Een sportweddenschapje in een app. Een lootbox in een game. Even crypto traden. Reclame tijdens de wedstrijd. Of een pushmelding op je telefoon met de belofte van snelle winst. Voor veel jongeren voelt gokken als iets normaals. Maar achter dat ogenschijnlijk onschuldige spel, schuilt een probleem dat moeilijk zichtbaar is en diepe sporen kan nalaten: schulden, schaamte, verlies van zelfwaarde en soms zelfs suïcidaliteit. Daarom organiseerden ChristenUnie en VVD op 18 februari een raadsgesprek over gokproblematiek onder jongeren.

Een stille verslaving die niemand ziet
Tijdens het raadsgesprek gingen woordvoerders jeugd uit de gemeenteraad in gesprek met preventiedeskundige Ester Teunen van Brijder en ervaringsdeskundige en reclamemaker Martijn de Vreeze. Hun boodschap was helder: gokverslaving is vaak onzichtbaar, maar de impact is groot. Martijn vertelde hoe zijn verslaving begon met kleine bedragen in de fruitautomaat. Gewoon proberen. Nog een keer. Verliezen terugwinnen. Wat begon als spel, werd een spiraal van schulden, stress en schaamte. Zijn verhaal liet zien waarom deze verslaving zo lastig te herkennen is. Jongeren zien er gezond uit. Ze zitten op hun telefoon, net als iedereen. Maar van binnen kan de druk oplopen en kan iemand steeds verder wegzakken.

Stoppen?
Herstellen blijkt vaak uitzonderlijk zwaar. Wie probeert te stoppen, moet zich verhouden tot een wereld vol prikkels. Elke advertentie, elk gesprek over winst, elke wedstrijd kan de drang opnieuw aanwakkeren. Martijn beschreef het als een magneet waar nauwelijks tegen te vechten is. Het is zelfs zo dat sommige jongeren die proberen af te kicken het advies krijgen om de voetbalclub te vermijden. Niet vanwege het sporten, maar vanwege alles eromheen: weddenschappen, reclames, gesprekken over winst en verlies. Juist daarom zijn ouders, scholen en sportclubs onmisbaar. Signalen zien. Doorvragen. Het gesprek openhouden.

Slimme verleiding met een vriendelijk gezicht
De avond maakte ook zichtbaar hoe geraffineerd de gokindustrie jongeren bereikt. Niet met het woord verslaving, maar met taal van succes. Speler. Winnaar. VIP. De beleving van controle, terwijl verlies de realiteit kan zijn. Ondertussen stromen de verliezen van weddenschappen en loterijen richting (top)sport, cultuur en goede doelen. Dat geeft de sector een vriendelijk gezicht en maakt de keerzijde minder zichtbaar. De schade speelt zich achter gesloten deuren af. Schulden die groeien. Gezinnen die onder druk staan. Jongeren die zich terugtrekken.

Amstelveen wil harten terugwinnen
Het raadsgesprek onderstreepte dat gemeenten niet machteloos zijn. Door partijen te verbinden, preventie te organiseren en hulp zichtbaar te maken, kan lokaal verschil worden gemaakt. VVD-raadslid Bas Zwart verwoordde het zo: “Als je ziet dat iets niet goed gaat, wil je daar iets aan doen. Dat geldt ook voor gokproblemen onder jongeren.” ChristenUnie-lijsttrekker Dianne Hoefakker sprak de ambitie uit om na de verkiezingen te werken aan een initiatiefvoorstel dat preventie en samenwerking versterkt. Niet pas reageren wanneer problemen escaleren, maar eerder signaleren en ondersteunen.

Amstelveen voorop in de strijd tegen gokschade
Amstelveen kan in de strijd tegen gokschade vooroplopen. Daarmee groeit ook de vraag hoe vanzelfsprekend gokreclame nog is in het straatbeeld, op sportvelden en in de online leefwereld van jongeren. Hoe help je jongeren stoppen, wanneer de verleiding overal zichtbaar blijft? De bijeenkomst eindigde met een vraag die nog lang zal nagalmen: blijven we accepteren dat jongeren dagelijks worden uitgenodigd om te gokken, of is het tijd dat Amstelveen de stap zet naar een stad zonder gokreclame?

Op papier leek het allemaal te kloppen. Een mooie carrière. Zakenreizen. Succes, zoals dat vaak wordt gedefinieerd. Maar van binnen begon het te wringen. Sander voelde steeds sterker dat hij bezig was met iets dat hem weinig zin gaf. “Ik begon me af te vragen of de ladder die ik aan het beklimmen was, wel tegen het goede huis stond. Aan welke organisaties en organisatiedoelstellingen wilde ik mijn tijd geven?” Op een dag besloot hij het roer om te gooien. Niet voorzichtig bijsturen, maar radicaal kiezen voor wat hij echt belangrijk vond.

Van carrière naar roeping
Vandaag werkt Sander in de fruitteelt. Geen businessclass, geen vergadertafels, geen targets. In de appelboomgaard ervaart hij wel de seizoenen. De aarde die ons voedsel geeft. Het fruit dat onder zijn ogen aan de bomen groeit. Het weer in al zijn vormen. Voeten in de aarde. “Ik heb zelden zo veel voldoening gevoeld.” Maar de overstap was ook spannend. Financieel een stap terug, maatschappelijke status overboord. Maar geen dag heeft hij spijt gehad. In de boomgaard werkt Sander samen met anderen aan een eerlijk product. “Met de globalisering van de economie is er ook veel druk op milieu- en arbeidsomstandigheden komen te staan. Daarom vind ik lokale voedselproductie zo waardevol.” “Maar de boer ervaart veel regeldruk om de kwaliteit van de natuur te herstellen. Tegelijkertijd is er concurrentie van fruit uit landen waar arbeids- en milieuregels nauwelijks gelden. Daarmee komt de boer in de knel.” Sander vindt het belangrijk dat er voor boeren een gelijk speelveld ontstaat waarbij alle producenten volgens dezelfde spelregels spelen, zoals eerlijke betaling van arbeid, toepassing van milieuregels, compensatie van milieuschade door transport en meer. Dat is belangrijk voor de consument, maar ook de boeren, arbeiders en bewoners van verre buitenlanden.

Werelddag van de Sociale Rechtvaardigheid
Op Werelddag van de Sociale Rechtvaardigheid staat Sander stil bij wat een rechtvaardige samenleving vraagt. Dat gaat om wetten en regels ten behoeve van eerlijke internationale
handel, maar ook van persoonlijke keuzes. “Sociale rechtvaardigheid zit niet alleen in beleid,” zegt hij. “Het zit ook in hoe wij leven, consumeren en werken.” Zijn eigen verhaal laat zien dat verandering mogelijk is. Dat het anders kan. En dat minder soms meer is.

Opstaan voor het goede
Voor Sander betekent Opstaan voor het goede durven loslaten wat status geeft, om te kiezen voor wat zin heeft. Voor werk dat bijdraagt aan een eerlijke wereld. Voor leven dat klopt, voor jezelf en voor anderen. “Het is geen ‘glamorous’ weg,” zegt hij. “Maar voor mij wel een goede.”

In een tijd waarin discussies snel verharden en mensen elkaar gemakkelijk voorbijlopen, klinkt de oproep van Internationale Doe Vriendelijk Dag bijna eenvoudig: wees vriendelijk. Voor Htay Tint is dat geen jaarlijkse actie, maar een manier van leven. Wie hem kent in Amstelveen, weet dat vriendelijkheid bij hem vanzelfsprekend is. Een glimlach, een helpende hand, even blijven staan als iemand hulp nodig heeft. Klein in gebaar, groot in betekenis.

Htay woont al lange tijd in Amstelveen. Zijn leven begon echter duizenden kilometers verderop, in Myanmar (Birma), waar hij opgroeide in een tijd van politieke onrust en geweld. Hij studeerde scheikunde en rechten, werkte als advocaat en raakte betrokken bij de studentenbeweging die zich verzette tegen de militaire dictatuur. Toen het leger de macht greep, moest hij vluchten. Vanuit Myanmar kwam hij terecht in Thailand, waar hij zich inzette voor gewonde studenten en vluchtelingen. Daar werd hij uiteindelijk gearresteerd, omdat hij al meer dan drie jaar zonder paspoort leefde. Die ervaring heeft hem diep gevormd. “Ik zet me ervoor in dat mensen in vrijheid en op een legale manier kunnen leven,” zegt hij. Vrijheid is voor hem geen abstract begrip, maar iets dat bescherming en verantwoordelijkheid vraagt. In mei 2001 kwam hij, op uitnodiging van de Nederlandse overheid, naar Nederland. In Amstelveen begon hij opnieuw. Niet zonder moeite, maar altijd met dezelfde overtuiging: mensen moeten als mens behandeld worden.

Internationale Doe Vriendelijk Dag draait om kleine gebaren. Een compliment, een luisterend oor, onverwachte hulp. Voor Htay zijn dat geen losse momenten. Het is hoe samenleven hoort te zijn. “Vriendelijkheid kost niets,” zegt hij vaak, “maar betekent alles voor iemand die zich alleen voelt.” Wie met hem optrekt, ziet hoe vanzelfsprekend dat voor hem is. Tijdens de campagne voor ChristenUnie Amstelveen helpt hij onvermoeibaar mee. Zijn kleine Canta, omgebouwd tot een rijdende ChristenUnie-auto, trekt overal in Amstelveen de aandacht. Maar net zo vanzelfsprekend helpt hij iemand die zijn telefoon is verloren, of stopt hij om een onbekende te helpen. Niet omdat het moet, maar omdat hij vindt dat mensen naar elkaar moeten omzien.

Wat veel Amstelveners niet weten, is dat Htay in Myanmar duizenden volgers heeft. Tijdens zware overstromingen begon hij vanuit Nederland weersvoorspellingen te delen, gebaseerd op online studies en meteorologische analyses. Zijn voorspellingen bleken opvallend nauwkeurig. Miljoenen mensen lazen zijn berichten, wetenschappers en hulporganisaties namen zijn inzichten over. In Myanmar werd hij daardoor een bekende naam. Zelf spreekt hij daar nauwelijks over. Als mensen hem bedanken, wijst hij omhoog. Naar zijn Hemelse Vader. Voor Htay is wat hij doet nooit zijn eigen verdienste. Die bescheidenheid tekent hem. Hij zoekt geen erkenning, maar wil trouw zijn in kleine dingen.

Zijn geloof vormt de rode draad in zijn leven. Niet als iets dat hij anderen oplegt, maar als bron van hoop en richting. Hij spreekt vaak over vrede, over samenleven tussen verschillende groepen en over het belang van waarheid en rechtvaardigheid. Ook vandaag blijft hij zich inzetten voor vrede in Myanmar en voor verbinding tussen mensen hier in Amstelveen. Binnen de ChristenUnie brengt hij een uniek perspectief mee. Hij weet uit eigen ervaring wat het betekent als vrijheid niet vanzelfsprekend is — en hoe belangrijk het is dat mensen elkaar blijven zien als medemens, ook wanneer verschillen groot zijn.

Voor Htay betekent Opstaan voor het goede niet luid spreken, maar trouw blijven. Vriendelijk blijven wanneer de wereld harder wordt. Blijven helpen, ook als niemand kijkt. Geloven dat kleine daden van goedheid verschil maken. Op Internationale Doe Vriendelijk Dag herinnert zijn verhaal ons eraan dat een samenleving niet begint bij beleid of grote woorden, maar bij hoe mensen elkaar dagelijks behandelen. Misschien is dat wel zijn eenvoudigste boodschap: wees vriendelijk vandaag. En morgen weer.