Gps-jamming bij Schiphol: wat is er precies gebeurd?
Vliegtuigen die plotseling hun gps-signaal verliezen: boven Nederland en de Noordzee gebeurde het vorige week. Bij zeven toestellen kwamen meldingen binnen bij de luchtverkeersleiding op Schiphol. Hoe impactvol is dat eigenlijk? En wat hebben Russische schepen hier mogelijk mee te maken?
Wat is er precies gebeurd?
Maandagavond 9 november raakten meerdere vliegtuigen die onderweg waren van of naar Schiphol hun gps-signaal kwijt. Bij de luchtverkeersleiding op Schiphol kwamen meldingen binnen van zeven vliegtuigen die hinder ondervonden.
De verstoring had gevolgen voor zogenoemde RNP-naderingen. Dat zijn naderingsprocedures waarbij vliegtuigen met behulp van satellietnavigatie heel nauwkeurig een vooraf bepaalde route naar de landingsbaan volgen.
Niet alleen vliegtuigen richting Schiphol zouden hier last van hebben gehad. Volgens het ministerie gaat het om tientallen vliegtuigen waarbij het gps-signaal verdween. Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) vermoedt dat het mogelijk ook om vliegtuigen gaat die op dat moment boven Duitsland of het Verenigd Koninkrijk vlogen.
De toestellen die bij Schiphol problemen meldden, konden uiteindelijk veilig landen met hulp van de luchtverkeersleiding. Ook zonder gps kunnen piloten navigeren, dan wordt er overgeschakeld naar andere navigatiesystemen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zegt dat de vliegveiligheid niet in gevaar is geweest.
Hoe konden de systemen worden verstoord?
De verstoring kan worden veroorzaakt door zogenoemde gps-jammers. Dat zijn apparaten die radiosignalen uitzenden op dezelfde frequenties als gps-satellieten. Die satellieten sturen signalen naar vliegtuigen om hun positie te bepalen. Omdat die signalen relatief zwak zijn wanneer ze de aarde bereiken, kunnen ze gemakkelijk worden overstemd door een sterker storingssignaal. Het navigatiesysteem van een vliegtuig kan daardoor tijdelijk geen gps-positie meer bepalen.
Er wordt onderzocht of er een mogelijke link is met Russische schepen op de Noordzee. Dergelijke apparatuur wordt ook gebruikt door het Russische leger als onderdeel van elektronische oorlogsvoering. Rusland zet gps-verstoring onder meer in om drones en andere militaire systemen te hinderen. Ook burgervliegtuigen in de omgeving kunnen daar onbedoeld last van krijgen.
Russische schepen varen steeds vaker langs de Nederlandse kust. In 2025 werden er 61 schepen gespot, ten opzichte van twintig schepen het jaar ervoor.
Volgens de Koninklijke Marine vormen sommige van deze schepen een potentieel risico, omdat er op de zeebodem een netwerk van cruciale infrastructuur ligt, zoals elektriciteitskabels, gasleidingen en internetverbindingen. Daarom houdt de marine de verdachte schepen nauwlettend in de gaten.
Wat gebeurt er in de cockpit als gps wegvalt?
Een piloot krijgt een waarschuwing op de navigatieschermen dat gps niet meer beschikbaar is. In sommige gevallen kunnen beide gps-systemen aan boord uitvallen.
Dat betekent niet dat de piloten opeens niet meer weten waar ze zijn. Vliegtuigen hebben meerdere manieren om hun positie te bepalen. Wel verliezen ze een belangrijk hulpmiddel om heel nauwkeurig te navigeren.
Hoe risicovol is het?
Gps-uitval is niet direct een noodsituatie. Piloten worden getraind om ook zonder gps te kunnen vliegen. Vliegtuigen zijn daarnaast niet volledig afhankelijk van satellietnavigatie en beschikken over alternatieve systemen.
Zo bestaat er een uitgebreid netwerk van radionavigatiebakens op de grond. Vliegtuigen kunnen bij de landing ook gebruikmaken van het Instrument Landing System (ILS). Dat systeem begeleidt vliegtuigen met radiosignalen naar de landingsbaan.
De luchtverkeersleiding kan piloten daarnaast met radio-instructies begeleiden. Volgens een woordvoerder van LVNL is er nooit sprake geweest van paniek of een noodsituatie. "Het is inmiddels een bekend fenomeen, dit is niet de eerste keer dat dit gebeurt. Wij begeleiden de vliegtuigen bij jamming of spoofing altijd veilig naar de luchthaven."
Volgens LVNL zijn er vorige week geen meldingen binnengekomen van spoofing, waarbij gps-signalen worden gemanipuleerd.











