AN verklaring van kerk, synagoge en moskee mei 2026

 

---

Feestelijke vesper in jarige Kruiskerk

Zondag 10 mei, 16.30 uur

A.S. zondag 10 mei zal er in de Kruiskerk, Van der Veerelaan 30A, om 16.30 uur een feestelijke vespers beginnen ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de Kruiskerk.
Het Bach Ensemble Amsterdam voert een feestelijke cantate van Johann Sebastian Bach.

De toegang is vrij en ieder die houdt van een mooie Bachcantate, Kruiskerker of geen Kruiskerker, is van harte welkom.
Je gift na afloop wordt op prijs gesteld.

Op 11 mei 1951 werd in de Amstelveense Kruiskerk, het inmiddels niet meer weg te denken Rijksmonument in Elsrijk, de eerste kerkdienst gehouden.
Dit jaar herdenkt de kerk dat op zondag 10 mei met enkele speciale diensten.
’s Morgens om 10.00 uur is er een dienst waaraan de Kruiskerkcantorij onder leiding van Henk Trommel meewerkt en waarvoor alle nog levende oud-predikanten van de Kruiskerk uitgenodigd zijn.
De huidige Kruiskerkpredikant, ds. Paula de Jong, zal voorgaan.

’s Middags om 16.30 uur is een feestelijke vespers waarin koor en orkest van het Bach Ensemble Amsterdam de cantate Lobet Gott in seinen Reichen (BWV 11) uitvoeren, een cantate met vier solisten, een vierstemmig koor en met fluiten, hobo’s, trompetten en pauken, een waar muzikaal spektakel.
Oorspronkelijk is de cantate driehonderd jaar geleden geschreven voor de Hemelvaartsdag, die dit jaar op donderdag 16 mei valt.
Paulien Kostense dirigeert, ds Niek Scholten is liturg en Peter Ouwerkerk organist.

’s Avonds is er een meditatieve afsluiting van deze mijlpaaldag met een Taizéviering: aanvang 19.30 uur

---

Viering met liederen uit Taizé – Kruiskerk

Zondag 10 mei, 19.30 uur

Aanstaande zondag s er een meditatieve viering met liederen uit Taizé in de Kruiskerk, aan de Van der Veerelaan 30A te Amstelveen.
Je wordt van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn.
Bijgaand vind je de orde van dienst.
Om 19.20u begint het inzingen, om 19.30u zal de viering beginnen. Vóór de dienst is koffie en thee verkrijgbaar in de Pauluszaal.

Het thema is: “Van Duisternis naar Licht”.
Voorganger is ds. Nelly Versteeg.
De muziek wordt verzorgd door een muziekgroep o.l.v. Vincent Dorenbos.

Er is een mogelijkheid om in de viering een persoonlijk gebed uit te spreken. Deze kun je vóór de viering opschrijven en inleveren. Deze zullen in de viering worden uitgesproken. Ook is er tijdens de viering de mogelijkheid om alsnog een gebed op te schrijven en te laten voorlezen, óf zelf een gebed uit te spreken. (Helaas zijn deze niet te verstaan voor de luisteraars thuis).

Na afloop is er gelegenheid voor een kort gesprek of een gebed met voorganger en/of medevoorbereider aan de zijkant in de kerkzaal.
In de Pauluszaal kun je na afloop napraten met een drankje.

Deze viering kun je niet meer digitaal met ons vieren. Wel is later via ‘Kerkdienstgemist’ een audio-opname te beluisteren.

Graag tot zondag. Met een hartelijke groet,

Vincent Dorenbos

---

TAIZÉ-VIERING ZONDAG 10 MEI 2026 (KRUISKERK)

Oecumenische meditatieve viering, naar de wijze van TAIZÉ

De dienst begint om 19:30 uur
Het inzingen begint om 19:15 uur

Voorganger: ds Nelly Versteeg

Muziek: Vincent Dorenbos en ensemble

Taizéviering
Deze viering zal worden gehouden in de Kruiskerk.
Het thema is: van duisternis naar licht.

LET OP!
Deze dienst is niet meer digitaal met ons te vieren, doch later is, via kerkdienstgemist.nl,
de audio-opname te beluisteren (maar dan zonder beeld).

Orde van dienst

 

Dienst Protestantse gemeente Amstelveen-Buitenveldert
10 mei 2026, Paaskerk Amstelveen

Op zondag 10 mei hebben we in de Paaskerk een ‘Elvis-dienst’. Ds. Fred Omvlee gaat voor en zal samen met een band gospels van Elvis zingen. Het zal een hele bijzondere dienst worden, maar ook een dienst waarin de dingen waarschijnlijk iets anders gaan dan we gewend zijn.

Vanwege deze bijzondere dienst is er geen orde van dienst; de Paaskerkberichten zijn er wel.

 

Paaskerkberichten

De dienst is te volgen via kerkdienstgemist.nl of te beluisteren via de kerkwebradio

Oecumenische meditatieve viering, naar de wijze van TAIZÉ
‘Van Duisternis naar Licht’

De dienst begint om 19:30 uur
Het inzingen begint om 19:15 uur

Voorganger: ds. Nelly Versteeg
Muziek:         muziekgroep o.l.v. Vincent Dorenbos

LET OP!
Deze dienst is niet meer digitaal met ons te vieren, maar nu, via kerkdienstgemist.nl,
de audio-opname te beluisteren (maar dan zonder beeld).

Orde van Dienst

 

Wat hou ik van Uw huis
Viering 75 jaar Kruiskerk

10 mei 10.00 uur

Online via Kerkdienstgemist te volgen

Voorganger: Ds. Paula de Jong
Orgel:           Henk Trommel m.m.v. cantorij

Kruispuntjes

Orde van Dienst

Kruiskerk 75 jaar. Feestelijke jubileum- kerkdienst

Op zondag 10 mei 2026 viert de Kruiskerk in Amstelveen haar 75-jarig bestaan. Dit jubileum wordt gevierd met een feestelijke kerkdienst. De Kruiskerkcantorij draagt hier ook aan bij. Deze jubileumzondag gaat de aandacht uit naar de kerk als het huis van God. In de Bijbel gaat het vaker over hoe mensen bij God wonen. Zowel in het gebouw als in de gemeenschap van mensen kun je God ontmoeten. De Kruiskerk heeft een bijzondere architectuur en bovendien een buurtfunctie, die al bij het ontwerp tot uiting kwam. Het park en het gebouw samen vormen een mooi geheel. We vieren dat het gebouw 75 jaar bestaat, wat niet had gekund zonder inspiratie, zonder mensen, of zonder God. Ook bijzonder welkom als u benieuwd bent als buurtbewoner, maar gewoonlijk geen kerk (meer) bezoekt!
Kruiskerk, Van der Veerelaan 30A Amstelveen. Jubileumdienst 10:00 uur

Feestelijke vesper in jarige Kruiskerk

Zondag 10 mei 2026 zal er in de Kruiskerk, Van der Veerelaan 30A, om 16.30 uur een feestelijke vespers beginnen ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de Kruiskerk. Het Bach Ensemble Amsterdam voert een feestelijke cantate van Johann Sebastian Bach. De toegang is vrij en ieder die houdt van een mooie Bachcantate, Kruiskerker of geen Kruiskerker, is van harte welkom. Je gift na afloop wordt op prijs gesteld.

Op 11 mei 1951 werd in de Amstelveense Kruiskerk, het inmiddels niet meer weg te denken Rijksmonument in Elsrijk, de eerste kerkdienst gehouden. Dit jaar herdenkt de kerk dat op zondag 10 mei met enkele speciale diensten. ’s Morgens om 10.00 uur is er een dienst waaraan de Kruiskerkcantorij onder leiding van Henk Trommel meewerkt en waarvoor alle nog levende oud-predikanten van de Kruiskerk uitgenodigd zijn. De huidige Kruiskerkpredikant, ds. Paula de Jong, zal voorgaan. ’s Middags om 16.30 uur is een feestelijke vespers waarin koor en orkest van het Bach Ensemble Amsterdam de cantate Lobet Gott in seinen Reichen (BWV 11) uitvoeren, een cantate met vier solisten, een vierstemmig koor en met fluiten, hobo’s, trompetten en pauken, een waar muzikaal spektakel. Oorspronkelijk is de cantate driehonderd jaar geleden geschreven voor de Hemelvaartsdag, die dit jaar op donderdag 16 mei 2026 valt. Paulien Kostense dirigeert, ds Niek Scholten is liturg en Peter Ouwerkerk organist. ’s Avonds is er een meditatieve afsluiting van deze mijlpaaldag met een Taizéviering: aanvang 19.30 uur.
Liturgie vesper

Gezamenlijke Hemelvaartsdienst

Op donderdagochtend 14 mei organiseren de kerken van Geloven in Amstelveen opnieuw gezamenlijk een oecumenische Hemelvaartsdienst.
In 2025 gebeurde dit voor de eerste keer. Dat werd door velen ervaren als een heel mooi, bemoedigend moment.

De dienst vindt plaats in de Kruiskerk. Iedereen is welkom om samen stil te staan bij de betekenis van Hemelvaart.

De dienst start om 10:30 uur en zal ongeveer een uur duren. Kinderen zijn welkom om erbij te zijn tijdens de dienst. Er speelt een band, en de dienst is zo veel mogelijk tweetalig: in het Nederlands en Engels.

Nog een paar praktische opmerkingen: blijf na afloop gerust gezellig hangen om na te praten. Bij mooi weer doen we dat buiten. Voor drinken wordt gezorgd, als iedereen zelf wat lekkers voor erbij meeneemt, dan wordt het vanzelf feestelijk. Kom zoveel mogelijk lopend, met de fiets of het OV.

Voor jong en oud, kerkelijk of niet – samen vieren we Hemelvaart. Van harte welkom!
Kruiskerk, Van der Veerelaan 30A Amstelveen. Aanvang 10:30 uur

---

Kruiskerk 75 jaar. Feestelijke jubileum- kerkdienst

Op zondag 10 mei viert de Kruiskerk in Amstelveen haar 75-jarig bestaan. Dit jubileum wordt gevierd met een feestelijke kerkdienst. De Kruiskerkcantorij draagt hier ook aan bij.

Deze jubileumzondag gaat de aandacht uit naar de kerk als het huis van God. In de Bijbel gaat het vaker over hoe mensen bij God wonen. Zowel in het gebouw als in de gemeenschap van mensen kun je God ontmoeten. De Kruiskerk heeft een bijzondere architectuur en bovendien een buurtfunctie, die al bij het ontwerp tot uiting kwam. Het park en het gebouw samen vormen een mooi geheel. We vieren dat het gebouw 75 jaar bestaat, wat niet had gekund zonder inspiratie, zonder mensen, of zonder God.

Ook bijzonder welkom als u benieuwd bent als buurtbewoner, maar gewoonlijk geen kerk (meer) bezoekt!

Kruiskerk, Van der Veerelaan 30A Amstelveen. Jubileumdienst 10:30 uur

---

Geloven in vrede

3 mei 2026, 10.00 uur

Online via Kerkdienstgemist te volgen

Voorgangers: Rabbijn Soetendorp en ds Roel Knijff
Orgel:             Henk Trommel

Kruispuntjes

Orde van Dienst

Zondag 3 mei 10:00 uur Pelgrimskerkgemeente Amsterdam Buitenveldert HA

Aan deze dienst werkten mee:
voorganger: ds. Esther Weijenberg
organist: dhr. Bert ’t Hart
gemeentelid van dienst: dhr. René Freymuth
diaken: dhr. Dirk Westra
koster: dhr. Jan Schuijt
ontvangst: dhr. Henry Tichelman
bloemen: mw. Irene Hillers
liturgieblad: mw. Nelly Versteeg

Orde van dienst

Volgende week zondag 10 mei
– muzikale jubileumdienst in de Kruiskerk,
voorganger ds. Paula de Jong, aanvang 10.00 uur

 

Zondag 10 mei- Elvisdienst in de Paaskerk,
voorganger: ds. Fred Omvlee, aanvang 10.00 uur

Op donderdag 14 mei Hemelvaartsdag is er een
gezamenlijke dienst van kerken in Amstelveen en
Buitenveldert in de Kruiskerk, aanvang 10.30 uur

Volgende dienst in Buitenveldert op zondag 17 mei
voorganger ds. Bert Kozijn, aanvang 10.00 uur

Overzicht vieringen

---

Zo/ 14 juni

Eerste collecte: Diaconie, Kinderfonds mama’s
Tweede collecte: Kerk, Wijkwerk

Kruiskerk
10.00 uur: zie Paaskerk
19.30 uur: Taizé viering
Paaskerk
10.00 uur: ds. Esther Weijenberg en Nienke van der Heiden, Overstapdienst, orde van dienst
Pauluskerk
10.00 uur: ds. E.C. de Waard
18.30 uur: ds. P. Veerman, Ede
Pelgrims in Buitenveldert
10.00 uur: zie Paaskerk
Kapel VU mc
10.00 uur: Femke Stock

---

Overzicht vieringen

---

Zo/ 7 juni

Eerste collecte: Diaconie, Stichting BeninAmi
Tweede collecte: Kerk, Missionair werk Nederland, inspiratie voor pioniers en nieuwe gemeenschappen

Kruiskerk
10.00 uur: ds. Paula de Jong, orde van dienst
Paaskerk
10.00 uur: ds. Barbara de Groot, orde van dienst
Pauluskerk
10.00 uur: ds. E.C. de Waard
18.30 uur: ds. A.L. van Zwet, Putten
Pelgrims in Buitenveldert
10.00 uur: ds. Esther Weijenberg, Heilig Avondmaal, orde van dienst
Kapel VU mc
10.00 uur: Eric Bras
Vreugdehof
10.30 uur: Uschi Janssen

Wo/ 10 juni

Alle-dag-kerk
12.40 uur: Gerie Stougie, Pernis

Do/ 11 juni

Zorgcentrum Groenelaan
10.30 uur: Hans Dornseiffen

Vr/ 12 juni

’t Huis aan de Poel
14.30 uur: Geestelijk verzorger Wouter van den Braak

---

Collecteopbrengsten PGA-B

Collecteopbrengsten 1e kwartaal 2026
datum	1e collecte: Diaconie		2e collecte: Kerk
4-jan	Stg kledingbank	620,45	Eredienst en pastoraat in onze gemeente	440,47
11-jan	Stg BeninAmi	403,71	PKN Missionair werk Nederland kerk zijn buiten de gebaande paden	368,14
18-jan	Stg derde wereldhulp	772,43	Wijkwerk	624,21
25-jan	Paaskerk Wijkdoel Dorothy	624,8	PKN Jonge generaties – Nederland Bijbelspellen die jongeren uitdagen	539,38
	Kruiskerk Wijkdoel st Hope 4 Ukrain	834,5
1-feb	KIA Werelddiaconaat: Bangladesh – Beter bestand tegen klimaatverandering	1098,55	Eredienst en pastoraat in onze gemeente	558,15
8-feb	Stg stoelenproject	565,1	Vormings-en toerustingswerk in onze gemeente	284,75
15-feb	Wereldhuis	748,78	Wijkwerk	627,51
22-feb	Stap verder	1140,54	PKN Miss. werk: NL – Kliederkerk: volop kerk maar anders	725,92
1-mrt	Regenbooggroep	675,36	KIA Zending: Libanon – Meebouwen aan een stabiele samenleving	564,44
8-mrt	Zorgverl A’veen-Buitenveldert	624,83	PKN Missionair werk in Nederland	509,21
15-mrt	Paaskerk Wijkdoel Dorcas	505,45	Eredienst en pastoraat in onze gemeente	666,65
	Kruiskerk Wijkdoel Sparrow	444,45
22-mrt	Jeanette Noëllhuis	654,95	PKN Missionair werk: Jongeren en geloof:online verbinden	556,04
29-3 Palmpasen	Ouderenzorg Moldavië	947,99	Wijkwerk	544,8

---

Aktie Vrijheidsbrief

Deze maand schrijven wij voor de 32-jarige Mahrang Baloch uit Pakistan die in maart 2025 hardhandig is opgepakt tijdens een demonstratie tegen buitensporig politiegeweld. Mahrang
wordt in de gevangenis slecht behandeld. Ze heeft al een half jaar erge rugpijn door een ernstige aandoening aan haar wervelkolom. Als ze nu geen goede medische behandeling
krijgt, kan ze straks misschien niet meer goed bewegen. In de te schrijven brief roepen we de autoriteiten van Pakistan op om Mahrang onmiddellijk vrij te laten.

De brief inclusief postzegel is na de dienst voor € 2,- te koop.
Natuurlijk kunt u ook nog mee doen met de mailacties via https://www.amnesty.nl/kom-in-actie/acties. De mailacties herkent u aan “teken de protestmail @”.

---

VIJFDE ZONDAG VAN PASEN

Dienst Protestantse gemeente Amstelveen-Buitenveldert
03 mei 2026, Paaskerk Amstelveen

Voorganger(s)	ds. Sietske van der Hoek
Ouderling van dienst	Marieke Sinnige
Diaken	Selma van Ee
Lector	Willeke Koops
Muziek	Gert Piet

Orde van dienst

Paaskerkberichten

De dienst is te volgen via kerkdienstgemist.nl of te beluisteren via de kerkwebradio

Vierde zondag van de Paastijd

26 april 2026, 10.00 uur

Online via Kerkdienstgemist te volgen

Voorganger: Ds. Rinse Reeling Brouwer
Orgel:           Bert ’t Hart

Kruispuntjes

Orde van Dienst

Kruiskerk 75 jaar: Orgelconcerten

2 mei 16.30 uur

Leo van Doeselaar

LICHT en DONKER | DAG en NACHT

De tegenstelling tussen donker en licht en tussen dag en nacht komt in het hiernaast staande programma niet alleen muzikaal en in klanken tot uiting, maar is ook te vinden in de twee centraal staande koralen: Wie schön leuchtet der Morgenstern en de Avondzang Christe qui lux est et dies (Christe der du bist Tag und Licht).

Bachs centraal geprogrammeerde Partita over Christ der du bist der helle Tag vat de twee uitersten prachtig samen, ook muzikaal. Het hemelse licht zou daar de nacht moeten laten verdwijnen en daarmee ons behoeden voor de donkere krachten van Satan. Hoewel de ogen dicht zijn moet het hart waakzaam blijven…
Als rode draad is gekozen voor vier korte werken van mijn leermeester Albert de Klerk, die zoveel heeft samengewerkt met de bouwer van het Kruiskerk-orgel, Dirk Flentrop. De Klerk had een huisorgel van Flentrop uit niet veel later tijd dan het Kruiskerk-instrument.
Naast zijn Trio over Christe qui lux est et dies een Passacaglia die meer aansluit bij de donkere tinten en twee lucide en extraverte composities: Capriccio en Toccata.

Van Jan Welmers een perfect op dit orgel passende Partita over de Avondzang die hij geschreven heeft voor zijn eindexamen orgel in de Martinikerk in Groningen in 1962.
Op zo’n echt Hollands orgelonderonsje kan de naam Sweelinck bijna niet ontbreken. Op dit concert zijn er zelfs twee Sweelincks te beluisteren, beiden organist van de Oude Kerk in Amsterdam, vader en zoon Jan Pieterszoon en Dirk Janszoon.

16 mei 16.30 uur

Matthias Havinga

Hollandse veelkleurigheid

We denken nog wel eens klein over de plaats van ons land in de wereld. Begrijpelijk gezien de geringe omvang in vierkante kilometers en de muffe spruitjeslucht die er wel eens opstijgt als er al te zeer aan navelstaren wordt gedaan. Tegelijk is er veel trots populistisch gewauwel te horen over Nederland voor de hardwerkende Nederlanders, onze joods-christelijke wortels en dreigend verlies van eigen identiteit. Dit roept de vraag op wat nou eigenlijk echt typisch is voor Nederland. Ik houd me in het beantwoorden van die vraag alleen bij mijn eigen stiel – de muziek.

Dit programma bevat orgelmuziek uit de 17e, 18e, 20e en 21e eeuw, die aansluit bij het karakter van dit Kruiskerkorgel. Opvallend hierbij zijn de uiteenlopende stijlen. Er is op oude vormen geïnspireerde, neoklassieke of neobarokke muziek zoals van Winter en Manneke, er is vroegmoderne taal, geënt op Franse voorbeelden als Alain en Dupré in de psalmen van Van Oortmerssen, mijn eigen stukje is beïnvloed door Duruflé en Ralph Vaughan Williams. Dan is er invloed van Amerikaanse minimal music-componisten als Steve Reich in de muziek van Bert Matter en in het Nun ruhen alle Wälder van Van Oortmerssen. Er is de atonale taal van de Tweede Weense School (Schönberg, Webern) in het stukje van Wim de Ruiter, er is vooral Duits-Weense invloed in de muziek van Ruppe, die overigens zijn hele volwassen leven in Leiden doorbracht. Uiteraard klinkt ook de oervader van de Nederlandse muziek, Sweelinck, die zelf sterk beïnvloed werd door vooral Engelse en Italiaanse voorbeelden.

De conclusie mag duidelijk zijn: Nederland is een land vol contacten met een heleboel verschillende buitenlanden, die allemaal hun creatieve invloed hebben op onze componisten. Zo stijgt uit ons zompige moeras een weelde aan diverse muzikale talen op. En, typisch Nederlands (?), misschien een verstilde, noordelijke spiritualiteit als mistig grijs novemberweer, en een voorliefde voor directe, duidelijke muzikale taal ontdaan van franje en tierelantijnen, als een polder op een zonnige dag of een kerk van Saenredam.

30 mei 16.30 uur

Hayo Boerema

Flentrop en-suite

Om Franse orgelliteratuur op het Kruiskerkorgel te spelen is geen sinecure. Toen het orgel in 1951 door de Zaanse firma Flentrop gebouwd werd, was de orgelbouw sterk in beweging. Men was zich weer gaan verdiepen in de bouw- en klankprincipes van historische instrumenten. Het Kruiskerkorgel moest ‘helder en transparant’ worden, een klankconcept dat eerder aan Noord-Duitse orgels uit de barok (ca. 1700) doet denken dan aan Franse kathedralen met hun vaak negentiende-eeuwse, ‘orkestrale’ orgels. Die orgels hebben vele registers, bevatten ten minste drie, meestal vier manualen (toetsenborden). Maar het lastigst bij het spelen van Franse 19^de en 20^ste eeuwse muziek op het Kruiskerkorgel is, dat de twee manualen van het Flentrop-orgel elk minder toetsen hebben dan een manuaal van een Frans orgel. Hoe los je het als organist op als de compositie ‘noten’ vraagt die niet op het manuaal zitten? Je gaat het horen!!

Voor de vaak elegante hofmuziek van Clérambault, een van de componisten van Lodewijk XIV, geldt deze ‘handicap’ nog niet of nauwelijks. Het negentiende-eeuwse orgelidioom van Charles Marie Widor is echter volop symfonisch, staat of valt met heel veel klankkleuren, vereist veelvuldig diminuendo en crescendo (veranderingen in volume) en vraagt een grote omvang van het manuaal. Flentrop … en dan?
De klanktaal van de als jong kind blind geworden componist en concertorganist Jean Langlais is anders dan die van Widor. Voor Langlais was César Franck een inspiratiebron en dit resulteert in harmonisch rijke en complexe muziek. Ook is in zijn composities de invloed te horen van Keltische volksmuziek (Langlais kwam uit Bretagne).
Naji Hakim, een leerling van Jean Langlais, is een hedendaags Frans-Libanese componist en organist, bekend om zijn improvisaties. Tot 2008 was hij de opvolger van Olivier Messiaen in de Eglise de Saint-Trinité in Parijs. Zijn expressions zijn korte liturgische bijdragen aan de diensten daar: uitgeschreven improvisaties.

Als besluit van dit concert een improvisatie van de Groninger Hayo Boerema, leerling van Naji Hakim, in de Franse symfonische stijl.

6 juni 16.30 uur

Francesca Ajossa

DANS

Dans is het thema dat de composities van dit concert met elkaar verbindt.  Muziek, beweging en dans zijn sinds mensenheugenis overal en op alle niveaus heel nauw met elkaar verbonden. Volksdansen en hofdansen, rituele dansen en ballet bestaan bij de gratie van muzikale ritmes. In dit concert horen we dansen uit het tijdperk van de barok (1600-1750), maar ook uit de romantiek en van recente tijden (19^e resp. 20^ste eeuw).

In het Frankrijk van Jean Philippe Rameau waren balletopera’s populair, vaak met een mythologisch verhaal als uitgangspunt. Rameau deed het anders. Zijn ballet is gesitueerd op ‘exotische’ locaties als Peru en Noord-Amerika. Les Indes Galantes is voor orkest geschreven, maar Rameau heeft zelf een klavecimbelversie gemaakt, die van hem ook op andere instrumenten mocht worden uitgevoerd. Vandaag op orgel.

Het Camphuysen-manuscript is van Nederlandse bodem en omvat een geheel van 36 bewerkingen van melodieën, meest zogenaamde Stichtelycke Rymen en Geneefse Psalmen. Wie de bewerkingen in dit manuscript maakte, is onbekend. Drie variaties op Daphne is een compositie gebaseerd op een van de balletti van de Italiaanse componist Gastoldi, een tijdgenoot van Monteverdi.

Bach schreef verschillende bundels met partita’s (suites). Elke partita opent gewoonlijk met een prelude (voorspel) en vervolgt met een aantal gestileerde dansen. De partita in c-mineur BWV 997 wordt de luit-suite genoemd omdat Bach, die schreef voor een luitklavier. Enigszins merkwaardig is dat in deze suite op de prelude een fuga volgt, terwijl een fuga juist geen dansvorm is, maar een spel met een melodisch motief. Wel een dans is de sarabande, een statige en voorname, van oorsprong van Midden-Amerikaanse bodem. De gigue is een snelle, vaak virtuoos gespeelde dans van Ierse oorsprong. Hier wordt de gigue herhaald met snellere noten in de rechterhand (double).

Terug naar Frankrijk, maar nu naar de romantiek van de orgelvirtuoos Vierne. Hij laat de Naïaden, waternimfen uit de Griekse mythologie, dansen en spelen in continu opkomende en dan weer afnemende golven. Adembenemend!

Anton Heiller was halverwege de vorige eeuw een bekend Oostenrijks componist-organist, die ook veelvuldig in Nederland te horen was. De voorspelen op de kerkliederen Rind nu op i Jesu navn (Sta op in Jezus naam) en Sorrig og glaede (Verdriet en Vreugde) zijn twee rustig bewegende kleinoden met prachtige akkoorden in een modern idioom. In dat idioom is ook Heillers Tanz-Toccata geschreven. Een virtuoos en swingend stuk.

13 juni 16.30 uur

Laurens de Man

B x 7

Er zijn honderden componisten van wie de achternaam met een B begint, maar de meesten zijn in de vergetelheid geraakt. Van zeven B’s laat Laurens horen dat ze nooit in de vergetelheid zullen raken.

Het openingsstuk is van de Duitse Deen Dietrich Buxtehude. Hij behoeft hier nauwelijks een introductie. Zijn manier van orgelspelen, later voorzien van het etiket styles phantasticus, werd zeer bewonderd door zijn tijdgenoten onder wie de jonge Johann Sebastian, die er als twintigjarige een voettocht van 400 km voor over had om Buxtehude te horen spelen.

Béla Bartóks Mikrokosmos, geschreven tussen beide wereldoorlogen, bestaat uit 153 korte piano-etudes die steeds een facet van het pianospel onder de loep nemen. De moeilijkheidsgraad is oplopend van beginners- tot professioneel niveau. Het ostinato is bijvoorbeeld ritmisch bijzonder lastig. Bartók schreef erbij hoe snel ze gespeeld moesten worden (ostinato in 2 minuten en 5 seconden). Hij vond het goed dat ze ook voor andere instrumenten werden bewerkt.

Bachs Triosonates zijn de hogeschool van het orgelspel. Ze klinken vaak verraderlijk eenvoudig; dat is schijn. De voeten op het pedaal, de linker- en de rechterhand op twee manualen bewegen volstrekt onafhankelijk van elkaar en dat maakt het moeilijk. Bach schreef ze o.a. voor zijn zoon Wilhelm Friedemann, zodat die zich ermee kon presenteren als een goed organist.

Beethoven wordt eerder met de piano dan met orgel in verband gebracht, maar zijn leraar in Bonn was de organist van de hofkapel Christian Neefe en de jonge, getalenteerde Ludwig werd zijn assistent. Zijn Vijf stukken voor Flötenuhr dateren uit 1793 toen hij al in Wenen woonde. We horen er drie.

Gerard Bunk is momenteel weinig bekend, maar in de eerste helft van de vorige eeuw was hij een bekend pianist en organist, die zijn hele werkzame leven in Duitsland doorbracht en daar ook overleed. Zijn orgelcomposities zijn in een laatromantische stijl, die, volgens het blad Het Orgel, overeenkomt met de stijl van Jan Zwart.

Brahms’ muzikale nalatenschap is groot – symfonieën, koorwerken, liederen, pianostukken, kamermuziek, soloconcerten -, maar het orgelaandeel is bescheiden. De prelude en fuga in g-mineur schreef hij toen hij halverwege de twintig was. Het werk – vooral de prelude – is ‘onstuimig’ en nogal pianistiek geschreven.

De laatste B: Bernstein briljant bewerkt; een bloedlinke, bizarre, beestachtige beleving. Feest!!

20 juni 16.30 uur

Alexander de Bie

VARIATIONS

Je moet van goeden huize komen, wil je rond ‘variaties’ een boeiend programma kunnen brengen. Alexander kan dat. Hij maakt in dit programma deels variaties op zijn eigen muziek, en hij speelt muziek en variaties van anderen. Alexanders muziek bestaat nog niet, het wordt ‘installatiekunst’: muziek specifiek voor het Kruiskerkorgel en voor dat moment. Uniek!!
Bachs Passacaglia en fuga in c-mineur en Mendelssohns Variations sérieuses bestaan daarentegen al heel lang, zijn bekend en beroemd, en worden, terecht, vaak uitgevoerd. Een barok en een romantisch werk.

De Passacaglia en fuga zijn van een jonge Bach, die op dat moment al wijd en zijd bekend was als orgelvirtuoos. Er zit veel getallensymboliek in deze Passacaglia en fuga, maar omdat Bach daar zelf nooit over geschreven heeft, blijft het gissen naar de betekenissen. Dat is veel gebeurd en gaan we hier nu niet herhalen. Deze Passacaglia is als een uitgeschreven improvisatie. Het vertrekpunt is een basthema, een muzikale ‘zin’ van acht maten, die maar liefst twintig keer – steeds in blokjes van twee – klinkt, niet alleen in het pedaal, maar ook met de handen ‘in de hogere regionen’. Vanwege de lange doorgaande lijnen waarin enkele keren naar een climax gewerkt wordt, verveelt twintig keer hetzelfde thema geen moment ook al is de toonsoort steeds c-mineur. De Passacaglia gaat naadloos over in de fuga, die de eerste helft van het thema gebruikt, wel in allerlei toonsoorten terecht komt en eindigt met een prachtige climax. Een majestueus en monumentaal werk!!

Mendelssohns Variations sérieuses is, zoals gezegd, een op en top romantisch werk, gemaakt door een volwassen musicus en componist. Van oorsprong een pianowerk. Een prachtig ingetogen, woordloos lied is het ‘gegeven’. In de variaties verandert dit gegeven continu van kleur: van introvert en melodieus, naar dramatisch en geëxalteerd, en opnieuw van zangerig en lief naar geagiteerd, gestrest en briljant om uiteindelijk heel verstild op te lossen.

Improviseren is ‘instant’ componeren. Alexander krijgt kort van tevoren een hem tot dan toe onbekend thema. Hij gaat er muziek van maken. Boeiend? Spannend? Dat oordeel is aan ons, het publiek.

Bij films die ruim een eeuw geleden verschenen was geen geluid. Dat kwam pas rond 1930. Het verhaal moest verteld worden met beeld met soms wat tekst tussendoor. We zien een film van de komieken Laurel en Hardy. Alexander begeleidt het beeldverhaal met orgelklanken, uiteraard met de bedoeling het geheel nog sprekender en levendiger te maken.

27 juni 16.30 uur

Sietze de Vries

TERUGBLIK in IMPROVISATIES

Het laatste orgelconcert in deze voorjaarsserie naar aanleiding van 75 jaar Kruiskerk. Het orgel heeft altijd een belangrijke plaats in de kerk gehad, uiteraard in diensten maar ook met regelmaat in concerten. Piet van Egmond was de eerste die in november 1951 een concert gaf. Hij vond het orgel toen nogal beperkt qua mogelijkheden en nogal fel en scherp qua klank. Sinds de start zijn er drie ‘vaste’ organisten aan de kerk verbonden geweest, Bernhard Steinvoort, Wim Kloppenburg en Henk Trommel. De klank is onder hun ‘bewind’ verschillende keren wat aangepast, lees: milder gemaakt (zie ook pagina 22).

Vanuit de huidige klankkleuren van het orgel gaat meesterimprovisator Sietze de Vries terugblikken op de voorgaande zes concerten.  Het worden zes ‘instant’ composities van telkens 7 à 8 minuten. Sietze de Vries heeft natuurlijk kennis kunnen nemen van de programma’s van zijn voorgangers, het karakter en de sfeer ervan. Die ‘kennis’ neemt hij mee naar deze middag.

Hoe zullen de improvisatieopdrachten luiden? Er moet van de organist ook iets onverwachts, verrassends gevraagd worden. In een kort gesprek aan het begin van dit concert zullen we de wensen zó inbrengen, dat inderdaad improviserend op de eerste drie concerten kan worden teruggeblikt.
Na de eerste helft zal er weer een gesprek zijn, nu met in ons achterhoofd de drie programma’s die er in juni geweest zijn. Ook dan hebben we onze wensen hoe daar in de drie laatste improvisaties op zal worden gereflecteerd.

---