Schiphol heeft onderzoek laten doen naar PFAS in de bodem en naar de waterkwaliteit op het luchthaventerrein, omdat Schiphol veel waarde hecht aan een veilige en gezonde werk- en leefomgeving op en rond de luchthaven. Het historisch bodemonderzoek laat zien dat op verschillende locaties (mogelijk) sprake is van verontreinigde bodem en dat deze verontreinigingen zorgen voor verhoogde concentraties in het oppervlaktewater op de luchthaven. Op twee plekken waar het water in contact komt met water buiten Schiphol is de waterkwaliteit niet goed genoeg. Voor de meeste locaties geldt dat vervolgonderzoek nodig is. De luchthaven werkt aan een plan van aanpak om de verspreiding van PFAS zoveel mogelijk te voorkomen en passende maatregelen te nemen.  

PFAS wordt in heel Nederland aangetroffen in de grond en in water. Schiphol heeft het eigen initiatief genomen om onderzoek uit te voeren en partijen met expertise betrokken. Door onderzoek te doen krijgt Schiphol zicht op (mogelijk) verontreinigde locaties. Zo kan de luchthaven maatregelen treffen en verspreiding zoveel mogelijk voorkomen. Inmiddels hebben alle provincies in Nederland van de overheid de opdracht gekregen om PFAS in kaart te brengen. Door onderzoek te laten uitvoeren, wil Schiphol bijdragen aan het oplossen van de PFAS-problematiek in Nederland.  

PFAS gerelateerde onderzoeken worden uitgevoerd door onafhankelijk adviesbureau Terrascan. Schiphol overlegt de aanpak van PFAS met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en het Hoogheemraadschap van Rijnland. Schiphol heeft GGD Kennemerland advies gevraagd over de gezondheidsrisico's van PFAS voor omwonenden. Deze partijen hebben elk een eigen rol en expertise in het beoordelen van risico’s en het bewaken van de water- en bodemkwaliteit. 

Bodemonderzoek 

Op de luchthaven is in het verleden PFAS houdend blusschuim gebruikt, toen dat verplicht was voor de luchthavenbrandweer. Dat is een complexe, omvangrijke erfenis uit het verleden. In een historisch bodemonderzoek PFAS heeft onderzoeksbureau Terrascan gekeken naar alle beschikbare informatie uit de historie van Schiphol. 

Er zijn ruim 100 locaties op het Schipholterrein naar voren gekomen uit dit onderzoek, als plekken waar PFAS in de grond zou kunnen zitten op basis van de historie*. Van 11 is inmiddels duidelijk dat het geen PFAS-locatie is, van 27 dat er wel PFAS in de grond zit. Er worden vervolgonderzoeken gestart, maar bodemonderzoeken zijn omvangrijk en kosten tijd. Terrascan heeft advies gegeven over welke locaties prioriteit daarin krijgen, op basis van risico’s voor verspreiding via grond en water. Dit jaar worden er in ieder geval 10 tot 15 bodemonderzoeken gestart. 

De aangemerkte PFAS-locaties in de bodem op Schiphol vormen voor medewerkers geen gezondheidsrisico: voor bodemwerkzaamheden wordt altijd vooraf onderzoek gedaan en gewerkt volgens vaste veiligheidsvoorschriften. 

Wateronderzoek 

De bodemverontreinigingen zorgen voor verhoogde concentraties PFAS in het oppervlaktewater op de luchthaven. Uit het onderzoek naar de waterkwaliteit op de luchthaven blijkt dat in het water in vier gebieden constant hogere concentraties PFAS worden gemeten dan in andere gebieden op het luchthaventerrein. Dit gaat om de gebieden nabij brandweerpost Sloten, het gebied rondom de terminal en het Schiphol hoofdgebouw, Schiphol Zuidoost en ten oosten van de kop 36R van de Aalsmeerbaan.  

Op twee plekken waar het water van Schiphol in contact komt met water buiten Schiphol, zijn PFAS waarden gemeten die boven de zwemwater- en irrigatie-advieswaarden van het RIVM liggen. Op vier andere uitstroompunten waar water het grondgebied van Schiphol verlaat was de kwaliteit van het water binnen de geldende advieswaarden. De patronen die het Hoogheemraadschap van Rijnland in eigen gepubliceerde metingen ziet, komen overeen met de uitkomsten die in het wateronderzoek door Schiphol zijn beschreven.  

Schiphol gaat in gesprek met de bevoegde gezagen over het plan van aanpak. Het Hoogheemraadschap van Rijnland adviseert hierbij over het aanwijzen en prioriteren van locaties waar maatregelen het meest effectief zijn en adviseert over maatregelen die de verspreiding naar het oppervlaktewater beperken. 

Advies aan omwonenden 

Veel Nederlanders krijgen alleen al via eten en drinkwater méér PFAS binnen dan veilig is volgens de gezondheidskundige grenswaarde. Overal in Nederland zitten PFAS in het milieu en we hebben allemaal PFAS in ons lichaam. PFAS breken niet af in het milieu en kunnen schadelijk zijn voor mensen. Daarom is het belangrijk om te voorkomen dat deze stoffen in het milieu komen. Om extra blootstelling aan PFAS via het oppervlaktewater te voorkomen, adviseert de GGD alleen te zwemmen op officiële zwemlocaties, uit voorzorg geen zelf gevangen vis te eten uit het water uit de omgeving van Schiphol en dit water van plekken met PFAS-waarden boven de advieswaarden niet te gebruiken voor het bewateren van moestuinen. 

Vervolgonderzoek en maatregelen 

Schiphol zal met Terrascan bodemonderzoek en watermetingen blijven doen. Schiphol neemt maatregelen om de risico’s van PFAS voor mens en milieu zo effectief mogelijk te beperken. Zo wordt er al gewerkt aan grondsanering en reiniging van grondwater, bijvoorbeeld op het vrachtplatform op de luchthaven. Later in 2026 wordt de grondreinigingsinstallatie op de luchthaven in gebruik genomen. 

Schiphol volgt de adviezen van Terrascan en stemt vervolgstappen af met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, het Hoogheemraadschap van Rijnland en GGD Kennemerland, zodat maatregelen passen binnen het geldende toezicht- en gezondheidskader. 

Per locatie wordt vastgesteld of en welke risico’s er zijn en welke aanpak daarbij past. Schiphol wisselt hierover ook internationaal kennis uit, bijvoorbeeld met Copenhagen Airport. Omdat PFAS-locaties sterk van elkaar verschillen en er niet één standaardoplossing bestaat, vraagt elke locatie om maatwerk. 

Noot voor de redactie 

De samenvattingen van het historisch bodemonderzoek en het wateronderzoek, en het plan van aanpak zijn aan de rechterzijde van deze pagina te downloaden. 

*Een locatie is een PFAS-locatie wanneer de concentratie PFAS in het grondwater of het gehalte PFAS in de grond hoger is dan de door het RIVM vastgestelde INEV waarde. In de grond wordt hierbij een minimumvolume van 25m3 gehanteerd. 

Schiphol gaat werken met een nieuw team van huisarchitecten om uitvoering te geven aan het investeringsprogramma dat in de komende jaren op stapel staat. Dit programma, het zogenaamde Masterplan van Schiphol, ziet toe op het verbeteren van de kwaliteit op de luchthaven, en het bieden van meer ruimte en comfort voor reizigers. In de uitvoering van dit programma gaat Schiphol werken vanuit één ontwerpvisie, zodat eenvoud en een consistente, duurzame ontwerpstijl terugkomt op de luchthaven. Schiphol is voornemens de opdracht te gunnen aan KAAN Architecten, LVZJA (Luis Vidal + architects en ZJA), Paul de Ruiter Architects en Beacon (Benthem Crouwel Architects en NACO).

Nieuwe ontwerpvisie: passagier centraal
Schiphol is oorspronkelijk ontworpen als een “one terminal”-luchthaven: een compacte, overzichtelijke opzet met korte incheck- en overstaptijden. De ontwerpstijl is functioneel van aard en dient de behoeften van de reizigers: tijdens het reisproces moet de luchthaven rust, heldere oriëntatie en duidelijkheid bieden. Met het groeien van de passagiersaantallen over de afgelopen decennia zijn de eenvoud, de authenticiteit en de eigen identiteit, die het ontwerp-DNA van Schiphol kenmerkten, op de achtergrond geraakt.

Grote verbouwingen, herkenbare uitstraling
Vanuit de strategie en het Masterplan, die in 2025 zijn gepresenteerd, worden de komende jaren veel delen van de terminal vernieuwd. Een gezamenlijke ontwerpvisie zorgt ervoor dat Schiphol daarbij één herkenbare uitstraling behoudt. Reizigersbeleving, functionaliteit en kwaliteit staan centraal, zodat de vernieuwde gebieden goed aansluiten op wat reizigers nodig hebben. Tegelijk is er oog voor kosten, onderhoud, modulair bouwen en duurzaamheid, zodat gebouwen en voorzieningen ook op de lange termijn in goede staat blijven. Het omvangrijke investeringsprogramma biedt daarmee de kans om meer samenhang en duidelijkheid te brengen in het ontwerp van alle gebieden.

Voor de uitvoering daarvan gaat Schiphol samenwerken met nieuwe huisarchitecten, die elk verantwoordelijk worden voor een deel van de luchthaven. Hiervoor is Schiphol in december 2024 een Europese aanbesteding gestart, waarvoor grote belangstelling was van erkende architectenbureaus uit binnen- en buitenland. 

Voornemen tot gunning
Schiphol is voornemens om vier bedrijven te selecteren voor de zes verschillende percelen uit de aanbesteding. KAAN Architecten wordt als lead-architect verantwoordelijk voor de overkoepelende ontwerpvisie, die als richtlijn dient voor toekomstige ontwerpen.

Voor drie van de vier luchthavengebieden is LVZJA (Luis Vidal + architects en ZJA) geselecteerd. Zij maken de ontwerpen voor Schiphol Plaza en de lounges, voor de pieren, gates en looproutes, en voor de landzijdige passagiersgebieden en parkeervoorzieningen.

Paul de Ruiter Architects wordt verantwoordelijk voor het ontwerp voor de vertrekhallen, bagagehallen en security- en douanefilters. Beacon (Benthem Crouwel Architects en NACO) wordt de airport consultant die de teams ondersteunt met technische en luchthaven-specifieke expertise.

Samen werken aan een herkenbaar Schiphol
Samen vormen deze partijen het architectenteam dat de komende jaren de vernieuwing van Schiphol vormgeeft. De langdurige samenwerking draagt bij aan ontwerpconsistentie, betere passagiersbeleving, efficiëntie en kostenoptimalisatie bij de vele vernieuwingsprojecten.

De obligaties vallen onder het Euro Medium Term Note (EMTN) programma en hebben een looptijd van bijna tien jaar met een rentecoupon van 3,625%. Schiphol plaatste de obligaties bij een breed scala aan institutionele beleggers. Het definitieve orderboek bedroeg 3,2 miljard euro. De obligaties worden genoteerd op Euronext Amsterdam. Deutsche Bank, ING, NatWest Markets en SMBC fungeerden als joint bookrunners voor de transactie. 

De obligatie-uitgifte draagt bij aan financiële stabiliteit en is een belangrijke mijlpaal om de uitvoering van de investeringsopgave mogelijk te maken. Schiphol investeert tien miljard euro tot 2035, om de kwaliteit voor reizigers, luchtvaartmaatschappijen en medewerkers te verbeteren. Daarnaast draagt de obligatie-uitgifte bij aan de herfinanciering van bestaande leningen.

Tijdens de eerste van vier donatierondes in 2026 is door het Schipholfonds ruim € 100.000 toegekend aan 19 (sport)verenigingen uit de regio die bijdragen aan vitaliteit, sportparticipatie en een sterk verenigingsleven. 

De donaties werden tijdens een feestelijke bijeenkomst uitgereikt door Simone Boitelle en Willemijn Ruedisulj, bestuursleden van het fonds. 

De grootste donatie ging deze ronde naar speeltuinvereniging Moby Dick uit Beverwijk voor de aanschaf van twee speeltoestellen. De speeltuin krijgt €6.655. Ook krijgen er meerdere tennisverenigingen een donatie van het Schipholfonds voor de aanleg van padelbanen en is er een tafeltennisvereniging die met de donatie een robot aan kan schaffen. Deze tafeltennis robot werpt in een kort tijdsbestek 100 balletjes naar een speler die daarmee zijn slagvaardigheid kan trainen. Andere donaties zijn o.a. voor de aanschaf van een praam (boot met platte bodem) of voor sups. 

Het Schipholfonds is in 1994 opgericht met als doel sporten en bewegen in de omgeving van Amsterdam Airport Schiphol te ondersteunen. Het fonds ontvangt jaarlijks een schenking van de luchthaven en steunt daarmee projecten waarbij fysiek bewegen en sport centraal staan. 

Meer informatie over het Schipholfonds is te vinden op de website www.schipholfonds.nl.

Donaties 1e ronde 2026 Schipholfonds 

De werkzaamheden aan de rijbanen 
Rijbanen zijn de wegen waar vliegtuigen overheen taxiën van en naar de start- en landingsbanen. De rijbanen A en B, specifiek tussen aansluitingen A21 en A25, zijn ruim twintig jaar in gebruik. Door slijtage aan asfalt, verlichting, kabels en afwatering is vernieuwing noodzakelijk. Tijdens het onderhoud wordt de infrastructuur van en rondom deze rijbanen vernieuwd: het vervangen van asfaltverharding (circa 65.000 m2), het verbeteren en vergroten van de hemelwaterafvoer, het herstellen van terreinen rond de rijbanen, het vervangen van 32 kilometer elektrische bekabeling, het vernieuwen van rijbaanverlichting en bebording. De werkzaamheden worden uitgevoerd in samenwerking met bouwbedrijf Heijmans.   
 

Twee periodes tussen maart en juni 
De werkzaamheden worden uitgevoerd in twee periodes: tussen 9 maart en 12 april wordt er gewerkt aan rijbaan B, tussen 4 mei en 26 juni aan rijbaan A. Door het werk op te knippen, wordt de meivakantie bewust vermeden en blijft de impact op omwonenden en reizigers zoveel mogelijk beperkt. Naast de werkzaamheden aan de rijbanen bundelt Schiphol zoveel mogelijk omliggende werkzaamheden in deze onderhoudsperiode, zoals het jaarlijks reguliere onderhoud aan de Polderbaan en Zwanenburgbaan. Door dit tegelijkertijd uit te voeren, voorkomt Schiphol extra impact. 
 

Inzet van andere start- en landingsbanen tijdens piekmomenten 
Hoewel het onderhoud plaatsvindt aan de rijbanen, kan het tijdens piekmomenten invloed hebben op het gebruik van de start- en landingsbanen. Tijdens de werkzaamheden aan de rijbanen en bijbehorende afritten kunnen er namelijk minder vliegtuigen tegelijkertijd taxiën van en naar de Polderbaan en Zwanenburgbaan. Daarom wordt overdag tijdens piekmomenten soms gebruikgemaakt van de Buitenveldertbaan in plaats van de Zwanenburgbaan, in combinatie met de Polderbaan. De Buitenveldertbaan wordt alleen gebruikt als dat door de combinatie van windrichting en verkeersaanbod noodzakelijk is. De Schiphol-Oostbaan zou qua windrichting een logische alternatieve keuze zijn, maar Schiphol kiest er voor de omgeving bewust voor om deze baan niet extra te gebruiken voor landingen.  

De mogelijke andere vliegroutes kunnen merkbaar zijn voor omwonenden van Schiphol. Voor meer informatie of vragen over het vliegverkeer en baangebruik tijdens de werkzaamheden kunnen omwonenden contact opnemen met Bewonersaanspreekpunt Schiphol. 

Op maandag 29 oktober 1900 kocht Jac Lissone de buitenplaats Wester-Amstel op een veiling in Frascati te Amsterdam. De buitenplaats werd omschreven als een ‘goed onderhouden HEERENHUIS annex Koetshuis, Stalling voor 3 paarden en Koetsierswoning, Moestuin, Bosch- en Weiland, tezamen groot 2 hectaren, 74 aren en 96 centiaren’. Hij had met 12.000 gulden het winnende bod. En daarmee maakte de familie Lissone haar entree op de toen bijna twee-en-een-halve eeuw oude buitenplaats. Nu, 125 jaar later, bestieren zijn nazaten deze nog steeds.

Wie was deze man, voluit Jacobus Philippus Johannes Franciscus geheten? Waar haalde hij zijn geld vandaan? Wat bewoog hem tot deze aankoop? En welke rol speelde zijn vrouw Catharina achter de schermen?

Al jong op eigen benen
Jacobus Lissone werd op 24 februari 1840 geboren in Rotterdam als oudste van vier kinderen. Zijn vader en grootvader Lissone waren Amsterdammer. Zijn overgrootvader was uit het Zwitsers-Italiaanse Bellinzona naar Amsterdam gekomen en werd in 1768 als burger (‘poorter’) ingeschreven, met als beroep koopman. Vermoedelijk handelde deze in zuidvruchten – sinaasappels, gekonfijte dadels enzovoort -, waarbij zijn Italiaanse contacten hem goed van pas kwamen.

Jac’s moeder, Cornelia Houtman, stierf toen hij zeven jaar oud was. Twee jaar eerder stierf zijn jongere broertje, zijn zusje volgde toen hij tien was. Zijn enige overgebleven broer zou hem op 25-jarige leeftijd ontvallen. Ongetwijfeld hebben deze gebeurtenissen hem gevormd.

Hij vertelde ooit aan zijn zoon Jacques dat hij vanaf zijn twaalfde in zijn eigen onderhoud had moeten voorzien. Waarschijnlijk ging hij in de leer bij zijn grootvader, in de handel van exotisch fruit. Uit advertenties blijkt dat hij als 20- en 21-jarige meermaals optrad als ‘huissier’ bij veilingen van failliete boedels. (Een ‘huissier’ was een soort van gerechtsdeurwaarder). Bij die boedels ging het telkens om exotisch fruit, zoals bijvoorbeeld geconfijte gember, een veelgevraagde delicatesse in die tijd.

Ondernemer en marketingtalent
Toen Jac 22 jaar was, werd hij samen met zijn vader en toen nog levende broer ingeschreven op een adres aan de Stadhouderskade. Vader hertrouwde. De katholieke Jac had inmiddels zelf een aanstaande echtgenote ontmoet, de Lutherse Catharina Schleger. Ze trouwden op 13 juli 1864 in Rotterdam en gingen in de havenstad wonen. Jac was weer terug in zijn geboorteplaats. Daar begon zijn eigen zaak, in exotische vruchten en delicatessen.

 

De jonge ondernemer onderkende de grote voordelen van naamsbekendheid en adverteren. Er is een veelvoud aan advertenties terug te vinden in kranten uit die tijd:

Hij was creatief én klantgericht. Bij J.P. Lissone kon je 150 jaar geleden al een pakje terugsturen wanneer de inhoud niet naar ‘genoegen werd bevonden’. Destijds revolutionair, tegenwoordig gangbaar.

Het ging het echtpaar Lissone goed. Ze kregen in Rotterdam vijf kinderen.

 

De ondernemende Jac breidde zijn handel in delicatessen uit met een bodedienst op London. Hij kwam reeds veelvuldig in London. Op de veel grotere Londense markt kocht hij exclusieve etenswaren in. Enkel de zeer gefortuneerden konden zich deze etenswaren permitteren. Diezelfde maatschappelijke bovenlaag bleek ook behoefte te hebben aan een betrouwbaar transport van kostbare goederen en waardepapieren naar Londen. Een dergelijke bodendienst bleek een gat in de markt. Tot de concurrentie van de Rijkspostpakkettendienst (nu: PostNL) kwam, verdiende hij hier goed geld mee.

In 1874 verhuisde het gezin naar Amsterdam. Jacobus vestigde hier in 1876 een filiaal van zijn delicatessenhandel aan de Pijpenmarkt, nu deel van de Nieuwezijds Voorburgwal. Hij liet daarbij zijn creativiteit niet belemmeren door details over zijn geboorteplaats. Tussen alle bedrijvigheid door kreeg het echtpaar nog drie kinderen. Uiteindelijk zouden vijf van de acht een volwassen leeftijd bereiken. Reisbureau, bodendienst én gezin werden op de Singel gehuisvest.

 

De eerste gezelschapsreis
Jac kende Londen als zijn broekzak. Het was daarom niet gek dat hij zich in 1876 door een bevriend arts, dhr. Haksteen, liet overhalen om hem en een klein gezelschap te begeleiden bij een trip naar Londen. Op 24 mei vertrokken de twaalf reizigers met hun gids naar Engeland. Het reisje was een groot succes. Jac bleek een uitstekend organisator en een zeer onderhoudende reisleider. De handige adverteerder Jac liet de twaalf deelnemers via een advertentie in het Handelsblad en Het Nieuws van den Dag van 19 juli 1876, hun erkentelijkheid betuigden:

‘De ondergeteekenden, reisgenooten van Amsterdam naar Londen en terug, verklaren bij deze gaarne, dat de behandeling aan boord van het stoomschip “Maasstroom” en het aangenaam verblijf te Londen aller verwachting heeft overtroffen. Wij zijn meer dan tevreden. De Heer J.P. Lissone heeft met deze onderneming getoond waardig te zijn openlijk door ons aanbevolen te worden.’

Na dit succes organiseerde Jac meer gezelschapsreisjes naar Londen. Hij begeleidde ze allemaal zelf. De Wereldtentoonstelling van 1878 in Parijs was aanleiding om ook dáár reizen naar toe te organiseren. Het reisbureau Lissone begon vorm te krijgen. De eerste in Nederland, met enkel het Engelse Thomas Cook als voorbeeld in Europa.

Het aantal reizen en bestemmingen breidde gestaag uit. Met een reisje naar de Moezel, naar de Schotse Hooglanden, Zwitserland, Italië, Noorwegen en Amerika, om een paar te noemen. De populariteit van het reizen in een gezelschap nam toe. Daar had Jac zelf de hand in. Hij adverteerde volop en gaf lezingen door het hele land. Zo verleidde hij de tot dan toe honkvaste Nederlandse burgers.

 

Lissone werd een bekende naam bij de gegoede burgerij. Dames die niet de mogelijkheid hadden om zelfstandig te reizen, behoorde tot zijn belangrijkste doelgroep. Aan de deelnemers stelde hij wel eisen. Ze moesten hun goede humeur en wellevendheid meenemen. Onaangenaam gezelschap kon van de excursie worden verwijderd. Uiteraard met schadeloosstelling. Hij bleef klantgericht.

 

In 1887 begon hij te adverteren onder de naam ‘Lissone’s Touristen-Bureau’. Maar pas in 1891 was het bedrijf zo groot geworden, dat de bodendienst en delicatessenhandel aan de kant werden geschoven. Zijn vrouw, twee zonen en drie dochters gingen allemaal meehelpen. Om zijn niet-geëmancipeerde clientèle niet te verontrusten over de feminiene inbreng, werd de naam slechts gewijzigd in Lissone & Zoon. De taakverdeling was helder: vader en zoons waren de beminnelijke doch goed georganiseerde reisleiders. Vrouw Catharina en dochter Cornelia zorgden met hun zakelijk brein voor de financiële gezondheid van het bedrijf. Dochters Johanna en Catharina zorgden voor de billet-verkoop en gaven inlichtingen aan de cliënten . Ook verzorgden de Lissone- vrouwen de zakelijke correspondentie met alle buitenlandse hotels, scheepvaartmaatschappijen, spoorwegen, enzovoort. Daarbij – naarmate het bedrijf groeide – ondersteund door meer en meer medewerkers.

 

Schrijverstalent
Naast al het werk vond Jacobus nog tijd voor een andere activiteit: schrijven. Zo publiceerde hij in 1879 een novelle met de titel ‘Een nacht op de Noordzee’. Niet verrassend speelt dit een verhaal zich af te midden van een groep reizigers aan boord van een stoomschip naar Engeland. Jacobus beschrijft sociale verhoudingen met een milde spot. Zijn 19e -eeuwse gevoel voor humor klonk door in observaties als. ‘Bij mijn ziel! Ik heb in Londen bij madame Tussauds poppen gezien in wier trekken meer uitdrukking lag dan in die van den Brit.’ In 1896 publiceerde hij onder pseudoniem ‘Betsy van Amstel ‘Op reis met Betsy van Amstel’ en in 1897 ‘Een reisje naar het eiland Wight (via Londen) met de stoomvaartmaatschappij ‘Zeeland’’. Deze uitgaves waren nadrukkelijk gericht op vrouwelijke lezers, om hen tot het reizen te verleiden. Daarnaast schreef hij vele reisverhalen in het door hem zelf opgerichte tijdschrift ‘De Nederlandsche Tourist’.

Wester-Amstel
Het ging hem op zakelijk gebied voor de wind. Maar het duurde lang voordat hij zich grootvader mocht noemen. In 1898 werd zijn eerste en enige kleinkind geboren, Ludvig Emil Movig, zoon van dochter Cornelia en de Noorse rederszoon Severin Emil Movig. Jacobus was gek op de kleine jongen. Grootouders, ouders, de kleinzoon en twee ongehuwde dochters Johanna en Catharina woonden bij elkaar in het inmiddels krap bemeten huis Singel 163 te Amsterdam. Het werd tijd voor iets groters. Passend bij de status van de inmiddels zeer welgestelde familie. Vanzelfsprekend in een aangename lommerrijke omgeving.

Het was de tijd van de uittocht van gegoede Amsterdamse burgerij naar het Gooi en Kennemerland. De Lissone’s wilden wat anders. De hele familie werkte inmiddels in het reisbureau. De vrouwen moesten daarvoor dagelijks heen en weer naar het kantoor, eerst aan de Singel, later in de Leidsestraat en op de Dam. Hun oog viel op Wester-Amstel. Praktisch, want makkelijk per koets bereikbaar via de Amsteldijk. Maar ook met de nieuwe stoomvaartdienst. Die passeerde ieder kwartier Wester-Amstel, en hield op verzoek aan bij de steiger voor het huis.

 

Jacobus, bedreven in het veilingwezen, sloeg zijn slag op een onroerend goed veiling in “Frascati” aan de Nes in Amsterdam. Na de aankoop investeerde hij een vergelijkbaar bedrag in het opknappen van het huis en park. Zo werd de dicht-geslibde vijver met een schroef van Archimedes leeggepompt en met de hand weer uitgegraven. Er werd een bessentuin aangelegd, een stokrozenlaantje, en er werden nieuwe fruitbomen geplant. En er werd een theekoepel aangevoerd, per schuit.

 

Wester-Amstel werd een aanloopplek voor vrienden en familie van alle gezindten. Letterlijk. De spraakzame, katholieke Jac werd al snel dik bevriend met de protestante dominee van Ouderkerk. Die kwam graag na de zondagse dienst aanwaaien op Wester-Amstel. Officieel kwam hij langs voor de zielenzorg van de Lutherse Catherina. Dat hij direct met Jacobus en een goede fles in de tuinkamer dook, moest verborgen blijven in het sterk verzuilde Nederland.

Overlijden
Jac Lissone overleed op 28 oktober 1907 aan een hartaanval. Op Wester-Amstel. Hij voelde zich al enige weken onwel en was thuisgebleven. Hij had met een reisgezelschap naar Berlijn zullen afreizen. Zijn laatste reis ging per boot, over de Amstel naar Zorgvlied. Daar werd hij bijgezet in het katholieke graf wat hij reeds in 1888 had aangeschaft voor zijn op 22-jarige leeftijd overleden dochter Maria. Daar ligt hij nog steeds.

 

Het reisbureau ging verder. Eerst zelfstandig, onder leiding van dochter Cornelia en zoon Jacques. Na de eerste wereldoorlog fuseerde het tot Lissone-Lindeman. Uiteindelijk ging het op in TUI.

 

Wester-Amstel bleef tot heden in handen van zijn nazaten.

Door: Anja Lissone

The post Jac Lissone: de start van 125 jaar Lissone-Movig’s op Wester-Amstel appeared first on Wester-Amstel.

Vrijwilligers halen vooroorlogs balspel uit de vergetelheid

‘2nd Wester-Amstel Croquet Tournament’

al geprogrammeerd voor volgend jaar

ER KLINKT BESCHAAFD GEKLAP bij elke geslaagde alsook minder geslaagde shot. Het ‘1st Wester- Amstel Croquet Tournament’ is on its way’. Want we zijn natuurlijk wel ‘bilingual’ op deze oudste buitenplaats (1662) aan de Amstel. Samen met enkele bevrinde buitenplaatsen is hier in no time een affiniteit met het belegen balspel ontstaan. Een fanatieke groep vrijwillgers, onder leiding van de als-Brit-geboren Ben Silburn, heeft de Taxus Lawn geannexeerd en voor ons leken als no-go-area bestempeld. Hoe dit alles in zo’n korte tijd heeft kunnen gebeuren is anybody’s guess.

But here we are. Ben heeft de grasmat tot het laatst met een nagelschaartje bewerkt en zijn zelfgemaakte en door ons leken in extenso geteste Cucumber Sandwiches en het curieuze drankje Pimm’s al klaargezet. Persoonlijk kom ik vooral voor dat laatste en ben ik mijn almost verplichte hoedje vergeten, maar daar ik hier The Press vertegenwoordig zit ik net als de rest op het puntje van mijn klapstoel en klap vrolijk mee.

Croquet komt mij voor als speciaal ontwikkeld voor de eigenaren van die Engelse landhuizen met te veel matig rokende schoorstenen. Vaak hebben ze een expat-achtergrond in The Dominions, vandaar het tropenwit van de outfits. Die bestaat voor de heren uit – lijkt mij – te warme tweed en linnen en frilly things in booties voor de dames. En allemaal met een hoedje… Let’s not forget the hats!

En daar komen de prettig zwiepende, veelal korstloze sandwiches! Ze hebben een soort blakende witheid die mij zo nu en dan bijzonder aanstaat. Maar die Pimm’s… staat de witte wijn al koud?

Het geklap krijgt inmiddels wat meer volume. Ik heb de spelregels vooraf niet ingezien om de sfeer ongefilterd te kunnen ondergaan. Nu blijkt dat we al in de tweede (of derde) helft zijn beland. Voor zover de deelnemers als paren zijn gekomen en daarna zijn gemixt, tekent zich nu toch wel de scheiding tussen een hoger echelon en de bankzitters af. Vooral de ‘losers’ beginnen zich met de leiding te bemoeien, maar Master Ben is correct en onverbiddelijk.

 

Waar het uitzetten van het parcours geruisloos door een groepje insiders is gepleegd gaat het bij de telling wat heftiger toe; iedereen blijkt de scores wel degelijk te hebben bijgehouden. Voor mij blijft het een ondoorgrondelijk geheel. Gelukkig is men het uiteindelijk helemaal eens en gaat de winnaar naar huis met een verzilverde suikerstrooier… ofwel de wisselbokaal.

 

Want het ‘2nd Wester-Amstel Croquet Tournament’ voor volgend jaar ligt al in de planning. Croquet is here to stay!

… De hoofdrolspelers vlnr: winnaar Wim Dröge van Huis Landfort, Master of Croquet Ben Silburn, prijsuitreiker Caroline Greve van buitenplaats Berg en Vaart, land- en gastheer Søren Ludvig Movig, finalisten Frits Roest en  Arjen Valstar, alledrie  van Wester-Amstel …

Tekst door: Ruud Vrielink
Foto’s door: Rinke van Zanden

The post Wester-Amstel verslingerd aan CROQUET appeared first on Wester-Amstel.

Afgelopen zomer zat ik met mijn verjaardag gedwongen thuis vanwege een fikse hersenschudding. Een oude vriend kwam langs, en ik kreeg van hem een prachtige tekening cadeau. Tot mijn verbazing had hij deze gemaakt op Wester-Amstel, waar ik sinds vorig jaar als vrijwilliger in de tuin werk. Ik herkende de plek meteen: op het randje van het landgoed, bij het bankje waar je uitkijkt over de polder. Enorm verrast en vereerd door het mooie cadeau vond ik het ook heel bijzonder dat we, zonder dat ik het wist, allebei de rust en stilte van Wester-Amstel opzoeken om ons even te onttrekken aan de dagelijkse drukte en het stadsgedruis.

Mari Stoel (1978) kwam ik tegen in Haarlem toen ik een jaar of 17 was. Met een groep leeftijdsgenoten die allemaal creatief bezig waren richtten we een jongerenkunstcollectief op, genaamd ‘Buffer’. We organiseerden happenings en exposities, die we aankondigden op posters die we door de hele stad plakten. Met enige bravoure wilden we het wat tamme kunstklimaat in Haarlem opschudden, én een signaal afgeven naar de gemeente dat we behoefte hadden aan atelier- en presentatieruimtes.

Mari ging aan de Minerva Academie in Groningen studeren, gevolgd door een master aan de St. Joost School of Art & Design in Den Bosch. In 2013 was hij genomineerd voor de Koninklijke Prijs voor de Vrije Schilderkunst en in 2017 won hij de Gerrit van Houten Prijs. Naast de schilderkunst maakt hij gebruik van verschillende media, waaronder fotografie, installatie en textiel. Zijn werk wordt gekenmerkt door een spontane, speelse en tegelijk bedachtzame benadering, en heeft vaak een absurdistische ondertoon.

Mari: ‘Ik fiets veel en graag, als ik daar de tijd voor heb, en doe dan vaak een rondje Amstel, richting Ouderkerk en de Ronde Hoep.’ Omdat hij niet zomaar kan fietsen om het fietsen neemt hij altijd zijn tekengerei mee: oliepastel en tekenblok. ‘Als een excuus misschien, zodat ik niet met lege handen thuiskom. Zo is er een goede werk-gerelateerde reden om er op uit te trekken. Wester-Amstel was voor mij een ontdekking en een rustpunt om het gejaag van de stad te ontvluchten, te mogen mijmeren en mijn hoofd leeg te maken. Ik neem mij dan voor om wat te lezen, maar dat doe ik vaak niet eens. Voor me uitstaren is meer dan genoeg. Ik maak dan vaak een of twee tekeningen van het uitzicht dat het bankje mij biedt. Dit alles gebeurt ongedwongen, omdat ik niet aan het werk ben maar even vrij heb.’

 

U kunt meer van Mari’s kunst bekijken op zijn Instagram (@maristoel.landschap) of op zijn website (www.maristoel.nl).

Door: Fleur Poots

The post Mijmeren en tekenen appeared first on Wester-Amstel.

U kunt ze niet missen: de vergulde letters ‘Wester-Amstel’ boven aan onze poort. Het is ons visite-kaartje sinds 1760. Toen werd de eerste houten poort vervangen door de huidige Rococco-poort. Haar zusje ‘Over-Amstel’ vindt u in de tuin van het Rijksmuseum. Zónder gouden letters.

Ons vonkelende visitekaartje bestaat uit bladgoud dat met tergend geduld is aangebracht op de onderliggende gietijzeren letters. Daarbij wordt er gelakt, gepatineerd en god-mag-weten-wat. Vervolgens slijt het verguldsel heel langzaam weg door weer en wind. Gemiddeld één keer per generatie moeten de letters opnieuw worden verguld. Dan is de 0,0001 mm dikke goudlaag grotendeels verdwenen en komt het onderliggende zwarte gietijzer weer te voorschijn.

Het levert iedere keer gedoe op. Niet alleen kost het letterlijk goud, ook is het vinden van een bekwame vakman een uitdaging. De vraag naar dit soort werk is – laten we zeggen – niet uitbundig. En eenmaal gevonden is de kans klein dat een vakman in een paar decennia weer beschikbaar is.

Het 125-jarig lustrum van de familie Lissone op Wester-Amstel gaf het zetje om de uitdaging weer aan te gaan. En tot onze verrassing vonden we – nou ja, onze vaste huisschilder – een ware verguldingsartiest. Het Parool wijdde zelfs een twee pagina’s groot artikel aan deze letterschilder. Met een beetje geluk kunnen we hem over dertig jaar wéér bellen. Kijkt u maar.

Meer weten over deze artiest?

Bezoek de website van Martijn.

Krabman Signs

Door: Søren Ludvig Movig

The post Gouden letters, de kroon op een lustrum appeared first on Wester-Amstel.

Nadat een aantal van ons in de ochtend nog in de – drassige – tuin had gewerkt, gingen we op donderdag 18 september richting Oud Zuilen voor een uitje, ons aangeboden door de Vrienden van Wester-Amstel.

We kregen een rondleiding door de tuinen van Slot Zuylen, die begon in de moestuin. Net als op Wester-Amstel is deze normaal gesproken niet toegankelijk voor bezoekers. De tuinvrijwilligers waren helaas net naar huis, anders hadden we nog wat informatie uit kunnen wisselen. De moestuin heeft een grote kas en zeer oude kweekbakken. We zagen hier onder andere prachtige roze kattenstaarten, kleine leifruitboompjes en orkaboontjes. Een groot deel van de productie uit de moestuin wordt in het menu van het museumcafé verwerkt.

Foto: Er is zoveel te zien!

Het kasteel, dat zijn oorsprong heeft in 1250, is halverwege de 18de-eeuw grondig verbouwd en kreeg naar de heersende mode van die tijd een classicistische gevel. De symmetrie werd voortgezet in de tuinen ernaast, waar de boomgaarden met hoogstamfruit in gelijke vakken zijn aangelegd, ingekaderd tussen dubbele buxushaagjes. Erachter ligt een 120 meter lange slangenmuur. In de kronkels van de muur ontstaat een microklimaat waar warmte langer wordt vastgehouden, een uitstekende plek voor bijvoorbeeld vijgenbomen.

Er kwamen leuke weetjes voorbij, zoals de Latijnse naam voor vrouwenmantel: Alchemilla. Door de alchemisten werden de dauwdruppels op het blad vroeger gezien als het meest zuivere water, dat werd gebruikt om elixers te brouwen.

 

Na koffie en taart in het koetshuis hadden we nog even tijd om een ronde door het kasteel te maken, alvorens weer naar huis te keren. Het was een heerlijke middag!

Door: Fleur Poots

The post Tuingroep op uitje naar Slot Zuylen appeared first on Wester-Amstel.

Op zoek naar de nieuwe Herma!

We zitten inmiddels midden in ons vierde seizoen van onze succesvolle concert-reeks Jazz-Op-Wester-Amstel. De kaartjes voor het 7 december concert met Ineke Vandoorn & Marc van Vugt zijn waarschijnlijk nét op. Of nét niet. U kent hopelijk de weg naar ‘www.ticketkantoor.nl/shop/westeramstel’ voor het kopen van een ticket

Ook dit vierde seizoen, dat loopt tot en met juni 2026, komt weer tot stand dankzij al onze vrijwilligers, en in het bijzonder door het powerkoppel Fleurine en Herma. Met Fleurine op de bühne, haar natuurlijke habitat. En Herma als motor achter de schermen. Herma is onze soms wel en soms niet-zichtbare spin in het web, die zorgt dat ieder concert organisatorisch vlekkeloos verloopt. Onze niet te missen vrouw achter de schermen. We moesten dan ook even slikken toen Herma ons vertelde na dit seizoen te stoppen als concert-organisator. Vandaar deze aankondiging: we zoeken een nieuwe Herma!

Welke schoenen moeten worden gevuld?
Onze concert-organisator is de motor achter onze Jazz-Op-Wester-Amstel concerten. Zij zorgt er voor dat alles op rolletjes verloopt. Zij overziet de financiën, de publiciteit, de ticketverkoop en de ontvangst van bezoekers. Ze neemt samen met Fleurine besluiten over de line-up van de door Fleurine aangebrachte artiesten. Ze werkt nauw samen met de rest van het hechte team van vrijwilligers, en zorgt – waar nodig – voor versterking. Ze schakelt met het bestuur van de vrienden. Ze geniet met volle teugen iedere keer van een geweldig concert! En zij kan natuurlijk ook een hij zijn.

We verwachten dat een organisator enige ervaring heeft in de organisatie van kleinschalige evenementen en in het samenwerken met vrijwilligers. Het tijdsbeslag is gemiddeld één a anderhalve dag per maand gedurende 9 maanden per jaar. Startdatum is bij voorkeur dit voorjaar, zodat Herma’s opvolger een paar maanden mee kan draaien om meedraaien de fijne kneepjes te leren.

“Hoe ziet de nieuwe Herma eruit?”
(Schilderij Gerd Arntz ‘Drei Figuren’, 1931)

Kent u iemand, bent u zelf geïnteresseerd of wilt u meer weten? Laat het ons weten. Dat kan via een mailtje naar onze voorzitter Søren Movig, te bereiken via ‘voorzitter@wester-amstel.nl’. Of nog makkelijker: kom naar het komende concert! En praat met Herma en Fleurine. Uw toegangskaartje, dat regelen we dan wel.

Door: Søren Ludvig Movig

The post Achter de schermen (herfst 2025) appeared first on Wester-Amstel.

Het is nog warm buiten, de zon schijnt overvloedig en de tuin staat nog te stralen. De zomer lijkt nog lang niet voorbij, en toch ……… Het kriebelt weer: oktober komt er langzaam maar zeker aan en dat betekent dat we ons kunnen verheugen op de start van een nieuw seizoen Zondagmiddag Jazz op Wester-Amstel. Heerlijk om naar uit te kijken: nieuwe jazzconcerten, gegeven door prachtige jazzmusici.

 

•  5 oktober 2025: Mirjam van Dam
• 2 november 2025: Masha Bijlsma
• 7 december 2025: Ineke Vandoorn & Marc van Vugt
• 1 februari 2026: Anne Chris & Maurice Rugebregt
• 1 maart 2026: Petra de Winter Chabliz
• 5 april 2026: Fleurine & friends
• 7 juni 2026: Joep Grotendorst & Kwartet

Hieronder vindt u informatie over het concert en de tentoonstelling die op 5 oktober 2025 plaatsvonden. Voor de meest recente informatie over onze concertreeks en tentoonstellingen kunt u terecht op onze Agenda of Facebook.

Jazz op Wester-Amstel: Mirjam van Dam (5 oktober 2025)

We zijn ontzettend blij dat Mirjam van Dam dit jaar op 5 oktober de aftrap doet. Mirjam is een bevlogen zangeres en dirigent. Na haar studie zong zij in verschillende theater-, jazz-, bigband- en andere ensembles. Zo toerde zij met Laura Fygi door Nederland en Azië, maakte een muziekvoorstelling over het leven van Ella Fitzgerald en maakte zij met Jetta Starreveld en Monique de Adelhardt Toorop twee voorstellingen over muziek tijdens de Tweede Wereldoorlog: Door de Nacht klinkt een Lied en Hoor de Vrouwen Zingen. Mirjam is vaste zangeres bij The Happy Feet Orchestra en The Jewish Jazz Band en zingt met vocal group Four Voices. Haar album ‘Luister eens’ is met veel complimenten ontvangen. Op dit album (samen met pianist Lex Jasper) zingt zij Nederlandstalige jazzstandards. Frits Spits roemde het al: Wat goed is blijft goed. Op 5 oktober aanstaande laat Mirjam ons horen dat dit geen loze kreten zijn!

Expositie schilderijen Bil Admiraal
Even als vorig jaar proberen we naast de muziek op de eerste zondagmiddag van de maand ook aandacht te schenken aan andere vormen van kunst. Op 5 oktober zijn dat de schilderijen van Bill Admiraal. Over zijn schilderijen zegt hij het volgende:

Schilderen doe ik om mezelf te ontdekken. Soms ook om iets vast te houden. Ik kan nergens zitten zonder naar mijn omgeving te kijken of zonder mensen te observeren en op zoek te gaan naar wat hen uniek maakt. Soms lig ik wakker omdat ik iets in mijn hoofd aan het schilderen ben.

 

Een voorbeeld daarvan is Sunbathing. Ik bedacht dit schilderij toen ik een foto zag van drie vrouwen op het plein van de Hemelse Vrede. Ik moest ze naar mijn eigen wereld brengen. Dat is wat schilderen ook met je doet: je creëert je eigen wereld en wat de toeschouwer ervan maakt blijft altijd een verrassing’.

Het seizoen 2025 – 2026 belooft weer een geweldig muzikaal evenement te worden. We kijken daarom – ondanks de nog heerlijke zonnige dagen – zeer uit naar oktober 2025 en hopen u daar weer te mogen ontmoeten.

Op 2 november 2025 speelt Masha Bijlsma Band op Wester-Amstel en op 7 december verwelkomen we Ineke vandoorn en Marc Van Vught.

Het programma voor de komende maanden ziet er als volgt uit: in maart treedt Petra de Winter op, in april Fleurine. In mei hebben we in verband met de vakanties zoals gewoonlijk geen concert maar in juni speelt op de Amstellanddag Joep Grotendorst, winnaar van het Prinses Christina Jeugd Concours.

Bent u ook enthousiast? Zet alle data alvast in uw agenda!! Tickets zijn een maand voorafgaand aan het concert te verkrijgen via ticketkantoor.nl/shop/westeramstel. De prijs van een regulier toegangsbewijs bedraagt €22,50, maar u weet: als u Vriend wordt van Wester-Amstel betaalt u slechts €17,50. Op die manier heeft u uw lidmaatschap van de Vrienden van Wester-Amstel ad € 12,50 per jaar snel verdiend. Veel Vrienden gingen u reeds voor, doet u ook mee?

Door: Herma De Heer

The post Start nieuw jazzseizoen bij Wester-Amstel! (2025/2026) appeared first on Wester-Amstel.

Cornelia Maria Lissone. Een naam die nauwelijks nog klinkt, maar zonder wie Wester-Amstel niet had bestaan zoals het nu is. Ze leidde in stilte het eerste Nederlandse reisbureau, maar in de geschiedenisboeken ontbreekt haar naam. Wie was deze vrouw?

Een vroege roeping
Cornelia Maria Lissone werd op 14 augustus 1871 geboren in Delfshaven als dochter van Catherina Schlegers en Jacobus Lissone. Jacobus Lissone, die ooit een reisje naar Londen organiseerde als gunst voor een vriend, zag dit uitgroeien tot een wervelende onderneming: Lissone & Zoon, het eerste Nederlandse reisbureau ooit.

 

Al vroeg draaide Cornelia mee in de zaak van haar vader, samen met haar moeder, broers Jacques en Franciscus, en haar zus Johanna. Het was een hecht familiebedrijf. Haar moeder verzorgde de administratie en financiën, en vermoed wordt dat Cornelia als jonge vrouw dezelfde taken op zich nam: ze hield toezicht op de inkomsten en uitgaven. Later werd ze ingewijd in de verkoop van reizen.

 

Tegen de stroom in
Wat velen niet weten, en wat ook niet terug te vinden is in boeken of artikelen, is dat na het overlijden van hun vader in 1907 niet de oudste zoon Jacques, maar Cornelia het bedrijf overnam: zij werd directrice van het eerste reisbureau van Nederland.

Een vrouw als directrice van een bedrijf? Dat zag je nauwelijks in die tijd, maar Cornelia trotseerde met liefde vele regels en vooroordelen. En daar waren er nogal wat van.

In Cornelia’s tijd werkten alleen vrouwen uit de lagere klassen, puur uit noodzaak, als onderwijzeres, telefoniste, naaister of fabrieksarbeider. Behoorde je tot de midden- of hogere klasse zoals Cornelia? Dan stond betaald werk gelijk aan armoede en schaamte. Bovendien bekleedden alleen mannen hoge posities. Een vrouw als directrice was onvoorstelbaar en daarom bleef het geheim. “Lissone & Dochter” zou klanten hebben afgeschrikt. Een vrouw aan het roer kon immers alleen maar misgaan.

Reizen voor iedereen
De praktijk was anders. Onder leiding van Cornelia groeide en bloeide het bedrijf. Ze had creatieve ideeën. Zo gaf zij opdracht aan de Spijker-autofabriek om een grote auto te bouwen waarmee een groep mensen kon reizen. Spijker kroop achter zijn tekentafel en in 1914 werd ‘Het Rode Gevaarte’ geboren: de eerste touringcar van Nederland. Tochtjes naar bollenvelden en kersenboomgaarden werden razend populair; mensen stonden in de rij.

Ook solo reizen voor vrouwen – eveneens ongebruikelijk – werden mogelijk gemaakt door Lissone & Zoon. Vrouwen mochten in die tijd nauwelijks zonder gezelschap de deur uit, laat staan alleen reizen. Toch wist het bedrijf klanten te overtuigen: onder hun leiding zouden de reizen niet te zwaar zijn, en er werd bescherming geboden. Op foto’s uit die tijd is te zien dat veel buitenlandse reizen bestonden uit groepjes vrouwen.

Liefde en strijd
Niet dat het Cornelia allemaal kwam aanwaaien. Ze moest vechten voor wat ze wilde, en vechten deed ze.

 

In 1897 werd ze tijdens een reis naar het noorden verliefd op Severin Ludvig Movig. Severin, een Noor en zoon van een scheepsreder. Hij begeleidde voor Lissone & Zoon reisgezelschappen in Noorwegen. Ze wilden trouwen, maar Cornelia’s ouders wilden er niets van weten. Zou Cornelia trouwen, dan zou ze volgens de wet handelingsonbekwaam worden, en zou haar man de leiding over het bedrijf krijgen. Dat moest worden voorkomen. Ze verhinderden het huwelijk door een stuiting.

Maar Cornelia legde zich er niet bij neer. Het paar zette door en enkele maanden later bleek Cornelia zwanger te zijn van haar eerste (en enige) kind, Ludvig Emil Movig. Daarmee zette ze haar ouders voor het blok die niet anders konden dan zwichten.

Maar daarmee waren de problemen niet opgelost. Severin mocht niet de baas van het succesvolle Lissone & Zoon worden. Cornelia moest dus onder de wettelijke beperkingen uit zien te komen. Na speurwerk vond de familie een uitweg in het Burgerlijk Wetboek van 1837: daarin stond één uitzondering op de regel van handelingsonbekwaamheid – de positie van openbare koopvrouw. Als Cornelia zich liet inschrijven als openbare koopvrouw, mocht zij zelfstandig rechtshandelingen blijven verrichten.

Ze kreeg het voor elkaar. In 1898 stond Cornelia hoogzwanger voor het altaar en zette haar werkzaamheden in het bedrijf van haar vader voort als openbare koopvrouw. Daarmee was ze de absolute uitzondering op de regels van haar tijd.

Die speciale positie leverde haar niet alleen voordelen op. Johanna Lissone, zonder geluk in de liefde en zonder de bijzondere status van Cornelia, keek met afgunst naar het succes van haar zus. Die jaloezie zou haar uiteindelijk tot een vreselijke daad aanzetten.

 

Nieuwe tijden, oude pijn
Ondanks de gewonnen strijd kon Severin Ludvig niet aarden in Nederland. Hij keerde in 1902 terug naar Noorwegen. Sommigen beweerden dat het vanwege zijn astma was, anderen dat hij een dependance van het reisbureau zou starten. Zeker is dat de slechte verstandhouding met Cornelia’s broers en zus Johanna een rol speelde. Cornelia schreef hem brieven, maar toen ze geen antwoord kreeg, gaf ze het op.

 

Jaren gingen voorbij. Haar vader overleed, zij nam de zaak over, en het ene succes volgde het andere op – tot de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Er volgden magere jaren. In 1921 werd het reisbureau samengevoegd met Lindeman en in de tweede helft van de jaren twintig volledig verkocht. Cornelia droeg de leiding over en richtte zich op Wester-Amstel, de buitenplaats waar zij, haar moeder en haar zussen Johanna en Catherina sinds 1901 woonden.

De prijs van behoud
Ze was verknocht aan het huis. Tijdens de oorlogsjaren had Wester-Amstel voor hen gezorgd: in een tijd van schaarste beschikten zij over iets wat zeldzaam en gewild was – hout. De vele bomen in het park rond het huis waren goud waard en dankzij dat hout stonden er ’s avonds vlees en aardappelen op tafel. Maar, zo schreef zij in haar eerste brief na de oorlog aan haar zoon, de laanbomen bleven behouden.

Wester-Amstel moest behouden blijven voor de familie. Bovenal wilde Cornelia dat haar zoon, het enige kleinkind van haar vader, het zou erven. Daarom besloot ze haar broers en zussen voor hun erfdeel van Wester-Amstel uit te kopen.

Het was een kostbare beslissing. Door de grote hap uit haar vermogen kon ze haar zoon, die inmiddels met zijn vrouw naar Indië was verhuisd, niet bezoeken. Hun contact beperkte zich tot brieven. Brieven die ze elkaar trouw bleven schrijven, week in week uit, jaar na jaar. Tot ze elkaar in 1947, ruim twee decennia later, weer in de ogen konden kijken toen Ludvig definitief terugkeerde naar Nederland.

Een gestolen verleden
In het oorlogsjaar 1944 overleed Johanna, de jongere zus van Cornelia. Toen Cornelia haar spullen opruimde, deed ze een vreselijke ontdekking: in een geheime lade van Johanna’s bureau vond ze een stapel brieven. Brieven van haar man Severin, geschreven als antwoord op haar eigen berichten – Johanna had ze onderschept en verzwegen. Jarenlang.

Cornelia hervatte in 1945 daarop de correspondentie met haar man en bezocht hem in 1948 in Noorwegen. De liefde bloeide weer op. Op de vraag van Severin waarom ze gestopt was met schrijven kon zij slechts zwijgen.

Terugkeer en afscheid
Ondanks haar hereniging met haar man keerde Cornelia terug naar haar geliefde Wester-Amstel. Daar bleef ze tot haar dood in 1955 wonen. Tot het laatste moment hield ze vast aan haar doel: Wester-Amstel moest in de familie blijven. Op haar sterfbed liet ze haar zoon Ludvig beloven dat hij hetzelfde zou doen. Hij hield woord.

Cornelia Maria Lissone. Een bijzondere en sterke vrouw, die wist wat ze wilde en vasthield aan haar doelen. Zij stond voor het behoud van Wester-Amstel en gaf het door aan haar enige nakomeling. Daardoor bleef Wester-Amstel niet alleen voor de familie behouden, maar is het nu ook toegankelijk voor u, als bezoeker.

 

Door: Karen Netscher

The post Brieven, bomen en beloftes – Het leven van Cornelia Lissone op Wester-Amstel appeared first on Wester-Amstel.

Het valse voorwendselen circus draaide weer volop. Onze vrijwilliger Bill Admiraal werd op vrijdag 25 april naar het Raadhuis van Amstelveen gelokt voor een vergadering van de kersverse Stichting Urgente Noden. Hij had zich er flink op voorbereid. Maar mocht niet vergaderen.

In plaats daarvan wachtte hem een warm onthaal in de ontvangstzaal. Daar werd hij, namens Zijne Majesteit de Koning, door burgemeester Tjapko Poppens benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Een koninklijke onderscheiding voor zijn talloze en indrukwekkende verdiensten voor de Amstelveense samenleving.

 

Eén van die verdiensten is zijn reeds jarenlange inzet als vrijwiliger in de parkgroep van Wester-Amstel. Waarbij zijn liefde voor klussen, zijn zorg voor veilig werken en zijn luisterend oor in het oog springen. En zijn warme persoonlijkheid. Bill heeft die onderscheiding meer dan verdient.

 

Wil je meer weten over deze bijzondere dag—en over Bill en de andere gedecoreerden? Lees dan het artikel op de website van de Gemeente Amstelveen.

Door: Søren Ludvig Movig

The post Het heeft Zijne Majesteit behaagd appeared first on Wester-Amstel.

Op zondag 1 juni 2025 (10.00–16.00) speelt Wester-Amstel opnieuw een centrale rol tijdens de 17e editie van Amstellanddag. Dit evenement, georganiseerd door Stichting Beschermers Amstelland, biedt het publiek de kans om meer dan 40 locaties in de regio Amstelland te bezoeken en te beleven. Van natuur en cultuurhistorie tot kunst en streekproducten — alles wat Amstelland zo bijzonder en veelzijdig maakt, komt aan bod. Het thema van dit jaar is: “500 jaar Waterbeheer in Amstelland.”

Feestelijke opening
U bent van harte welkom vanaf 10.00 uur voor koffie en thee. De officiële opening begint om 10.30 uur en wordt verzorgd door voormalig Deltacommissaris Peter Glas. Er is muziek van de ACCU band, de winnaar van de Amstellandprijs 2025 wordt bekendgemaakt, en er is een speciale presentatie van de Boeren van Amstel. Zij introduceren een unieke kaas en vertellen hoe zij bijdragen aan kruidenrijke oevers. Het volledige openingsprogramma vindt u hier (PDF).

Het programma op Wester-Amstel

Zoals gebruikelijk is er om 13.00 uur het schapen scheren. Er zijn informatiestands van de Historische Vereniging Amstelveen, de Vrienden van Wester-Amstel, de Boeren van Amstel en de Beschermers van Amstelland. Ook Jacqueline, de imker van het landgoed, is aanwezig met veel honing en leuke weetjes over bijen en bijenhouden.

Rondleidingen door park en tuinen
Om 12.30 en 14.30 geven vrijwilligers rondleidingen door het park en de tuinen. Zij vertellen over de bijzondere kenmerken van een Nederlands ‘buiten’ — van de geschiedenis en tuincultuur tot de mensen die hier woonden en werkten, en de dieren die er leefden. De rondleidingen zijn gratis — verzamel bij de staldeur naast het huis.

Vaar mee met een historische trekschuit
Wester-Amstel is dit jaar ook opstapplaats voor een unieke tocht met een historische trekschuit, een boot waarmee vroeger vracht en reizigers werden vervoerd. De dienstregeling ligt ter inzage bij Wester-Amstel — vergeet niet even te kijken als u mee wilt varen!

Openlucht jazzconcert van Damien Mehldau (15.00–16.15 uur)
Damien Mehldau (17) groeide op in een muzikaal gezin waar nog niemand de drums bespeelde.

 

Als finalist van het meest recente en prestigieuze Prinses Christina Jazz Concours werd hij door de jury geprezen om zijn energieke dynamische swing waarin invloeden van meesterdrummers Billy Higgins en Art Taylor te horen zijn.

Evenals vorig jaar beëindigen we ons seizoen op de Amstellanddag met alle ruimte voor jong talent. We vinden het geweldig dat Damien ook dit jaar onze gast is. Op Wester-Amstel speelt hij met de virtuoze gitarist Durk Hijma, de jonge Spaanse bassist Ton Felices en met mede-finalist van het Prinses Christina Jazz Concours tenorsaxofonist Joep Grotendorst.

U bent welkom vanaf 10.00 uur. Het programma eindigt om 16.00 uur.

 

Meer informatie over Amstellanddag 2025 vindt u op de officiële website.

The post Amstellanddag | 1 juni 2025: Zien we u daar? appeared first on Wester-Amstel.

• Schiphol houdt Nederland in beweging en verbindt mensen en producten met 300 bestemmingen wereldwijd, waarvan 124 intercontinentaal. In 2025 waren er 477.552 vluchten van/naar Schiphol (+1% t.o.v. 2024), met 68,8 miljoen reizigers (+2,9% t.o.v. 2024).
• Op Eindhoven Airport waren 39.893 vluchten (+1% t.o.v. 2024) met bijna 7 miljoen reizigers (+2% t.o.v. 2024). Op Rotterdam The Hague Airport waren 15.676 vluchten (+2% t.o.v. 2024) met 2,4 miljoen reizigers (+5% t.o.v. 2024).
• In 2025 introduceerde Schiphol een nieuwe strategie en masterplan inclusief een ambitieus investeringsprogramma, en een nieuwe merkidentiteit.
• Schiphol had in 2025 de hoogste passagierstevredenheid in jaren (gemiddelde jaarscore: 3,84 op schaal van 5).
• Schiphol is stiller geworden door de invoering van hogere luchthaventarieven voor lawaaiige vliegtuigen in april 2025. 32,6% van de vliegtuigen die tussen april en december 2025 vlogen, behoren tot de stilste twee tariefklassen (+8,8% t.o.v. dezelfde periode in 2024).
• Schiphol investeerde 1.056 miljoen euro in achterstallig onderhoud en de vernieuwing en verbetering van de luchthaven.
• Positief onderliggend nettoresultaat van 550 miljoen euro.
• Negatieve kasstroom na investeringen van 22 miljoen euro.

Hoogste passagierstevredenheid in jaren 
De investeringen in de kwaliteit van de luchthaven beginnen zich uit te betalen. Dat blijkt uit de passagierstevredenheid in 2025, die het hoogste niveau in tien jaar heeft bereikt (excl. COVID-periode). De gemiddelde beoordeling van reizigers in 2025 was 3,84 (op een schaal van 5). Reizigers voelen zich welkom op de luchthaven. Ze waarderen onder andere de sfeer, de vlotte doorstroom bij security waardoor ze snel in de terminal zijn, en het vernieuwde horeca- en winkelaanbod. 

Nieuwe tarieven voor investeringen en verdere verstilling 
De nieuwe luchthaventarieven van Schiphol zijn noodzakelijk om verbeteringen in kwaliteit door te voeren voor reizigers, luchtvaartmaatschappijen, medewerkers en de omgeving. De tarieven stimuleren het gebruik van stillere vliegtuigen. Van de vliegtuigen die tussen april en december 2025 vlogen, behoort 32,6% tot de stilste twee tariefklassen. Dat is een stijging van bijna 8,8% t.o.v. van vorig jaar. Tariefdifferentiatie ontmoedigt ook vliegen in de nacht. 

Financiële resultaten 
Het onderliggend nettoresultaat (zonder herwaardering van commercieel vastgoed) over 2025 kwam uit op een positief resultaat van 550 miljoen euro (2024: 291 miljoen euro). De stijging van het resultaat is het gevolg van meer reizigers en vluchten en de nieuwe tarieven. 
De omzet steeg met 23% tot 2.761 miljoen euro (2024: 2.245 miljoen euro). In 2025 is 1.056 miljoen euro geïnvesteerd in de kwaliteit van de luchthavens, waaronder het inhalen van achterstallig onderhoud. De kasstroom na investeringen was 22 miljoen negatief. Schiphol keert over 2025 162 miljoen euro aan dividend uit aan de aandeelhouders. Schiphol zal tot 2035 10 miljard euro investeren in de kwaliteit van de luchthavens. Solide financieel beleid blijft nodig om deze investeringsopgave waar te maken en een gezonde financiële basis te hebben. 

Meer reizigers 
In 2025 leverde Schiphol opnieuw goede operationele prestaties, met onder andere goed verlopen vakantieperiodes. Op de drukste dagen van het jaar ging 95% van de reizigers binnen 10 minuten door de securitycontroles. Het totaal aantal reizigers op de luchthavens van Royal Schiphol Group in Nederland steeg met 3% tot 78.1 miljoen (2024: 75,9 miljoen, 2019: 80,5 miljoen). 68,8 miljoen reizigers vlogen met het vliegtuig van, via of naar Schiphol (+3% ten opzichte van 2024). 48,9 miljoen reizigers gingen naar of kwamen van een bestemming in Europa, 19,9 miljoen van of naar een intercontinentale bestemming.
 

Reizigers (in miljoenen)

Op Amsterdam Airport Schiphol vonden 477.552 vliegtuigbewegingen plaats in kalenderjaar 2025. Dat is een stijging van 1% ten opzichte van 2024 (473.815). Het vrachtvolume op Amsterdam Airport Schiphol daalde met 4% tot 1,43 miljoen ton. Er waren 15.348 volledige vrachtvluchten. Dat is een daling van 2% ten opzichte van 2024. In totaal werd 44% van de vracht vervoerd met passagiersvluchten en 56% met volledige vrachtvluchten.
 

Vliegtuigbewegingen

Bestemmingen 
Nederland was via Schiphol verbonden met 300 directe bestemmingen, waarvan 124 intercontinentaal. Volgens het ACI Airport Industry Connectivity Report 2025 is Schiphol de op één na best verbonden luchthaven van Europa, qua directe verbindingen. Op het gebied van hub-connectiviteit is Schiphol nummer drie in Europa en nummer vijf wereldwijd.

Financiële gegevens   

Onderliggende resultaten

Vooruitblik 2026 
De jaarcijfers van 2025 bevestigen dat de vraag naar luchtvaart onverminderd hoog blijft. In 2026 gaat Schiphol Group door met werken aan het verbeteren en versterken van het internationale knooppunt dat Schiphol is voor Nederland. Schiphol verwacht dat het aantal reizigers verder zal toenemen in 2026, onder andere door de inzet van nieuwe grotere vliegtuigen. Voor het kalenderjaar 2026 verwacht Schiphol tussen de 68 en 72 miljoen reizigers. In 2026 zijn maximaal 478.000 vliegtuigbewegingen toegestaan op Schiphol. De prognose voor het nieuwe gebruiksjaar laat zien dat de trend van verstilling doorzet: 15% stiller in de dag en 32% stiller in de nacht.
 

Het volledige (pers)bericht met alle cijfers is aan de rechterzijde van deze pagina te downloaden. Het volledige jaarverslag 2025 staat op onze site met alle jaarverslagen.    

Na het succes van de eerste twee seizoenen keert het RTL 5-programma Schiphol Airport terug met een gloednieuw derde seizoen. De serie biedt een exclusieve blik achter de schermen van de grootste luchthaven van Nederland.

Seizoen 3 is vanaf dinsdag 31 maart wekelijks om 20.30 uur te zien bij RTL 5 en op Videoland. In het nieuwe seizoen volgt de serie de medewerkers die dagelijks zorgen voor een veilige, efficiënte en gastvrije reiservaring voor miljoenen reizigers. Bekende gezichten keren terug, waaronder floormanagers Josée en Daan. Daarnaast worden nieuwe collega’s geïntroduceerd, zoals Viggo-medewerkers Claire en Yusuf, die tijdens hun werkzaamheden worden gevolgd. Ook biedt het seizoen een realistisch inkijkje in het werk van beveiligers, douaneambtenaren en marechaussees die gezamenlijk het luchthavenproces in goede banen leiden.

Met soms uitdagende situaties en onverwachte wendingen laat Schiphol Airport zien wat er allemaal nodig is om reizigers een zo zorgeloos mogelijke start of afsluiting van hun reis te bieden. Schiphol Airport wordt geproduceerd door No Pictures Please, a Fremantle Company.

Schiphol Group is verheugd dat de formerende partijen kiezen voor een gebalanceerde toekomst van de Nederlandse luchtvaart en een aantal duidelijke keuzes maken. Met de opening van Lelystad Airport en aandacht voor een gelijk speelveld in Europa zet de coalitie stappen die bijdragen aan een toekomstbestendig luchtvaartsysteem dat Nederland bereikbaar en in beweging houdt. Wij vinden het positief dat deze coalitie stuurt op doelen. De gemaakte keuzes bieden perspectief op duidelijkheid en stabiliteit en vormen een belangrijke basis voor verdere verduurzaming van de sector.

De ambitie om schoner en stiller te vliegen vraagt om samenwerking in de hele keten, innovatie, samenwerking met de overheid en een gelijk Europees speelveld. Schiphol pakt de uitdaging (samen met anderen) aan om de CO₂-uitstoot en geluidsproductie van de luchtvaart te verminderen, op een manier waarbij we de belangrijke positie van Schiphol als internationaal knooppunt bewaken. 

Schiphol en BAM bouwen een nieuwe parkeergarage op P3 Lang Parkeren. De luchthaven voegt daarmee ruim 4.000 overdekte parkeerplaatsen toe aan de grootste parkeerlocatie van Nederland. Reizigers kunnen vanaf medio 2027 hun auto parkeren in de nieuwe parkeergarage. De toevoeging draagt bij aan de passagierservaring en een betere bereikbaarheid van de luchthaven. 

Op het P3-terrein voor lang parkeren is straks plek voor ongeveer 18.000 auto's, waarvan ongeveer de helft overdekt. Momenteel zijn er 5.000 overdekte parkeerplekken in de twee bestaande parkeergarages, met de nieuwe parkeergarage komen daar ruim 4.000 overdekte plekken bij. De parkeergarage krijgt zes parkeerniveaus. Door op dezelfde plek de hoogte in te bouwen, benut Schiphol de ruimte zo efficiënt mogelijk.  

Verbetering van bereikbaarheid en parkeercapaciteit 
Schiphol kijkt met de nieuwe parkeergarage vooruit naar de toekomst. De luchthaven verwacht een verdere toename van het aantal reizigers, onder andere door de inzet van nieuwe grotere vliegtuigen. Daardoor neemt ook de vraag naar parkeerplekken op Schiphol toe. Met de nieuwe parkeergarage zorgt Schiphol voor voldoende parkeergelegenheid voor iedereen die op reis gaat en dat de luchthaven goed bereikbaar blijft.  

Duurzaamheid centraal in ontwerp en bouw 
In het ontwerp, gebruikte materialen en uitvoering staan een integrale aanpak en duurzaamheid centraal. De nieuwe parkeergarage krijgt een houten gevel, en een energiepositief dak met ruim 9.000 zonnepanelen. Er wordt gewerkt met CO₂‑arm beton en waar mogelijk met hergebruikte materialen. De bouw gebeurt zoveel mogelijk emissieloos, onder andere door de inzet van elektrisch materieel waaronder elektrische heimachines en kranen. BAM heeft in het ontwerp ook rekening gehouden met het efficiënt onderhouden van de parkeergarage na oplevering. 

Schiphol bouwt aan de luchthaven van de toekomst  
De nieuwe parkeergarage is onderdeel van het bredere investeringsprogramma om de luchthaven te verbeteren. Schiphol wil terugkeren in de top drie van Europese hub-luchthavens door kwaliteit te leveren aan reizigers, medewerkers en luchtvaartmaatschappijen en in balans te zijn met de omgeving en samenleving. De nieuwe capaciteit van P3 Lang Parkeren draagt bij aan meer parkeermogelijkheden voor reizigers en een betere bereikbaarheid.  

Royal Schiphol Group en KLM starten een gezamenlijke evaluatie naar de recente verstoringen die ontstonden door extreem winterweer. Daarbij gaan zij Oliver Wyman, een toonaangevend internationaal adviesbureau, inschakelen om hen in dit proces te ondersteunen.

De gezamenlijke evaluatie richt zich op het functioneren van operationele en communicatieve processen tijdens het winterweer, met aandacht voor capaciteit van banen en platforms, de-icing, communicatie richting reizigers, samenwerking in de sector en veiligheid. Doel van de evaluatie is vast te stellen waar verbeteringen mogelijk zijn om de operatie en de reizigerservaring te versterken.

De uitkomsten en aanbevelingen worden naar verwachting eind maart gedeeld met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.