Column: ‘Donald denkt door’
De bijsluiter: slikken op eigen risico
Door Donald Esser.
Ik kom weleens bij Apotheek Abcoude. Tja, soms heb je medicatie nodig. Vreselijk aardige mensen. En behulpzaam om vooral het advies om de bijsluiter te lezen. Maar wees eerlijk: heeft u weleens een bijsluiter van een medicijn gelezen? Niet doen. Echt niet. Het is beter voor uw nachtrust. Even simpel, een onschuldig ‘paracetamolletje’. Een pilletje dat bij velen zo ongeveer in dezelfde categorie valt als een kopje thee: gewoon in het medicijnkastje, voor als het hoofd, de rug of de rest van het lichaam even protesteert.
Maar dan die bijsluiter. Daar begint het avontuur. Je leest rustig wat de mogelijke bijwerkingen zijn en vraagt je na een paar regels af of je eigenlijk nog wel ziek genoeg bent om het medicijn in te nemen. Hoofdpijn? Kan. Misselijkheid? Ook mogelijk. Duizeligheid? Uiteraard. Huiduitslag? Staat erbij. En ergens verderop verschijnen aandoeningen waarvan je nog nooit had gehoord, maar die je na het lezen ineens verdacht nauwkeurig bij jezelf meent te herkennen. Voor je het weet zit je met de bijsluiter op schoot te Googelen of mijn hamerteen in mijn rechtervoet – tweede teen van links – ook onder ‘ernstige bijwerking’ valt.
Dit was even een sidestep. Maar even terug: we hebben het nog maar over een betrekkelijk onschuldig doosje paracetamol. De farmaceutische industrie zal ongetwijfeld goede redenen hebben om alles wat mogelijk kan gebeuren in die bijsluiters te vermelden. Juridisch zal er waarschijnlijk geen komma mogen ontbreken. De patiënt moet immers geïnformeerd worden. Alles moet dichtgetimmerd zijn om eventuele claims te voorkomen. Maar soms vraag ik me af of je na het lezen van zo’n bijsluiter niet vooral behoefte hebt aan een ander medicijn. Een kalmeringspilletje.
De bijsluiter is inmiddels een merkwaardig literair genre geworden. Een soort horrorverhaal waarin de hoofdpersoon – u en ik dus – aan het begin nog nergens last van heeft, maar aan het einde denkt: laat die kwaal maar zitten, ik neem het risico wel. En ondertussen groeit de bijsluiter vrolijk mee met onze farmaceutische angst voor alles wat eventueel, mogelijk, zelden of zeer zelden zou kunnen gebeuren. Een waarschuwing voor een waarschuwing, gevolgd door een verwijzing naar een waarschuwing.
Misschien moeten we het anders aanpakken. Niet de flinterdunne bijsluiter nog dunner maken, want informatie is belangrijk. Maar misschien een tweede versie toevoegen, de Donald Denkt Door-versie: ‘Dit medicijn wordt gebruikt omdat u ergens last van heeft. De kans is groot dat het helpt. Er kunnen bijwerkingen optreden. Die zijn meestal beperkt. Heeft u ernstige klachten? Neem contact op met een arts.’ Klaar. Doosje dicht. Pil erin. Geen Google.’
Want wie alle bijwerkingen van tevoren wil weten, loopt het risico dat hij zich na vijf minuten ineens kerngezond voelt. En dat is misschien wel de enige bijwerking waar de farmaceutische industrie nog geen pilletje voor heeft.
Het bericht Column: ‘Donald denkt door’ verscheen eerst op Nieuwe Meerbode.

