De Raad van State, het hoogste rechtsorgaan van het land, heeft deze week groen licht gegeven voor de bouw van 120 sociale huurwoningen aan de Badhuisweg op het Zaaneiland in Zaanstad. De twee woontorens komen op de plek van een voormalig kantoorpand van Rochdale dat in 2024 is gesloopt.

De uitspraak van de Raad van State heeft een lange aanloop gekend. In een persbericht schrijft de woningcorporatie: “Al in 2021 informeerde Rochdale de omwonenden per brief dat alle stappen van het participatietraject zorgvuldig waren doorlopen en dat de bouw naar verwachting eind 2022 zou beginnen.” De Zaane gemeenteraad van Zaanstad stemde in september 2023 in met het gewijzigde bestemmingsplan voor Badhuisweg 1 op ‘het Eiland’ in Zaandam.

Die planning werd echter niet gehaald. Eerder werd al bezwaar gemaakt tegen de sloop van het kantoorpand. Bij de nieuwbouwplannen vreesden een aantal bewoners parkeer- en verkeersoverlast en vonden zij de woontorens te groot voor de omgeving. 

De eerste schets van Rochdale voor hoogbouw dateert al van 2005. Uiteindelijk duurt het tot 2017 voordat de nieuwbouwplannen aan de Badhuisweg concreter worden: Rochdale, eigenaar van de locatie, wil het leegstaande kantoorgebouw (met leegstandsbeheer) slopen en er een wooncomplex ontwikkelen. Door bezwaren van eilandbewoners liep het project vele jaren vertraging op en kwam de zaak uiteindelijk in januari 2026 voor bij de Raad van State. Op 11 februari besloot deze nu definitief dat de bouw mag doorgaan en kan Rochdale dus starten met de ontwikkeling. “De werkzaamheden hebben in totaal bijna tien jaar geduurd, met vijf jaar aan procedures, maar we zijn blij dat we nu eindelijk verder kunnen”, aldus Pim de Ruiter van Rochdale.

De 120 woningen zijn bedoeld voor starters en doorstromers. Een deel wordt gereserveerd voor alleenstaande moeders die begeleiding krijgen van welzijnsorganisatie Per Mens. Wanneer de bouw precies start, is nog niet bekend.
 

Studenten die wonen in de achthonderd tijdelijke woningen van Student Experience aan de Antonio Vivaldistraat op de Zuidas kunnen daar een jaar langer blijven. Oorspronkelijk zou de locatie op 31 augustus 2026 sluiten, maar dat is nu uitgesteld tot 1 juli 2027.

De verlenging is mogelijk doordat het werkterrein voor de bouw van Kavel J in de woonbuurt Ravel anders wordt ingedeeld, schrijft de gemeente Amsterdam in een persbericht. Hierdoor is het stuk grond waarop de studentenwoningen staan pas later nodig. De demontage van de woningen start in de zomer van 2027 en wordt begin 2028 afgerond.

Wethouder Steven van Weyenberg (Woningbouw) zegt in het persbericht: “Er is een groot tekort aan woonruimte voor studenten, dus het is fijn dat we na de Spinozacampus I en II en Riekerhaven ook deze tijdelijke studentenwoningen kunnen verlengen. De achthonderd woningen blijven een heel collegejaar langer beschikbaar voor studenten. Ook voor de buurt Ravel, die in ontwikkeling is, is het positief dat deze studenten hier langer kunnen blijven.”

Ravel

Vanaf het eerste kwartaal van 2028 wordt het terrein geschikt gemaakt voor de bouw van Kavel J, het eerste van twee nieuwe gebouwen op deze plek. Met de bouw van deze sociale huurwoningen wordt een volgende stap gezet in de realisatie van de buurt Ravel. Een verdere verlenging van de tijdelijke studentenwoningen is volgens de gemeente niet mogelijk.

Nieuwe afspraken 

Eerder dit jaar stemde de gemeenteraad in met een motie om nieuwe afspraken te maken over studenten- en jongerenhuisvesting. In 2024 werd in Amsterdam geen enkele studentenwoning in aanbouw genomen. In onderstaande link is meer te lezen over de plannen voor een hernieuwd convenant.

Zaanstad kent een hoge bouwproductie. Binnen enkele jaren gaat de gemeente richting 75.000 woningen, ruim dertig procent meer dan rond de eeuwwisseling. Zal de nieuwe gemeenteraad die snelheid willen volhouden? GroenLinks-PvdA geeft het verminderen van de woningnood de hoogste prioriteit, maar vindt kritische partijen tegenover zich. Bij ROSA gaat het helemaal niet om zoveel mogelijk bouwen, de VVD wil niet dat het bedrijfsleven wordt belemmerd door woningbouwambities en DZ pleit ook voor het beter benutten van de bestaande voorraad. 
In Zaanstad draait de woningproductie op volle toeren. De plaatselijke nieuwssite De Orkaan houdt alle bouwactiviteiten in de gaten. In 2026 mag de oplevering worden verwacht van meer dan duizend woningen. Nieuwe projecten zijn in aantocht; over één tot twee jaar komen er nog eens meer dan duizend woningen bij. Bovendien wordt aan de voorbereiding van meer dan twintig woningbouwprojecten gewerkt, goed voor vijfduizend woningen. Woningbouw gaat langzaam. De uitbreiding van de afgelopen jaren is vooral te danken aan de inspanningen van voormalig PvdA-wethouder Songul Mutluer en haar voorganger en partijgenoot Jeroen Olthof.

Welke ambitie mag van de komende gemeenteraad worden verwacht? Het politieke landschap in Zaanstad is met 15 fracties meer dan ooit versnipperd en wordt gekenmerkt door aanhoudende conflicten en kinnesinne. Ook fusiepartij GroenLinks-PvdA werd daar afgelopen jaar mee geconfronteerd. De keuze voor lijsttrekker Eylem Köseoglu was aanleiding voor vier raadsleden en twee wethouders, waaronder GL-wethouder Wessel Breunesse van Ruimtelijke Ordening, om de politieke arena voortijdig te verlaten. De stevige kritiek van Köseoglu op de aanpak van ondermijning in Zaandam-Oost, een stadsdeel met veel corporatiewoningen, speelt daarbij een rol. Tegenstanders verwijten haar steun te verlenen aan maffiapraktijken.

GroenLinks-PvdA

De samenvoeging op links kan ertoe leiden dat GL-PvdA de grootste fractie in die sterk versnipperde raad wordt. Wat wil die fusiepartij op gebied van wonen? De strijd tegen woningnood krijgt de hoogste prioriteit. Woningzoekenden moeten zo snel mogelijk een eigen geschikte en betaalbare plek kunnen vinden, schrijft Eylem Köseoglu. Daarom moet de stad nog meer vaart maken met woningbouw. De rood-groenen willen met voorrang bouwen voor starters, gezinnen, ouderen en mensen met een zorgvraag. Ook benadrukt haar partij de samenhang tussen wonen, mobiliteit, groen, leefbaarheid en veiligheid. Daarbij vraagt GroenLinks-PvdA respect voor het landschap en het eigen karakter van (lint-)dorpen en wijken. Tegelijkertijd liegen de ambities er niet om; de komende vijftien jaar verlangt de fusiepartij de bouw van 15.000 tot 20.000 woningen. Van nieuwbouw voor alleen hogere inkomens kan geen sprake zijn. De inzet is gericht op 40% sociale huurwoningen, 40% middeldure huur- en koopwoningen en maximaal 20% dure woningen. Mochten projectontwikkelaars in negatieve zin van die verdeling willen afwijken, dan moeten zij een bijdrage leveren aan een gemeentelijk fonds voor de bouw van extra sociale huurwoningen. 
De drie woningcorporaties (Rochdale, ZVH en Parteon) zijn onmisbare bondgenoten, aldus GroenLinks-PvdA. Zij worden gestimuleerd om zoveel mogelijk betaalbare huurwoningen te bouwen en bestaande woningen te verduurzamen. Maar corporatiewoningen mogen niet verkocht, of alleen onder strikte voorwaarden vervreemd. Corporaties krijgen bovendien een grotere rol in het middensegment. Om dergelijke woningen goedkoper te maken, staat de gemeente garant voor corporatieleningen. Ook kiest de partij van Köseoglu voor actieve grondpolitiek, zelfbewoningsplicht, beperking van toeristische verhuur en uitbreiding van opvanglocaties voor daklozen. 

POV

De regionale Partij voor Ouderen en Vrijheid (POV) – bij de verkiezingen in 2022 de grootste partij – wijdt slechts enkele regels aan het woningtekort. Lijsttrekker Harrie van der Laan, in het huidige college wethouder Wonen, vindt wel dat iedereen betaalbaar en passend moet kunnen wonen. ‘Wij geloven dat wonen een fundamenteel recht is dat prioriteit moet krijgen, ongeacht economische omstandigheden. Daarom zetten wij ons ervoor in om te voorkomen dat er bezuinigd wordt op woningbouw, onderhoud van woonwijken en de kwaliteit van de leefomgeving’, aldus het verkiezingsprogramma. Bij nieuwbouwprojecten verlangt POV voldoende betaalbare huurwoningen, zorgwoningen en woonvormen voor ouderen en gehandicapten. Ook moeten leegstaande gebouwen vaker een woonbestemming krijgen. 

VVD

De woningbouw zit muurvast, meent lijsttrekker en raadslid Stephanie Onclin. De Zaanse VVD wil daarom gericht bouwen voor starters, gezinnen en ouderen. Binnenstedelijk bouwen en bouwen aan de randen zijn nodig om de doorstroming te bevorderen. Concreet wil de VVD inzetten op negen punten. Meer betaalbare (midden)huur- en koopwoningen. Bij nieuwbouw kan het sociale segment beperkt blijven tot maximaal tien procent. Zaanse jongeren krijgen voorrang bij toewijzing. De liberalen hechten ook veel waarde aan snellere vergunningprocedures, het toestaan van woningsplitsing in landelijk gebied, verbetering van de doorstroming onder meer door de bouw van Knarrenhofjes en inzet op dubbel grondgebruik. Boven scholen en andere voorzieningen moeten vaker woningen worden gebouwd. Al is de behoefte aan nieuwbouw nog zo groot, van woningbouw op bedrijventerreinen kan naar de mening van de VVD geen sprake zijn. 

DZ

Democratisch Zaanstad (DZ) - al meer dan twintig jaar lokaal actief – erkent dat de gemeente de afgelopen jaren veel heeft gedaan om het woningtekort te verminderen, maar lijsttrekker en raadslid Juliétte Esmée Rot vindt dat toch niet voldoende. De woningnood blijft hoog. Starters, jonge gezinnen en senioren ondervinden dagelijks hoe moeilijk het is om een passende woning te vinden. DZ kiest daarom voor een bredere aanpak; naast nieuwbouw - in een evenwichtige mix van sociale huur, middenhuur en betaalbare koop - moet er de komende vier jaar meer aandacht uitgaan naar de werking van de huidige woningmarkt. En het beter benutten van bestaande woningen. ‘Wij staan voor gezond verstand. Bouwen waar nodig, en slimmer omgaan met wat we al hebben’, aldus het verkiezingsprogramma.
DZ kiest voor een actieve leegstandsaanpak en het sneller herbestemmen van kantoren, winkels en voorzieningen, panden die hun functie hebben verloren, naar wonen. Kraken is uit den boze en dient hard aangepakt. Ook waarschuwt DZ voor de gevolgen van toenemende vergrijzing. Daarom is het belangrijk de ontwikkeling van nieuwe woonconcepten voor ouderen te stimuleren en burgerinitiatieven, als de komst van Knarrenhofjes, te ondersteunen. En DZ wil het erfpachtstelsel structureel herzien en de ongelijkheid tussen erfpachters van voor 2007 en van daarna wegnemen.

ROSA

De Zaanse politieke vereniging ROSA, in 1995 opgericht door een groep jonge mensen die actief was in onder meer de milieu-, vredes-, mensenrechten- en kraakbeweging en sinds 1998 vertegenwoordigd in de gemeenteraad, hecht veel waarde aan klimaat- en milieuproblemen en bescherming van erfgoed, maar vindt ook dat de wooncrisis niet ondergesneeuwd mag raken. Lijsttrekker Hans Kuyper, al elf jaar raadslid, kiest voor binnenstedelijk bouwen; hij trekt een duidelijke ‘groene grens rond de huidige bebouwing’’. Ook is ROSA kritisch over bouwaantallen. ‘We laten ons niet door wie dan ook opdringen dat we tien- tot twintigduizend woningen moeten bouwen’, aldus het verkiezingsprogramma. Het gaat die partij om kwaliteit, niet om aantallen. Oudere bedrijventerreinen kunnen wel getransformeerd tot plekken waar wonen en werken samengaan. En om ‘Zaanstad leefbaar, gezond en veilig’ te houden moet de ontwikkeling tot forenzen- gemeente, lees de instroom van steeds meer mensen uit Amsterdam, gestopt.