De namen van de grootste energieverbruikers werden bekend nadat het college erkende dat er geen juridische belemmering bestaat om deze informatie openbaar te maken. Het college geeft daarbij aan dat transparantie bijdraagt aan de controlerende taak van de gemeenteraad.

Uit het opgestelde overzicht blijkt dat een aanzienlijk deel van de grootste uitstoters afkomstig is uit de glastuinbouw- en sierteeltsector. Naast deze bedrijven staan onder meer Ziekenhuis Amstelland, de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Waternet en Zwembad De Meerkamp op de lijst.

Tegelijkertijd blijkt uit een recent inventarisatierapport over de Noorder Legmeerpolder dat de glastuinbouw een belangrijke economische sector in Amstelveen is. In het gebied zijn achttien glastuinbouwbedrijven gevestigd, goed voor 271 banen. Het rapport concludeert bovendien dat het glastuinbouwgebied toekomstbestendig is en dat de afgelopen jaren miljoenen euro’s zijn geïnvesteerd in modernisering en verduurzaming.

“De openbaarmaking van de namen maakt het mogelijk om veel gerichter naar oplossingen te kijken. Nu blijkt dat meer dan de helft van de grootste uitstoters uit dezelfde sector komt, ligt een sectorspecifieke aanpak voor de hand. Dat biedt kansen voor samenwerking, kennisdeling en verduurzamingsmaatregelen die juist bij deze groep het meeste effect kunnen hebben,” aldus D66-raadslid Maarten de Haan.

Volgens De Haan laat het inventarisatierapport ook zien dat de sector al stappen zet. Twee bedrijven zijn inmiddels gasloos en diverse ondernemers investeren in energiebesparing, warmtepompen, WKO-systemen en andere duurzame technieken.

“Deze bedrijven maken deel uit van het klimaatvraagstuk, maar ook van de oplossing. Juist daarom is het belangrijk om goed inzicht te hebben in waar de uitstoot plaatsvindt en waar verdere verduurzaming het meeste effect kan hebben.”

Volgens De Haan kan de gemeente met de nieuwe inzichten beter bepalen waar ondersteuning, samenwerking en handhaving het meeste effect opleveren.

D66 ziet het voorgenomen gebiedsproces voor de Noorder Legmeerpolder als een uitgelezen kans om economische ontwikkeling, verduurzaming en klimaatdoelen met elkaar te verbinden. Nu duidelijk is waar een groot deel van de uitstoot plaatsvindt, kan het gebiedsproces volgens De Haan helpen om samen met ondernemers, provincie en gemeente concrete stappen te zetten richting een toekomstbestendige én klimaatneutrale glastuinbouwsector.

Een vrolijk gekleurde vis. Een knipoog. Een belofte van een beetje geluk. Gokreclame ziet er vaak onschuldig uit. Maar achter die oranje vis kan zomaar een witte haai schuilgaan.
 
Dat beeld gebruikte D66-raadslid Mariska Wilschut vorige week in de gemeenteraad. Vanuit haar ervaring in de reclamewereld weet ze hoe het werkt: reclame vertelt niet alleen dat iets bestaat. Reclame maakt iets zichtbaar, vertrouwd en uiteindelijk heel gewoon. En precies daar zit het probleem. Want hoe vaker je iets ziet, hoe normaler het kan gaan voelen. Terwijl de gevolgen van gokken allesbehalve onschuldig kunnen zijn. Schulden, verslaving, gezinnen die onder druk komen te staan. Dat zijn geen reclameslogans, maar echte levens.
 
Daarom is D66 blij dat de gemeenteraad van Amstelveen met ruime meerderheid heeft ingestemd met het initiatiefvoorstel van VVD, PRO en D66 om gokreclame terug te dringen. Daarmee verbieden we niemand om te gokken. Maar kijken we kritisch naar onze eigen rol.
 
Als gemeente willen we gezonde keuzes ondersteunen. Dan is het niet meer dan logisch dat we gokken niet actief promoten via onze eigen reclamecontracten. Bij toekomstige gemeentelijke reclameconcessies wordt kansspelreclame daarom niet meer toegestaan. Ook gaat de gemeente kijken hoe ze gokken via haar eigen beleid kan ontmoedigen en gaat ze in gesprek met verenigingen en ondernemers.
 
Voor D66 is dat waar lokale politiek om draait. Niet blijven hangen in benoemen wat niet kan, maar kijken waar je zelf verschil kunt maken. En verantwoordelijkheid nemen voor de keuzes die je als gemeente wel kan beïnvloeden.
 
De oranje vis zal niet zomaar uit het straatbeeld verdwijnen. En de witte haai is hiermee niet gevangen. Maar Amstelveen heeft wel besloten hem niet langer zelf een reclamezuil te geven.

De partijen ontvingen signalen van inwoners dat ritten regelmatig uitvallen. Voor reizigers betekent dit soms lang wachten, onzekerheid en gemiste afspraken. Dat raakt juist mensen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer om naar hun werk, school, zorgafspraak of het Stadshart te komen.

Extra zorg is er over momenten waarop bij het Stadshart een kleiner voertuig wordt ingezet in plaats van een bus. Als er dan te weinig plek is, kunnen reizigers niet mee en blijven zij achter bij de halte. Voor een dorp als Nes aan de Amstel, waar alternatieven beperkt zijn, heeft dat direct gevolgen voor de bereikbaarheid.

Voor de partijen staat voorop dat inwoners van Nes aan de Amstel moeten kunnen rekenen op betrouwbaar en toegankelijk openbaar vervoer. Hoewel de gemeente niet verantwoordelijk is voor de uitvoering daarvan, heeft zij wel een belangrijke rol als vertegenwoordiger van de belangen van haar inwoners richting de vervoerder en de Vervoerregio Amsterdam, die de concessie verleent.

“Voor inwoners van Nes aan de Amstel is een busrit geen luxe, maar een noodzakelijke verbinding met de rest van Amstelveen. Wie naar school, werk, een zorgafspraak of het Stadshart moet, moet erop kunnen vertrouwen dat er vervoer komt én dat er plek is. Als mensen bij de halte blijven staan, is dat niet acceptabel. Daarom willen wij dat het college snel duidelijk maakt wat er misgaat en hoe dit wordt opgelost,” zegt Youssef Ben Idder namens D66.

‘Voor alle dienstverlening in Amstelveen geldt – maar zeker ook voor het OV – dat deze gewoon in orde is en dat mensen erop kunnen vertrouwen. Wij roepen het college op om hier stappen in te zetten zodat de zaken op niveau komen’ aldus Menno van Leeuwen namens de VVD.

‘Als je een afspraak hebt met een zorgverlener en je mist je afspraak dan kan dat tot gevolg hebben dat je weer weken en misschien maanden moet wachten voor een nieuwe termijn. Als je dan ook nog met pijn thuis moet zitten wachten is dat extra wrang’ aldus Simon Lutz namens PRO.

‘Nes aan de Amstel maakt deel uit van de gemeente Amstelveen en heeft óók recht op voldoende en betrouwbaar openbaar vervoer,’ aldus Yaron van Koningsveld namens Actief Voor Amstelveen.

Met de schriftelijke vragen willen de partijen boven tafel krijgen hoe vaak ritten de afgelopen maanden zijn uitgevallen, wat de oorzaken zijn en welke afspraken met de vervoerder zijn gemaakt over betrouwbaarheid, minimale capaciteit en reizigersinformatie.

Ook vragen zij het college welke maatregelen mogelijk zijn om te voorkomen dat reizigers opnieuw blijven staan, bijvoorbeeld door voldoende capaciteit te garanderen op drukke momenten en inwoners sneller te informeren bij uitval, vertraging of inzet van een kleiner voertuig.

D66 en PRO Amstelveen stellen schriftelijke vragen aan het college over de aanwezigheid van PFAS in het Amstelveense kraanwater. Aanleiding is recent onderzoek van Greenpeace Nederland. In de postcode-analyse van Greenpeace vallen alle Amstelveense postcodegebieden in de zwaarste categorie, ‘donkerrood’.

Volgens de door Greenpeace gehanteerde methodiek betekent dit dat de gemiddelde PFAS-concentratie meer dan anderhalf keer boven de gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM ligt. D66 en PRO benadrukken tegelijkertijd dat dit niet betekent dat het Amstelveense drinkwater niet aan de geldende wettelijke norm voldoet.

“Ons kraanwater moet niet alleen nu veilig zijn, we willen ook dat de hoeveelheid PFAS zoveel mogelijk wordt teruggedrongen. De uitkomsten voor Amstelveen vallen op en verdienen daarom een goede uitleg. We willen weten waar deze stoffen vandaan komen en vooral wat we samen met andere overheden kunnen doen om ze bij de bron aan te pakken”, zegt D66-raadslid Maarten de Haan.

De fracties vragen het college daarom om bij Stichting Amsterdam Water, Waternet en waterschap AGV na te gaan welke mogelijkheden er zijn om PFAS in drinkwater verder terug te dringen. Zo willen ze weten of een zogenoemde bron-tot-kraan-analyse mogelijk is, waarmee beter in beeld kan worden gebracht via welke bronnen en waterstromen PFAS in het Amstelveense drinkwater terechtkomt.

Laura Platenkamp PRO-raadslid: “Het antwoord kan niet zijn dat Amstelveners voortaan flessen water moeten kopen. Dat kost inwoners meer geld, veroorzaakt extra (micro)plastic en CO₂-uitstoot. De echte oplossing is ervoor zorgen dat PFAS niet meer in onze leefomgeving en ons water terechtkomt.”

Amstelveen pleitte eerder voor PFAS-vrije samenleving D66 en PRO wijzen erop dat Amstelveen in 2025 mede-indiener was van de VNG-motie ‘Op weg naar een PFAS-vrije samenleving’. De fracties vragen het college om, bij voorkeur samen met onder meer de VNG, provincie, waterschap AGV en Stichting Amsterdam Water, opnieuw bij het Rijk aan te dringen op een algemeen verbod op de productie, het gebruik en de lozing van PFAS en dit ook richting de Europese Unie onder de aandacht te brengen.

Daarnaast willen de partijen van het college horen welke maatregelen worden onderzocht door waterschap AGV en Stichting Amsterdam Water om de PFAS-concentraties verder te verminderen, wat daarvan de haalbaarheid, kosten en planning zijn en welke mogelijkheden Amstelveen heeft om samen met andere overheden verdere actie te ondernemen.

D66 heeft schriftelijke vragen gesteld aan het college over de opvolging van de motie*‘Top 10 CO₂-uitstoters Amstelveen’*. De partij wil meer duidelijkheid over de manier waarop informatie over de grootste uitstoters binnen de gemeente wordt gedeeld met de gemeenteraad.

Bij de behandeling van de motie in november 2025 werd een overzicht van de grootste uitstoters opgesteld. Daarbij werden de namen van bedrijven en maatschappelijke instellingen geanonimiseerd, met uitzondering van zwembad De Meerkamp. Volgens D66 is het voor de raad belangrijk om voldoende inzicht te hebben in welke organisaties betrokken zijn bij de gemeentelijke klimaatopgave en welke afspraken worden gemaakt om de uitstoot terug te dringen.

Aanleiding voor de vragen is een recente uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State over de openbaarheid van emissiegegevens. D66 wil van het college weten hoe deze uitspraak zich verhoudt tot de keuze om de namen van de betrokken organisaties niet openbaar te maken.

Raadslid Maarten de Haan benadrukt dat de vragen vooral bedoeld zijn om helderheid te krijgen over de juridische afwegingen en de informatiepositie van de gemeenteraad. “Als raad willen we goed zicht houden op de voortgang van het klimaatbeleid. Daarbij hoort ook inzicht in de organisaties waarmee wordt samengewerkt om uitstoot te verminderen.”

Met de schriftelijke vragen vraagt D66 onder meer of het college van mening is dat CO₂-uitstootgegevens van individuele bedrijven onder de noemer milieu-informatie vallen en of het bereid is de raad alsnog meer inzicht te geven in de tien grootste uitstoters van Amstelveen. Ook wordt gevraagd of, bij eventuele juridische onzekerheid, een onafhankelijk juridisch oordeel wenselijk is.

Gokreclame uit de openbare ruimte weren. Dat is de inzet van een initiatiefvoorstel van VVD, PRO en D66. De partijen vinden elkaar vanuit een gedeelde zorg: wat doet de zichtbaarheid van gokken met jongeren en andere kwetsbare inwoners?

De drie partijen willen dat gokreclame niet langer wordt toegestaan binnen gemeentelijke reclamecontracten. Ook willen zij kijken naar het subsidie- en accommodatiebeleid en het gesprek aangaan met sportverenigingen, ondernemers en andere organisaties over gokreclame en sponsoring vanuit de gokindustrie.

Voor D66-raadslid Mariska Wilschut is dit een onderwerp dat dichtbij komt. Vanuit haar jarenlange ervaring in de reclamewereld weet zij hoe reclame mensen kan bereiken en verleiden.

“Als gemeente kunnen we niet alles oplossen. Maar we kunnen wel verantwoordelijkheid nemen voor wat we zelf mogelijk maken. Ik vind het niet logisch dat we via onze eigen reclamecontracten ruimte geven aan gokreclame.”

Het onderwerp leeft al langer in Amstelveen. Dianne Hoefakker van de ChristenUnie vroeg aandacht voor de gevolgen van gokken en zette het onderwerp samen met de VVD op de agenda. Tijdens het raadsgesprek in februari spraken raadsleden onder anderen met Brijder en ervaringsdeskundige Martijn de Vreeze. Zijn verhaal maakte grote indruk. Martijn zet zich al langer in voor het terugdringen van gokreclame.

“Dit is voor mij geen symboolpolitiek,” zegt Wilschut. “We hebben geluisterd naar mensen die weten waar ze over praten. Naar mensen uit de verslavingszorg en naar de signalen uit onze eigen stad. Dan moet je ook bereid zijn om er iets mee te doen. Dit voorstel is daar een concrete stap in”.

Ima Stokvis, Gert Jan Slump en Mariska Wilschut trekken hierin gezamenlijk op. Daarmee komt een onderwerp waar verschillende mensen en partijen zich al langere tijd voor inzetten, nu samen in een initiatiefvoorstel.

Op 7 oktober wordt het voorstel ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

De kansen van een kind zouden niet mogen afhangen van waar het wordt geboren of hoe het thuis geregeld is. Goede en toegankelijke kinderopvang draagt daaraan bij. Dat begint bij de mensen die dit werk elke dag met hart en ziel doen.

Om die reden bracht D66 Amstelveen vandaag een bezoek aan bso BOON. De buitenschoolse opvang is al meer dan achttien jaar een vertrouwd gezicht in Amstelveen.

Met voetbalvelden, tennisbanen en sporthallen als achtertuin is er bij BOON volop ruimte om te bewegen. Ook binnen valt er genoeg te beleven met zelfs een eigen disco. Bij BOON staat bewegen centraal, met aandacht voor wat ieder kind nodig heeft.

Raadsleden Aziza Filal en Lois van Putten spraken tijdens hun bezoek met de pedagogisch medewerkers van BOON over hun werk, de dagelijkse praktijk en wat kinderen nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen.

“Wat hier gebeurt, is precies waar het bij kinderopvang om zou moeten draaien: kinderen de ruimte geven om zichzelf te zijn en zich te ontwikkelen, met toegewijde begeleiders die daar elke dag het verschil maken,” aldus Aziza Filal.

Lois van Putten vult aan: ‘’Wat vandaag vooral opvalt, is hoeveel vakmanschap en persoonlijke aandacht hierin zit. De medewerkers geven kinderen niet alleen een fijne middag, maar ook vertrouwen en ruimte om nieuwe dingen te proberen. Die inzet verdient waardering.’’

Met dit bezoek draagt D66 Amstelveen het belang van goede, toegankelijke kinderopvang en de waardering voor de mensen die daar iedere dag voor zorgen.

Het initiatief voor het raadsgesprek komt van D66 en wordt inmiddels samen met PRO, CDA en SP gedragen. Vanuit PRO is daarbij actief meegedacht over de inhoud en de praktische aanpak.
 
Gendermainstreaming klinkt misschien ingewikkeld, maar het idee is eigenlijk eenvoudig: kijk bij het maken van beleid vanaf het begin of keuzes voor verschillende groepen inwoners anders kunnen uitpakken. Niet achteraf repareren, maar vooraf betere vragen stellen.
 
Tijdens het raadsgesprek willen de fracties vooral kennis delen en leren van de praktijk. Wat gebeurt er al in Amstelveen? Wat kunnen we leren van Amsterdam? En waar kan deze manier van kijken ons helpen om beleid beter te maken?
 
Onder meer Movisie, dr. Zahra Runderkamp en vertegenwoordigers van de ambtelijke organisaties van Amsterdam en Amstelveen zijn uitgenodigd om hun kennis en ervaringen te delen. De ambtelijke organisatie van Amstelveen denkt mee over de praktische invulling van het gesprek.
 
“We hoeven vooraf niet te bepalen waar dit toe moet leiden. Eerst samen kijken, luisteren en leren. Juist door praktisch te beginnen, kunnen we ontdekken of en waar dit Amstelveen kan helpen om beleid beter te maken.” – Mariska Wilschut, raadslid D66
 
Het raadsgesprek is daarmee vooral een eerste stap. De raad krijgt de ruimte om zich te informeren en daarna samen te bepalen of en hoe hier in Amstelveen een vervolg aan kan worden gegeven.

Het initiatief is voorbereid door D66-raadslid Mariska Wilschut, samen met burgerlid Wende Anne Hulsteijn en raadslid Aziza Filal.
 

Opnieuw werden hitterecords gebroken. Opnieuw zagen we drooggevallen natuur, lage waterstanden in Europese rivieren en grasvelden die eerder aan Zuid-Europa deden denken dan aan Amstelveen. Zelfs de grootste klimaatscepticus zal zich deze zomer toch even achter de oren hebben gekrabd.

Voormalig NOS-weerman Gerrit Hiemstra zei het treffend: “Iets doen is duur, niets doen is onbetaalbaar.” Juist aan die uitspraak moest ik denken toen ik de discussie over de toekomst van zwembad De Meerkamp volgde.

Natuurlijk begrijp ik de zorgen over de gemeentelijke financiën. In tijden waarin overal om geld wordt gevraagd, is het logisch dat kritisch wordt gekeken naar grote investeringen. Maar er zijn projecten waarop je niet moet bezuinigen omdat ze niet alleen geld kosten, maar vooral waarde opleveren. De vernieuwing van De Meerkamp is zo’n project.

Een zwembad is niet zomaar een gebouw. Het is de plek waar onze kinderen leren zwemmen, waar ouderen bewegen, waar sportverenigingen trainen en waar duizenden inwoners elkaar ontmoeten. Het is een voorziening die generaties lang mee moet gaan.

Maar er is nog een reden waarom de keuze voor nieuwbouw belangrijk is.

Zwembaden behoren tot de meest energie-intensieve gebouwen die een gemeente bezit. Een modern, duurzaam zwembad kan een enorme hoeveelheid energie en CO₂-uitstoot besparen ten opzichte van een verouderde accommodatie. Dat klinkt misschien abstract, totdat je het vertaalt naar iets dat iedereen begrijpt.

De verwachte CO₂-reductie van een nieuw duurzaam zwembad staat grofweg gelijk aan het aardgasvrij maken van een complete woonwijk. Denk bijvoorbeeld aan alle woningen in de Oranjewijk van Patrimonium die van het gas af gaan. Dat laat zien hoe groot de klimaatwinst van één investering kan zijn.

We spreken als gemeente vaak over duurzaamheid, energietransitie en onze verantwoordelijkheid richting volgende generaties. Terecht. Maar die verantwoordelijkheid vraagt ook dat we durven investeren wanneer er kansen liggen om grote stappen te zetten.

Soms wordt duurzaamheid afgeschilderd als een luxe die we ons alleen kunnen permitteren als de financiële situatie meezit. Ik geloof het tegenovergestelde. Juist in financieel lastige tijden moeten we onderscheid maken tussen uitgaven en investeringen. Een investering betaalt zich terug, niet alleen in euro’s, maar ook minder uitstoot en een betere zwemervaring voor jong en oud.

De keuze voor een nieuw zwembad gaat niet alleen over vandaag. Het gaat over de vraag wat voor gemeente we over dertig of veertig jaar willen zijn. Schuiven we noodzakelijke keuzes voor ons uit, of durven we nu te investeren in voorzieningen die klaar zijn voor de toekomst?

Niemand vindt het prettig om geld uit te geven. Maar soms is niets doen uiteindelijk veel duurder.

Het Zwarte Pad vormt een belangrijke fietsverbinding voor veel inwoners die dagelijks naar werk, school of sport gaan. De afgelopen jaren is bovendien veel geïnvesteerd in het traject.

Eerder werd gecommuniceerd dat de werkzaamheden in april zouden worden afgerond, terwijl op de website inmiddels staat dat de afronding pas in december 2026 wordt verwacht.

In de praktijk blijken fietsers het geplaatste hek opzij te zetten om alsnog gebruik te maken van het afgesloten fietspad. D66-raadslid Youssef Ben Idder wil daarom weten welke maatregelen het college neemt om gevaarlijke situaties te voorkomen.

“Als een druk gebruikte fietsroute lang afgesloten blijft en mensen vervolgens hekken opzij zetten om er toch langs te kunnen, dan is dat een veiligheidsrisico,” zegt Youssef Ben Idder.

Ook wil de fractie van D66 weten of er wordt gekeken naar een veilig en duidelijk alternatief.
Volgens de fractie moet het college bovendien in beeld brengen welke risico’s het huidige gebruik van het afgesloten fietspad oplevert voor fietsers, voetgangers en andere weggebruikers.

D66 wil dat de afsluiting waar nodig beter wordt beveiligd of duidelijker wordt aangegeven, zodat gevaarlijke situaties worden voorkomen.

D66 wil weten op welke wijze het college van burgemeester en wethouders van Amstelveen door Amsterdam op de hoogte is gehouden van de gewijzigde planning.

Daarnaast wil D66 van het college weten wat de actuele planning is voor de afronding van de onderhoudswerkzaamheden en wanneer het fietspad weer opengesteld kan worden.

Brede fietspaden, duidelijke oversteekplaatsen en aparte routes voor fietsers zijn hier bijna vanzelfsprekend geworden. En er wordt meer geïnvesteerd in doorfietsroutes: brede, comfortabele en veilige regionale fietsroutes waarop je met weinig oponthoud van de ene plaats naar de andere kunt fietsen.

Een goede verbinding tussen Amstelveen en Ouderkerk aan de Amstel past precies in dat beeld: een route die fietsen aantrekkelijker maakt voor woon-werkverkeer, schoolgaande kinderen en korte ritten waarvoor de auto niet altijd nodig is.

Die persoonlijke vergelijking vraagt ook om nuance. Want wie terugkomt van een vakantie, kan gemakkelijk denken dat het hier allemaal wel meevalt.
En eerlijk is eerlijk: in veel opzichten is dat ook zo. Toch vertellen de cijfers een minder geruststellend verhaal.

Landelijk neemt het aantal verkeersslachtoffers onder fietsers al jaren toe. Ook in Amstelveen zien we dat verkeersongevallen, juist op drukke plekken en met kwetsbare verkeersdeelnemers, blijvende aandacht vragen.
Dat is geen reden voor paniek, maar al helemaal geen reden om achterover te leunen.

Verkeersveiligheid gaat niet alleen over stenen, asfalt en borden. Het gaat ook over gedrag: snelheid, aandacht, voorrang, verlichting en de manier waarop automobilisten, fietsers, fatbikers, e-bikers en voetgangers de openbare ruimte met elkaar delen.

Daar komt bij dat het steeds drukker wordt in Amstelveen. Dat betekent ook dat het niet meer vanzelfsprekend is om voor korte afstanden de auto te pakken.
Ouders wordt steeds vaker gevraagd hun kinderen niet met de auto naar school te brengen, maar lopend of met de fiets. Dat is een begrijpelijke oproep, maar dan moet de fietsinfrastructuur daar wel op berekend zijn.

Wie meer mensen op de fiets wil krijgen, moet zorgen voor veilige, logische en comfortabele fietsroutes. Op routes die steeds drukker worden, mag daarom ook eerlijk worden gekeken naar verbreding op plekken waar dat nodig en mogelijk is.

De ambitie om het aantal verkeersslachtoffers de komende jaren richting nul te brengen, is groot. Misschien zelfs ongemakkelijk groot. Zonder stevige ambitie blijven maatregelen te vaak beperkt tot repareren nadat het mis is gegaan.
Terwijl verkeersveiligheid begint bij voorkomen: gevaarlijke kruispunten aanpakken, fietsroutes veiliger maken, snelheid verlagen waar dat nodig is en handhaven waar regels consequent worden genegeerd.

Amstelveen is een stad in beweging. Er wordt gewoond, gewerkt, geleerd, gesport en gefietst. Juist daarom moet verkeersveiligheid geen bijzaak zijn, maar een vaste toets bij iedere nieuwe inrichting van straten, wijken en schoolroutes.

Elke verbetering telt. Want achter ieder ongeval schuilt geen statistiek, maar een mens.
Als we willen dat iedereen veilig thuiskomt, moeten we vandaag de keuzes durven maken die morgen levens kunnen redden.

Ik merk dat wij de diepste conversaties hebben als wij op reis zijn. Zo ook in de auto. Ik vroeg hem heel spontaan hoe het is om een witte man met zeven vinkjes te zijn in Nederland.
Die vinkjes staan voor de kenmerken die in de literatuur gelden als maatschappelijke standaard: wit, man, hetero, universitaire achtergrond, één of meer theoretisch opgeleide en welgestelde ouders, vwo/gymnasium afgerond, en zo verder.

Hij vertelde dat hij zich comfortabel voelt met wie hij is en wat hij tot op heden heeft bereikt in zijn leven. Natuurlijk ben ik blij voor hem en heel trots op hem. Toch zocht ik naar meer diepgang. Ik probeerde de situatie te schetsen dat dit voor veel mensen niet vanzelfsprekend is door bepaalde aangeboren eigenschappen die hen in de weg kunnen zitten.
Ik doelde op intersectionalisme, daar later meer over. Ik nam mijzelf als voorbeeld: ik ben een vrouw van kleur met uiterlijk drie van de zeven vinkjes. Stan bracht de invloed van context als ander perspectief in, naast de factoren van het intersectionalisme.

Dit gesprek bracht mij bij een soort kern van hoe onze maatschappij werkt voor een individu. Dat werkt naar mijn idee als een kookrecept.

Of een gerecht lukt, hangt niet alleen af van de hoofdingrediënten, maar van élke afzonderlijke specerij, de hoeveelheid ervan en de kwaliteit van de pan waarin je kookt, bijvoorbeeld. Verschillende factoren, en ook verschillende soorten factoren: wendbare en minder wendbare.
Het is namelijk tijdens het koken ook van belang dat je zin hebt om te koken en een recept hebt uitgekozen dat niet al te moeilijk is. Precies zo werkt intersectionalisme: het is een concept dat stelt dat jouw maatschappelijke positie wordt gevormd door een samenspel van verschillende factoren die elkaar voortdurend beïnvloeden.

Ik maak daarbij onderscheid tussen interne, minder of niet wendbare factoren (jouw onveranderlijke identiteit en biologische kenmerken, zoals huidskleur, gender en geaardheid; de vaste ingrediënten die je nu eenmaal in huis hebt) en externe, wendbare factoren (de positie en middelen die je krijgt of mist, zoals opleiding, financiële achtergrond en sociaal kapitaal; de specerijen die je gaandeweg kunt toevoegen of juist mist).

Later in het gesprek kwam Stan met een voorbeeld uit Colombia. Hij is daar op reis staande gehouden door de politie en zonder legitieme reden gefouilleerd. De agenten wilden geld verdienen; zijn westerse uiterlijk maakte hem op dat moment een doelwit. Alleen door veel geld te bieden kwam hij vrij. Enorm vervelende situatie.

Ik heb daaraan toegevoegd dat ik ook zelf extra gecontroleerd ben, zowel bij aankomst op de luchthaven in Colombia als bij terugkomst op Schiphol. Mijn eerste reflex was dit te verklaren vanuit een externe factor: de vlucht Amsterdam-Bogotá geldt nu eenmaal als risicovlucht, en dat het aan beide kanten van de reis gebeurde, maakte die verklaring alleen maar aannemelijker. Dat mechanisme kijkt naar vluchtgegevens, niet naar hoe je eruitziet.

Interessant genoeg gebeurde er in Colombia zelf ook iets tegenovergestelds: op straat werd ik door locals juist gezien als Colombiana, puur op basis van mijn uiterlijk.
Niet elke situatie laat dus hetzelfde ingrediënt de smaak bepalen. Dezelfde eigenschap kan in de ene context onopgemerkt blijven, terwijl in de andere context een heel ander mechanisme bepaalt wat er met je gebeurt.

Het verhaal van Stan laat eenzelfde soort mechanisme zien, waar ik persoonlijk zelden bij stilsta: hoe context niet alleen bepaalt wát er gebeurt, maar ook wélke eigenschap daarbij de doorslag geeft.

Waar Stan het vooral heeft over externe factoren, hoe de buitenwereld, zijn vinkjes of een specifieke situatie zijn positie beïnvloeden, kijk ik vanuit mijn studie en interesse juist naar de interne factoren.
Ik zie intersectionalisme in de literatuur vaak beschreven als een concept dat draait om de gewortelde identiteit van individuen die vanuit marginale posities met een 10-0 achterstand beginnen ten opzichte van de reference man met zeven vinkjes, de maatschappelijke standaard.

Wanneer we ons blindstaren op enkel die vaste kaders, ontbreekt de dynamiek van context en individueel verhaal, en daarmee ook het besef dat rollen kunnen omdraaien. Ik heb geleerd dat intersectionalisme bij iedereen hoort, ook bij mensen met meerdere vinkjes, en niet alleen bij mensen uit marginale of achtergestelde groepen.

Toch zie je dat externe factoren en contexten elkaar overlappen en subgroepen ontoegankelijk maken. Subgroepen zijn gesloten netwerken binnen de maatschappij met hun eigen waarden en ongeschreven regels, hun eigen keukengeheimen zeg maar, die je nergens op een kaartje uitgeschreven vindt.

Zo vertelde Stan over een vriendin van hem: zij heeft moeite met participeren in groepen, niet door wie ze is (haar identiteit, interne factoren), maar omdat ze is opgegroeid in armoede en daardoor een beperkt sociaal kapitaal heeft meegekregen (een externe factor). Later in haar leven wilde zij bijvoorbeeld gaan golfen, maar merkte ze dat de drempel niet lag bij de sport zelf, maar bij alles eromheen: het vooraf prosecco drinken, weten wanneer je wel of niet mag praten tijdens iemands swing, welke kleding je aantrekt in de clubhuis-lounge.

Al die ongeschreven etiquettes vormden samen een recept dat zij niet van huis uit had meegekregen. Ze moest het gaandeweg leren koken, terwijl anderen om haar heen het al jaren op gevoel deden.

Stan en ik stelden vast dat ook formele regels in onze samenleving een individu kunnen tegenhouden om tot een subgroep te behoren. Een expat mag bijvoorbeeld pas na vijf jaar wonen in een gemeente stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen.
Die regel is formeel en moralistisch legitiem, maar hij stelt wel een duidelijke voorwaarde aan wie tot de in-group behoort en wie niet.

Een in-group is de groep waarmee iemand zich identificeert en waartoe zij of hij zich als lid beschouwt, in tegenstelling tot een out-group waarmee men zich niet identificeert. Ook dat is een ingrediënt dat niet iedereen op hetzelfde moment in de kast heeft liggen: tijd, en het wachten daarop, is óók een factor die je kansen bepaalt.

Begrijp mij niet verkeerd: ik wil geen slachtofferrol aannemen en ik wil de reference man niet weggooien uit de discussie. Ik wil verschillende situaties in perspectief plaatsen door het nieuwe inzicht van Stan. Waar Stan laat zien hoe context je positie kan beïnvloeden, laat ik zien hoe interne factoren je kansen structureel bepalen.
Als die twee samenkomen, zie je dat intersectionalisme geen starre lijst is van meest zielig naar meest bevoorrecht. Dat wordt volgens mij de verkeerde discussie.
Het is een breed spectrum van de oneindige verscheidenheid van mensen. Of, om bij het beeld te blijven: niemand kookt met dezelfde ingrediënten, dezelfde pan, of onder dezelfde omstandigheden, en toch wordt iedereen geacht een eetbaar gerecht op tafel te zetten. Het doel moet zijn om elkaars startpositie beter te begrijpen, niet om mensen uit te sluiten van het gesprek.

Naar mijn idee is de hamvraag die hieruit volgt: vormen externe factoren jouw individuele identiteit? Of hebben deze factoren vooral invloed op jouw positie, terwijl je identiteit primair gaat over je interne referentiekader? Persoonlijk denk ik dat interne en externe factoren continu met elkaar in wisselwerking staan.

Mijn eigen Colombia-anekdote laat zien dat het niet altijd dezelfde factor is die de doorslag geeft: dezelfde eigenschap kan in de ene situatie irrelevant zijn en in de andere juist alles bepalen. Toch maakt het wel een wezenlijk verschil of we praten over wie je bent, of over de maatschappelijke kaart die je is toebedeeld.

Pas als we zien hoe context, interne factoren en externe factoren op elkaar inwerken, hoe ze samen het recept vormen dat iemand krijgt voorgeschoteld, begrijpen we de echte complexiteit van mens-zijn.

DISCLAIMER: Overigens is het goed om te benadrukken dat klasse of opleiding in de praktijk niet voor iedereen zomaar een losse toevoeging is. Ook die hangen vaak nauw samen met je oorsprong. Maar voor de duiding van dit gesprek helpt het om onderscheid te maken tussen wat vaststaat en wat wendbaarder is.

Jeetje, Mireille, wat een begin van een zomerse bijdrage. Ja, dat dacht ik ook toen ik mijn gedachten op papier begon te zetten.

Ik zat op een terras ergens in het land. Na drie jaar wilde ik weer meedoen aan de reünie van mijn lagere school. Ruim 50 jaar geleden zat ik op een rooms-katholieke basisschool. Ik was het enige zwarte meisje.
Overigens heb ik mooie herinneringen aan die tijd: langs de huizen om steun te vragen voor Greenpeace, kinderpostzegels, we wonnen het scholenkampioenschap met mij als keeper, playbacken op de Dolly Dots.

De vorige reünie had ik overgeslagen: er waren mij wat opmerkingen ten gehore gekomen in de trant van ‘te veel buitenlanders en die vluchtelingen horen niet in Nederland, dus daarom stem ik PVV’.

Dit kwam uit de mond van een Indisch oud-klasgenoot. Ik had daar gewoon even geen zin in. En ik snapte niet dat hij zó fanatiek tegen buitenlanders was.

Terug naar het terras: nog voor het doen van de bestelling voor het eten, werd de toon weer gezet door dezelfde persoon: hij had een nieuwe “bijbaan”, hij was raadslid geworden en hun partij zat ook nog in de coalitie.
En hij begon zijn betoog met de eerste zinnen van mijn zomerbijdrage. Het ging over de man die Lisa in Amsterdam om het leven had gebracht. Een afschuwelijk drama.

Ondertussen begon mijn broodje kruidenboter niet meer zo lekker te smaken. “Het is belachelijk dat we een deel van onze vriendengroep niet meer zien, omdat ik bij de PVV ben gegaan”, hoorde ik mijn oud-klasgenoot zeggen. 

En toen zei ik ”ik ben hier niet gekomen om met jou te discussiëren over politiek, maar ik wil dat je weet dat ik het principieel niet met jou eens ben. Ik ben trouwens burgerlid van D66 en jij en ik staan ideologisch ver van elkaar.  Ik respecteer jou en ik wil alleen zeggen dat trots ben dat ik in een land leef waar we naast elkaar kunnen zitten.”
Het was even stil…

De avond verliep hierna gezellig met veel gelach en herinneringen. Ik paste toch zo goed bij de groep, want aan mij was niet te merken dat ik anders was, zeiden mijn oud-klasgenoten.
En toen kwam het gesprek over het Indië-verleden van Nederland en de klasgenoot zei dat hij verbijsterd was dat zijn ouders, ook echte Nederlanders, zo slecht waren behandeld door de Nederlandse overheid.  
“Dat valt nooit meer goed te praten, excuses zijn het minste wat moest gebeuren”.  Ik knikte instemmend…
Na oprechte warme knuffels, namen we afscheid van elkaar…

Vanochtend zag ik op Instagram een deel van de speech van Rob Jetten op de World Pride. Een paar woorden bleven bij mij hangen: “Het niet accepteren van het anders zijn, gaat over veel meer: het gaat over het niet accepteren van iemands seksuele voorkeur, iemands gender als eerste ring. Maar daarna gaat het over het niet accepteren van iemands kleur, iemands geloofsovertuiging, de volgende ring.”
Ik zie dat de ringen steeds verder worden verplaatst.

Langzaam pellen we de menselijkheid er af. En wat blijft er over? Wie valt er af? Wie hoort erbij en wie bepaalt dat?

Ook in de gemeenteraad van Amstelveen zijn wij vertegenwoordigers van verschillende ideologieën. Hoe ga je daarmee om? Wie wil je zijn, wat wil je van jezelf laten zien, waar is mijn grens? Mijn grens?

“Iemand zei, je hoort niet bij ons.
Mes-steek-pijn.
Denk goed na welke kant je staat.
Denk niet wit, denk niet zwart, denk niet zwart-wit.
Maar in de kleur van je hart.”

Deze tekst is van het nummer Zwart-Wit, geschreven door Frank Boeijen, na de afschuwelijke moord op Kerwin Duinmeijer door een neonazi-skinhead op de nacht van 20-21 augustus 1983.

Volgende week  43 jaar geleden.

En dan schiet er ineens een totaal onpolitieke gedachte door mijn hoofd.

Zal ik zaterdag voor dat zwarte of toch voor dat witte topje gaan?

Ik moet er stiekem om lachen.

Over een paar dagen sta ik op Pinkpop. Al dagen betrap ik mezelf erop dat ik nét iets te vaak de weerapp open. Iedere keer verschijnt hetzelfde getal: 32 graden.

Mijn aandacht is gelukkig alweer snel terug bij het debat. Juist dat kleine moment bleek achteraf mijn eerste maanden als raadslid misschien wel perfect samen te vatten.

Toen ik me kandidaat stelde voor de gemeenteraad, dacht ik eerlijk gezegd dat het vooral zou draaien om de vergaderingen. Inmiddels weet ik dat het raadslidmaatschap veel meer is dan dat.

Rond tienen sluit de voorzitter de vergadering. De laptops verdwijnen in de tas en niet veel later schuiven we regelmatig aan in Café Thijs. De sfeer verandert bijna onmiddellijk. Waar we elkaar een kwartier eerder nog via de voorzitter aanspraken, gaat het nu over vakanties, studies, werk of plannen voor het weekend.

Soms praten we nog even na over de vergadering, soms juist helemaal niet. Juist daar leer je de mensen áchter de politieke standpunten kennen. Dat maakt een debat een week later niet minder scherp, maar wel een stuk prettiger.

Drie dagen later blijkt de weerapp gelijk te hebben.

Het is bloedheet.

Terwijl de eerste gitaarakkoorden van Take Me Out over het festivalterrein klinken, spring ik samen met duizenden anderen mee. De zon brandt onverminderd door en overal om me heen zingen mensen uit volle borst mee.
Heel eerlijk? Op dat moment denk ik geen seconde aan de perspectiefnota. En misschien is dat ook maar goed. Soms is het juist gezond om je hoofd even helemaal ergens anders te hebben.

Nog geen drie weken later stap ik opnieuw een heel andere wereld binnen.

Aan het Westerhoofd in Amsterdam ligt de MS Galaxy. Ooit een cruiseschip waarop mensen vertrokken voor een vakantie over zee. Nu biedt het schip onderdak aan honderden mensen die juist alles achter zich hebben moeten laten.
We lopen door het schip, krijgen een rondleiding en raken in gesprek met bewoners. Niet over beleid, maar over hun leven.

Een man vertelt hoe hij al meerdere keren is overgeplaatst naar een andere opvanglocatie, zonder ooit te weten hoe lang hij ergens mag blijven.
Een vrouw vertelt over haar ouders en haar zusje, die nog altijd in het land zijn waaruit zij is gevlucht. Ze weet niet of ze veilig zijn.

Als we afscheid nemen, loopt ze nog even naar me toe.

“Bedankt dat u de tijd hebt genomen om hierheen te komen en met ons in gesprek te gaan, mevrouw.”

Eigenlijk was ik degene die haar had moeten bedanken.

Inmiddels is het zomerreces begonnen. De vergaderagenda is leeg en de weerapp hoef ik gelukkig een stuk minder vaak te openen dan in juni.
Toch merk ik dat juist de gesprekken op de MS Galaxy af en toe weer door mijn hoofd gaan. Niet omdat ik daar alle antwoorden vond, maar omdat ze me eraan herinneren dat achter ieder dossier mensen schuilgaan.

Na de zomer ga ik weer aan de slag met mijn verschillende portefeuilles. Eén ding weet ik nu al: de verhalen van die middag neem ik mee wanneer we het over asiel en migratie hebben.
Niet als antwoorden, maar als een extra reden om goed te luisteren, vragen te blijven stellen en steeds opnieuw op zoek te gaan naar het verhaal achter een dossier.

Misschien is dat wel het mooiste aan als 22-jarige de gemeenteraad in gaan. Je verwacht veel te leren over begrotingen, moties en besluitvorming. Dat doe je ook.
Maar wat me het meest is bijgebleven, kwam niet uit een raadsvoorstel of een debat. Het kwam uit gesprekken. Uit ontmoetingen. Uit de mensen achter de dossiers.

En voor wie het zich nog afvraagt: ik ging uiteindelijk toch voor het witte topje.

Nu, tijdens de Pridemaand, is er zo veel dat me boos maakt. De mishandelingen op queer-personen in Nijmegen, Zandvoort en op Roze Maandag, de aanslag in Berlijn, hetero’s die met champagne aan de zijkant van de botenparade staan en alleen komen vieren, maar geen Pridevlag ophangen, Pridevlaggen die in de brand zijn gestoken, de maatregelen van Trump die transgender-personen discrimineren en zo kan ik nog wel even doorgaan.

Maar wat me echt woedend maakt, is dat mensen die zich zogenaamd zorgen maken, de belangrijke zorg voor transgender-kinderen in twijfel trekken. En ik weet uit eigen ervaring hoe belangrijk de zorg voor transgenderpersonen is.

Op 25 juni kwam de Telegraaf met een verhaal van ouders die vinden dat hun inmiddels 23-jarige dochter tijdens haar transitie te snel is behandeld. Geen onderzoek, geen cijfers.

Het is het perspectief van twee ouders en hun ‘bezorgdheid’. De dochter zelf komt in het stuk niet aan het woord. Sterker nog, ze heeft het contact met haar ouders verbroken. Simpelweg omdat ze gelukkig is met wie ze is geworden.

Hertzberger schreef in NRC een stuk tegen de transgenderzorg voor jongeren. Haar punt is dat de uiteindelijke beslissing, zelfs na tientallen gesprekken en onderzoeken, nog altijd gebaseerd is op het gevoel van een kwetsbare tiener.

De Gezondheidsraad komt in het rapport “Transgenderzorg voor jongeren” tot de tegenovergestelde conclusie: het is een zorgvuldig ingericht proces, dat zorgverleners verantwoord kunnen voortzetten. Hertzberger heeft dit onderzoek zelf aangevraagd, als Kamerlid voor NSC.
Nu de uitkomst haar niet bevalt, probeert ze twijfel te zaaien.

Twee stukken die het narratief voeden dat de zorg voor deze jongeren onverantwoord zou zijn. Beide verschenen rondom de presentatie van een rapport met de alles voor zich sprekende ondertitel “Transgenderzorg voor jongeren zorgvuldig ingericht”.

Er gebeurde iets veelzeggends: de duidelijkst positieve stemmen kwamen niet van de journalistieke redacties, maar van belangenorganisaties zoals Transgender Netwerk en Transvisie.
Geen vervolgstuk bij NRC. Geen vervolgstuk bij de Telegraaf. De twijfel kreeg alle ruimte. De geruststelling kreeg niets.

Dus vertel ik het nog maar een keer, want kennelijk moet de doelgroep dat zelf doen.

Het is een traject dat begint met gesprekken en psychologisch onderzoek, en pas bij aanhoudende genderdysforie, stap voor stap, uitkomt bij puberteitsremmers en later eventueel hormonen. Operaties komen pas op latere leeftijd in beeld.

En wanneer je start met puberteitsremmers voordat een baard of borsten zich ontwikkelen, dan komen die kenmerken er simpelweg niet. En dat is fijn.

Vaak vergeten we dat niets doen ook een prijs heeft. Uitstel kan leiden tot meer psychisch lijden, tot isolement, tot schooluitval.
Wie pas later transitioneert, heeft het vaak zwaarder op de arbeidsmarkt, in relaties en financieel.
Dat is geen mening van mij. Dat staat in verschillende rapporten.

Ik ben zelf een vrouw met een transgenderachtergrond. Ik weet dus niet alleen uit een rapport, maar uit ervaring, wat vroege zorg had kunnen betekenen.
Had ik puberteitsremmers gekregen, dan had ik nu geen stem gehad waar ik me voor schaam als ik tegen een onbekende moet praten.
Dat klinkt klein. Dat is het niet.

Het is elke dag opnieuw een moment van aarzeling, van niet het gesprek aangaan, jezelf afvragen of iemand aan je stem hoort dat je transgender bent, terwijl je niet wilt dat dat het eerste is wat zij over je denken. Vroege zorg had dat weggenomen.

Dus nee, dit gaat niet over gevoel tegenover wetenschap. Ik ben boos dat twijfel een podium krijgt. Geruststelling niet. En dat de doelgroep zelf deze geruststelling naar buiten moet brengen. Nu hebben we onze bondgenoten nodig.

Het begint niet bij een groot gebaar, maar bij iets simpels: hang een vlag op, niet alleen in juni. Loop mee in de Pride Walk. Spreek je uit tegen haat, ook als het je niet direct raakt. Corrigeer die collega of dat familielid.
Deel de feiten, naast het gevoel. En steun die kleine 1.900 kinderen waar het hier over gaat.

Ik kreeg die stem niet op tijd. Laten we er samen voor zorgen dat zij die wel krijgen.