Voor één dag wisselden Schiphol-directeur Pieter van Oord en burgemeester van Haarlemmermeer, Marianne Schuurmans, van baan. Met de wisseldag hopen de twee meer inzicht te krijgen in elkaars werk. Want hoewel gemeente en luchthaven nauw met elkaar verbonden zijn, lopen hun belangen niet altijd gelijk.

De dag begint met een symbolische overdracht: Schuurmans krijgt een Schipholpas en Van Oord mag er met haar voorzittershamer vandoor. Daarna gaan ze op pad. Van Oord bezoekt onder meer het Cruquius Museum en spreekt inwoners, terwijl Schuurmans op Schiphol voor en achter de schermen meekijkt.

Volgens Schuurmans is zo'n uitwisseling tussen een burgemeester en een bedrijf behoorlijk uniek. "Ik heb nog niet eerder gezien dat er een wissel is tussen een bedrijf en een burgemeester."

Niet altijd dezelfde belangen

De nauwe band tussen de gemeente en Schiphol betekent niet dat de belangen altijd gelijk zijn. Voor Haarlemmermeer is Schiphol economisch belangrijk, maar inwoners ondervinden ook hinder van de luchthaven. 

"Wij zijn echt economisch afhankelijk van Schiphol", zegt Schuurmans, "maar tegelijkertijd zijn er veel inwoners die ook echt hinder ondervinden". Sommigen werken volgens haar zelfs op Schiphol, terwijl ze 's nachts ook wakker worden van vliegtuigen.

Ook Van Oord erkent dat de belangen uiteen kunnen lopen. "Bijvoorbeeld als het gaat om gezondheid, milieu en geluid." Dat vindt hij niet per se verkeerd. "Iedereen zal toch op een of andere manier verantwoording moeten afleggen en dat geldt ook voor Schiphol."

Is zo'n wissel wel passend?

De verschillende belangen roepen ook de vraag op of zo'n wissel tussen gemeente en luchthaven wel passend is. "Die vraag krijg ik inderdaad en dat is zeer terecht", reageert de burgemeester.

Volgens haar is Schiphol vanwege zijn economische betekenis en de vele dossiers waarop gemeente en luchthaven elkaar tegenkomen niet zomaar een bedrijf. "Dit is niet een poging om te laten zien hoe goed bevriend we zijn."

Met een oud Volkswagenbusje rijdt NH deze weken kriskras Noord-Holland door. Op drukke plekken houden we halt en laten we unieke historische beelden zien aan voorbijgangers. In aflevering 5: Zwanenburg-Halfweg.

De oude tram tussen Amsterdam en Haarlem, arresleeën met paarden op het ijs, een rondvlucht boven Schiphol in 1950 en de bevrijdingsstoet door Halfweg. Het is een greep uit de bijzondere beelden - soms nooit eerder vertoond - die de inwoners van Zwanenburg en Halfweg te zien krijgen. 

Dat leidt tot nostalgie bij oudere voorbijgangers en tot verbazing bij de jongere. Een dame van 98 herkent het zwembad waar ze vroeger les kreeg. "Ik was 48 toen ik mijn diploma haalde. Echt een uitzondering, de kinderen die tegelijk met mij afzwommen moesten vreselijk lachen," vertelt ze.

Uit oude zwart-wit beelden van de NOS blijkt dat de welbekende Schiphol-overlast van alle tijden is. Wat voelt u, vraagt de verslaggever in 1970 aan een inwoonster. "Dat het vliegtuig eraan komt, ik krijg er een zenuwachtig gevoel van," vertelt de vrouw, terwijl een vliegtuig vlak over haar huis scheert. Om hoeveel vliegtuigen per dag het gaat weet ze niet. "Ik ben gestopt met tellen, het zijn er te veel."

Astrid Brouwer bekijkt de historische beelden bij het dorpshuis in Zwanenburg. Zij heeft anno 2026 nergens last van. "Nee hoor, ik hoor de vliegtuigen niet meer. Dat hoort erbij als je hier woont." Wel herinnert ze zich dat haar moeder zich vroeger opwond over de kerosine die uit de vliegtuigen neerdaalde op Zwanenburg. "Dan konden de witte lakens aan de lijn zó weer de was in."

Een bijzonder stukje geschiedenis is het verhaal van 300 mannen uit Zwanenburg en Halfweg die in de Tweede Wereldoorlog op transport werden gezet voor dwangarbeid in Duitsland.

Verkleumd en verhongerd reden ze met de trein door Enschede, waar de bevolking een heldendaad pleegde, vertelt Leo Kranenburg van Historisch Halfweg. "De mannen uit Haarlemmermeer kregen kleding en voedsel aangeboden, zodat ze in leven zouden blijven. Daar is na de oorlog een gedenksteen voor onthuld," vertelt hij. 

Volgens de jonge inwoners van Zwanenburg en Halfweg is het prettig wonen hier. Hebben ze nog een tip voor bezoekers? "Wat je niet mag missen hier", vertelt een meisje van elf. "Het dorpshuis, de gemalen en natuurlijk de outlet."

De tijdelijke omleiding van de A9 bij Amstelveen is niet langer nodig. Nu het verkeer in beide richtingen over een verdiepte A9 langs Amstelveen rijdt, kan de zogeheten bypass worden afgebroken. Gisteren namen omwonenden afscheid van het inmiddels vertrouwde stuk asfalt.

"Ja, dit is een bekend stukje weg", zegt een bezoeker. "Ik reed hier zeker drie keer in de week." 

"Het voelt goed", vertelt een man. "Ik stond op de A10 in Amsterdam en nu staan we weer op de snelweg. Maar dit stuk gaat weg. We hebben de afgelopen jaren veel afsluitingen gehad. Dacht je dat het klaar was, kwam er weer één. Dit is wel een mijlpaal dat de A9 nu onder de grond ligt."

"Wij vieren dat het verkeer nu door de noordelijke bak van de verdiepte ligging rijdt", vertelt Marie Janke Damoiseaux van Rijkswaterstaat. "Daardoor komt deze ruimte nu vrij om de zuidelijke bak te maken."

Lees verder onder de afbeelding

De nieuwe A9 ligt 12 meter lager dan de oude snelweg. De tunnelbak moet voor minder geluidsoverlast zorgen. Bovendien wordt de stad dankzij de overkapping weer een geheel, want bovenop de tunnelbak wordt onder andere een park aangelegd.

Bij de start van het project in 2020 dacht Rijkswaterstaat nog dat het project zes jaar in beslag zou nemen. Inmiddels is de deadline al een paar keer opgeschoven. Onlangs bleek dat het project naar verwachting halverwege 2029 wordt afgerond.  

De voorbereidingen voor de bouw van de zuidelijke tunnelbak zijn in volle gang. "Ik hoop dat ze op 1 januari 2030 klaar zijn", zegt een bezoekster van de bye bye bypass-party. "Dat is mijn verjaardag. Maar het zal wel goed komen."

Welkom in het NH Nieuwsblog van zaterdag 19 september. In dit liveblog houden we je de hele dag op de hoogte van het nieuws uit de provincie.
 

Wat begon met een paar vliegtuigjes op een modderig grasveld, is uitgegroeid tot een stad van 4.500 voetbalvelden groot. Schiphol viert vandaag haar 110e verjaardag en is compleet veranderd in al die jaren. Toch zijn er nog wat sporen van vroeger zichtbaar. Archivaris Robert Lagendijk en medewerker Jos den Haan van Schiphol helpen ons zoeken. 

Jos den Haan heeft zelf een groot deel van die geschiedenis meegemaakt. "Ik begon 48 jaar geleden als magazijnmedewerker bij een van de winkels op Schiphol", vertelt hij. "Het was allemaal heel familiair. Toen hingen we nog zelf de kerstslingers op." Inmiddels is hij doorgegroeid tot coördinator retail op de commerciële afdeling. 

Dat er nog steeds stukjes van het oude Schiphol zichtbaar zijn, daar is Jos blij mee. "Prachtig, dat zijn de herinneringen", zegt hij met een twinkeling in zijn ogen. 

De sporen op Schiphol-Oost

Archivaris Robert Lagendijk neemt ons mee naar Schiphol-Oost, waar de sporen van het verleden nog zichtbaar zijn. Ooit was daar de toegangsweg tot de luchthaven. Het oude toegangsbord staat er nog, en tussen alle bedrijfspanden en hangars is ook nog de oude verkeerstoren te vinden. Tot 1969 zat daar de luchtverkeersleiding. 

"Het was nog geen driedubbel glas, dus je kunt je voorstellen wat een herrie het hier was. Als je mooie oude ansichtkaarten bekijkt, zie je dat het een hectische omgeving was en vliegtuigen aankwamen en mensen stonden te joelen omdat ze dat nog nooit hadden gezien."

Vliegpionieren

Meer weten over de geschiedenis van Schiphol? Die groei van de luchthaven en de luchtvaart is het resultaat van een hoop pionieren. In de driedelige docu-serie Vliegpionieren leer je over de allereerste verre KLM-vlucht naar Nederlands-Indië die de groei van de luchthaven mogelijk maakte.