Vijf mensen aan boord van een KLM-vlucht van Johannesburg naar Amsterdam hebben 'intensief contact' gehad met de Nederlandse vrouw die korte tijd aan boord was van dat vliegtuig en die later overleed aan het hantavirus. Dat laat een woordvoerder van de GGD Kennemerland weten.

Onder de vijf is de KLM-stewardess die momenteel met milde klachten is opgenomen in het Amsterdam UMC. Het is nog niet bekend of zij het hantavirus onder de leden heeft.

De GGD Kennemerland voert een zogeheten vliegtuigcontactonderzoek uit naar de betreffende KLM-vlucht van 25 april. De gezondheidsorganisatie zegt ongeveer vijftig mensen in beeld te hebben die op dezelfde rij zaten als de Nederlandse vrouw en op de twee rijen voor en achter haar.

Het RIVM meldde eerder vandaag dat in totaal drie mensen met klachten zich hebben laten testen op de Andesvariant van het hantavirus. Zij zaten op dezelfde vlucht als de 69-jarige vrouw die aan de gevolgen van die variant is overleden in Johannesburg.

De Nederlandse was op Sint-Helena van boord gegaan van het cruiseschip Hondius, waar het hantavirus was uitgebroken. Haar echtgenoot was eerder op het schip overleden. De vrouw vloog met maag- en darmklachten van Sint-Helena naar Johannesburg en was daar dus ook korte tijd aan boord van de KLM-vlucht naar Amsterdam.

'Onze verantwoordelijkheid'

De woordvoerder van de GGD Kennemerland zegt dat de GGD alleen onderzoek doet naar de vlucht van Johannesburg naar Amsterdam. "Dat doen wij omdat dat een vlucht is die naar Schiphol ging en dat valt onder onze verantwoordelijkheid", laat ze weten. Het contactonderzoek naar de andere vlucht, van Sint-Helena naar Johannesburg, wordt volgens haar uitgevoerd door de betrokken luchtvaartmaatschappij en de Zuid-Afrikaanse gezondheidsautoriteiten.

Een van de medische evacuatievluchten uit het Kaapverdische Praia is vanavond aangekomen op Schiphol. Het is onbekend wie aan boord zijn. De afgelopen maand overleden meerdere opvarenden van het Nederlandse cruiseschip. 

Het vliegtuig landde rond 19.50 uur op Schiphol. Hulpdiensten staan klaar om de inzittenden van het vliegtuig op te vangen en hulpverleners hebben beschermende pakken aan. In totaal zijn vanavond drie opvarenden van het cruiseschip MV Hondius met twee vluchten naar Nederland vertrokken, waarvan dit er een was. Het andere toestel wordt later op Schiphol verwacht, dat maakte eerder woensdag een onverwachte tussenlanding op Gran Canaria.

Het is onbekend wie aan boord zijn van deze vlucht. Aan boord van de twee vluchten zijn twee bemanningsleden met symptomen van het hantavirus, een Nederlander (41) en een Brit (56), en een Duitse (65) die nauw verwant is aan een passagier die begin deze maand op het schip overleed.

Onderweg naar gespecialiseerde ziekenhuizen

De drie worden overgebracht naar gespecialiseerde ziekenhuizen in Europa, meldde het ministerie van Buitenlandse Zaken eerder. Het gaat onder meer om het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en het academische ziekenhuis UKD in Düsseldorf. 

Bij een deel van de overledenen en zieken op het schip is inmiddels een besmetting met het hantavirus vastgesteld, een infectieziekte die vooral door knaagdieren op mensen wordt overgedragen. Bij de huidige uitbraak gaat het om de Andesvariant van het virus, dat eerder in enkele gevallen van mens op mens is overgedragen, en bovendien ernstige long- en hartklachten kan veroorzaken. Twee Nederlanders en een Duitser zijn de afgelopen maand al overleden.

KLM meldde vandaag dat een van de overleden Nederlanders, nadat zij ziek bleek te zijn, met een passagiersvlucht probeerde terug te komen naar Amsterdam. Via Sint-Helena, waar haar echtgenoot al overleed aan de gevolgen van het virus, bereikte ze Johannesburg. Daar werd ze verwijderd uit een KLM-vlucht naar Schiphol, toen bleek hoe slecht ze er aan toe was. Ze overleed kort daarop. Passagiers van de vlucht worden geïnformeerd.

Bij graafwerkzaamheden op de Lange Muiderweg in Weesp is een groot explosief gevonden uit de Tweede Wereldoorlog. Het treinverkeer werd tijdelijk stilgelegd, maar reed rond 17.30 uur weer. De NS meldt dat de bom onschadelijk wordt gemaakt door de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD). 

Het explosief is een 500-ponder, een vliegtuigbom uit de Tweede Wereldoorlog. Dat meldt een woordvoerder van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD). Het gebied eromheen is afgezet en wordt naar verwachting rond 17.15 uur weer vrijgegeven.

De EOD kan de bom veilig vervoeren, meldt de woordvoerder. De bom wordt daarna op een andere locatie tot ontploffing gebracht. De vrachtwagen die de bom moet ophalen is onderweg.

Treinverkeer 

De bom heeft veel impact op het treinverkeer, om dat Weesp een belangrijk knooppunt in het treinverkeer is. Treinen richting onder andere Amsterdam en Schiphol Airport reden enige tijd niet meer. Inmiddels rijdt het treinverkeer weer.

Bij graafwerkzaamheden op de Lange Muiderweg in Weesp is een groot explosief gevonden uit de Tweede Wereldoorlog. Het gebied is afgezet en het treinverkeer is tijdelijk stilgelegd, maar reed rond 17.30 uur weer. De NS meldt dat de bom onschadelijk wordt gemaakt door de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD). 

Het explosief is een 500-ponder, een vliegtuigbom uit de Tweede Wereldoorlog. Dat meldt een woordvoerder van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD). Het gebied eromheen is afgezet en wordt naar verwachting rond 17.15 uur weer vrijgegeven.

De EOD kan de bom veilig vervoeren, meldt de woordvoerder. De bom wordt daarna op een andere locatie tot ontploffing gebracht. De vrachtwagen die de bom moet ophalen is onderweg.

Treinverkeer 

De bom heeft veel impact op het treinverkeer, om dat Weesp een belangrijk knooppunt in het treinverkeer is. Treinen richting onder andere Amsterdam en Schiphol Airport reden enige tijd niet meer. Inmiddels rijdt het treinverkeer weer.

Twee met hantavirus besmette patiënten komen vanavond aan op Schiphol met een speciale vlucht op Schiphol. Zij zijn van een cruiseschip voor de kust van Kaapverdië naar een vliegtuig gebracht, en zullen vanaf Schiphol doorreizen naar een Nederlands ziekenhuis. Hoe wordt gezorgd dat dat veilig gebeurt? NH zocht het uit.

Een woordvoerder van het RIVM legt uit hoe de besmette passagiers later vandaag op Schiphol worden opgevangen. "Er liggen al jaren plannen klaar voor dit soort scenario's. Tijdens het gehele vervoer worden de besmette personen afgescheiden van de buitenwereld. Dat begint al bij vertrek in Kaapverdië."

De rederij Oceanwide Expeditions, eigenaar van het cruiseschip m/v Hondius, vertelt dat gespecialiseerde infectieartsen bij het schip zijn aangekomen. "Zij zullen aan boord gaan van de m/v Hondius en blijven bij het schip na het verwachte vertrek uit Kaapverdië."

Verschillende ministeries werken samen met het RIVM aan het evacueren van drie personen: een Nederlander, Brit en Duitser. De eerste twee zijn patiënten, de derde vertoont nog geen symptomen, maar was een nauwe verwant van een van de eerder overleden opvarenden van het cruiseschip. Diegene wordt na aankomst in Nederland preventief naar een ziekenhuis in Düsseldorf gebracht.

Het vervoer van Kaapverdië naar een Nederlands ziekenhuis gebeurt volgens het RIVM met speciale voertuigen. "Zowel het gebruikte vliegtuig, als de ambulance waar ze straks mee worden vervoerd, zijn speciaal voor dit soort werk ingericht. Bovendien is dit niet de eerste keer dat we deze operatie uitvoeren."

De woordvoerder verwijst daarbij onder andere naar de ebola-patiënt die in 2014 landde op Schiphol. Het ging toen om een VN-soldaat die meehielp bij een uitbraak van de dodelijke ziekte in het West-Afrikaanse Liberia. Ook vorig jaar, toen een man in Heemskerk voor paniek zorgde door zich met ernstige klachten bij de huisarts te melden, werd het noodplan in werking gesteld. Hij bleek later niet het gevreesde lassavirus, maar het minder ernstige malaria onder de leden te hebben.

Als de patiënten eenmaal zijn overgebracht naar de ambulance worden ze onder begeleiding van politiemotoren naar een speciaal daarvoor ingerichte afdeling van een ziekenhuis gebracht. Het RIVM kan nog niet zeggen welk ziekenhuis dat zal zijn, al hebben het Leids Universitair Medisch Centrum, het UMC Utrecht en het Radboudumc Nijmegen aangegeven klaar te staan om patiënten op te vangen.

Twee vliegtuigen met daarin twee met hantavirus besmette cruisepassagiers zijn onderweg naar Schiphol. Dat meldt het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook een derde persoon is aan boord van een van de vliegtuigen. Die stond eerder in nauw contact met een al eerder overleden passagier aan boord. 

Volgens het ministerie gaat het om twee evacuatievluchten die vanuit de Kaapverdische hoofdstad Praia onderweg zijn naar Schiphol. Het cruiseschip de m/v Hondius ligt daar momenteel voor de kust. De afgelopen maand overleden drie opvarenden van het schip. Een aantal mensen bleek besmet met het hantavirus, een infectieziekte. Het schip vaart onder Nederlandse vlag.

Aan boord van de vliegtuigen die vandaag naar Nederland komen, zijn twee patiënten. Dat zijn een Nederlander van 41 jaar en een Brit van 62 jaar. Ook een Duitser vliegt mee, die persoon was in nauw contact met een inmiddels overleden passagier.

Een Nederlands echtpaar uit het Friese Haulerwijk werd eerder ziek aan boord en overleed. Van een van de twee is bevestigd dat er sprake was van besmetting met het hantavirus.

Mogelijke aankomsttijd Schiphol

Waarschijnlijk worden de besmette passagiers vervoerd met onder andere een Luxemburgs ambulancevliegtuig. Dit vliegtuig is rond 14.00 uur Nederlandse tijd vertrokken vanuit Praia, en landt naar verwachting kort voor 18.00 uur op Schiphol.

Meerdere ministeries en het RIVM zijn betrokken bij het veilig transporteren van de patiënten tussen de luchthaven en ziekenhuizen. Het is nog niet bekend waar de besmette passagiers worden behandeld. De Duitser wordt in zijn eigen land behandeld.

Als 8-jarige rijdt Dick van der Mark (inmiddels 94 jaar) op een zonnige lentedag met twee vriendjes op zijn autoped, een soort step, naar Schiphol. Hij wil vliegtuigen zien. Maar het loopt anders dan gedacht. 

Bij het vliegveld worden ze tegengehouden door een militair. Verder mogen ze niet. In de verte verschijnt een toestel dat er anders uitziet dan de rest.

"Een Duits vliegtuig", herinnert Dick zich. "Met zwarte kruizen erop."

Het is nog vóór de oorlog. Maar achteraf is het een moment dat hem altijd is bijgebleven. Niet veel later valt Duitsland Nederland binnen en verandert ook Schiphol ingrijpend.

Vliegtuigen spotten in WOII

In de NH-documentaire Boven Bezet Gebied keert Dick, nu 94, terug naar die plek. Vanuit de lucht wordt zichtbaar wat er in de oorlog gebeurde - en hoe weinig daarvan op het eerste gezicht nog te zien is.

Schiphol wordt tijdens de oorlog meerdere keren gebombardeerd en raakt zwaar beschadigd. "Wat ons opviel, is dat die banen bijna onbeschadigd waren", zegt historicus Peter de Raaf van het CRASH Luchtoorlog- & Verzetsmuseum '40-'45. "De Duitsers hadden goed door hoe belangrijk dit vliegveld was - ook voor henzelf." 

De Duitsers bouwen het vliegveld weer op en gebruiken het als militaire basis. 

Voor de omgeving heeft dat grote gevolgen. In onder meer Amstelveen en Badhoevedorp moeten bewoners hun huizen verlaten, die worden ingenomen door Duitse militairen.

Hieronder bekijk je de volledige documentaire Boven Bezet Gebied via YouTube. Op tv is de documentaire bij NH vandaag nog te zien om 10.10, 11.10 uur, 12.10 uur, 13.10 uur, 14.10 uur, 15.10 uur en de laatste uitzending om 16.10 uur. 

Terug naar Schiphol

Tijdens de oorlog blijft Dick doen wat hij het liefst doet: naar boven kijken en luisteren, ook als hij in bed ligt. "Dan hoorde je 'boem-boem-boem' en wist je dat het de Engelsen waren". Hij herkent de vliegtuigen aan hun vorm en geluid, en volgt ze waar hij kan.

Pas na de oorlog gaat hij weer terug naar Schiphol. Wat hij daar aantreft, maakt indruk. "Overal bomkraters", zegt hij. "Je was echt stomverbaasd."

De plek waar hij als jongen kwam kijken, is veranderd in een beschadigd en verlaten vliegveld.

De douane heeft eind vorige maand een opvallende vondst gedaan in een prullenbak bij een toilet in de vertrekhal op Schiphol. Er werden zes boomgifkikkers in een bakje gevonden. De diersoort is beschermd en de douane denkt dat een reiziger de diertjes wilde smokkelen naar het buitenland.

"Er zitten kikkers bij het toilet, locatie vertrek", dat kregen douaniers te horen van een passagier in de vertrekhal. Een douanier die een kijkje ging nemen bij de aparte melding zag inderdaad een kikker in de vertrekhal zitten. "Er loopt hier een blauw-zwart-gele kikker rond en in de vuilnisbak zitten er meer. Wat nu?" 

In de vuilnisbak op het toilet zat een zak met nog meer kikkers. In de zak lagen ook plastic bakjes met mos. De douane vermoedt dat de kikkers in Nederland zijn gekocht en het idee was om de dieren naar het buitenland te smokkelen, maar dat het de smokkelaar toch te heet onder de voeten werd. De kikkers werden namelijk gevonden in een toilet vlak bij de securitycheck.

De douaniers hebben de kikkers verzameld in de bakjes en overgedragen aan de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA), die ze naar een gespecialiseerde dierenopvang brengt.

Nog meer vondsten

In april deden de douaniers nog meer bijzondere vondsten. Zo werden eind april ook twee passagiers gecontroleerd die vanuit Brazilië op doorreis waren naar Zweden. Het stel bleek twee verentooien en verschillende losse veren te hebben in hun handbagage. Het stel beweerde dat zij de tooien cadeau hadden gekregen van vrienden.

De veren die gebruikt waren voor de tooi bleken van papegaaien en een harpij te zijn. Beide vogelsoorten zijn beschermd en mogen daarom alleen ingevoerd worden met een bepaalde vergunning. Het stel had zo'n vergunning niet. De tooien en de veren zijn in beslag genomen en er is een proces-verbaal opgemaakt.

Waar ligt de Tweede Wereldoorlog nog verborgen in het landschap van nu? In de NH-documentaire Boven Bezet Gebied vliegt verslaggever Eline Boshuizen samen met piloot Piet Luijken over de provincie in een historisch oorlogsvliegtuig. Vanuit de lucht volgen ze plekken waar de oorlog zijn sporen heeft nagelaten. Van de resten van de Duitse militaire luchthaven op het huidige Schiphol, tot de Drakentanden in Camperduin. 

Het toestel waarin ze vliegen, een Auster, is zelf een stuk geschiedenis: een Engels verkenningsvliegtuig dat ook tijdens de oorlog werd ingezet. Inmiddels uitgerust met moderne apparatuur, beweegt het zich tussen het drukke luchtruim rond Schiphol.

Luijken, die in het dagelijks leven voor KLM intercontinentale vluchten maakt, is gefascineerd door de oorlog. Eerder vloog hij met het historische vliegtuig naar Normandië, voor de herdenking van tachtig jaar na D-day.

Littekens uit het verleden 

Dit keer blijft hij dichter bij huis. De vlucht gaat langs Amstelveen, waar een Brits vergisbombardement in 1941 vier levens kostte. Via Schiphol, waar ze zelfs een ronde maken langs de verkeerstoren, een zeldzaam perspectief op het luchtruim van toen en nu. 

Hieronder bekijk je de documentaire via YouTube. Op onze tv-zender is Boven Bezet Gebied op 4 mei te zien om 17.41 uur, 18.41 uur, 22.41 uur en 23.41 uur. Op 5 mei wordt de documentaire uitgezonden om 10.38 uur en 11.38 uur.

De sporen van de oorlog zijn op sommige plekken nog duidelijk zichtbaar in het landschap: van de resten van de Atlantikwall langs de kust tot de Wieringermeer, waar nog altijd het gat in de dijk te zien is dat herinnert aan het moment waarop de polder onder water werd gezet door de Duitsers. 

Ook het verhaal van piloot Ned Benedict komt voorbij, die wist te voorkomen dat Wormerveer zwaar werd getroffen - en laat zien hoe anders het er hier had kunnen uitzien.

Waar ligt de Tweede Wereldoorlog nog verborgen in het landschap van nu? In de NH-documentaire Boven Bezet Gebied vliegt verslaggever Eline Boshuizen samen met piloot Piet Luijken over de provincie in een historisch oorlogsvliegtuig. Vanuit de lucht volgen ze plekken waar de oorlog zijn sporen heeft nagelaten. Van de resten van de Duitse militaire luchthaven op het huidige Schiphol, tot de Drakentanden in Camperduin. 

Het toestel waarin ze vliegen, een Auster, is zelf een stuk geschiedenis: een Engels verkenningsvliegtuig dat ook tijdens de oorlog werd ingezet. Inmiddels uitgerust met moderne apparatuur, beweegt het zich tussen het drukke luchtruim rond Schiphol.

Luijken, die in het dagelijks leven voor KLM intercontinentale vluchten maakt, is gefascineerd door de oorlog. Eerder vloog hij met het historische vliegtuig naar Normandië, voor de herdenking van tachtig jaar na D-day.

Littekens uit het verleden 

Dit keer blijft hij dichter bij huis. De vlucht gaat langs Amstelveen, waar een Brits vergisbombardement in 1941 vier levens kostte. Via Schiphol, waar ze zelfs een ronde maken langs de verkeerstoren, een zeldzaam perspectief op het luchtruim van toen en nu. 

Hieronder bekijk je de documentaire via YouTube. Op onze tv-zender is Boven Bezet Gebied op 4 mei te zien om 17.41 uur, 18.41 uur, 22.41 uur en 23.41 uur. Op 5 mei wordt de documentaire uitgezonden om 10.38 uur en 11.38 uur.

De sporen van de oorlog zijn op sommige plekken nog duidelijk zichtbaar in het landschap: van de resten van de Atlantikwall langs de kust tot de Wieringermeer, waar nog altijd het gat in de dijk te zien is dat herinnert aan het moment waarop de polder onder water werd gezet door de Duitsers. 

Ook het verhaal van piloot Ned Benedict komt voorbij, die wist te voorkomen dat Wormerveer zwaar werd getroffen - en laat zien hoe anders het er hier had kunnen uitzien.

Een bom die niet voor hen bedoeld was, maakte op 30 oktober 1941 een eind aan de levens van Frans en Bep Jurrema en Harmen en Cornelia Koolhaas. Vier kinderen overleefden het Britse vergisbombardement. Bijna 85 jaar later vertellen hún kinderen het verhaal van hun ouders.

Aan de ene kant van de dubbele villa aan de Keizer Karelweg 436/438 ligt die nacht het echtpaar Jurrema te slapen. Hun slaapkamer bevindt zich aan de achterkant van het huis. Zonen Hans en Dick slapen meer aan de voorkant.

Tientallen jaren later beschrijft Dick in een brief aan zijn kinderen wat hij die nacht meemaakte: "Ik hoorde een hevig geruis van vallend gesteente en bevond mij in een benarde positie. Ingeklemd tussen mijn bed - dat geheel bol stond - en puin en balken. Een grote balk zat onwrikbaar vast tegen mijn linker jukbeen en ik kon geen vin verroeren", leest zoon Frans Rein daaruit voor. 

Verrast door de bom

Terwijl Dick onder het puin vandaan gered moet worden, is zijn broer Hans de tuin in geblazen. Wonderlijk genoeg komt hij er zo goed als ongeschonden vanaf. De broers verliezen die nacht hun ouders.

Wrang genoeg was het gezin Jurrema de enige in de buurt met een schuilkelder in de tuin. Vader Frans - die architect was - werd er door zijn buren om uitgelachen. Die nacht werd hij door de bom verrast.  

Ook de zussen Mattie en Atie Koolhuis verliezen die nacht hun ouders. Waar Dick liever niet meer over het bombardement sprak, vertelde Mattie haar kinderen er vaak over. "Het was volmaakt donker. Heel Amstelveen was verduisterd en er was ook niets te horen. Het was één klap en daarna was het doodstil", reproduceert zoon Wim Verhoeff de omschrijving van zijn moeder.

Als de bom die nacht valt, weet zij van het balkon te springen en naar een oom verderop te rennen. In eerste instantie denkt ze dat ook haar zus is omgekomen, maar die wordt later onder het puin vandaan gered. 

Tekst gaat verder onder afbeelding

Als herinnering aan die vreselijke dag bewaarde Mattie drie verbogen guldens, die ze naderhand tussen het puin vond. Die heeft haar zoon nog steeds. "Je hebt natuurlijk je gedachtes en herinneringen, maar je wil ook graag iets tastbaars hebben", beredeneert hij waarom zijn moeder de munten altijd bewaard heeft. 

De woningen aan de Keizer Karelweg zijn opnieuw gebouwd. Jarenlang werd niet over het vergisbombardement gesproken. Frans Rein: "Het is natuurlijk niet echt een mooi verhaal dat een Engelse bommenwerper Nederlandse burgers bestookt met bommen."

Tekst gaat verder onder afbeelding

Over het beoogde doelwit bestaan verschillende theorieën. Op een herdenkingssteen die in 2021 op initiatief van een buurtbewoonster werd geplaatst, staat dat de bom op luchthaven Schiphol had moeten vallen.

Frans Reins vader had een andere theorie: "Mijn vader heeft altijd het verhaal gehouden dat het een Engelse bommenwerper was die eigenlijk zijn bomlast op het IJsselmeer had moeten loslaten om vervolgens weer terug te kunnen vliegen naar Engeland."

Geheime dienst aan de overkant

En ook Wims vader - die destijds al met zijn moeder uitging - dacht iets anders: "Mijn vader zegt: het was vast bedoeld voor de geheime dienst die aan de overkant van dit huis zat. Andere mensen hebben het weleens over een bunker die hier in de buurt is."

De impact van het bombardement is in beide families altijd merkbaar geweest. "Je merkte het als er vliegtuigen overgingen. Dan kromp mijn moeder ineen, want het deed haar denken aan het fluiten van de bom die het huis vernielde", vertelt Wim. 

De Polderbaan is vanaf morgen een week lang in onderhoud. Dat betekent dat de Zwanenburgbaan en Buitenveldertbaan meer gebruikt gaan worden, waardoor vooral de regio's Amsterdam en Haarlemmermeer vliegherrie te wachten staan. In het weekend is de Polderbaan wel in gebruik.  

De Polderbaan is een van de voorkeursbanen, omdat vliegverkeer dan vooral over dunbevolkt gebied vliegt. Dat betekent dus zo min mogelijk overlast. Vooral Haarlemmermeer krijgt het wat zwaarder te verduren, omdat de Zwanenburgbaan 's nachts wordt ingezet. 

Het gaat om een jaarlijkse onderhoudsbeurt om ervoor te zorgen dat de start- en landingsbanen in goede conditie blijven. Er worden onder andere reparaties aan het asfalt en de markeringen uitgevoerd en de bekabeling en elektra worden gecontroleerd. 

Daarnaast worden het hemelwaterafvoersysteem doorgespoeld, omliggende grasvelden gemaaid en lampen schoongemaakt of vervangen. 

Onderhoud aan rijbanen

Tegelijkertijd met dit onderhoud vernieuwt Schiphol twee rijbanen. Die gebruiken vliegtuigen om van en naar de start- en landingsbanen te rijden. Door dit onderhoud samen te laten vallen, hoopt Schiphol de impact op de omgeving te beperken.

Vorig jaar ontstond ophef toen Schiphol groot onderhoud aan de Buitenveldertbaan liet uitvoeren. Dat duurde twintig weken lang en vond precies tijdens de zomerperiode plaats.

Een bom die niet voor hen bedoeld was, maakte op 30 oktober 1941 een eind aan de levens van Frans en Bep Jurrema en Harmen en Cornelia Koolhaas. Vier kinderen overleefden het Britse vergisbombardement. Bijna 85 jaar later vertellen hún kinderen het verhaal van hun ouders.

Aan de ene kant van de dubbele villa aan de Keizer Karelweg 436/438 ligt die nacht het echtpaar Jurrema te slapen. Hun slaapkamer bevindt zich aan de achterkant van het huis. Zonen Hans en Dick slapen meer aan de voorkant.

Tientallen jaren later beschrijft Dick in een brief aan zijn kinderen wat hij die nacht meemaakte: "Ik hoorde een hevig geruis van vallend gesteente en bevond mij in een benarde positie. Ingeklemd tussen mijn bed - dat geheel bol stond - en puin en balken. Een grote balk zat onwrikbaar vast tegen mijn linker jukbeen en ik kon geen vin verroeren", leest zoon Frans Rein daaruit voor. 

Verrast door de bom

Terwijl Dick onder het puin vandaan gered moet worden, is zijn broer Hans de tuin in geblazen. Wonderlijk genoeg komt hij er zo goed als ongeschonden vanaf. De broers verliezen die nacht hun ouders.

Wrang genoeg was het gezin Jurrema de enige in de buurt met een schuilkelder in de tuin. Vader Frans - die architect was - werd er door zijn buren om uitgelachen. Die nacht werd hij door de bom verrast.  

Ook de zussen Mattie en Atie Koolhuis verliezen die nacht hun ouders. Waar Dick liever niet meer over het bombardement sprak, vertelde Mattie haar kinderen er vaak over. "Het was volmaakt donker. Heel Amstelveen was verduisterd en er was ook niets te horen. Het was één klap en daarna was het doodstil", reproduceert zoon Wim Verhoeff de omschrijving van zijn moeder.

Als de bom die nacht valt, weet zij van het balkon te springen en naar een oom verderop te rennen. In eerste instantie denkt ze dat ook haar zus is omgekomen, maar die wordt later onder het puin vandaan gered. 

Tekst gaat verder onder afbeelding

Als herinnering aan die vreselijke dag bewaarde Mattie drie verbogen guldens, die ze naderhand tussen het puin vond. Die heeft haar zoon nog steeds. "Je hebt natuurlijk je gedachtes en herinneringen, maar je wil ook graag iets tastbaars hebben", beredeneert hij waarom zijn moeder de munten altijd bewaard heeft. 

De woningen aan de Keizer Karelweg zijn opnieuw gebouwd. Jarenlang werd niet over het vergisbombardement gesproken. Frans Rein: "Het is natuurlijk niet echt een mooi verhaal dat een Engelse bommenwerper Nederlandse burgers bestookt met bommen."

Tekst gaat verder onder afbeelding

Over het beoogde doelwit bestaan verschillende theorieën. Op een herdenkingssteen die in 2021 op initiatief van een buurtbewoonster werd geplaatst, staat dat de bom op luchthaven Schiphol had moeten vallen.

Frans Reins vader had een andere theorie: "Mijn vader heeft altijd het verhaal gehouden dat het een Engelse bommenwerper was die eigenlijk zijn bomlast op het IJsselmeer had moeten loslaten om vervolgens weer terug te kunnen vliegen naar Engeland."

Geheime dienst aan de overkant

En ook Wims vader - die destijds al met zijn moeder uitging - dacht iets anders: "Mijn vader zegt: het was vast bedoeld voor de geheime dienst die aan de overkant van dit huis zat. Andere mensen hebben het weleens over een bunker die hier in de buurt is."

De impact van het bombardement is in beide families altijd merkbaar geweest. "Je merkte het als er vliegtuigen overgingen. Dan kromp mijn moeder ineen, want het deed haar denken aan het fluiten van de bom die het huis vernielde", vertelt Wim. 

Een bom die niet voor hen bedoeld was, maakte op 30 oktober 1941 een eind aan de levens van Frans en Bep Jurrema en Harmen en Cornelia Koolhaas. Vier kinderen overleefden het Britse vergisbombardement. Bijna 85 jaar later vertellen hún kinderen het verhaal van hun ouders.

Aan de ene kant van de dubbele villa aan de Keizer Karelweg 436/438 ligt die nacht het echtpaar Jurrema te slapen. Hun slaapkamer bevindt zich aan de achterkant van het huis. Zonen Hans en Dick slapen meer aan de voorkant.

Tientallen jaren later beschrijft Dick in een brief aan zijn kinderen wat hij die nacht meemaakte: "Ik hoorde een hevig geruis van vallend gesteente en bevond mij in een benarde positie. Ingeklemd tussen mijn bed - dat geheel bol stond - en puin en balken. Een grote balk zat onwrikbaar vast tegen mijn linker jukbeen en ik kon geen vin verroeren", leest zoon Frans Rein daaruit voor. 

Verrast door de bom

Terwijl Dick onder het puin vandaan gered moet worden, is zijn broer Hans de tuin in geblazen. Wonderlijk genoeg komt hij er zo goed als ongeschonden vanaf. De broers verliezen die nacht hun ouders.

Wrang genoeg was het gezin Jurrema de enige in de buurt met een schuilkelder in de tuin. Vader Frans - die architect was - werd er door zijn buren om uitgelachen. Die nacht werd hij door de bom verrast.  

Ook de zussen Mattie en Atie Koolhuis verliezen die nacht hun ouders. Waar Dick liever niet meer over het bombardement sprak, vertelde Mattie haar kinderen er vaak over. "Het was volmaakt donker. Heel Amstelveen was verduisterd en er was ook niets te horen. Het was één klap en daarna was het doodstil", reproduceert zoon Wim Verhoeff de omschrijving van zijn moeder.

Als de bom die nacht valt, weet zij van het balkon te springen en naar een oom verderop te rennen. In eerste instantie denkt ze dat ook haar zus is omgekomen, maar die wordt later onder het puin vandaan gered. 

Tekst gaat verder onder afbeelding

Als herinnering aan die vreselijke dag bewaarde Mattie drie verbogen guldens, die ze naderhand tussen het puin vond. Die heeft haar zoon nog steeds. "Je hebt natuurlijk je gedachtes en herinneringen, maar je wil ook graag iets tastbaars hebben", beredeneert hij waarom zijn moeder de munten altijd bewaard heeft. 

De woningen aan de Keizer Karelweg zijn opnieuw gebouwd. Jarenlang werd niet over het vergisbombardement gesproken. Frans Rein: "Het is natuurlijk niet echt een mooi verhaal dat een Engelse bommenwerper Nederlandse burgers bestookt met bommen."

Tekst gaat verder onder afbeelding

Over het beoogde doelwit bestaan verschillende theorieën. Op een herdenkingssteen die in 2021 op initiatief van een buurtbewoonster werd geplaatst, staat dat de bom op luchthaven Schiphol had moeten vallen.

Frans Reins vader had een andere theorie: "Mijn vader heeft altijd het verhaal gehouden dat het een Engelse bommenwerper was die eigenlijk zijn bomlast op het IJsselmeer had moeten loslaten om vervolgens weer terug te kunnen vliegen naar Engeland."

Geheime dienst aan de overkant

En ook Wims vader - die destijds al met zijn moeder uitging - dacht iets anders: "Mijn vader zegt: het was vast bedoeld voor de geheime dienst die aan de overkant van dit huis zat. Andere mensen hebben het weleens over een bunker die hier in de buurt is."

De impact van het bombardement is in beide families altijd merkbaar geweest. "Je merkte het als er vliegtuigen overgingen. Dan kromp mijn moeder ineen, want het deed haar denken aan het fluiten van de bom die het huis vernielde", vertelt Wim. 

Welkom in het NH Nieuwsblog van vrijdag 1 mei. Hier houden we je op de hoogte van het nieuws in Noord-Holland.

In het logo van een hotel op Schiphol is vannacht brand uitgebroken. Omdat er honderden gasten in het hotel aanwezig waren, schaalde de brandweer vrijwel direct op naar een grote brand. Alle gasten zijn geëvacueerd en het vuur is inmiddels onder controle.

Volgens een woordvoerder van Veiligheidsregio Kennemerland begon de brand in het logo van een hotel op Schiphol, waarbij delen van het logo naar beneden vielen.

Hoe de brand in het logo kon ontstaan, wordt nog onderzocht. Maar de veiligheidsregio vermoedt dat de brand is ontstaan door kortsluiting.

380 gasten geëvacueerd

Een woordvoerder laat weten dat 380 gasten uit voorzorg zijn geëvacueerd. Zij werden opgevangen in een naastgelegen hotel, maar konden na de brand terugkeren. Volgens de veiligheidsregio zijn er geen gewonden gevallen.

Greenpeace heeft vanochtend de aandeelhouders van de grootste vleesverwerker ter wereld een vergaderzaal bij Schiphol uitgejaagd. Uit protest tegen de uitbreidingsplannen van JBS in Afrika drongen de actievoerders het hotel binnen en verstoorden de aandeelhoudersvergadering. 

De activisten wilden de aandeelhouders een brief overhandigen waarin met juridische stappen wordt gedreigd. De nu al grootste vleesverwerker ter wereld wil zes nieuwe slachthuizen in Afrika openen.

Greenpeace hoopt een stokje voor die plannen te steken. "Meer kan onze planeet niet aan. Dus wij zijn hier om te zeggen: stop met je destructieve groeiplannen", vertelt campagneleider Isabel Willemsen in gesprek met NH.

Beschuldigingen en veroordeling

De op papier Amstelveense multinational heeft eerder bekend Braziliaanse politici te hebben omgekocht, en kreeg daarvoor een miljardenboete opgelegd. Verder zijn er beschuldigingen van mensenrechtenschendingen, corruptie, illegale ontbossing en zogeheten greenwashing, waarin producten duurzamer worden aangeprezen dan ze daadwerkelijk zijn.

Tekst gaat verder onder de foto.

Volgens Greenpeace ligt het vlees van JBS niet in Nederlandse supermarkten. "Maar wel bij grote horeca-ketens en in restaurants", aldus Willemsen. 

Nepbloed en spandoeken

"We laten nepbloed over de gevel heen stromen en staan de aandeelhouders met spandoeken op te wachten", zei Greenpeace-campagneleider Isabel Willemsen voor de bestorming van de vergaderzaal. "We willen meer informatie over wat ze van plan zijn in Nigeria, want dat weet niemand. En als ze die informatie niet willen geven, gaan we dat via de rechter afdwingen."  

De gemeente Haarlemmermeer laat weten dat het protest niet heeft geleid tot grootschalige verstoringen van de openbare orde. "Er is nauw contact geweest met de Marechaussee en er zouden afspraken gemaakt zijn om het protest in goede banen te leiden", aldus de woordvoerder.

NH heeft geprobeerd om op verschillende manieren in contact te komen met JBS, maar het bedrijf is vooralsnog niet bereikbaar voor een reactie. 

Door een natuurbrand op het militair oefenterrein 't Harde in het Gelderse Epe trekt er een enorme rookwolk over Noord-Holland. In een groot deel van onze provincie geldt al een 'verhoogd risico' op natuurbranden, maar is de brandweer klaar voor zo'n brand in Noord-Holland?

Gooi en Vechtstreek: gespecialiseerde wagens

In de regio van 't Gooi zijn er vanwege de rookwolk meerdere NL-Alerts verzonden met daarin de oproep om de ramen te sluiten en de ventilatie uit te zetten. Op dit moment is er een peloton van vier bluswagens uit 't Gooi aanwezig in Gelderland om te ondersteunen. 

Omdat de Gooise natuur bekendstaat om haar heides, bereidt de Gooise brandweer zich al jarenlang voor op natuurbranden. Zo zijn er twee jaar geleden gespecialiseerde bluswagens gekocht. Deze staan verspreid door de regio. Brandweerlieden oefenen er regelmatig mee, aldus een woordvoerder van de veiligheidsregio. 

Tekst gaat verder onder de video. 

Wanneer er een verhoogd risico op natuurbranden geldt, wat op dit moment het geval is, rijden er bij een melding van een natuurbrand twee van deze wagens vanuit verschillende richtingen uit om de brand 'in te kapselen'. Wanneer de brand te groot wordt, springt de brandweer uit omliggende regio's bij. 

Kennemerland: opletten voor duinbranden

De Brandweer Kennemerland en Brandweer Schiphol hebben volgens een woordvoerder van de Veiligheidsregio Kennemerland hulp aangeboden aan hun collega's die nu in 't Harde blussen. Daar is vooralsnog geen beroep op gedaan. 

De veiligheidsregio zegt goed voorbereid te zijn op natuurbrand, vooral als het gaat om duinbranden. "Met het verhoogde risico dat nu geldt, wil het zeggen dat wij met meer en gespecialiseerde voertuigen uitrukken." Het gaat hierbij om speciale tankauto's voor duingebieden en kleinere, wendbare pick-up trucks. 

Noord-Holland Noord: ook opletten voor duinbranden

Vooralsnog is er geen brandweer uit de regio Noord-Holland Noord afgereisd naar Epe voor ondersteuning. 

Net als in Kennemerland wordt er in Noord-Holland Noord tijdens droge periodes als deze extra gelet op duinbranden. Op de website schrijft de veiligheidsregio dat de brandweer extra let op de bereikbaarheid van risicovolle gebieden en de aanwezigheid van bluswater en vluchtwegen.

De brandweer vraagt aan bezoekers van natuurgebieden om zelf goed op te letten, bijvoorbeeld bij het weggooien van sigarettenpeuken of glaswerk. Glas waarop de zon schijnt, kan als vergrootglas werken en een brand veroorzaken.

Ook moet je opletten waar je jouw auto parkeert. De uitlaat en katalysator kunnen heet worden en in hoog, droog gras brand veroorzaken.

Door een grote natuurbrand op een militair oefen- en schietterrein 't Harde op de Veluwe trekt een enorme rookwolk over de provincie. Volg alle laatste ontwikkelingen in dit liveblog.

Dit liveblog wordt gesloten. Bedankt voor het volgen!

De NL-alert vanwege de rook van de grote natuurbrand op de Veluwe is voor de regio Gooi ingetrokken. "Als u geen last meer heeft van de rook, kunt u ramen en deuren weer openen en ventilatie aanzetten", aldus het bericht. 

Voor de rook die vrijkomt bij de grote natuurbrand op de Veluwe is opnieuw een NL-alert verstuurd in de Gooi en Vechtstreek. Daarin worden inwoners opgeroepen om uit de rook te blijven en ramen en deuren gesloten te houden. 

De grote brand die woedt op het militair oefenterrein Artillerie Schietkamp (ASK) bij 't Harde is nog niet onder controle. Dat zegt een woordvoerster van de veiligheidsregio ter plaatse. De brandweer is druk met het blussen van de brand en de woordvoerster denkt dat dit "nog zeker de hele nacht" gaat duren.

Een strook van zo'n 2200 meter breed staat in brand, aldus de woordvoerster. Dat het vuur zo ver kon komen, heeft onder meer te maken met de windrichting. Het vuur woedt alleen op het oefenterrein en niet daarbuiten. De rook neemt af en er hoefden tot dusver nog geen campings of woningen in de omgeving te worden ontruimd.

De brandweer is aanwezig met meerdere pelotons en in totaal bijna vierhonderd mensen.

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Wel is duidelijk dat het vuur ontstond tijdens een militaire oefening. De Koninklijke Marechaussee doet onderzoek.

De rookontwikkeling door de grote brand op de Veluwe lijkt voorlopig nog niet minder te worden. Een NH-verslaggever die op de A2 bij Abcoude rijdt, merkt er flink de gevolgen van.

"Je ruikt de rook nog steeds heel erg en het slaat op de keel. Het is echt dikke rook." Het zicht is volgens haar nog wel voldoende. 

De grote natuurbrand op het militair oefen- en schietterrein bij 't Harde is 'uitzonderlijk groot' voor Nederlandse begrippen. Dat zegt de Landelijk Coördinator Natuurbrandbeheersing Edwin Kok van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) tegenover ANP. Volgens hem kan het blussen, gezien de weersomstandigheden, nog dagen duren.

Kok laat weten dat door de aanhoudende droogte een landelijk coördinatiecentrum is opgezet in Zeist. "Er zijn nog meer natuurbranden op dit moment. We moeten de inzet van hulpdiensten daarom goed coördineren. De focus ligt nu wel op 't Harde, gezien het formaat van de brand daar", aldus Kok.

Om de grote natuurbrand te helpen bestrijden zijn ook brandweerkorpsen uit Noord-Holland opgeroepen. Zo is er een peloton van vier gespecialiseerde blusvoertuigen van de brandweer uit de Gooi en Vechtstreek naar 't Harde om te assisteren. 

Ook de brandweer in Kennemerland en die van Schiphol hebben aangeboden om te helpen, maar daar is tot nu toe geen gebruik van gemaakt. 

De rookwolken van de grote natuurbrand op het militaire oefenterrein bij 't Harde, op de Veluwe, zijn tot in Amsterdam en omstreken te zien en te ruiken. "De meldkamer ontvangt momenteel veel meldingen van mensen die last hebben van rook", meldt Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland op hun website. De veiligheidsregio legt uit dat de wind de rook richting de hoofdstad blaast, ruim 70 kilometer verderop.

Het advies aan inwoners die hier last van hebben, is om ramen en deuren te sluiten en automatische ventilatiesystemen uit te schakelen.

Door een grote natuurbrand op een militair oefen- en schietterrein 't Harde op de Veluwe trekt een enorme rookwolk over de provincie. Volg alle laatste ontwikkelingen in dit liveblog.

De NL-alert vanwege de rook van de grote natuurbrand op de Veluwe is voor de regio Gooi ingetrokken. "Als u geen last meer heeft van de rook, kunt u ramen en deuren weer openen en ventilatie aanzetten", aldus het bericht. 

Voor de rook die vrijkomt bij de grote natuurbrand op de Veluwe is opnieuw een NL-alert verstuurd in de Gooi en Vechtstreek. Daarin worden inwoners opgeroepen om uit de rook te blijven en ramen en deuren gesloten te houden. 

De grote brand die woedt op het militair oefenterrein Artillerie Schietkamp (ASK) bij 't Harde is nog niet onder controle. Dat zegt een woordvoerster van de veiligheidsregio ter plaatse. De brandweer is druk met het blussen van de brand en de woordvoerster denkt dat dit "nog zeker de hele nacht" gaat duren.

Een strook van zo'n 2200 meter breed staat in brand, aldus de woordvoerster. Dat het vuur zo ver kon komen, heeft onder meer te maken met de windrichting. Het vuur woedt alleen op het oefenterrein en niet daarbuiten. De rook neemt af en er hoefden tot dusver nog geen campings of woningen in de omgeving te worden ontruimd.

De brandweer is aanwezig met meerdere pelotons en in totaal bijna vierhonderd mensen.

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Wel is duidelijk dat het vuur ontstond tijdens een militaire oefening. De Koninklijke Marechaussee doet onderzoek.

De rookontwikkeling door de grote brand op de Veluwe lijkt voorlopig nog niet minder te worden. Een NH-verslaggever die op de A2 bij Abcoude rijdt, merkt er flink de gevolgen van.

"Je ruikt de rook nog steeds heel erg en het slaat op de keel. Het is echt dikke rook." Het zicht is volgens haar nog wel voldoende. 

De grote natuurbrand op het militair oefen- en schietterrein bij 't Harde is 'uitzonderlijk groot' voor Nederlandse begrippen. Dat zegt de Landelijk Coördinator Natuurbrandbeheersing Edwin Kok van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) tegenover ANP. Volgens hem kan het blussen, gezien de weersomstandigheden, nog dagen duren.

Kok laat weten dat door de aanhoudende droogte een landelijk coördinatiecentrum is opgezet in Zeist. "Er zijn nog meer natuurbranden op dit moment. We moeten de inzet van hulpdiensten daarom goed coördineren. De focus ligt nu wel op 't Harde, gezien het formaat van de brand daar", aldus Kok.

Om de grote natuurbrand te helpen bestrijden zijn ook brandweerkorpsen uit Noord-Holland opgeroepen. Zo is er een peloton van vier gespecialiseerde blusvoertuigen van de brandweer uit de Gooi en Vechtstreek naar 't Harde om te assisteren. 

Ook de brandweer in Kennemerland en die van Schiphol hebben aangeboden om te helpen, maar daar is tot nu toe geen gebruik van gemaakt. 

De rookwolken van de grote natuurbrand op het militaire oefenterrein bij 't Harde, op de Veluwe, zijn tot in Amsterdam en omstreken te zien en te ruiken. "De meldkamer ontvangt momenteel veel meldingen van mensen die last hebben van rook", meldt Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland op hun website. De veiligheidsregio legt uit dat de wind de rook richting de hoofdstad blaast, ruim 70 kilometer verderop.

Het advies aan inwoners die hier last van hebben, is om ramen en deuren te sluiten en automatische ventilatiesystemen uit te schakelen.