❌

Lees weergave

Gps-jamming bij Schiphol: wat is er precies gebeurd?

Vliegtuigen die plotseling hun gps-signaal verliezen: boven Nederland en de Noordzee gebeurde het vorige week. Bij zeven toestellen kwamen meldingen binnen bij de luchtverkeersleiding op Schiphol. Hoe impactvol is dat eigenlijk? En wat hebben Russische schepen hier mogelijk mee te maken?

Wat is er precies gebeurd?

Maandagavond 9 november raakten meerdere vliegtuigen die onderweg waren van of naar Schiphol hun gps-signaal kwijt. Bij de luchtverkeersleiding op Schiphol kwamen meldingen binnen van zeven vliegtuigen die hinder ondervonden.Β 

De verstoring had gevolgen voor zogenoemde RNP-naderingen. Dat zijn naderingsprocedures waarbij vliegtuigen met behulp van satellietnavigatie heel nauwkeurig een vooraf bepaalde route naar de landingsbaan volgen.Β 

Niet alleen vliegtuigen richting Schiphol zouden hier last van hebben gehad. Volgens het ministerie gaat het om tientallen vliegtuigen waarbij het gps-signaal verdween. Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) vermoedt dat het mogelijk ook om vliegtuigen gaat die op dat moment boven Duitsland of het Verenigd Koninkrijk vlogen.

De toestellen die bij Schiphol problemen meldden, konden uiteindelijk veilig landen met hulp van de luchtverkeersleiding. Ook zonder gps kunnen piloten navigeren, dan wordt er overgeschakeld naar andere navigatiesystemen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zegt dat de vliegveiligheid niet in gevaar is geweest.

Hoe konden de systemen worden verstoord?Β 

De verstoring kan worden veroorzaakt door zogenoemde gps-jammers. Dat zijn apparaten die radiosignalen uitzenden op dezelfde frequenties als gps-satellieten. Die satellieten sturen signalen naar vliegtuigen om hun positie te bepalen. Omdat die signalen relatief zwak zijn wanneer ze de aarde bereiken, kunnen ze gemakkelijk worden overstemd door een sterker storingssignaal. Het navigatiesysteem van een vliegtuig kan daardoor tijdelijk geen gps-positie meer bepalen.Β 
Β 
Er wordt onderzocht of er een mogelijke link is met Russische schepen op de Noordzee. Dergelijke apparatuur wordt ook gebruikt door het Russische leger als onderdeel van elektronische oorlogsvoering. Rusland zet gps-verstoring onder meer in om drones en andere militaire systemen te hinderen. Ook burgervliegtuigen in de omgeving kunnen daar onbedoeld last van krijgen.Β 

Russische schepen varen steeds vaker langs de Nederlandse kust. In 2025 werden er 61 schepen gespot, ten opzichte van twintig schepen het jaar ervoor.

Volgens de Koninklijke Marine vormen sommige van deze schepen een potentieel risico, omdat er op de zeebodem een netwerk van cruciale infrastructuur ligt, zoals elektriciteitskabels, gasleidingen en internetverbindingen. Daarom houdt de marine de verdachte schepen nauwlettend in de gaten.

Wat gebeurt er in de cockpit als gps wegvalt?

Een piloot krijgt een waarschuwing op de navigatieschermen dat gps niet meer beschikbaar is. In sommige gevallen kunnen beide gps-systemen aan boord uitvallen.

Dat betekent niet dat de piloten opeens niet meer weten waar ze zijn. Vliegtuigen hebben meerdere manieren om hun positie te bepalen. Wel verliezen ze een belangrijk hulpmiddel om heel nauwkeurig te navigeren.Β 

Hoe risicovol is het?

Gps-uitval is niet direct een noodsituatie. Piloten worden getraind om ook zonder gps te kunnen vliegen. Vliegtuigen zijn daarnaast niet volledig afhankelijk van satellietnavigatie en beschikken over alternatieve systemen.Β 

Zo bestaat er een uitgebreid netwerk van radionavigatiebakens op de grond. Vliegtuigen kunnen bij de landing ook gebruikmaken van het Instrument Landing System (ILS). Dat systeem begeleidt vliegtuigen met radiosignalen naar de landingsbaan.Β 

De luchtverkeersleiding kan piloten daarnaast met radio-instructies begeleiden. Volgens een woordvoerder van LVNL is er nooit sprake geweest van paniek of een noodsituatie. "Het is inmiddels een bekend fenomeen, dit is niet de eerste keer dat dit gebeurt. Wij begeleiden de vliegtuigen bij jamming of spoofing altijd veilig naar de luchthaven."Β 

Volgens LVNL zijn er vorige week geen meldingen binnengekomen van spoofing, waarbij gps-signalen worden gemanipuleerd.Β 

  •  

Lange files op A1 en A7, ook drukte op N242 bij Alkmaar

De maandagochtendspits zorgde voor flinke verkeersproblemen in Noord-Holland. Vooral op de A1 richting Amsterdam en de A7 richting Zaanstad verloren automobilisten veel tijd. Ook rond Alkmaar en op de wegen richting Schiphol stonden lange files.

Op de A1 van Amersfoort richting Amsterdam stond tussen Blaricum en knooppunt Watergraafsmeer op het hoogtepunt 18 kilometer file. Automobilisten moesten daardoor rekening houden met ruim 30 minuten extra reistijd. Het is daarmee een van de grootste knelpunten op de Noord-Hollandse snelwegen geweest.

Flinke vertraging op A7 richting Zaanstad

Ook vanuit Hoorn richting Zaanstad liep het verkeer vast. Tussen Avenhorn en Purmerend-Zuid stond op de A7 een file van 9 kilometer, goed voor bijna een halfuur vertraging.

Verder naar het westen was het druk op de A9 richting Amstelveen. Tussen Beverwijk-Oost en knooppunt Raasdorp stond 12 kilometer file, al bleef de extra reistijd daar met 10 minuten relatief beperkt.

Druk rond Amsterdam en Schiphol

Verkeer vanuit Utrecht richting Amsterdam moest op de A2 rekening houden met 18 minuten vertraging. Tussen Maarssen en Amsterdam-Zuidoost stond 16 kilometer file.

Op de A4 richting Den Haag verloren automobilisten tussen Nieuw-Vennep en Leiden-Oost 16 minuten in een file van 11 kilometer. In de andere richting, tussen knooppunt De Hoek en knooppunt De Nieuwe Meer, was de vertraging 10 minuten.

Grote vertraging bij Alkmaar en in het Gooi

De grootste vertraging buiten de snelwegen stond op de N242 richting Alkmaar. Tussen Sint Pancras en industriegebied Boekelermeer was op het drukste moment 6 kilometer file, waardoor automobilisten maar liefst 43 minuten verliezen.

Ook rond Hilversum was het druk. Door een ongeluk op de A27 richting Gorinchem stond tussen Hilversum en knooppunt Lunetten 13 kilometer file, met 21 minuten vertraging. Op de N236 richting Weesp kostte de rit tussen Nederhorst den Berg en Driemond 16 minuten extra.Β 

  •  

Drukke ochtendspits: ruim half uur vertraging op A1, ook lange file op A7

De maandagochtendspits zorgt voor flinke verkeersproblemen in Noord-Holland. Vooral op de A1 richting Amsterdam en de A7 richting Zaanstad verliezen automobilisten veel tijd. Ook rond Alkmaar en op de wegen richting Schiphol staan lange files.

Op de A1 van Amersfoort richting Amsterdam staat tussen Blaricum en knooppunt Watergraafsmeer 18 kilometer file. Automobilisten moeten daardoor rekening houden met 34 minuten extra reistijd. Het is daarmee een van de grootste knelpunten op de Noord-Hollandse snelwegen.

Flinke vertraging op A7 richting Zaanstad

Ook vanuit Hoorn richting Zaanstad loopt het verkeer vast. Tussen Avenhorn en Purmerend-Zuid staat op de A7 een file van 9 kilometer, goed voor 27 minuten vertraging.

Verder naar het westen is het druk op de A9 richting Amstelveen. Tussen Beverwijk-Oost en knooppunt Raasdorp staat 12 kilometer file, al blijft de extra reistijd daar met 10 minuten relatief beperkt.

Druk rond Amsterdam en Schiphol

Verkeer vanuit Utrecht richting Amsterdam moet op de A2 rekening houden met 18 minuten vertraging. Tussen Maarssen en Amsterdam-Zuidoost staat 16 kilometer file.

Op de A4 richting Den Haag verliezen automobilisten tussen Nieuw-Vennep en Leiden-Oost 16 minuten in een file van 11 kilometer. In de andere richting, tussen knooppunt De Hoek en knooppunt De Nieuwe Meer, bedraagt de vertraging 10 minuten.

Grote vertraging bij Alkmaar en in het Gooi

De grootste vertraging buiten de snelwegen staat op de N242 richting Alkmaar. Tussen Sint Pancras en industriegebied Boekelermeer staat 6 kilometer file, waardoor automobilisten maar liefst 43 minuten verliezen.

Ook rond Hilversum is het druk. Door een ongeluk op de A27 richting Gorinchem staat tussen Hilversum en knooppunt Lunetten 13 kilometer file, met 21 minuten vertraging. Op de N236 richting Weesp kost de rit tussen Nederhorst den Berg en Driemond 16 minuten extra.Β 

  •  
❌