De Kwakel – Wie door De Kwakel rijdt, fietst of loopt, ziet een dorp dat hecht is, misschien zelfs hechter dan het zichzelf soms realiseert. Dat werd zichtbaar toen de buurtsuper aan de Kerklaan 10 haar deuren moest sluiten. Wat in veel dorpen in het land het begin van een stille leegloop is, werd in De Kwakel het startpunt van een uitzonderlijke burger- en adoptieactie.
Toen de voormalige buurtsuper ruim een jaar terug de deuren sloot, viel er meer weg dan alleen een verkooppunt voor onmisbare primaire levensmiddelen en secundaire artikelen. Bewoners moesten voor elke boodschap uitwijken naar Uithoorn. “Het dorp was dood zonder supermarkt”, aldus initiatiefnemer Wim Bartels in een reportage van nieuwspartner NH Nieuws. “De winkel vervulde een sociale functie die veel verder ging dan het kassabonnetje. Het was een ontmoetingsplek, een excuus om even een praatje te maken, een impuls voor de andere winkels in het dorp.” Zoals in veel Nederlandse dorpen leek ook in De Kwakel de logica van schaalvergroting te winnen: kleine winkels verdwijnen, grote formules kiezen voor efficiënte knooppunten buiten de dorpskern. Maar De Kwakel bleek niet van plan om zich neer te leggen bij dat landelijke patroon.
Een dorpsbeweging staat op
Het keerpunt kwam toen een kleine, vastberaden groep Kwakelaars, onder wie Wim Bartels, Andy Verstelle, Theo Andringa en Albert Blommenstein, een constructie bedacht om de terugkeer van een supermarkt haalbaar te maken. In plaats van af te wachten, werd het hele dorp ingeschakeld. Tijdens bijeenkomsten, waaronder een bomvolle kerk, schaften bewoners obligaties van 500 euro aan om de herstart te financieren. Honderden dorpelingen deden mee, zonder garantie op direct rendement: hun investering zou pas worden terugbetaald via winkelbonnen zodra de winkel winst maakt.
Het werd een doorslaand succes. Niet alleen kwamen er ruim 350 obligaties binnen in de eerste fase, uiteindelijk tikte de teller richting de 500, goed voor zo’n 250.000 euro aan lokale financiering. Daarmee werd de komst van een nieuwe supermarkt definitief. De winkel heeft de vorm van een moderne Coop 3.0-inspiratiewinkel, opgezet door Van Tol Retail, die de formule nieuw leven inblaast. Een volwaardige supermarkt van bijna 700 vierkante meter met vers, kruidenierswaren, pakketdiensten, een pinautomaat en slijterij. Daarnaast krijgt de winkel een primeur met het ‘Hendrickx de Bakker’-concept (shop-in-shop broodafdeling).
Het belangrijkste verschil is dat de Van Tol Coop-winkels (aangestuurd door Van Tol Retail) de originele Coop-formule en merknaam behouden, terwijl veel andere oorspronkelijke Coop-winkels zijn overgegaan naar Plus of verdergaan als ‘Gewoon Coop’ onder Boon Food Group. Van Tol behoudt de merknaam voor een groep zelfstandige ondernemers.
Voorbeeld voor Nederland
Gisteren was een receptie en vandaag 25 maart is de lokale supermarkt écht open en smelten verleden, heden en toekomst samen. De financiering via Stichting Kwakels Verbond is volledig rond; bijna 500 Kwakelaars deden mee via een lening of boodschappenbon. De 93‑jarige Ben Overwater, één van de eerste inschrijvers, verrichtte de feestelijke opening.
Deze nieuwe Coop wordt meer dan een winkel: ze wordt een voorbeeldwinkel voor dorpssupermarkten. De formule gelooft expliciet in de kracht van kleinere dorpswinkels, in tegenstelling tot de landelijke trend van schaalvergroting. Volgens de initiatiefnemers is De Kwakel hét bewijs dat een supermarkt levensvatbaar blijft, mits een dorp er samen voor gaat. “De supermarkt komt terug, maar belangrijker: het dorpshart klopt weer”, besluit Bartels.
Op de foto: De terugkeer van de dorpssupermarkt in De Kwakel. Foto: aangeleverd.
Het bericht Terugkeer dorpssupermarkt in De Kwakel verscheen eerst op Nieuwe Meerbode.