De MRS heeft een gesprek aangevraagd met Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS) om de zorgen van omwonenden over de hinderrapportages te bespreken. Er zijn ondermeer zorgen dat recente BAS-rapportages onvolledige redeneringen en onvoldoende onderbouwde conclusies bevatten, maar wel gebruikt worden in het Schipholbeleid, zo bleek uit een onderzoek van Follow The Money in mei 2026.
Deze signalen ondermijnen het vertrouwen van omwonenden in de volledigheid en juistheid van de registratie en rapportage en zouden de besluitvorming die op basis van deze rapportages genomen wordt, kunnen beïnvloeden.
Vanochtend publiceerde de Raad van State (RvS) het advies over het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit (LVB) Schiphol. De RvS toont zich kritisch op de onderbouwing van het besluit om 478.000 vluchten op Schiphol toe te staan, inclusief de mogelijkheid om te groeien tot 500.000 vluchten. De MRS heeft de minister dit voorjaar geadviseerd om het besluit niet vast te stellen en herkent zijn fundamentele kritiek in het RvS-advies.
Inhoudelijk gaat het om een aantal belangrijke punten voor omwonenden. Het is goed dat de RvS daarvoor aandacht vraagt. We lichten er hierna enkele uit. Het is van groot belang dat de minister deze punten opvolgt vóór de besluitvorming over het LVB.
Groei van Schiphol zal situatie omwonenden verder verslechteren
Ten eerste trekt de RvS het groeimodel in twijfel. De minister heeft onvoldoende toegelicht hoe dit in lijn te brengen is met het kabinetsbeleid om de hinder terug te dringen. De automatische groeistappen die nu in het LVB zijn opgenomen, vindt de RvS bovendien onzorgvuldig gelet op de bescherming van de omwonenden.
Handhaving moet verbeteren en overlast niet verplaatsen
Ten tweede moet de handhaving strakker geregeld worden volgens de RvS. Zo is de effectiviteit van het handhavingsinstrumentarium onduidelijk. De inspectiedienst ILT kan bij dreigende overschrijding van geluidsnormen niet direct ingrijpen. Het enige middel is het verplaatsen van vluchten naar andere routes en landingsbanen. De overlast verplaatst daarmee ook. De RvS wil weten of, en zo ja hoe, het aantal vluchten ook naar beneden kan.
Gevolgen milieu beter meewegen
Ten slotte constateert de RvS dat cruciale keuzes in de milieueffectrapportage (MER) onvoldoende zijn onderbouwd, waaronder de referentiesituaties voor nachtvluchten en anticiperend handhaven, en het schrappen van de CO-grenswaarde. Deze keuzes moeten nader worden gemotiveerd en zo nodig aangepast, om vast te kunnen stellen of de milieugevolgen en belangen van omwonenden zorgvuldig zijn meegewogen. Eerdere adviezen van de Commissie voor de MER hierover zijn echter niet overgenomen.
Zijn vliegtuigen echt “stiller” geworden? En wat kunt u doen als u overlast ervaart? Voor Joris Gerritsen en Peter Hesp uit Amstelveen zijn dat de vragen die veel omwonenden bezighouden. Als bewonersvertegenwoordigers van het gebied rond de Buitenveldertbaan binnen de MRS zetten zij zich ervoor in dat de ervaringen van omwonenden worden gehoord. Hun belangrijkste boodschap: Blijf uw stem uiten, want juist bewonerskennis maakt het verschil.
Stillere vliegtuigen? Bewoners kijken naar de praktijk
De luchtvaartsector benadrukt regelmatig dat vliegtuigen steeds ‘stiller’ worden. Joris en Peter erkennen dat moderne toestellen technisch minder geluid produceren dan oudere vliegtuigen. Maar ze benadrukken dat van stil(ler) geen sprake is en ook nooit zal zijn. Ze noemen het dan ook liever minder lawaaiige toestellen en voor bewoners draait het natuurlijk niet om een cijfer op papier.
“Als een vliegtuig overkomt en je moet je gesprek stilleggen, dan maakt een paar decibel minder voor veel mensen weinig verschil”, is de ervaring die zij vaak in hun omgeving horen. Volgens hen moet daarom niet alleen worden gekeken naar technische geluidsreductie, maar vooral naar wat mensen daadwerkelijk ervaren in huis, in de tuin of tijdens hun nachtrust. Juist daarom vindt de MRS het belangrijk dat ervaringen van bewoners naast metingen worden gelegd. Er wordt door de overheid vooral beleid gemaakt met cijfers uit berekeningen en jaargemiddelden. Dan tellen de stille periodes ook mee. Geluidsmetingen geven waardevolle informatie, maar vertellen niet het hele verhaal. De dagelijkse werkelijkheid van omwonenden hoort volgens hen net zo goed mee te wegen.
Een stem voor bewoners rond Schiphol
Joris en Peter wonen allebei graag in Amstelveen. Ze waarderen het groen, de voorzieningen en de betrokkenheid van mensen in hun wijk. Hun inzet komt niet voort uit een afkeer van vliegen, maar uit de wens om wonen en luchtvaart beter in balans te brengen.
Binnen de MRS zien zij hoe bewoners uit alle gebieden rond Schiphol hun kennis en ervaringen bundelen. Daardoor ontstaat een krachtig en breed beeld van wat er leeft in de regio. Volgens hen is dat precies de meerwaarde van de MRS: bewoners krijgen een herkenbare plek waar hun ervaringen worden verzameld en onder de aandacht worden gebracht van overheid en luchtvaartsector. Wat daarbij absoluut helpt is dat de MRS een formele status heeft als adviesorgaan voor de minister/politiek.
Waarom bewoners kritisch blijven op beloftes
In het interview gebruiken Joris en Peter de term ‘schiphollen’. Daarmee bedoelen zij dat er volgens hen in het verleden vaak beloftes zijn gedaan over minder overlast, terwijl bewoners die verbetering niet hebben teruggezien in hun dagelijkse leefomgeving. Zij pleiten daarom voor een aanpak waarbij niet de belofte centraal staat, maar het resultaat. Wat verandert er daadwerkelijk voor bewoners? En merken mensen thuis ook verschil? Volgens hen ontstaat vertrouwen vooral wanneer afspraken ook worden worden nagekomen. De bewoners in Amstelveen missen een overheid die gehoor wil geven aan de wens om de leefbaarheid onder de vliegroutes te beschermen. Wat wordt voorrang gegeven; de groei van het aantal vliegbewegingen of de kwaliteit van wonen?
Wat kunnen omwonenden zelf doen?
De twee bewonersvertegenwoordigers hebben een duidelijke oproep aan omwonenden: blijf betrokken en communiceer over de overlast. Dat kan op verschillende manieren. Door hinder te melden, ervaringen te delen met buurtgenoten, deel te nemen aan bewonersbijeenkomsten of aan te sluiten bij lokale bewonersorganisaties. Ook kunnen bewoners signalen doorgeven aan de MRS, zodat deze ervaringen worden meegenomen in gesprekken met overheid, Schiphol en andere betrokken partijen. “Een melding is meer dan een klacht”, vinden zij. “Het helpt zichtbaar te maken wat er in de omgeving gebeurt.” Juist wanneer bewoners hun ervaringen delen, ontstaat een beter beeld van de effecten van het vliegverkeer op de leefomgeving.
Balans zoeken voor een leefbare toekomst
Wat Joris en Peter uiteindelijk willen bereiken is dat bewoners zich gehoord voelen en merken dat hun ervaringen serieus worden meegenomen. Niet door tegenover elkaar te staan, maar door samen te zoeken naar een goede balans tussen een luchthaven en een prettige leefomgeving.
Hun boodschap aan omwonenden is daarom positief en duidelijk: u staat er niet alleen voor. Via bewonersorganisaties en de MRS kunnen ervaringen, ideeën en zorgen worden gedeeld. Hoe meer bewoners zich laten horen, hoe beter zichtbaar wordt wat er leeft rondom Schiphol en hoe sterker de stem van de omgeving kan doorklinken in de besluitvorming.
Wat kunnen bewoners zelf doen? Sluit je aan bij een lokale bewonersorganisatie
Bewoners in en rond Amstelveen kunnen zich aansluiten bij lokale bewonersorganisaties waar inwoners elkaar informeren, acties organiseren en gezamenlijk optrekken richting overheid en Schiphol. Daarnaast benadrukken zij het belang van deelname aan bewonersbijeenkomsten en het delen van ervaringen binnen de wijk, zodat het geluid van omwonenden sterker en beter georganiseerd wordt. Ook is het van belang om overlast actief te blijven melden. Volgens de bewonersvertegenwoordigers zijn meldingen belangrijk omdat ze zichtbaar maken hoeveel hinder er daadwerkelijk wordt ervaren. Zij noemen daarvoor onder meer platforms zoals Vliegherrie.nl.
Meer dan zestig organisaties uit tien Europese landen roepen 13 september uit tot internationale dag tegen de nachtvluchten. Met dit breed gedragen initiatief vragen omwonenden van internationale luchthavens aandacht voor de nachtelijke geluidsoverlast van het vliegverkeer.
Vliegtuigen die ‘s nachts aankomen of vertrekken zorgen voor overlast en voor slaaponderbrekingen bij omwonenden. Dit leidt tot onder meer hart- en vaatziekten, hogere bloeddruk, verminderde leervaardigheden bij kinderen en een lagere productiviteit bij omwonenden. S4R organiseert op 13 september een symposium voor omwonenden over dit onderwerp.
Advies MRS over nachtsluiting Schiphol
De MRS adviseert het kabinet om Schiphol tussen 23.00 uur en 07.00 uur volledig te sluiten voor nachtvluchten. Volgens de raad is een ongestoorde nachtrust essentieel voor de gezondheid en leefbaarheid van omwonenden. Lees de brief die de MRS aan minister Karremans heeft gestuurd.
Al jarenlang zet Arnoud Hendriks uit Burgerveen zich in voor de belangen van omwonenden van Schiphol. Eerst via de Omgevingsraad Schiphol en inmiddels als lid van de Maatschappelijke Raad Schiphol. Zijn motivatie is eenvoudig: bewoners verdienen een stem in besluiten die hun leefomgeving raken.
Al bijna tien jaar actief voor bewoners
Toen Arnoud in 2011 stopte met werken en actief werd binnen de Dorpsraad Burgerveen, kwam het Schipholdossier op zijn pad. Sindsdien vertegenwoordigt hij bewoners uit Burgerveen, de Uiterweg, delen van Aalsmeer en het Kaagbaan binnengebied in gesprekken over de leefomgeving rond Schiphol. “Als je niets laat horen, wordt er over je heen gewalst,” zegt Arnoud. “Juist daarom is het belangrijk dat bewoners vertegenwoordigd zijn en dat hun zorgen onder de aandacht blijven.”. Voor Arnoud draait het werk binnen de MRS om het beschermen van een fijne en gezonde leefomgeving. Hij woont inmiddels al veertig jaar in Burgerveen en geniet nog iedere dag van de ruimte, het groen en de ligging van zijn dorp.
Gezondheid steeds hoger op de agenda
Een van de belangrijkste ontwikkelingen van de afgelopen jaren vindt Arnoud dat gezondheidsschade inmiddels door tal van wetenschappelijke onderzoeken onderbouwd worden. Arnoud: “Toen ik begon, ging het vooral over geluid. Inmiddels is er veel meer aandacht voor de effecten op gezondheid. Dat is een belangrijke stap vooruit.” Hij ziet dat onderzoeken van kennisinstellingen, het RIVM en de Gezondheidsraad steeds meer aandacht vragen voor de gevolgen van langdurige blootstelling aan vliegverkeer. Ook gemeenten en politiek besteden hier volgens hem meer aandacht aan dan enkele jaren geleden.
Kleine stappen kunnen een groot verschil maken
Hoewel veranderingen vaak langzaam gaan, ziet Arnoud wel degelijk resultaten van de inzet van bewoners en organisaties zoals de MRS. Schiphol is een gewoon bedrijf en moet zich ook aan de milieuwetten houden, de rijksoverheid is naar zijn mening te gevoelig voor de lobby van de luchtvaartindustrie. Hendriks: “Je moet een lange adem hebben. Maar kleine stapjes vooruit zijn ook vooruitgang.” Hij wijst erop dat onderwerpen als gezondheid, leefkwaliteit en de belangen van omwonenden tegenwoordig veel nadrukkelijker onderdeel zijn van het maatschappelijke en politieke debat dan tien jaar geleden. Juist daarin ziet hij de waarde van de MRS: een onafhankelijke bewonersstem die steeds opnieuw aandacht vraagt voor de gevolgen van luchtvaart voor mensen die rondom Schiphol wonen.
Bewoners kunnen wel degelijk invloed hebben
Veel bewoners vragen zich volgens Arnoud af of hun stem iets uitmaakt. Zijn antwoord is duidelijk: “Als je niets doet, weet je zeker dat het niet helpt”. Daarom vindt hij het belangrijk dat bewoners zich informeren, hun ervaringen delen en betrokken blijven bij ontwikkelingen in hun omgeving. De MRS speelt daarbij een belangrijke rol door signalen uit de regio te verzamelen en onder de aandacht te brengen van de minister en gemeentelijke overheden, Schiphol en andere betrokken partijen.
Hoop voor de toekomst
Ondanks de uitdagingen blijft Arnoud zich inzetten voor bewoners. Hij ziet dat steeds meer mensen zich bewust worden van de invloed van luchtvaart en andere industrieën zoals b.v Tatasteel op gezondheid, leefomgeving en klimaat. Ook ziet hij dat rechters, onderzoekers en beleidsmakers deze onderwerpen vaker meenemen in hun afwegingen.
“Het zijn misschien kleine stapjes, maar ze gaan wel de goede kant op.” Zegt hij. Met die instelling blijft Arnoud zich inzetten voor de inwoners van Burgerveen, Aalsmeer en de andere inwoners rond Schiphol. Want één ding weet hij zeker: een leefbare omgeving begint met bewoners die hun stem laten horen. En precies daarvoor zet de MRS zich iedere dag in.
Voor wie onder de aanvliegroutes van Schiphol woont, kan het soms voelen alsof er weinig verandert. Toch ziet Jan Boomhouwer uit Aalsmeer, al ruim 35 jaar actief voor de belangen van omwonenden, duidelijke redenen voor optimisme. Zijn boodschap is helder: “We staan met 1-0 voor.” Deze conclusie baseert hij op ontwikkelingen van de afgelopen jaren.
Van machteloosheid naar invloed
Toen Jan in 1980 in Aalsmeer kwam wonen, was de situatie rond Schiphol heel anders. In de jaren daarna groeide het vliegverkeer sterk en nam ook de hinder voor bewoners toe. Veel omwonenden hadden lange tijd het gevoel dat hun stem weinig verschil maakte. Volgens Jan is dat de afgelopen jaren veranderd. Waar vroeger vrijwel alleen werd gesproken over groei van de luchtvaart, wordt tegenwoordig ook serieus gesproken over het beperken van de overlast en zelfs over krimp van het aantal vluchten. Dat was jarenlang ondenkbaar.
“Je boekt geen resultaten in vijf of tien jaar,” zegt hij. “Maar je ziet nu wel dat er beweging is ontstaan. Dat geeft mensen hoop dat veranderingen mogelijk zijn.”
Positieve resultaten: vliegtuighinder en gezondheid staat nu wel op de agenda
Hoewel veel bewoners nog dagelijks hinder ervaren, ziet Jan belangrijke resultaten die in de afgelopen jaren zijn bereikt. Zo is het besef gegroeid dat de leefomgeving van omwonenden een zwaarder gewicht moet krijgen in besluiten over Schiphol. Ook zijn juridische uitspraken en onderzoeken steeds vaker aanleiding voor overheid en politiek om kritischer te kijken naar de gevolgen van de luchtvaart voor gezondheid, leefbaarheid en milieu.
Daarnaast ziet Jan dat onderwerpen die jarenlang nauwelijks werden besproken nu volop op de agenda staan. Begrippen als hinderbeperking, gezondheid en vermindering van het aantal vluchten maken inmiddels deel uit van het publieke en politieke debat. “Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar dertig jaar geleden was dat absoluut niet zo,” zegt hij.
Rechter: “Overheid moet meer rekening houden met omwonenden Schiphol”
Volgens Jan is de positie van omwonenden sterker geworden dan ooit. Volgens hem sluiten de standpunten van de MRS steeds beter aan bij wat onafhankelijke onderzoeken en rechterlijke uitspraken laten zien. De problemen die omwonenden jarenlang hebben aangekaart worden daardoor serieuzer genomen dan voorheen.
Een belangrijke doorbraak kwam in 2024, toen de rechter oordeelde dat de overheid bewoners rond Schiphol onvoldoende beschermt. Volgens de rechter zijn de belangen van omwonenden jarenlang te vaak ondergeschikt gemaakt aan die van de luchtvaart en de Staat handelt in strijd met het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. Voor veel bewoners was dit een bevestiging van wat zij al jaren ervaren. Het laat zien dat hun zorgen serieus zijn en dat de overheid meer rekening moet houden met hun gezondheid en leefomgeving.
Samen verder bouwen: bewoners meer betrekken
Jan benadrukt dat de bereikte resultaten niet vanzelfsprekend zijn. Ze zijn volgens hem het gevolg van jarenlang werk van bewonersorganisaties, vrijwilligers, experts en vertegenwoordigers uit de regio. Daarom roept hij omwonenden op betrokken te blijven. Via bewonersorganisaties, informatiebijeenkomsten en de verkiezingen voor de MRS kunnen inwoners hun stem laten horen en invloed blijven uitoefenen op de toekomst van de leefomgeving rond Schiphol.
Waarom Jan geen voorstander is van een nieuwe Schipholtafel
Er zijn binnen de luchtvaartsector ideeën voor een nieuwe Schipholtafel. Volgens Jan is dit geen goed idee, omdat bewoners daarmee het risico lopen opnieuw tegenover een veel sterkere luchtvaartlobby te komen staan. Juist de kracht van de MRS is volgens hem dat bewoners zelfstandig, samen met deskundigen, kunnen vaststellen wat er speelt in de leefomgeving en welke maatregelen nodig zijn. In eerdere overlegstructuren hadden partijen uit de luchtvaartsector vaak de meeste invloed, terwijl de belangen van omwonenden naar de achtergrond verdwenen. Jan vindt dat bewoners en luchtvaartmaatschappijen fundamenteel verschillende belangen hebben en daarom niet aan dezelfde tafel over de leefomgeving van omwonenden zouden moeten onderhandelen. Bovendien heeft de rechter vastgesteld dat de belangen van bewoners jarenlang ondergeschikt zijn gemaakt aan die van de luchtvaart. Volgens Jan moet de onafhankelijke positie van bewoners in een adviesraad daarom worden versterkt, zodat bewoners met één duidelijke stem kunnen blijven opkomen voor een gezondere en leefbaardere omgeving rond Schiphol.
Hoopvol kijken naar de toekomst
Na tientallen jaren inzet kijkt Jan met vertrouwen naar de toekomst. Hij ziet dat onderwerpen die vroeger nauwelijks aandacht kregen inmiddels serieus worden genomen door politiek, bestuurders en rechters. Zijn boodschap aan omwonenden is daarom positief en hoopvol: “We hebben al veel in gang gezet. We hebben gelijk gekregen en ik ben ervan overtuigd dat we opnieuw gelijk gaan krijgen. Daarom zeg ik: we staan met 1-0 voor.” Voor Jan is dat precies de reden om door te gaan. En volgens hem is dat ook de reden waarom omwonenden de MRS moeten blijven steunen: juist nu er meer beweging ontstaat dan ooit tevoren.
Wat kun je doen als je last hebt van vliegverkeer en het gevoel hebt dat niemand naar je luistert? Volgens Matt Poelmans uit Oegstgeest, al ruim twintig jaar actief voor bewoners rond Schiphol, begint verandering bij betrokkenheid. “Je kunt als individuele bewoner veel ervaren, maar samen kun je een krachtiger geluid laten horen.”
Matt zet zich sinds 2003 in voor de belangen van omwonenden van Schiphol. In verschillende overlegorganen, van de Commissie Regionaal Overleg Schiphol tot de huidige MRS, heeft hij zich hard gemaakt voor een betere balans tussen luchtvaart en leefomgeving. Zijn motivatie is eenvoudig: “Ik vind dat bewoners een serieuze stem moeten hebben in besluiten die hun leefomgeving raken.” Inmiddels heeft het bewonersoverleg geresulteerd in de beperking van de groei van Schiphol.
Bewoners verdienen een plek aan tafel
Volgens Matt is het belangrijk dat bewoners niet alleen worden geïnformeerd, maar ook daadwerkelijk invloed kunnen uitoefenen. In de afgelopen jaren heeft hij zich ingezet om ervoor te zorgen dat bewoners als zelfstandige gesprekspartner worden gezien, naast overheden en andere partijen. Hij kijkt met trots terug op momenten waarop bewoners invloed konden uitoefenen op belangrijke besluiten. “Als bewoners zich niet organiseren, worden hun belangen al snel ondergesneeuwd. Daarom is het belangrijk dat er actieve bewonersvertegenwoordiging blijft bestaan.”
De MRS zoekt naar balans met Schiphol
In discussies over Schiphol wordt volgens Matt soms ten onrechte het beeld geschetst dat bewonersorganisaties tegen luchtvaart zouden zijn. “De meeste bewoners begrijpen dat luchtvaart belangrijk is. De vraag is vooral hoe je zorgt voor een goede balans tussen de belangen van de luchtvaart en de kwaliteit van de leefomgeving.”
Volgens hem moet bij die afweging niet alleen gekeken worden naar economische belangen, maar ook naar gezondheid, nachtrust en leefbaarheid. Juist daar ziet hij een belangrijke rol voor de MRS. “De MRS brengt de ervaringen van bewoners onder de aandacht en zorgt ervoor dat die worden meegenomen in de discussie.”
Bewoners ervaren verstoorde nachtrust
In gesprekken met omwonenden hoort Matt vaak dezelfde zorgen terugkomen. Vooral geluidsoverlast en een verstoorde nachtrust worden veel genoemd. “Mensen vragen zich af waarom er zoveel wordt gevlogen en of dat niet anders kan. Ze willen vooral dat hun zorgen serieus worden genomen.” Tegelijkertijd merkt hij dat veel bewoners na verloop van tijd afhaken omdat ze het gevoel krijgen dat hun meldingen weinig effect hebben. Juist daarom vindt hij het belangrijk dat bewoners hun ervaringen blijven delen.
Laat je stem horen
Voor bewoners die hinder ervaren heeft Matt een duidelijke boodschap: blijf melding maken van overlast en zoek aansluiting bij een bewonersorganisatie in je omgeving.
“Wanneer bewoners zich organiseren, ontstaat er een beter beeld van wat er speelt. Dat helpt om problemen zichtbaar te maken en bespreekbaar te houden. Samen sta je sterker.” aldus Poelmans. Ook de verkiezingen voor bewonersvertegenwoordigers binnen de MRS ziet hij als een belangrijk moment. Daarmee kunnen bewoners invloed uitoefenen op wie hun belangen vertegenwoordigt.
Oegstgeest: een regio om zuinig op te zijn
Ondanks de discussies over Schiphol woont Matt met veel plezier in Oegstgeest. Hij waardeert de combinatie van groen, voorzieningen en de kleinschaligheid van de regio. “Je hebt hier rust, ruimte en tegelijkertijd alles dichtbij. Dat maakt deze omgeving bijzonder.” Juist daarom vindt hij het belangrijk dat bewoners betrokken blijven bij de toekomst van hun leefomgeving. “De kwaliteit van de omgeving waarin je woont is iets waar je samen verantwoordelijk voor bent.”
Wat hebben bewoners al bereikt? Geluid meten in plaats van berekenen
Matt ziet in de praktijk ook wat bewonersinvloed kan betekenen. Dankzij de inzet van omwonenden binnen de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS) zijn de afgelopen jaren belangrijke resultaten bereikt. Zonder die betrokkenheid zou de hinder voor veel bewoners waarschijnlijk groter zijn geweest. Plannen die tot extra en onnodige groei van de luchtvaart zouden leiden zijn kritisch tegen het licht gehouden en waar nodig bijgestuurd of tegengehouden. Ook heeft de MRS zich sterk gemaakt voor een andere kijk op geluidshinder: niet alleen rekenen met modellen, maar vooral meten wat mensen daadwerkelijk ervaren. Voor Matt is dat geen abstract onderwerp. Op het dak van zijn woning staat een meetstation waarmee vliegtuiggeluid wordt gemeten. Zo wordt zichtbaar wat er écht gebeurt in de leefomgeving van omwonenden en ontstaat een betrouwbaarder beeld van de hinder die zij ervaren.
Hoopvol over de toekomst
Na meer dan twee decennia inzet voor bewoners rond Schiphol blijft Matt optimistisch. Hij ziet dat bewoners steeds beter georganiseerd zijn en dat gezondheid en leefbaarheid een grotere rol spelen in het maatschappelijke debat. De minister van Infrastructuur en Waterstaat gaat op ons aanraden in gesprek met de Gezondheidsraad. Zijn advies aan omwonenden is dan ook simpel: “Word lid van een bewonersvereniging in jouw omgeving. Samen kun je ervaringen delen, kennis opbouwen en zorgen dat de stem van bewoners gehoord blijft.”
Dat is volgens hem de kracht van de MRS: een plek waar bewoners gezamenlijk kunnen werken aan een gezonde en leefbare omgeving rond Schiphol.
Voor veel omwonenden van Schiphol is vliegtuiggeluid geen abstract onderwerp, maar iets wat dagelijks voelbaar is. Ook voor Stefan Molenaar uit Assendelft werd de overlast in de loop der jaren steeds groter. Wat begon met de vraag of hij de enige was die zich eraan stoorde, groeide uit tot actieve betrokkenheid bij de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS). Zijn belangrijkste boodschap aan andere bewoners: laat van je horen, want samen sta je sterker
Van rustige woonplek naar toenemende hinder
Stefan kwam in 2010 in Assendelft wonen. Hij zocht een fijne plek om zijn zoon te laten opgroeien: een huis met tuin, voorzieningen in de buurt, goede bereikbaarheid en een landelijke omgeving. “We wonen hier hartstikke fijn”, zegt hij. Maar vanaf ongeveer halverwege de jaren tien merkte hij dat de geluidsoverlast door vliegtuigen steeds verder toenam.
Vooral het gevoel dat de hinder steeds groter werd, zette hem aan het denken. Toen Schiphol rond 2019 in het dorp kwam vertellen over maatregelen om geluidsoverlast te verminderen, zag Stefan dat als bevestiging dat er daadwerkelijk een probleem was. Maar de uitleg over “minder hinder” overtuigde hem niet. Volgens hem ging het onvoldoende over het echt verminderen van herrie. Dat was voor hem een belangrijk moment om zich verder te verdiepen en contact te zoeken met anderen in de omgeving.
Waarom Stefan zich inzet voor omwonenden
Stefan sloot zich aan bij Platform Vlieghinder Zaanstreek en werd later actief binnen de MRS. Voor hem draait zijn inzet vooral om rechtvaardigheid. Hij begrijpt dat een luchthaven betekenis kan hebben, maar vindt dat de lasten voor omwonenden te zwaar wegen als daar onvoldoende maatschappelijke baten tegenover staan.
In Assendelft en omgeving wonen volgens hem veel mensen met plezier, maar zij willen ook gewoon kunnen slapen met het raam open of in de tuin zitten zonder voortdurend vliegtuigen over zich heen te krijgen. Vooral nachtvluchten zijn voor hem een belangrijk punt. “Er is nog nooit iemand geweest die mij heeft kunnen uitleggen waarom die echt nodig zijn”, zegt hij.
Niet tegen Schiphol, wel voor minder overlast
Stefan benadrukt dat de MRS er niet op uit is om Schiphol te sluiten. Dat beeld klopt volgens hem niet. Het gaat volgens hem om een betere balans: een luchthaven die past bij wat Nederland nodig heeft, maar ook bij wat de omgeving aankan. Minder vluchten, en vooral een verbod op nachtvluchten, ziet hij als belangrijke stappen.
Daarbij vindt hij het belangrijk dat de discussie niet alleen gaat over economische belangen, maar ook over gezondheid, leefbaarheid en de vraag hoeveel vliegverkeer echt nodig is. Volgens Stefan hoeft Schiphol niet weg, maar kan het wel een stuk kleiner.
Veel mensen denken dat de Nederlandse economie sterk afhankelijk is van de luchtvaart, maar de directe bijdrage van luchtvaartmaatschappijen aan de Nederlandse economie is relatief beperkt. Volgens cijfers van het CBS bedroeg de toegevoegde waarde van het luchtvervoer in 2024 ongeveer 0,4% van het Nederlandse bbp. De vele overstappers op Schiphol leveren per reiziger relatief weinig op voor de Nederlandse economie. Overstappende passagiers verlaten de luchthaven meestal niet, betalen geen luchthaven- of toeristenbelasting, overnachten niet in Nederlandse hotels en besteden vaak niet meer dan een kop koffie of een broodje op de luchthaven.
Wat doet Stefan als MRS-lid?
Als lid van de MRS brengt Stefan vooral de ervaringen uit Assendelft en omgeving onder de aandacht. Elke regio rond Schiphol heeft volgens hem een eigen vorm van overlast. In zijn omgeving gaat het onder meer om geluidshinder en nachtvluchten. Binnen de MRS verdiept hij zich in het luchtvaartdossier en werkt hij mee aan adviezen aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat.
Volgens Stefan zijn die adviezen goed onderbouwd en sluiten ze aan bij signalen van betrokken overheidsorganisaties zoals het RIVM, de GGD en de Inspectie Leefomgeving en Transport. Hij vindt het teleurstellend dat de minister volgens hem nog te weinig met de adviezen doet, maar ziet wel dat ze serieus worden genomen in de Tweede en Eerste Kamer.
Bewoners kunnen verschil maken
Een belangrijk punt voor Stefan is dat bewoners zich verenigen. Een bewonersvertegenwoordiging kan volgens hem alleen sterk zijn als er ook een duidelijke achterban is. Hoe meer bewoners zich laten horen, hoe serieuzer hun stem wordt genomen.
Hij merkt dat het onderwerp steeds vaker terugkomt in de media en dat journalisten bewoners weten te vinden. Volgens Stefan komt die aandacht er niet vanzelf: die ontstaat doordat bewoners hun ervaringen blijven delen en zich blijven organiseren.
Meld hinder, maar blijf niet alleen melden
Stefan begrijpt dat bewoners soms “hindermoe” worden. Wie vaak klachten meldt maar weinig verandering ziet, kan het gevoel krijgen dat het toch geen zin heeft. Toch moedigt hij mensen aan om hinder te blijven melden, bijvoorbeeld bij vliegherrie.nl. Nog belangrijker vindt hij dat mensen zich aansluiten bij lokale bewonersgroepen. In zijn regio is dat Platform Vlieghinder Zaanstreek , dat ook samenwerkt met andere platforms. Volgens Stefan helpt dat om beter geïnformeerd te blijven en samen sterker te staan.
Hoop op een betere leefomgeving
Wat Stefan motiveert om door te gaan, is de overtuiging dat verandering mogelijk is. “Als niemand zijn mond opendoet, verandert er niets”, zegt hij. Hij hoopt dat er de komende jaren echte stappen worden gezet: minder vluchten, geen nachtvluchten en meer aandacht voor de leefbaarheid van bewoners rond Schiphol.
Zijn wens voor de volgende generatie is eenvoudig: een fijne leefomgeving. Voor alle bewoners, ongeacht waar zij werken. Ook mensen die op Schiphol of in de luchtvaartsector werken, hebben volgens hem recht op een gezonde en prettige woonomgeving.
Oproep aan omwonenden
Stefans oproep aan andere omwonenden is duidelijk: sluit je aan, praat mee en laat je stem horen. Niet omdat iedereen hetzelfde hoeft te vinden, maar omdat bewoners samen meer invloed hebben dan alleen. En omdat een betere balans tussen luchtvaart en leefbaarheid volgens hem hard nodig is.
Woon je in de omgeving van de Zaanstreek?Sluit je aan bij Platform Vlieghinder Zaanstreek
Platform Vlieghinder Zaanstreek is opgericht voor wie de overlast van het vliegverkeer beu is en op de hoogte gehouden wil worden van diverse acties. Lees meer over dit Platform en wat ze precies doen en kom te weten of jij iets kunt betekenen voor jouw omgeving.
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gaat de Gezondheidsraad vragen een advies uit te brengen over de gezondheidseffecten van Schiphol. Daarmee wordt gehoor gegeven aan een belangrijke oproep van de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS), die zich de afgelopen periode sterk heeft gemaakt voor een diepgaand en integraal onderzoek naar de gevolgen van de luchthaven voor de gezondheid van omwonenden.
De MRS vroeg de minister van Infrastructuur en Waterstaat om een adviesaanvraag in te dienen bij de Gezondheidsraad om de(cumulatieve) gezondheidseffecten van Schiphol integraal in kaart te brengen. Volgens de MRS is zo’n actueel en onafhankelijk advies noodzakelijk om gezondheid volwaardig mee te kunnen wegen in toekomstig Schipholbeleid. Omwonenden maken zich al langer zorgen over de gevolgen van onder meer geluid, luchtverontreiniging en andere vormen van uitstoot voor hun gezondheid.
Met het besluit om de Gezondheidsraad om advies te vragen, worden deze zorgen serieus genomen. Het advies moet meer inzicht geven in de totale impact van Schiphol op de volksgezondheid en bijdragen aan een betere onderbouwing van toekomstige beleidskeuzes.
De MRS ziet de adviesaanvraag als een belangrijke stap. “Gezondheid moet een volwaardige plaats krijgen in de afwegingen rond Schiphol. Daarom hebben wij aangedrongen op een onafhankelijk advies door de Gezondheidsraad. We zijn blij dat daar nu gehoor aan wordt gegeven.”
De inhoud van het advies kan een belangrijke bijdrage leveren aan het gesprek over de toekomst van Schiphol en de leefomgeving van honderdduizenden omwonenden.
In de media wordt de laatste weken veel geschreven over de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS). Wat is er aan de hand? De MRS is sinds 2023 de opvolger van de Omgevingsraad Schiphol (ORS). Maar waarom was die verandering eigenlijk nodig? En waarom heeft de MRS momenteel geen leden die werkzaam zijn in de luchtvaartbranche? We leggen het hier uit.
De Omgevingsraad Schiphol liep vast
De ORS was een overlegtafel waar verschillende partijen samen kwamen, zoals bewoners, de luchtvaartsector en overheden (gemeenten in de Schipholregio en omgevingsdiensten). Dit werd ook wel de ‘Alderstafel’ genoemd. Het idee was dat zij samen afspraken zouden maken over Schiphol en de leefomgeving. In de praktijk werkte dat steeds minder goed.
Belangrijke problemen waren:
Het overleg werd te ingewikkeld De onderwerpen rondom Schiphol zijn complex en technisch. Daardoor werd het moeilijk om tot duidelijke besluiten te komen.
Partijen stonden tegenover elkaar De verschillende deelnemers hadden vaak tegengestelde belangen. Hierdoor ontstonden spanningen.
Er was geen gezamenlijk doel meer In plaats van samen ergens naartoe te werken, kreeg ieder zijn eigen standpunt.
Compromissen lukten niet meer Waar het vroeger nog mogelijk was om samen tot afspraken te komen, gebeurde dat steeds minder. Partijen wilden of konden compromissen niet meer steunen.
Kort gezegd: het bekende “poldermodel van de Alderstafel” — samen overleg voeren en zoeken naar overeenstemming in het Schipholbeleid— werkte niet meer in deze vorm.
Ingrijpen was nodig en de oplossing: een andere manier van samenwerken
In het advies van Pieter van Geel, voormalig staatssecretaris van Milieu en CDA-politicus die in 2019 als voorzitter van de Omgevingsraad Schiphol de opdracht kreeg het vastgelopen overleg rond Schiphol te evalueren. (“Schiphol Vernieuwd Verbinden” ) wordt duidelijk gezegd: als er niets zou veranderen, zouden de verhoudingen verder verslechteren. Daarom was volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een nieuwe aanpak nodig. Bureau Berenschot leverde de inhoudelijke analyses waarop Van Geel zijn aanbevelingen mede kon baseren.
In plaats van te blijven zoeken naar één gezamenlijk standpunt, is door het ministerie met de MRS gekozen voor een andere aanpak. Van Geel adviseerde om drie onafhankelijke pilaren uit de ORS te ontwikkelen. De MRS en twee andere pilaren: De overheden gingen samen in de Bestuurlijke Regiegroep Schiphol (BRS) en daarnaast het sectoroverleg van de luchtvaartbranche. Via het ministerie van Financiën is de Staat bovendien grootaandeelhouder van Royal Schiphol Group (circa 70% van de aandelen) en bezit zij daarnaast een belang in Air France-KLM en KLM.
De rol van de MRS
De Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS) brengt de belangen van omwonenden rond Schiphol onder de aandacht bij de overheid en adviseert over onderwerpen die van invloed zijn op de leefomgeving, zoals geluid, gezondheid, veiligheid en leefbaarheid. De MRS zet zich in voor verbetering van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners in de regio rond Schiphol.
Met deze opzet worden de verschillende belangen afzonderlijk en transparant ingebracht. Het is vervolgens aan het ministerie om de inzichten, adviezen en belangen vanuit deze drie hoeken mee te wegen en daarover beleidskeuzes te maken. Hierdoor ontstaat een duidelijk onderscheid tussen belangenbehartiging, bestuurlijke inbreng en sectorbelangen, terwijl de Minister van I en W verantwoordelijk blijft voor de uiteindelijke afweging.
Van overlegtafel naar platform voor perspectieven
Waar de ORS probeerde om samen besluiten te nemen, verzamelt de MRS vooral inzichten, ervaringen en standpunten uit de samenleving. Die worden gebundeld en aangeboden aan de minister. De minister is vervolgens verplicht om daar serieus op te reageren.
MRS wil een gezonde leefomgeving voor alle omwonenden van Schiphol, ongeacht waar ze werken
De MRS streeft naar een gezonde leefomgeving voor alle omwonenden van de luchthaven, dus ook medewerkers van Schiphol of elk ander bedrijf. Werknemers uit de luchtvaartsector kunnen tevens deelnemen aan de MRS via aangesloten bewonersorganisaties. Zij kunnen stemmen bij verkiezingen voor bewonersvertegenwoordigers. Zij konden zich tot dusver niet afzonderlijk verkiesbaar stellen als clustervertegenwoordiger. Er is een motie ingediend in de Tweede Kamer waarbij wordt gesteld dat dit wel moet kunnen. De MRS wacht met deze ontwikkeling op het besluit van de Minister van I en W daarover. De MRS vindt dat werknemersbelangen en bewonersbelangen onderscheiden moeten blijven.
Tussenevaluatie MRS door bureau Berenschot
Uit de onafhankelijke evaluatie van bureau Berenschot blijkt dat de MRS in de eerste twee jaar van haar bestaan een stevige basis heeft gelegd als vertegenwoordiger van omwonenden in het besluitvormingsproces rond Schiphol.
Dankzij een strakke programmatische aanpak is de MRS erin geslaagd om omwonenden te betrekken en actief een stem te geven. Bovendien is het gelukt om tijdig kwalitatief hoogwaardige adviezen uit te brengen. De evaluatie bevestigt dat de MRS voldoet aan de verwachtingen ten aanzien van het aantal adviezen en dat deze ook extern worden erkend om hun kwaliteit. Daarnaast onderhoudt de MRS contact met partijen zoals Schiphol, LVNL, ILT, gemeenten en de Bestuurlijke Regiegroep Schiphol.
Tegelijkertijd biedt het rapport waardevolle aanknopingspunten voor verdere ontwikkeling. Zo wordt geconstateerd dat de daadwerkelijke doorwerking van adviezen in beleidsmaatregelen sterk afhankelijk is van besluitvorming binnen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Om de effectiviteit verder te vergroten, zijn aanbevelingen gedaan om de samenwerking en afstemming tussen het ministerie en de MRS verder te versterken, onder meer op het gebied van planning, frequentie en formulering van adviesaanvragen. De MRS heeft aangegeven deze aanbevelingen actief op te pakken en ziet de evaluatie als een positieve stimulans voor de verdere ontwikkeling van de Raad.
Wat doet de Maatschappelijke Raad Schiphol?
De Maatschappelijke Raad Schiphol is een wettelijk erkende adviesraad vanuit de omwonenden van de luchthaven Schiphol. Deze Raad geeft adviezen aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat, over besluiten rondom Schiphol, die de leefomgeving beïnvloeden.
De MRS wil bijdragen aan verbetering van de leefkwaliteit in de regio rondom Schiphol en geeft omwonenden en maatschappelijke organisaties een stem in het besluitvormingsproces over het luchtvaartbeleid.
Vandaag hebben twee bewonersvertegenwoordigers en hun plaatsvervangers uit de regio Amsterdam hun vertrek uit de MRS aangekondigd. Zij leggen per direct hun taken neer. De koers die zij voor ogen hadden sloot niet aan bij de werkwijze van de MRS als wettelijk adviesorgaan. De MRS geeft namens een brede groep omwonenden gevraagd en ongevraagd advies aan de minister van IenW over de leefomgevingskwaliteit in de omgeving van Schiphol.
De vrijgekomen posities zullen zo snel mogelijk worden ingevuld. In 2027 vinden er verkiezingen plaats waarbij opnieuw omwonenden zich kunnen kandideren. Het is belangrijk dat alle bewonersverenigingen zich vertegenwoordigd voelen. De MRS bedankt de vertrekkende leden voor hun inzet in de afgelopen drie jaar.
“Vorige week sprak ik een vriend die vanuit Amsterdam via een buitenlandse luchthaven naar Thailand vloog omdat dat goedkoper was dan een rechtstreekse vlucht vanaf Schiphol. Hij ontmoette op zijn bestemming juist een Duitse reiziger die via Amsterdam naar Thailand was gevlogen omdat dát goedkoper was. Deze opmerkelijke situatie laat zien hoe luchtvaartmaatschappijen met prijsverschillen reizigers stimuleren om onnodige overstappen te maken. Daardoor ontstaan extra vliegbewegingen die eigenlijk voorkomen zouden kunnen worden.” zegt bewonersvertegenwoordiger Stefan Molenaar in het panelgesprek van Natuur & Milieu.
De ‘vervuiler betaalt’ is dat een oplossing?
Tijdens de bijeenkomst op 18 mei in Den Haag, georganiseerd door Natuur & Milieu, stonden verschillende belangrijke thema’s centraal over de toekomst van de luchtvaart en de leefomgeving rondom Schiphol. In het panelgesprek werd onder meer gesproken over het invoeren van een CO2-plafond om klimaatdoelen te halen, strengere normen voor geluidshinder en schadelijke stoffen en de mogelijkheden voor extra woningbouw bij een kleinere luchthaven. Ook kwamen het vestigingsklimaat en het principe dat de ‘vervuiler betaalt’ aan bod als voorwaarden voor een duurzamere luchtvaartsector. Daarnaast werd de visie officieel overhandigd aan Brigit Gijsbers, plaatsvervangend directeur-generaal Luchtvaart en Maritieme Zaken bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Klimaatakkoord van Parijs halen met een kwalitatief hoogstaand Schiphol
CE Delft heeft doorgerekend wat het effect is van de voorstellen die Natuur & Milieu doet voor klimaat, leefomgeving en economie. Hieruit blijkt dat de luchtvaart in 2040 binnen de grenzen van het klimaatakkoord van Parijs kan blijven, en dat de geluidsoverlast met 78% kan dalen. Schiphol blijft dan een kwalitatief hoogstaand luchthaven, waar zelfs met minder vluchten zakenreizigers op hun bestemming kunnen komen en we voldoende toeristen kunnen ontvangen. Ook kunnen Nederlanders hun vakantievluchten nog steeds vanaf Schiphol starten.
Volgens Natuur & Milieu kan de Nederlandse luchtvaart binnen vijftien jaar uitgroeien tot een sector met een veel kleinere impact op het klimaat en de leefomgeving, terwijl zij economisch nauwelijks waarde verliest. Dat stelt de organisatie in een nieuwe toekomstvisie voor de luchtvaart tot 2040 en presenteert daarin een alternatief voor het huidige expansiemodel van de luchtvaart, dat steeds verder onder druk staat. De effecten van deze koers zijn doorgerekend door onderzoeksbureau CE Delft.
Wetenschappelijk onderzoek: Een kleinere luchthaven is beter voor de welvaart in Nederland
Ook de MRS heeft een onderzoek laten uitvoeren naar de omvang van Schiphol en het effect daarvan op de Brede Welvaart. De huidige omvang van Schiphol gaat gepaard met ernstige geluidshinder, gezondheidsschade, hoge CO₂-uitstoot, druk op woningbouw en een groot beslag op arbeid en energie. Tevens past de luchthaven in haar huidige omvang niet binnen de geldende wetgeving. “Bovendien oordeelde de rechtbank Den Haag in maart 2024 dat de belangen van omwonenden jarenlang onvoldoende zijn meegewogen en dat dit in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.” Aldus Khadija Arib, voorzitter van de MRS.
Tegen deze achtergrond liet de MRS onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de relatie tussen de omvang van Schiphol en brede welvaart. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar effecten die in het verleden stelselmatig ondergeschikt zijn geweest, zoals gezondheid of woongelegenheid.
MRS stuurt een advies aan minister Karremans over nachtsluiting: “Omwonenden van Schiphol verdienen een ongestoorde nacht”
De MRS schrijft dit advies omdat veel mensen die rond Schiphol wonen ernstige hinder ervaren van nachtvluchten. Vooral ’s nachts zorgen vliegtuigen voor slaapverstoring, wat grote gevolgen heeft voor de gezondheid en leefbaarheid van omwonenden. Uit onderzoek van de GGD blijkt dat in verschillende gemeenten rondom Schiphol veel inwoners slecht slapen door vliegtuiggeluid. Kinderen zijn hierbij extra kwetsbaar, omdat slaap belangrijk is voor hun ontwikkeling en schoolprestaties.
Wetenschappelijk bewijs voor gezondheidsproblemen
Volgens de MRS is er inmiddels voldoende wetenschappelijk bewijs dat nachtvluchten kunnen leiden tot vermoeidheid, stress en op langere termijn zelfs tot gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten en psychische klachten.
Geen vluchten tussen 23.00 uur en 07.00 uur
De MRS adviseert het ministerie daarom om Schiphol ’s nachts volledig te sluiten voor commerciële vluchten en privévliegtuigen tussen 23.00 uur en 07.00 uur. Ook wil de MRS voorkomen dat vluchten verschuiven naar de late avond of vroege ochtend, omdat juist in die uren veel slaapverstoring ontstaat. Daarom moet er volgens de raad een extra beperking komen zodat er niet meer vluchten plaatsvinden in de randen van de nacht.
Omwonenden moeten ongestoord kunnen slapen
Alleen uitzonderingen, zoals vluchten van politie, kustwacht of situaties van overmacht, zouden nog mogelijk moeten zijn. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) moet hier streng op toezien. Met dit advies wil de MRS ervoor zorgen dat omwonenden beter worden beschermd en weer ongestoord kunnen slapen.
Cijfers over Schiphol
Jaarlijks worden er op Schiphol 25.200 vluchten in de nacht afgehandeld (cijfers Schiphol uit 2025)
Dit betekent elke nacht 70 vluchten
Gemiddeld worden mensen in de Schipholregio elke 10 minuten in hun slaap gestoord.
Het aantal vluchten mag van de overheid nog groeien naar 27.000 vluchten in de nacht.
Uit onderzoek blijkt dat nu al meer dan 220.000 Nederlanders ernstige slaapverstoring ervaren van vliegtuigen.
De Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS) heeft op 20 maart 2026 advies uitgebracht aan de nieuwe minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans over de voorgenomen wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB). De MRS adviseert om deze ontwerpwijziging niet vast te stellen, en het vigerende LVB te handhaven.De MRS roept de minister op om een nieuwe belangenafweging te maken die wél navolgbaar is en voldoet aan de eisen van de rechter. Gezondheid, leefomgevingskwaliteit en klimaat moeten in de uitwerking een prominentere plaats krijgen.
De MRS steunt het voornemen tot het beëindigen van het gedoogbeleid en het herstel van de rechtsbescherming van omwonenden. De MRS concludeert echter dat met deze ontwerpwijziging de gedoogsituatie weliswaar wordt beëindigd, maar dat er van een evenwichtige belangenafweging geen sprake is. De belangen van de luchtvaartsector zijn vooropgesteld in de balanced approach Schiphol, die aan de basis ligt voor deze ontwerpwijziging. De grenswaarden in de handhavingspunten zijn geënt op de beoogde luchthavenoperatie terwijl de gezondheid van omwonenden daarbij geen rol speelde. Verder constateert de MRS gebreken in de MER waardoor die ongeschikt is als grondslag voor besluitvorming over het LVB.
Balanced approach Schiphol leidde niet tot fair balance
De ontwerpwijziging voldoet niet aan de eisen die het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) hieraan stelt. Er is geen sprake van een eerlijke belangenafweging tussen luchtvaart en omwonenden. Het startpunt van de plannen was een hinderreductie van 20%, maar dit doel is tijdens het proces afgezwakt en uitgesteld. Het beoogde maximum van 478.000 vluchten is niet deugdelijk onderbouwd en bovendien geen verbetering voor omwonenden t.o.v. het huidige aantal vluchten. Studies tonen aan dat de Nederlandse bereikbaarheid ook bij aanzienlijk lagere aantallen gewaarborgd blijft.
Tekortkomingen in het ontwerp-LVB
De ontwerpwijziging biedt vooral operationele ruimte aan de luchthaven in plaats van bescherming aan de burger. Ten eerste zijn de geluidsnormen zo ruim berekend dat de beoogde capaciteit altijd past, zelfs bij extreme situaties. Op sommige plekken worden overschrijdingen die voorheen werden gedoogd nu simpelweg gelegaliseerd door de normen te verhogen. Ten tweede ontbreken plafonds voor CO2-uitstoot en schadelijke stoffen (zoals ultrafijnstof). Met het huidige beleid zijn de luchtvaart klimaatdoelen van 2030 hoogstwaarschijnlijk onhaalbaar en wordt de uitstoot van voor de gezondheid schadelijke stoffen te weinig begrensd. Ten slotte is het instrumentarium van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ontoereikend voor effectief toezicht.
Gebrekkige milieueffectrapportage (MER)
De MER Schiphol 2026 is ongeschikt als basis voor besluitvorming. In het rapport wordt een verkeerde vergelijking gemaakt. De MER vergelijkt de voorgestelde plannen met de (gedoogde) situatie van 500.000 vluchten, in plaats van met de daadwerkelijke huidige situatie zoals is voorgeschreven. Ook zijn alternatieven niet in kaart gebracht terwijl dit wel had gemoeten. Zo hadden de milieueffecten van het vigerend LVB inzichtelijk gemaakt moeten worden voor een transparante beleidskeuze. Door alleen te vergelijken met de gedoogde situatie van 500.000 vluchten, lijken de milieueffecten gunstiger dan ze zijn. De MER is daarnaast onvolledig, want effecten op gezondheid (aantallen gehinderden, ziekte- en sterftecijfers), klimaat, natuur (stikstof), en woningbouwplannen zijn onvoldoende of op basis van verouderde modellen in kaart gebracht.
Maandag 23 maart 2026 bezocht de nieuwe minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS). In een dorpshuis vlakbij de luchthaven maakte hij kennis met vertegenwoordigers van de omwonenden van Schiphol.
De MRS-leden drukten de minister op het hart dat omwonenden intensiever betrokken willen worden bij het luchtvaartbeleid. In de regio is veel kennis aanwezig, bijvoorbeeld over rekenmodellen en referentiesituaties, die volgens hen beter benut kan worden. Ook nodigden zij de minister uit om zelf in de wijken te komen kijken en luisteren. De wens is duidelijk: een constructieve samenwerking die leidt tot minder overlast en een betere gezondheid voor omwonenden.
Een belangrijk onderwerp in het gesprek was het vertrouwen van omwonenden. Volgens de aanwezigen staat dat onder druk, onder andere door cijfers en modellen die volgens hen niet aansluiten op de werkelijkheid. Geluidsoverlast wordt nu berekend met modellen waarin bijvoorbeeld de frequentie van vluchten onvoldoende wordt meegenomen. Alternatieven, zoals aangedragen door de GGD GHOR, zouden serieuzer moeten worden bekeken, aldus MRS-leden. De zienswijze van de GGD GHOR leest u hier. In dit verband kwam ook de zogenoemde Alders-paradox ter sprake.
MRS-leden gaven aan dat het niet gaat om het sluiten van Schiphol, maar om een luchthaven die beter past bij Nederland en zijn leefomgeving. Daarbij werd gesteld dat krimp van de luchtvaart niet per definitie slecht is voor de economie, maar juist ruimte kan bieden voor duurzame groei van het aantal woningen en betere gezondheid. Het CE-Delft rapport wat deze stelling onderbouwt werd vervolgens aan de minister aangeboden. Hieruit blijkt dat de omvang van Schiphol minder bepalend is voor de Nederlandse economie dan vaak wordt aangenomen.
Tegelijkertijd uitten de leden zorgen over de plannen voor een nieuw Luchthavenverkeerbesluit: volgens hen verschillen de uitgangspunten weinig van het oude beleid en verbetert daarin de rechtsbescherming van omwonenden onvoldoende. Ook zou het huidige beleid onvoldoende recht doen aan recente rechterlijke uitspraken, onder meer in relatie tot het EVRM.
Minister Karremans gaf aan het dossier zeer serieus te nemen en zich grondig te willen inlezen. Hij benadrukte dat hij alle belangen zorgvuldig wil afwegen, maar kon geen concrete toezeggingen doen. Wel erkende hij dat dit een van de meest urgente dossiers is die momenteel spelen.
M
Minister Karremans neemt het CE Rapport “Brede Welvaart en de omvang van Schiphol” in ontvangst van één van de MRS leden.
De minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft de versnelde wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit (LVB) voor Schiphol waarbij het aantal vluchten is vastgelegd, niet zorgvuldig genomen en niet goed gemotiveerd. Daarom kan het besluit niet in stand blijven. Dat oordeelde de Raad van State in een uitspraak van vandaag (11 maart 2026).
Vanuit het oogpunt van de rechtsbescherming van omwonenden is deze uitspraak positief. De minister heeft in het LVB niet goed onderbouwd dat het beschermingsniveau van omwonenden ten aanzien van geluidbelasting per saldo gelijk is aan of beter is dan het beschermingsniveau dat het eerste Luchthavenverkeerbesluit uit 2004 bood. Volgens de rechter is dat een voorwaarde die uit de wet rolt.
Het is voor de omwonenden belangrijk dat er een maximumaantal vluchten mag worden uitgevoerd waarbij de hinder daadwerkelijk vermindert en er niet alleen naar de belangen van de luchtvaartbranche wordt gekeken.
Gevolg van de uitspraak
Door de uitspraak van de Raad van State blijft voorlopig het oude Luchthavenverkeerbesluit uit 2008 voor Schiphol gelden. Dat betekent dat er voorlopig geen maximum is voor het totale aantal vluchten per jaar. Wel heeft de rechter bepaald dat er voorlopig maximaal 27.000 nachtvluchten per jaar mogen plaatsvinden tussen 23.00 en 7.00 uur. Intussen werkt het kabinet aan een omvangrijke wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit. Zodra dat in werking treedt, vervalt deze tijdelijke regel.
Maximumaantal (478.000) in het LVB te hoog
De MRS is voorstander is van het vastleggen van een maximumaantal vluchten in het LVB. Zie ook het MRS-advies van vorig jaar over het versnelde LVB. Deze maand zal de MRS met een advies komen op de (integrale) ontwerpwijziging van het LVB. In dat advies wordt betoogd dat 478.000 vluchten een te hoog maximum is en geen verbetering betekent voor de omwonenden.
Gangbare gedachte : Groei van luchtvaart is van belang voor economie
In het politieke debat – en ook in het recente Coalitieakkoord – overheerst al jaren de gedachte dat een groeiende luchtvaartbranche van belang is voor de Nederlandse economie. Krimp zou banen kosten, de bereikbaarheid aantasten en het vestigingsklimaat schaden. Ook het rapport-Wennink stelt dat krimp zou leiden tot verlies van de internationale hubfunctie en economische aantrekkingskracht.
Maar klopt dat beeld wel?
De huidige omvang van Schiphol gaat gepaard met ernstige geluidshinder, gezondheidsschade, hoge CO₂-uitstoot, druk op woningbouw en een groot beslag op arbeid en energie. Tevens past de luchthaven in haar huidige omvang niet binnen de geldende wetgeving. “Bovendien oordeelde de rechtbank Den Haag in maart 2024 dat de belangen van omwonenden jarenlang onvoldoende zijn meegewogen en dat dit in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.” Aldus Khadija Arib, voorzitter van de MRS.
Tegen deze achtergrond liet de MRS onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de relatie tussen de omvang van Schiphol en brede welvaart. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar effecten die in het verleden stelselmatig ondergeschikt zijn geweest, zoals gezondheid of woongelegenheid.
Vanuit drie scenario’s kijken naar de omvang van Schiphol
Onderzoeksbureau CE Delft onderzocht drie situaties voor 2025: 500.000 vluchten, 375.000 vluchten en 250.000 vluchten per jaar. De studie is een brede verkenning van de effecten van een luchthaven van verschillende groottes op economie, gezondheid, klimaat, wonen en bereikbaarheid.
De uitkomsten zijn helder:
Gezondheid: 1,34 miljoen Nederlanders ervaren nu geluid boven de WHO-adviesgrens. Bij 250.000 vluchten daalt dit aantal met circa 57%. Ook neemt de ziektelast dan af door bijvoorbeeld minder ultrafijnstof.
Woningbouw: een kleinere luchthaven creëert ruimte voor minimaal 30.000 extra woningen.
Klimaat: in de kleinste variant dalen de CO₂-kosten met € 0,6 tot € 1,7 miljard per jaar.
Arbeidsmarkt: de luchthaven onttrekt arbeid en kapitaal aan cruciale sectoren zoals energietransitie, zorg, ICT en woningbouw. De totale werkgelegenheid in Nederland blijkt nauwelijks afhankelijk van de omvang van Schiphol.
Bereikbaarheid: het maximale vestigingsplaatseffect wordt al bereikt bij 150.000–200.000 vluchten. In de kleinste variant krijgt slechts 9% van de reizigers te maken met beperkte extra reistijd (3–18 minuten gemiddeld). Ticketprijzen veranderen nauwelijks.
Daarbij komt dat een aanzienlijk deel van de winsten van luchtvaartmaatschappijen naar buitenlandse aandeelhouders vloeit, waardoor de economische meerwaarde voor Nederland beperkt is.
Luchtvaart is minder belangrijk voor de economie dan altijd wordt gedacht
Op basis van het onderzoek concludeert de MRS dat er binnen de onderzochte scenario’s geen structurele relatie bestaat tussen de omvang van de luchthaven en de kracht van de Nederlandse economie.
De huidige omvang ligt volgens de MRS voorbij het optimum vanuit het perspectief van brede welvaart. Bovendien belemmert de verdringing van arbeid, ruimte en kapitaal de energietransitie en andere essentiële maatschappelijke opgaven.
De gangbare gedachte dat luchtvaart zó belangrijk is dat negatieve effecten maar moeten worden geaccepteerd, is volgens de MRS niet langer houdbaar op basis van de feiten.
Oproep aan politiek: kijk naar brede welvaart
De MRS roept kabinet en Kamer op om bij het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit (LVB) niet automatisch uit te gaan van een maximale capaciteit, maar te zoeken naar een omvang van de luchthaven die aantoonbaar bijdraagt aan brede welvaart. De MRS wil met dit rapport een brede maatschappelijke discussie starten en zal tevens een symposium over dit onderwerp organiseren waar zowel omwonenden als politiek voor worden uitgenodigd.
Alleen met een volwaardige afweging tussen economische belangen, leefbaarheid, gezondheid, natuur, klimaat en wonen kan Nederland komen tot toekomstbestendig en rechtmatig luchtvaartbeleid. Juist daarom moet de discussie rond Schiphol in de toekomst veel meer gaan over brede welvaart.
Hoe kunnen omwonenden meer invloed uitoefenen op het overheidsbeleid rond Schiphol en zo hun leefomgeving verbeteren? Dit was de centrale vraag op donderdagavond 12 februari, in een volle zaal betrokken omwonenden in Hoofddorp. De avond maakte duidelijk dat de betrokkenheid groot isnet als de behoefte aan samenwerking en effectievere beinvloeding.
Uit de reacties van deelnemers bleek dat veel mensen worstelen met de lange en complexe procedures rond Schiphol. “Wat heel duidelijk blijkt is de frustratie van iedereen over de eindeloos durende procedures. Ik zie wel een kanteling in de lokale politiek naar boven toe.” Aldus een van de deelnemers.
Tegelijkertijd werd ook het belang van onderlinge verbondenheid benadrukt: “Omwonenden verenigt u, die les neem ik mee uit deze avond.” Deze deelnemer vervolgt: “Bewonersgroepen worden door Schiphol uit elkaar gespeeld en dan krijg je discussies als ‘niet over mijn achtertuin vliegen’. Maar dan verplaats je het probleem en heeft een ander er weer last van.”
De rode draad van de avond: alleen samen kun je echt verschil maken.
Juridische acties om beleid te beïnvloeden?
De avond werd geleid door dagvoorzitter en comédienne Esther van der Voort. MRS-voorzitter Khadija Arib opende de bijeenkomst en benadrukte het belang van betrokkenheid, samenwerking en kennisdeling voor een gezondere en rechtvaardigere leefomgeving.
Advocaat Channa Samkalden, die namens omwonenden (RBV) een rechtszaak tegen de overheid won, gaf een helder overzicht van de huidige wetgeving rond Schiphol en de juridische mogelijkheden voor bewoners. Zij liet zien welke rechtszaken momenteel lopen en wat deze betekenen voor de positie van omwonenden.
Ook Sidney Vollmer sprak over de voorbereidingen voor een massaclaim die door meerdere bewonersorganisaties wordt opgezet. Juridische actie blijkt een steeds effectievere route te worden.
Break-outsessies: omwonenden delen ervaringen
Na het plenaire deel gingen deelnemers uiteen in interactieve sessies met vertegenwoordigers van succesvolle bewonersinitiatieven.
Eén van de sessies werd ingeleid door Femke van Brussel van Stop de 4e Route. Zij benadrukte het belang van zichtbaarheid:
“Je moet wel actie ondernemen en je moet zichtbaar zijn, dan heb je wel degelijk een stem, ook in Den Haag.” In haar sessie werd gesproken over het risico van versnippering: veel initiatieven met hetzelfde doel. Tegelijkertijd werd ook het belang gezien van verschillende invalshoeken. Samenwerking zoeken én vanuit meerdere kanten geluid laten horen bleek een gedeelde ambitie.
Concrete acties die werden genoemd:
Bezwaar kenbaar maken bij politici
Mails sturen naar Kamerleden en woordvoerders
Inspreken bij gemeenteraden en partijcongressen
Zienswijzen indienen
Per doelgroep kijken welk onderwerp aanspreekt: geluid voor ouderen, klimaat voor jongeren
Gezondheid als krachtige ingang in gesprekken met politici
Hans van Willenswaard van het Bewonerscollectief Vliegtuigoverlast Limmen merkte op: “Ik merkte in mijn sessie dat verschillende bewonersgroepen met dezelfde dingen bezig zijn. Daardoor kunnen we nu sneller schakelen met elkaar.”
Ook Sietske van den Broek van de Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder deelde ervaringen uit de gewonnen rechtszaak in 2024. In haar sessie kwam naar voren dat verandering ook van onderaf kan ontstaan. Door samenwerking, een ‘olievlekwerking’ en gerichte lobby — bijvoorbeeld richting Provinciale Staten en gemeenteraden — is al een maatschappelijke kanteling merkbaar.
Ineke Holtwijk van de Dorpsraad Wijk aan Zee vertelde over acties die ze ondernemen rond de overlast van Tata Steel. Haar boodschap: volhouden, verbinden en strategisch samenwerken werkt.
Energie, ideeën en nieuwe verbindingen
Er werd volop gebrainstormd over manieren om invloed uit te oefenen: flyeren, inspreken, brieven schrijven, position papers opstellen en coalities vormen. De energie in de zaal was groot en er werden veel contactgegevens uitgewisseld.
Wat bleef hangen? De behoefte om niet langer versnipperd te werken, maar krachten te bundelen.
Samen sterker
De conclusie van de avond was helder: samenwerking vergroot zichtbaarheid én invloed. Door kennis te delen, elkaar te versterken en gezamenlijk op te trekken, kunnen omwonenden hun stem krachtiger laten klinken in het debat over de toekomst van Schiphol.
De MRS kijkt terug op een informatieve en verbindende avond vol betrokkenheid en nieuwe inzichten. In de toekomst wil de MRS vaker bijeenkomsten organiseren rond thema’s die leven onder omwonenden.
Suggesties voor nieuwe thema’s zijn van harte welkom.
Op maandag 9 februari bracht D66-Kamerlid Robert van Asten een bezoek aan de Maatschappelijke Raad Schiphol. Van Asten is recent aangetreden als de nieuwe woordvoerder luchtvaart voor D66 in de Tweede Kamer.
Tijdens het bezoek ging hij in gesprek met een aantal leden van de MRS over thema’s die voor omwonenden van Schiphol van groot belang zijn. Zo werd uitgebreid stilgestaan bij geluidshinder en gezondheid, de voorgestelde wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit (LVB) en het belang van een nachtsluiting om de leefbaarheid voor omwonenden te verbeteren.
De Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS) vindt dat het nieuwe kabinet onvoldoende maatregelen neemt om omwonenden van Schiphol te beschermen. In de plannen van het nieuwe regeerakkoord, ontbreekt een eerlijke belangenafweging tussen de luchtvaartsector, omwonenden en de leefomgeving. Daarmee is er geen sprake van een fair balance, zoals voorgeschreven door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en de gerechtelijke uitspraak van maart 2024.
Minder vluchten, meer welvaart
Uit verschillende rapporten blijkt dat de welvaart in Nederland er juist op vooruitgaat bij een lager aantal vluchten. Het door het kabinet genoemde maximum van 478.000 vluchten per jaar is volgens de MRS te hoog. Dit aantal is niet tot stand gekomen op basis van een transparante en navolgbare belangenafweging.
Gehele nachtsluiting leidt tot een betere gezondheid
De MRS pleit voor een volledige nachtsluiting van Schiphol tussen 23.00 en 07.00 uur, waarbij wordt voorkomen dat vluchten zich verplaatsen naar de randen van de nacht. Het kabinetsvoornemen om de geluidsbelasting in de nacht met 50 procent te verminderen, inclusief een gedeeltelijke nachtsluiting van 00.00 tot 05.00 uur, sluit onvoldoende aan bij het natuurlijke slaapritme van omwonenden. Een gedeeltelijke nachtsluiting brengt het risico met zich mee dat er juist meer vluchten plaatsvinden in de vroege ochtend en late avond, waardoor het moeilijker wordt om in slaap te vallen.
Geluidsisolatie geen structurele oplossing
Geluidsisolatie van woningen kan in sommige gevallen helpen, maar biedt voor veel ernstig geluidgehinderden geen structurele oplossing. De kern van het probleem blijft de hoeveelheid en het tijdstip van de vluchten.
De MRS is wel positief over het feit dat het kabinet niet inzet op verdere groei van Schiphol. Daarvoor bestaat geen enkele dringende maatschappelijke noodzaak, dit blijkt uit diverse onderzoeken De omwonenden maar ook de natuur en het milieu verdienen een betere bescherming. De uitzonderingspositie van de luchtvaart is in dat kader niet langer te rechtvaardigen. De MRS gaat graag in gesprek met de nieuwe minister van Infrastructuur en Waterstaat over de kabinetsplannen. Tijdens dat gesprek zal de raad haar concrete verbeterpunten voor een gezondere leefomgeving presenteren.
Log in
