Voor wie onder de aanvliegroutes van Schiphol woont, kan het soms voelen alsof er weinig verandert. Toch ziet Jan Boomhouwer uit Aalsmeer, al ruim 35 jaar actief voor de belangen van omwonenden, duidelijke redenen voor optimisme. Zijn boodschap is helder: “We staan met 1-0 voor.” Deze conclusie baseert hij op ontwikkelingen van de afgelopen jaren.

Van machteloosheid naar invloed

Toen Jan in 1980 in Aalsmeer kwam wonen, was de situatie rond Schiphol heel anders. In de jaren daarna groeide het vliegverkeer sterk en nam ook de hinder voor bewoners toe. Veel omwonenden hadden lange tijd het gevoel dat hun stem weinig verschil maakte. Volgens Jan is dat de afgelopen jaren veranderd. Waar vroeger vrijwel alleen werd gesproken over groei van de luchtvaart, wordt tegenwoordig ook serieus gesproken over het beperken van de overlast en zelfs over krimp van het aantal vluchten. Dat was jarenlang ondenkbaar.

“Je boekt geen resultaten in vijf of tien jaar,” zegt hij. “Maar je ziet nu wel dat er beweging is ontstaan. Dat geeft mensen hoop dat veranderingen mogelijk zijn.”

Positieve resultaten: vliegtuighinder en gezondheid staat nu wel op de agenda

Hoewel veel bewoners nog dagelijks hinder ervaren, ziet Jan belangrijke resultaten die in de afgelopen jaren zijn bereikt. Zo is het besef gegroeid dat de leefomgeving van omwonenden een zwaarder gewicht moet krijgen in besluiten over Schiphol. Ook zijn juridische uitspraken en onderzoeken steeds vaker aanleiding voor overheid en politiek om kritischer te kijken naar de gevolgen van de luchtvaart voor gezondheid, leefbaarheid en milieu.

Daarnaast ziet Jan dat onderwerpen die jarenlang nauwelijks werden besproken nu volop op de agenda staan. Begrippen als hinderbeperking, gezondheid en vermindering van het aantal vluchten maken inmiddels deel uit van het publieke en politieke debat. “Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar dertig jaar geleden was dat absoluut niet zo,” zegt hij.

Rechter: “Overheid moet meer rekening houden met omwonenden Schiphol”

Volgens Jan is de positie van omwonenden sterker geworden dan ooit. Volgens hem sluiten de standpunten van de MRS steeds beter aan bij wat onafhankelijke onderzoeken en rechterlijke uitspraken laten zien. De problemen die omwonenden jarenlang hebben aangekaart worden daardoor serieuzer genomen dan voorheen.

Een belangrijke doorbraak kwam in 2024, toen de rechter oordeelde dat de overheid bewoners rond Schiphol onvoldoende beschermt. Volgens de rechter zijn de belangen van omwonenden jarenlang te vaak ondergeschikt gemaakt aan die van de luchtvaart en de Staat handelt in strijd met het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. Voor veel bewoners was dit een bevestiging van wat zij al jaren ervaren. Het laat zien dat hun zorgen serieus zijn en dat de overheid meer rekening moet houden met hun gezondheid en leefomgeving.

Samen verder bouwen: bewoners meer betrekken

Jan benadrukt dat de bereikte resultaten niet vanzelfsprekend zijn. Ze zijn volgens hem het gevolg van jarenlang werk van bewonersorganisaties, vrijwilligers, experts en vertegenwoordigers uit de regio. Daarom roept hij omwonenden op betrokken te blijven. Via bewonersorganisaties, informatiebijeenkomsten en de verkiezingen voor de MRS kunnen inwoners hun stem laten horen en invloed blijven uitoefenen op de toekomst van de leefomgeving rond Schiphol.

Waarom Jan geen voorstander is van een nieuwe Schipholtafel

Er zijn binnen de luchtvaartsector ideeën voor een nieuwe Schipholtafel. Volgens Jan is dit geen goed idee, omdat bewoners daarmee het risico lopen opnieuw tegenover een veel sterkere luchtvaartlobby te komen staan. Juist de kracht van de MRS is volgens hem dat bewoners zelfstandig, samen met deskundigen, kunnen vaststellen wat er speelt in de leefomgeving en welke maatregelen nodig zijn. In eerdere overlegstructuren hadden partijen uit de luchtvaartsector vaak de meeste invloed, terwijl de belangen van omwonenden naar de achtergrond verdwenen. Jan vindt dat bewoners en luchtvaartmaatschappijen fundamenteel verschillende belangen hebben en daarom niet aan dezelfde tafel over de leefomgeving van omwonenden zouden moeten onderhandelen. Bovendien heeft de rechter vastgesteld dat de belangen van bewoners jarenlang ondergeschikt zijn gemaakt aan die van de luchtvaart. Volgens Jan moet de onafhankelijke positie van bewoners in een adviesraad daarom worden versterkt, zodat bewoners met één duidelijke stem kunnen blijven opkomen voor een gezondere en leefbaardere omgeving rond Schiphol.

Hoopvol kijken naar de toekomst

Na tientallen jaren inzet kijkt Jan met vertrouwen naar de toekomst. Hij ziet dat onderwerpen die vroeger nauwelijks aandacht kregen inmiddels serieus worden genomen door politiek, bestuurders en rechters. Zijn boodschap aan omwonenden is daarom positief en hoopvol: “We hebben al veel in gang gezet. We hebben gelijk gekregen en ik ben ervan overtuigd dat we opnieuw gelijk gaan krijgen. Daarom zeg ik: we staan met 1-0 voor.” Voor Jan is dat precies de reden om door te gaan. En volgens hem is dat ook de reden waarom omwonenden de MRS moeten blijven steunen: juist nu er meer beweging ontstaat dan ooit tevoren.