijgebleven. Niet veel later valt Duitsland Nederland binnen en verandert ook Schiphol ingrijpend.

Vliegtuigen spotten in WOII

In de NH-documentaire Boven Bezet Gebied keert Dick, nu 94, terug naar die plek. Vanuit de lucht wordt zichtbaar wat er in de oorlog gebeurde - en hoe weinig daarvan op het eerste gezicht nog te zien is.

Schiphol wordt tijdens de oorlog meerdere keren gebombardeerd en raakt zwaar beschadigd. "Wat ons opviel, is dat die banen bijna onbeschadigd waren", zegt historicus Peter de Raaf van het CRASH Luchtoorlog- & Verzetsmuseum '40-'45. "De Duitsers hadden goed door hoe belangrijk dit vliegveld was - ook voor henzelf." 

De Duitsers bouwen het vliegveld weer op en gebruiken het als militaire basis. 

Voor de omgeving heeft dat grote gevolgen. In onder meer Amstelveen en Badhoevedorp moeten bewoners hun huizen verlaten, die worden ingenomen door Duitse militairen.

Hieronder bekijk je de volledige documentaire Boven Bezet Gebied via YouTube. Op tv is de documentaire bij NH vandaag nog te zien om 10.10, 11.10 uur, 12.10 uur, 13.10 uur, 14.10 uur, 15.10 uur en de laatste uitzending om 16.10 uur. 

Terug naar Schiphol

Tijdens de oorlog blijft Dick doen wat hij het liefst doet: naar boven kijken en luisteren, ook als hij in bed ligt. "Dan hoorde je 'boem-boem-boem' en wist je dat het de Engelsen waren". Hij herkent de vliegtuigen aan hun vorm en geluid, en volgt ze waar hij kan.

Pas na de oorlog gaat hij weer terug naar Schiphol. Wat hij daar aantreft, maakt indruk. "Overal bomkraters", zegt hij. "Je was echt stomverbaasd."

De plek waar hij als jongen kwam kijken, is veranderd in een beschadigd en verlaten vliegveld.