Door: Jan Dreschler. Een bericht op de gemeentelijke pagina dat er te weinig pleeggezinnen voor kinderen zijn in Aalsmeer, was aanleiding voor een gesprek met twee echtparen die dit al jaren doen. Ze zijn enthousiast. Als je hen vraagt wat ze zouden willen zeggen tegen mensen die ook zoiets overwegen, is het antwoord: “Doen!”

Piet Ravenbergen (62), kwaliteitsmedewerker bij een exportbedrijf op de veiling, woont samen met zijn vrouw Joke (60) in Aalsmeer. Vincent Leighton (44) woont met zijn vrouw Marianne (53) in Kudelstaart en is supermarktondernemer. Marianne is haarstyliste. Marianne en Joke zijn zussen. Voor Piet en Joke begon alles begin deze eeuw met de tijdelijke huisvesting van kinderen uit Wit-Rusland die in Aalsmeer kwamen om aan te sterken. Zelf gingen ze ook drie keer naar Wit-Rusland.

Veilige plek
Op een gegeven moment werden die contacten minder, maar het zaadje was gezaaid. Hoe mooi is het om kinderen op te vangen die het thuis heel moeilijk hebben en hen een veilige plek te bieden. Naast de liefde voor kinderen gaat het ook om sociale bewogenheid. “Als je hoort over verwaarlozing en mishandeling van kinderen, denk je: Had zo’n kindje maar bij ons gewoond.” Ze besloten pleegzorg te gaan doen, en dan met name crisisopvang. Door de jaren heen zijn er zo’n vijftien kinderen bij hen in huis geweest.

Vincent en Marianne werden geraakt door het werk dat Piet en Joke deden en besloten, toen er een concreet verzoek was, om ook pleegzorg te gaan bieden.

Ongewisse crisisopvang
Piet en Joke doen vooral aan crisisopvang. Dat betekent kortdurende opvang van vaak jonge kinderen die acuut uit huis geplaatst zijn. Zij doen dat via de pleegzorgaanbieder Levvel in Amsterdam. Bij crisisopvang is het ongewis wat er op je pad komt. Je kunt ineens opgebeld worden en de reden is altijd verdrietig. Soms komen kinderen ook met nauwelijks iets bij zich of sterk vervuild bij je in huis. Vaak moet je over de situatie ook geheimhouding betrachten, omdat het zo gevoelig is.

Vincent en Marianne kozen voor pleegzorg gedurende langere tijd en doen dat via de christelijke jeugdhulporganisatie Timon. Zij vinden dat overzichtelijker. Zij hebben eerst een meisje gehad dat drie maanden bij hen bleef en hebben nu al vijf jaar een tweede pleegkind.

Meerdere organisaties betrokken
Hoe het in zijn werk gaat: pleegzorgorganisaties zoals Timon en Levvel werven, screenen en begeleiden pleegouders en ondersteunen hen tijdens de plaatsing van een kind. Als een kind onder toezicht staat of uit huis is geplaatst, is daarnaast vaak een gecertificeerde instelling betrokken. Die behartigt de belangen van het kind en voert, als dat nodig is, de jeugdbeschermingsmaatregel uit. Daardoor zijn er vaak meerdere organisaties betrokken, zoals de pleegzorgorganisatie, de gecertificeerde instelling (voogdij of gezinsvoogd), Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de rechtbank.

Er is een tekort aan pleeggezinnen. Dat is in het hele land zo en, gezien het bericht van de gemeente, kennelijk ook in Aalsmeer. Onderzoek wijst uit dat mensen soms afhaken omdat de zorg complexer is geworden en zij onvoldoende ondersteuning ervaren. Dat wordt ook in het gesprek wel duidelijk. Pleegzorgorganisaties doen hun uiterste best, maar lopen over van werkdruk. Als een medewerker, die soms twintig gezinnen onder zich heeft, waaronder hele gecompliceerde situaties, uitvalt, wordt de werklast voor de anderen nog groter. Andere problemen zijn dat al die organisaties nog te veel langs elkaar heen werken. Die versnippering maakt het ingewikkeld.

Marianne: “Ook is er veel wisseling van begeleiders. Wij kregen voor ons pleegkind in vijf jaar tijd drie begeleiders. En ook werd er drie keer een andere voogd toegewezen.”

Zuivere motieven
Je kunt niet zomaar pleegouder worden. Sowieso moet je eerst gescreend worden. Een verklaring omtrent het gedrag is nodig, niet alleen van de ouders, maar ook van andere gezinsleden. En dat moet elke vijf jaar worden herzien. Ook wordt er een antecedentenonderzoek gedaan en wordt er in het netwerk van betrokkenen informatie opgehaald. Vervolgens is er een cursus van vijf avonden waarin allerlei aspecten van de pleegzorg aan de orde komen.

Die screening is belangrijk, want de motieven om pleegzorg te doen moeten wel zuiver zijn. Daar waar het vooral gaat om de vergoeding die je ervoor krijgt of als het vooral is om tegemoet te komen aan een eigen gemis, is dat iets om goed helder te krijgen. Het belang van het kind moet echt op de eerste plaats komen.

Traantjes weggepinkt
Pleegzorg betekent ook dat je ooit weer afscheid neemt van elkaar. En als dan het moment van vertrek is, dan wordt er echt wel een traantje weggepinkt, want het zijn echt gezinsleden geworden. Tegelijkertijd ben je ook dankbaar dat je een taak hebt afgerond. “En op een gegeven moment,” zegt Joke nuchter, “is het ook: hup, klaar, en gaan we weer over tot de orde van de dag.”

Groot hart
Contacten met de natuurlijke ouders, soms frequent, soms sporadisch, worden georganiseerd door de pleegzorgorganisatie op een door hen georganiseerde locatie. Piet: “We hebben één keer toegestaan dat een ouder bij ons thuis kwam, maar dat was geen goede ervaring.”

We hebben het over hoe je je eigen grenzen bewaakt en dat is best ingewikkeld. Marianne en Vincent hebben het er vaak over en dat is een gevecht tussen hoofd en hart. Eigenlijk zegt het hart altijd: kom maar! Maar het is de vraag of het verstandig is. Piet grapt: “Als we instorten, geven we wel een belletje.” En Joke, die heeft zo’n groot hart, ze zegt eigenlijk altijd ja.

Mooie contacten
Als je vraagt: Wat zou je willen zeggen tegen mensen die ook zoiets overwegen, zeggen ze bijna in koor: “Doen!” Vincent: “Natuurlijk word je geconfronteerd met schrijnende situaties en soms kinderen die best wel beschadigd zijn. Aan de andere kant is het ongelooflijk dankbaar werk en ontstaan er mooie contacten.”

Joke: “Je bent meteen ook mama voor ze. Soms zijn ze voor het eerst in hun leven in een veilige omgeving. Bij de contactmomenten met de natuurlijke ouders zie je dan iets van de spanning terug waarin ze voorheen voortdurend leefden.”

Piet: “Als ik eerder geweten had wat ik nu weet, waren we er veel eerder mee begonnen.”

Voor de langere termijn
Marianne: “Er is genoeg plek in ons huis en in ons hart om dit te doen. En we hebben ook heel veel plezier met de kinderen. We gaan met ze uit en beleven van alles. Natuurlijk is pleegzorg iets voor de langere termijn. Het kan op den duur ook wel zwaar worden als kinderen ouder en sterker worden, zeker als het een kind met een verstandelijke beperking betreft. Maar we hebben geleerd om wat dat betreft ook een beetje bij de dag te leven. Onze christelijke levensinstelling helpt ons ook om dingen in de toekomst aan God over te laten.”

(Foto’s: Jaap Maars)

Het bericht Pleegzorg onder druk: mensen haken af maar ‘ongelooflijk dankbaar werk’ verscheen eerst op AALSMEERVANDAAG.