❌

Lees weergave

Rechter zet streep door subsidie voor nachttrein Arriva, verbinding stopt per direct

De nachttrein van Arriva tussen Zwolle en Schiphol stopt per direct met rijden. Dat bevestigt Arriva naar aanleiding van een rechterlijke uitspraak. Die bepaalde dat de subsidie die Arriva van de gemeenten Almere en Lelystad ontvangt om de verbinding in stand te houden, moet worden stopgezet.

De gemeenten baseerden de subsidies op een Europese verordening over openbaar personenvervoer op het spoor, maar waren niet bevoegd om die steun te verlenen.

Arriva laat in een reactie weten de beslissing van de rechter te gaan bestuderen. "Het is nu aan beleidsmakers en politici om regelgeving te wijzigen, zodat er ruimte komt voor dit soort initiatieven voor meer treinen, zodat deze sneller en goedkoper tot stand kunnen komen."

NS vond vanaf het begin al dat de nachttrein, die via Lelystad en Almere naar de Randstad rijdt, volgens Europese regels geen subsidie mocht krijgen. Daarom spande de spoorvervoerder in januari een rechtszaak aan tegen de gemeenten Almere en Lelystad.

Voorafgaand daaraan had NS al een bezwaarschrift ingediend bij de gemeenten Almere en Lelystad. Dat werd niet inhoudelijk behandeld, omdat de gemeenten NS niet als belanghebbende zagen.

Subsidie hard nodig

Het subsidiegeld van de gemeenten, dat dit jaar voor beide gemeenten 100.000 euro bedraagt, bleek hard nodig om de nachttrein te kunnen laten rijden. Dat maakte Arriva in april bekend, na een eerste analyse van de verbinding. De inkomsten uit kaartverkoop waren niet voldoende om de kosten te dekken.

Een meerderheid in de gemeenteraad van Lelystad wilde de subsidie voor de nachttrein sowieso al stopzetten. Het aantal reizigers is volgens lokale partijen te klein om de subsidie nog te rechtvaardigen, schrijft Omroep Flevoland.

Dat de trein iedere vrijdag- en zaterdagnacht over het hoofdrailnet mocht rijden, komt door open-toegangregels die in 2019 werden ingevoerd. Die maken het mogelijk voor andere vervoerders dan NS om treinen over het hoofdrailnet te laten rijden, zolang ze de treinen van de hoofdvervoerder niet hinderen.

NS rijdt 's nachts niet via Zwolle, Almere en Lelystad. Daarom kreeg Arriva toestemming om de nachttrein te laten rijden. De verbinding werd vooral gebruikt door Schiphol-reizigers en uitgaanspubliek.

Flevoland blijft bereikbaar

Arriva rijdt sinds december 2022 ook twee andere nachttreinen naar Schiphol, vanuit Maastricht en Groningen. Die verbindingen blijven wel bestaan. De trein vanuit Groningen stopt ook in Almere en Lelystad.

  •  

Politie: verdachten bankhelpdeskfraude maakten 1,5 miljoen euro buit

De politie heeft zeven personen gearresteerd op verdenking van bankhelpdeskfraude. Ze komen uit Amsterdam, Amstelveen, Haarlemmermeer, Haarlem en Almere. De politie vermoedt dat ze al 1,5 miljoen euro buit hadden gemaakt.

Vijf verdachten komen uit Noord-Hollandse gemeenten. Ze deden zich voor als bankmedewerkers die 'problemen konden oplossen' voor hun slachtoffers. Ze zijn afgelopen zomer gearresteerd.Β  Β 

Het onderzoek van de recherche richtte zich allereerst op één verdachte. In juli kwamen ze hem op het spoor nadat twee personen een bankpas hadden opgehaald bij een slachtoffer. Ze werden daarbij aangestuurd vanuit een pand in Almere, door een 27-jarige Amsterdammer. Hij is later in zijn woonplaats aangehouden. 

In zijn auto lag de telefoon waarmee het slachtoffer was gebeld. Ook lag er een laptop en diverse headsets. De spullen zijn in beslag genomen.Β 

De twee verdachten die de pas ophaalden, twintigers uit Amsterdam en Utrecht, konden even later worden aangehouden. De meegenomen pas, die op tijd was geblokkeerd, is teruggevonden in een ondergrondse container. Daar lagen meerdere bankpassen.

Na aanvullend onderzoek zijn in september een 30-jarige man uit Almere en een 29-jarige man uit Amstelveen aangehouden. Beiden zijn in een woning in Almere aangehouden toen ze op heterdaad werden betrapt tijdens een poging tot oplichting.

Daardoor konden ook twee inwoners van Haarlemmermeer en Haarlem worden opgepakt. Zij worden verdacht van het witwassen van het geld dat met bankhelpdeskfraude was verdiend.Β 

  •  

Gps van tientallen vliegtuigen verstoord boven Schiphol: loop je dan geen gevaar?

Vliegtuigen die plotseling hun gps-signaal verliezen: boven Nederland en de Noordzee gebeurde het vorige week. Bij zeven toestellen kwamen meldingen binnen bij de luchtverkeersleiding op Schiphol. Hoe impactvol is dat eigenlijk? En wat hebben Russische schepen hier mogelijk mee te maken?

Wat is er precies gebeurd?

Maandagavond 9 november raakten meerdere vliegtuigen die onderweg waren van of naar Schiphol hun gps-signaal kwijt. Bij de luchtverkeersleiding op Schiphol kwamen meldingen binnen van zeven vliegtuigen die hinder ondervonden.Β 

De verstoring had gevolgen voor zogenoemde RNP-naderingen. Dat zijn naderingsprocedures waarbij vliegtuigen met behulp van satellietnavigatie heel nauwkeurig een vooraf bepaalde route naar de landingsbaan volgen.Β 

Niet alleen vliegtuigen richting Schiphol zouden hier last van hebben gehad. Volgens het ministerie gaat het om tientallen vliegtuigen waarbij het gps-signaal verdween. Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) vermoedt dat het mogelijk ook om vliegtuigen gaat die op dat moment boven Duitsland of het Verenigd Koninkrijk vlogen.

De toestellen die bij Schiphol problemen meldden, konden uiteindelijk veilig landen met hulp van de luchtverkeersleiding. Ook zonder gps kunnen piloten navigeren, dan wordt er overgeschakeld naar andere navigatiesystemen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zegt dat de vliegveiligheid niet in gevaar is geweest.

Hoe konden de systemen worden verstoord?Β 

De verstoring kan worden veroorzaakt door zogenoemde gps-jammers. Dat zijn apparaten die radiosignalen uitzenden op dezelfde frequenties als gps-satellieten. Die satellieten sturen signalen naar vliegtuigen om hun positie te bepalen. Omdat die signalen relatief zwak zijn wanneer ze de aarde bereiken, kunnen ze gemakkelijk worden overstemd door een sterker storingssignaal. Het navigatiesysteem van een vliegtuig kan daardoor tijdelijk geen gps-positie meer bepalen.Β 
Β 
Er wordt onderzocht of er een mogelijke link is met Russische schepen op de Noordzee. Dergelijke apparatuur wordt ook gebruikt door het Russische leger als onderdeel van elektronische oorlogsvoering. Rusland zet gps-verstoring onder meer in om drones en andere militaire systemen te hinderen. Ook burgervliegtuigen in de omgeving kunnen daar onbedoeld last van krijgen.Β 

Russische schepen varen steeds vaker langs de Nederlandse kust. In 2025 werden er 61 schepen gespot, ten opzichte van twintig schepen het jaar ervoor.

Volgens de Koninklijke Marine vormen sommige van deze schepen een potentieel risico, omdat er op de zeebodem een netwerk van cruciale infrastructuur ligt, zoals elektriciteitskabels, gasleidingen en internetverbindingen. Daarom houdt de marine de verdachte schepen nauwlettend in de gaten.

Wat gebeurt er in de cockpit als gps wegvalt?

Een piloot krijgt een waarschuwing op de navigatieschermen dat gps niet meer beschikbaar is. In sommige gevallen kunnen beide gps-systemen aan boord uitvallen.

Dat betekent niet dat de piloten opeens niet meer weten waar ze zijn. Vliegtuigen hebben meerdere manieren om hun positie te bepalen. Wel verliezen ze een belangrijk hulpmiddel om heel nauwkeurig te navigeren.Β 

Hoe risicovol is het?

Gps-uitval is niet direct een noodsituatie. Piloten worden getraind om ook zonder gps te kunnen vliegen. Vliegtuigen zijn daarnaast niet volledig afhankelijk van satellietnavigatie en beschikken over alternatieve systemen.Β 

Zo bestaat er een uitgebreid netwerk van radionavigatiebakens op de grond. Vliegtuigen kunnen bij de landing ook gebruikmaken van het Instrument Landing System (ILS). Dat systeem begeleidt vliegtuigen met radiosignalen naar de landingsbaan.Β 

De luchtverkeersleiding kan piloten daarnaast met radio-instructies begeleiden. Volgens een woordvoerder van LVNL is er nooit sprake geweest van paniek of een noodsituatie. "Het is inmiddels een bekend fenomeen, dit is niet de eerste keer dat dit gebeurt. Wij begeleiden de vliegtuigen bij jamming of spoofing altijd veilig naar de luchthaven."Β 

Volgens LVNL zijn er vorige week geen meldingen binnengekomen van spoofing, waarbij gps-signalen worden gemanipuleerd.Β 

  •  

Flinke file op A9 door ongeluk, ook elders druk op de weg

Automobilisten op de A9 richting Amstelveen moeten vanochtend rekening houden met ruim een halfuur vertraging door een ongeluk. Tussen knooppunt Kooimeer en knooppunt Rottepolderplein staat een flinke file. Ook op andere wegen richting Amsterdam loopt het verkeer vast.

Het ongeluk op de A9 werd rond 6.30 uur gemeld. Daarna liep de vertraging snel op tot iets meer dan dertig minuten. Ook de andere kant op, van Diemen naar Alkmaar, staat er een file van ongeveer een halfuur bij Aalsmeer.

Ook flinke vertraging op N247

Op de N247 richting Amsterdam staat het verkeer eveneens vast. Tussen Edam en Broek in Waterland-Noord bedraagt de vertraging ongeveer een halfuur.

Ook op de A7 bij Purmerend richting Amsterdam is het druk. Daar verliezen automobilisten zo'n 30 minuten.

  •  

Lijst met risicovolle pfas-vervuilingen vol fouten: 'Aanpak overheid deugt niet'

Een eerste prioriteitenlijst van te saneren pfas-locaties die door het ministerie en ruim 40 lokale overheden is opgesteld, klopt niet. Dat blijkt uit een analyse van de NOS en regionale omroepen. Bijna de helft van de locaties staat er onterecht op, omdat nog niet duidelijk is of ze ook echt een risico vormen voor de omgeving.

Volgens experts die de NOS sprak, is de lijst een duidelijk voorbeeld van een chaotische en trage pfas-aanpak door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het gevolg kan zijn dat risicovolle locaties worden gemist en dat andere locaties onterecht voor veel geld worden gesaneerd.

In een eerste jaarlijkse tussenrapportage van mei maakte het ministerie melding van 57 locaties zonder die te noemen. Volgens het ministerie zijn de locaties zo vervuild dat ze een 'onaanvaardbaar risico' vormen voor de omgeving. Vorige maand werd de lijst alsnog openbaar via de Wet open overheid (Woo)

Verschillende verklaringen

Uit een analyse van de NOS en regionale omroepen blijkt dat de lijst veel fouten bevat. Bij zes van de 57 plekken is er 'geen onaanvaardbaar risico', bij twintig is het 'nog niet bekend' en bij vijf is niets ingevuld op dat punt. Volgens de definitie van het ministerie zelf moet dus bijna de helft van de locaties worden geschrapt.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verwijst voor een reactie naar de ruim 40 lokale overheden. Uit navraag daar komt geen eenduidige verklaring naar voren.

Zo was volgens de provincie Zuid-Holland "de definitie nog niet bekend". De provincie Noord-Holland spreekt van een eigen "administratieve fout". En volgens Nijmegen vroeg het ministerie in eerste instantie zelf om 'mogelijk risicovolle locaties'. De provincie Groningen heeft juist geen locaties op de lijst; de inzendingen werden "niet in het format" van het ministerie aangeleverd.

Pfas

Pfas is een groep van duizenden chemische stoffen die niet of nauwelijks afbreken. Ze zitten in heel veel producten, omdat ze vet-en waterafstotend zijn. Er wordt steeds meer bekend over de risico's. Zo kunnen ze effect hebben op het immuunsysteem, de lever en het cholesterol en kunnen ze nier- en testiskanker veroorzaken.

In Nederland zijn vele duizenden plekken die mogelijk met pfas zijn vervuild. Alles aanpakken is onmogelijk vanwege de omvang van de vervuiling en de hoge kosten. Dat gaat om "honderden miljoenen en waarschijnlijk miljarden", volgens Hans Slenders van het Pfas Expertisecentrum en Arcadis, dat onder meer de sanering van vliegbasis Soesterberg begeleidt.

Daarom zijn de twaalf provincies en 29 grote gemeenten in opdracht van het ministerie sinds 2020 bezig om zicht te krijgen op welke plekken zo snel mogelijk gesaneerd moeten worden. Criterium voor zo'n 'pfas-aandachtslocatie' is dat sprake moet zijn van 'onaanvaardbare risico's' voor mens of milieu. In 2030 moet de lijst af zijn.

Ook ontbreken er nog voor de hand liggende en bekende locaties, zoals Schiphol, zegt pfas-deskundige Chiel Jonker van de Universiteit Utrecht. "Dat is een van de grootste pfas-locaties van Nederland waar vervuild water uit wordt gepompt."

Volgens een woordvoerder van de provincie Noord-Holland zijn hier geen "acute risico's voor de mens en bedreiging van drinkwaterwinning". Jonker is het daar niet mee eens. "Met het water worden akkers en moestuinen besproeid, er wordt gezwommen en gevist en het stroomt zo het Amsterdamse bos in. En waarom staan andere vliegvelden wel op de lijst, maar Schiphol niet?"

Te weinig kennis

Verder valt hem op dat bij de aangetroffen pfas in de lijst vaak alleen pfos - een zeer schadelijke vorm van pfas - staat. "Pfos is er nooit alleen. Het is altijd een mengsel. Je kan pas een goede risicoanalyse maken als je de concentraties hebt van verschillende pfas-stoffen."

Voor Jonker is het helder. "Je moet dit niet neerleggen bij de lokale overheden. Dat deugt niet. Je moet er echt verstand van hebben." En dat ontbreekt vaak bij provincies en gemeenten.

Zowel Jonker als Slenders pleit voor een centrale aansturing vanuit Den Haag om duidelijker de risico's in kaart te brengen. "Het pfas-probleem is veel te ingewikkeld om lokaal op te lossen", zegt Slenders. "Het ministerie moet de leiding nemen."

Grote gevolgen

Dat dit nu niet gebeurt, kan grote gevolgen hebben, schetst Jonker: "Het gevaar bestaat dat er enerzijds risicovolle locaties gemist gaan worden en anderzijds dat andere locaties onnodig gesaneerd gaan worden voor veel geld."

Door centrale aansturing zal ook het tempo versnellen. "Lokale overheden krijgen dan meer handvatten en een stok achter de deur. Door de decentralisatie schiet het nu niet op", zegt Slenders.

Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn gemeenten en provincies op de hoogte van de definitie van een pfas-aandachtslocatie en zijn zij goed in staat om de risico's in te schatten.

Welke locaties staan op de prioriteitenlijst?

Van de 57 locaties zijn de meeste al bekend: (voormalige) vliegvelden, defensieterreinen en brandweeroefenterreinen. Nieuwe locaties liggen onder meer in de Rotterdamse haven, al is daar nog niet duidelijk of er onaanvaardbare risico's zijn.

Bij voormalige vliegbasis Valkenburg is daar evenmin duidelijkheid over, terwijl de pfas-vervuiling al in 2014 bekend was. Het is 'nog niet te zeggen' of er risico's zijn voor de nabije drinkwatervoorzieningen.

Chipfabrikant NXP in Nijmegen ontdekte zelf pfas-vervuiling, mogelijk door bedrijfsbrandweeractiviteiten. De gemeente verwacht verder onderzoek door NXP, dat zelf geen vragen beantwoordt.

Akzo Nobel heeft bij de coatingfabriek in Sassenheim gesaneerd vanwege historische branden, blusschuimlozingen, blusoefeningen en verspreiding via de lucht. Momenteel zijn er geen risico's voor nabijgelegen volkstuinen maar 'er lopen nog onderzoeken'.

De locaties waar het grootste oppervlak is vervuild, zijn te vinden in Helmond, op het terrein van het failliete Custom Powders (vooral grondwater), en de Oranjekazerne in Arnhem (vooral bodem).

  •  
❌