Van een drassig stuk weiland in 1916 tot een van de drukste luchthavens in Europa: het moest het visitekaartje worden van Amsterdam, en dat lijkt redelijk gelukt. In 1926 - op woensdag 1 april, deze week precies 100 jaar geleden - nam Amsterdam luchthaven Schiphol over van het toenmalige ministerie van Oorlog. 

Robert Lagendijk heeft als Heritage Officer onder meer het archief van Schiphol onder zijn hoede. Op zijn kantoor in het hoofdgebouw van de luchthaven trekt hij een jas van een kledingrek. "Kijk, dit is een jasje dat vroeger door de havendienst werd gebruikt. Het komt ergens uit de jaren 50, met daarop nog het oude Schiphol-logo."

Wat hij niet op zijn kantoor heeft liggen, maar wel op zijn computer kan laten zien: het document waarmee het Rijk de luchthaven Schiphol overdraagt aan de gemeente Amsterdam. Hij leest voor: 

'Bij raadsbesluit van 25 december 1925 wordt door publieke werken een krediet van 1 miljoen en 55 duizend gulden toegestaan ter verbetering en verdere inrichting van de luchthaven Schiphol. En dat vanaf 1 april 1926 het beheer van de luchthaven valt onder de Directie der Handelsinrichtingen van de gemeente Amsterdam'.

Badplaats Schiphol

In september 1916 landden de eerste militaire vliegtuigen op een drassig weiland, praktisch tussen de boerderijen en koeien in de Haarlemmermeer. Dat was toen nog bekend als Vliegkamp Schiphol, of, zo zegt Lagendijk: "Badplaats Schiphol, zo drassig was het. De vliegtuigen zakten ook weg." De Eerste Wereldoorlog was aan de gang, maar Nederland was neutraal, en de militaire functie verdween al snel. Lagendijk: "De oorlog was voorbij, het postvervoer nam toe, het goederenvervoer nam toe, en vanaf 1920 neemt de burgerluchtvaart toe." 1920 is het jaar dat KLM de eerste lijndienst tussen Amsterdam en Londen start. In dat jaar werden er 440 passagiers vervoerd. 

In 1926 wordt Schiphol dus gekocht door de gemeente Amsterdam. Voormalig vliegenier Jan Dellaert (1883-1960) wordt aangesteld als havenmeester. Hij betrekt een woning die praktisch op de luchthaven ligt. Lagendijk: "Dellaert liep 's avonds nog met een bezem over het terrein het aan te harken. En hij maakte praatjes met de buren, zorgde dat het er allemaal goed bij lag." 

Schiphol als visitekaartje

Vanaf 1926 gaat het hard. Er wordt een betonnen platform aangelegd en de toegangswegen worden verbeterd. "Op een gegeven moment dienen ook de Olympische Spelen van 1928 zich aan," vertelt Lagendijk. "Ze denken dat de luchthaven ook een soort visitekaartje van de stad kan worden." Hij wijst op een foto: "Dit stationsgebouw is speciaal voor de Olympische Spelen gebouwd. Koningin Wilhelmina komt op bezoek, en hier links staat Jan Dellaert. Een bijzonder plaatje."

Tijdens de Tweede Wereldoorlog nemen de Duitsers de luchthaven over en breiden het patroon van landingsbanen uit. De geallieerden bombarderen de luchthaven regelmatig, en vlak voordat ze zich moeten terugtrekken, aan het einde van de oorlog, vernielen de Duitsers Schiphol nog meer. Maar het duurt niet lang voordat het vliegverkeer weer op gang komt. Schiphol blijft vanaf dat moment groeien en groeien.

De basis voor het Schiphol van nu

Lagendijk pakt er een kaart bij. "Dit is een onderzoek dat havenmeester Jan Dellaert vlak na de Tweede Wereldoorlog heeft gedaan. Hij verkent de mogelijkheden voor een nieuwe luchthaven; de mogelijkheden om Schiphol, dat tot de Tweede Wereldoorlog aan de rand lag bij Amstelveen, te verplaatsen naar waar de luchthaven nu ligt. Hij denkt dan ook dat een tangentieel banenstelsel - zo heet dat, zo'n waaiervorm -  de oplossing is om vanuit alle windrichtingen aan te kunnen vliegen. En dat is echt de basis geweest voor het Schiphol zoals we dat vandaag de dag kennen."

Van vliegenier tot havenmeester, later directeur en nu in één adem genoemd met vliegtuigpioniers als KLM-oprichter Albert Plesman. Zonder Jan Dellaert had het Schiphol zoals we dat nu kennen waarschijnlijk nooit bestaan. Verwacht wordt dat Schiphol dit jaar meer dan 70 miljoen passagiers gaat verwerken. 

De havenmeester bestaat nog steeds. Alleen zijn het er nu elf, onder wie Maarten Bus. Hij is met zijn collega's verantwoordelijk voor de operationele veiligheid en orde op het terrein. "Jan Dellaert is natuurlijk de grondlegger van Schiphol. En eigenlijk treden wij in zijn voetsporen."

Maar dan zonder bezem. "Hij kon gewoon even met zijn laarzen naar buiten lopen. Wij hebben inmiddels echt wel een auto nodig. Maar ik doe het ook nog wel, hoor. Ik ga regelmatig buiten een rondje rijden in onze auto, en mocht ik iets zien dat er niet hoort te liggen, dan raap ik dat ook altijd zelf op."

Mijlpaal

Dat de luchthaven en Amsterdam deze week precies honderd jaar met elkaar zijn verbonden vindt Bus best bijzonder. " Ik vind het wel mooi. Het is natuurlijk een hele mijlpaal, honderd jaar. En als je dan ziet waar we nu staan, hoe groot we zijn geworden, en dat ik daar een rol in mag spelen, dat vind ik zeker mooi."

Op de Buitenveldertselaan in Buitenveldert is vanmorgen een 14-jarig meisje uit Amstelveen gewond geraakt bij een aanrijding door een tram. Het ongeluk gebeurde ter hoogte van de Cuserstraat. Het slachtoffer is naar het ziekenhuis gebracht. Hoe zij eraan toe is, is niet bekend.

Het ongeval gebeurde rond 8.20 uur. Vermoedelijk zat het meisje op de fiets, zei een woordvoerder van de politie. Brandweer, ambulance en politie kwamen vervolgens ter plaatse om eerste hulp te verlenen.

Aanrijding door tram in Nieuw-West

Gisteren werd in Nieuw-West ook iemand aangereden door een tram. Dat gebeurde bij de halte Heemstedestraat. Hoe dat slachtoffer, een vrouw, eraan toe is, is niet bekend.

Een 15-jarig meisje is sinds woensdag vermist uit Duivendrecht. Ze is voor het laatst gezien bij het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) aan de Rijksstraatweg. Dat meldt de politie, die een signalement heeft gedeeld. 

Het meisje heet Danyet. Ze is woensdag mogelijk vertrokken in de richting van haar school in Amstelveen, en is sindsdien spoorloos. 

Danyet is tussen de 1.45 en 1.50 meter lang, heeft een slank postuur en een licht getinte huidskleur, met pigmentvlekken in haar gezicht. Ze heeft donker zwart haar, dat ze los draagt, en donkerbruine ogen. Woensdag droeg ze een zwarte lange jurk met een bloemenprint, en daaronder gympen.

Iedereen die meer informatie heeft over de vermissing van Danyet of die weet waar ze nu is, wordt verzocht contact op te nemen met de politie.

Het is vandaag 10 jaar geleden dat er een hoofd van een man op de stoep op de Amstelveenseweg in Zuid werd gevonden. Het was een nieuw dieptepunt in de oorlog tussen twee rivaliserende groepen uit de Amsterdamse onderwereld. Maar het geweld stopte daarna niet, er volgden nog meer heftige zaken.

"Een nieuw dieptepunt in de Amsterdamse onderwereld. Vanochtend vroeg werd een hoofd gevonden voor shishalounge Fayrouz. Gisteren werd er al een onthoofd lichaam aangetroffen in een uitgebrande bus in Zuidoost", opende AT5 de nieuwsuitzending op 9 maart 2016. 

Rondvliegende kogels

"Ik had begrepen dat de politie al was gebeld en we hebben er even wat voor gezet", vertelt een man die al vroeg op de plaats delict kwam. Marijn Schrijver, destijds hoofdredacteur van de Nieuwe Revue en schrijver van het boek Mocro Maffia, was een van de journalisten die verslag kwam doen. Volgens hem was het een nieuw dieptepunt in de bendeoorlog die zich op dat moment afspeelde in Amsterdam: ''De kogels vlogen in die tijd in het rond en er vielen onschuldige slachtoffers."

De shishalounge werd diezelfde dag nog gesloten door toenmalig burgemeester Eberhard van der Laan. ''Het is een schok voor de openbare orde. De lounge zal binnen nu en een half uur gesloten worden'', zei Van der Laan die middag in de raadsvergadering.

Nieuw dieptepunt

Het werd tien jaar geleden omschreven als een dieptepunt, maar dodelijk geweld op klaarlichte dag in de stad stopte niet. Neem de moord op de broer van de kroongetuige in het Marengo-proces, advocaat Derk Wiersum en de moord op Peter R. de Vries. Toch is er volgens criminoloog Jasper van der Kemp van de Vrije Universiteit een verschuiving te zien. 

Wat je hebt gezien rond het Marengo-proces is dat er grof geweld is gebruikt, maar dat lijkt specifiek gericht te zijn. Voor de rest zie je in de georganiseerde criminaliteit dat ze het veel heimelijker proberen te doen. Zelfs de explosies nu, ze zijn wel goed te zien, maar het is moeilijk te achterhalen wie erachter zit. Het is voor de georganiseerde misdaad het handigste heimelijk te opereren, je wilt zo min mogelijk in beeld zijn en onder de radar blijven."

De moord van tien jaar geleden is nooit opgelost. 

Twee jonge dieven hebben het de politie wel heel makkelijk gemaakt door filmpjes op TikTok te plaatsen waarin ze op een gestolen scootmobiel door een supermarkt rijden. De beheerder van het account is aangehouden.

Een bewoner van de wijk Groenelaan in Amstelveen maakte vorige week een melding bij de wijkagent. Zijn scootmobiel was gestolen en vernield. Later die week zag de politie op TikTok twee filmpjes voorbijkomen waarop te zien was dat twee jongens op dezelfde scootmobiel reden.

Omdat het TikTok-account al bekend was bij de politie konden ze de beheerder achterhalen. Die was ook te zien op de filmpjes. Hij kreeg thuis een bezoekje van agenten. Daar is hij aangehouden en zijn telefoon is in beslag genomen. 

'Ook online weten we je te vinden'

De politie waarschuwt op social media: "Het lijkt misschien stoer om voor de views een scootmobiel van iemand op leeftijd mee te nemen en te vernielen. Maar onthoud: ook online laat je sporen achter en weten we je te vinden."

Agenten weten nog niet wie de tweede verdachte in de video is, daarom vraagt de politie mensen met informatie om zich te melden. 

Dit weekend is de A9 tussen Holendrecht en Badhoevedorp weer in beide richtingen dicht. Daardoor moet verkeer omrijden en wordt er ook drukte verwacht op de A10 Zuid, A4 en de A2. Komende maanden is er bijna elk weekend een afsluiting bij de A9 of de A10. 

Door de verbreding van de A9 wordt de snelweg meerdere weekenden afgesloten. Zo ook vanavond, vanaf 20.00 uur. Rijkswaterstaat laat weten zo'n tien tot dertig minuten extra reistijd te verwachten. De A9 richting Schiphol is vanaf afrit 5 (Amstelveen-Stadshart) nog wél te bereiken. 

Na de afsluiting van dit weekend kunnen weggebruikers van de A9 wel gebruikmaken van extra rijstroken. Het gaat om zo'n vier kilometer snelweg bij Ouderkerk aan de Amstel, in beide richtingen. De werkzaamheden duren tot 2029.

Maandagochtend om 5.00 uur gaat de A9 weer open na de tijdelijke afsluiting. 

Hier vinden de werkzaamheden plaats dit weekend:

Bewoners Amstelveenseweg willen flitspaal, Demonstratie op Dam tegen mensenrechtenschendingen Iran en 'Sinatra' na bijna vijftig jaar weer terug in Concertgebouw. Dat en meer in het AT5 Nieuws van zaterdag 14 februari, gepresenteerd door Quirien Euwe.

De invoering van 30 kilometer per uur heeft de verkeerssituatie op de Amstelveenseweg niet veiliger gemaakt, maar juist onveiliger. Dat zeggen bewoners tenminste. Volgens hen wordt er nu vaak nog veel harder dan 50 kilometer per uur gereden. Ze willen dat er een flitspaal wordt neergezet. 

Volgens de bewoners helpen de borden en de cijfers '30' op het wegdek niet. Sterker nog, de witte cijfers in het midden van de weg zouden er juist voor zorgen dat automobilisten meer aan de zijkanten rijden. "Sinds die 30 kilometerzone is het slechter geworden", zegt een van hen. "Of het nu is om te pesten, of omdat ze het hier volgeklad hebben, maar ze rijden nu veel te hard."

Een andere bewoner: "Mensen trekken hier bij het kruispunt op en er wordt gewoon keihard gereden. Dat geldt voor bussen streekvervoer, vuilniswagens: iedereen rijdt hier te hard."

De bewoners willen drempels, zebrapaden en een flitspaal. Ze hebben vorig jaar al contact gehad met de afdeling van wethouder Melanie van der Horst (Verkeer) en zij is zelfs op bezoek gekomen. Haar woordvoerder laat aan AT5 weten dat Van der Horst ook een flitspaal wil, maar dat de politie en het OM hierover gaan. De gemeente gaat daar opnieuw over in gesprek.

"Het is nog niet gelukt. Ze zien volgens mij nog geen noodzaak", reageert nog een bewoner van de straat. "Terwijl er wel echt een noodzaak is om hier een snelheidscamera op te hangen. Want het is heel eerlijk gezegd wel wachten tot er hier iets ernstigs gebeurt."

Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie laat weten dat de weginrichting niet genoeg lijkt op een weg waar 30 gereden moet worden. Volgens hem moet de weg eerst aangepast worden voordat er eventueel een flitspaal geplaatst kan worden. 

De komende twee weekenden is de A4 richting Amsterdam vanuit Schiphol en Amstelveen afgesloten. Ook is de A10 Zuid tot afrit S108 Oud Zuid/Buitenveldert dicht. In beide weekenden worden werkzaamheden uitgevoerd voor de nieuwe brug over de Schinkel. In Het Verkeer een update over de werkzaamheden bij knooppunt De Nieuwe Meer. 

Tijdens de eerste weekendafsluiting worden liggers voor de nieuwe Schinkelbrug gehesen. De brug over de kleine rivier de Schinkel verbindt Amsterdam-West en Amsterdam-Zuid met elkaar. Deze werkzaamheden zijn onderdeel van project Zuidasdok. Het tweede weekend wordt ook gewerkt aan de brug. Verkeersmanager Jaap Buitink vertelt: "In het tweede weekend is ook de huishoudbeurs en de 9 maanden beurs, die mensen moeten ook omrijden via de A9 op bij de RAI uit te komen."

In 1972 werd de Schinkelbrug geopend, met slecht twee bruggen. Inmiddels zijn dit er al vijf, maar daar blijft het niet bij. In de komende jaren zal er worden uitgebreid naar acht bruggen.

Gevolgen verkeer

In de weekenden van 13 tot 16 februari en 20 tot 23 februari is de A4 richting Amsterdam vanuit Schiphol (A4) en Amstelveen (A9) dicht. Ook is de A10 Zuid tot afrit S108 Oud Zuid/Buitenveldert afgesloten. Het verkeer wordt omgeleid via de A9/A5 of via de A9/A2. ""Dat kan zorgen voor 30 tot 60 minuten vertraging" vertelt Buitink.

Buitink vertelt: "We hebben nog een heleboel afsluitingen komend jaar, de belangrijkste is in het weekend van 11 en 12 april waarbij we zowel de binnen- als de buitenring afsluiten. Dan verwachten we veel hinder in de stad."

In het weekend van vrijdagavond 20 tot maandagochtend 23 februari is de verbinding tussen de A10 West en de A10 Zuid overdag wel open, tussen 07.00 en 22.00 uur.

Geen treinen van en naar Amsterdam Bijlmer ArenA

Tijdens de werkzaamheden op de A10 Zuid dit weekend voert ProRail ook een spoedreparatie uit. Daardoor rijden er van zaterdag 14 februari 12.00 uur tot maandag 16 februari 6.00 uur geen treinen van en naar Amsterdam Bijlmer ArenA. Vanaf zaterdag 12.00 uur tot het einde van de dienstregeling rijden er ook geen treinen van en naar Duivendrecht.

Dit heeft direct gevolgen voor bezoekers van de Johan Cruijff ArenA en de Ziggo Dome. 
NS adviseert reizigers om ander vervoer te kiezen.