Zaanstad kent een hoge bouwproductie. Binnen enkele jaren gaat de gemeente richting 75.000 woningen, ruim dertig procent meer dan rond de eeuwwisseling. Zal de nieuwe gemeenteraad die snelheid willen volhouden? GroenLinks-PvdA geeft het verminderen van de woningnood de hoogste prioriteit, maar vindt kritische partijen tegenover zich. Bij ROSA gaat het helemaal niet om zoveel mogelijk bouwen, de VVD wil niet dat het bedrijfsleven wordt belemmerd door woningbouwambities en DZ pleit ook voor het beter benutten van de bestaande voorraad. 
In Zaanstad draait de woningproductie op volle toeren. De plaatselijke nieuwssite De Orkaan houdt alle bouwactiviteiten in de gaten. In 2026 mag de oplevering worden verwacht van meer dan duizend woningen. Nieuwe projecten zijn in aantocht; over één tot twee jaar komen er nog eens meer dan duizend woningen bij. Bovendien wordt aan de voorbereiding van meer dan twintig woningbouwprojecten gewerkt, goed voor vijfduizend woningen. Woningbouw gaat langzaam. De uitbreiding van de afgelopen jaren is vooral te danken aan de inspanningen van voormalig PvdA-wethouder Songul Mutluer en haar voorganger en partijgenoot Jeroen Olthof.

Welke ambitie mag van de komende gemeenteraad worden verwacht? Het politieke landschap in Zaanstad is met 15 fracties meer dan ooit versnipperd en wordt gekenmerkt door aanhoudende conflicten en kinnesinne. Ook fusiepartij GroenLinks-PvdA werd daar afgelopen jaar mee geconfronteerd. De keuze voor lijsttrekker Eylem Köseoglu was aanleiding voor vier raadsleden en twee wethouders, waaronder GL-wethouder Wessel Breunesse van Ruimtelijke Ordening, om de politieke arena voortijdig te verlaten. De stevige kritiek van Köseoglu op de aanpak van ondermijning in Zaandam-Oost, een stadsdeel met veel corporatiewoningen, speelt daarbij een rol. Tegenstanders verwijten haar steun te verlenen aan maffiapraktijken.

GroenLinks-PvdA

De samenvoeging op links kan ertoe leiden dat GL-PvdA de grootste fractie in die sterk versnipperde raad wordt. Wat wil die fusiepartij op gebied van wonen? De strijd tegen woningnood krijgt de hoogste prioriteit. Woningzoekenden moeten zo snel mogelijk een eigen geschikte en betaalbare plek kunnen vinden, schrijft Eylem Köseoglu. Daarom moet de stad nog meer vaart maken met woningbouw. De rood-groenen willen met voorrang bouwen voor starters, gezinnen, ouderen en mensen met een zorgvraag. Ook benadrukt haar partij de samenhang tussen wonen, mobiliteit, groen, leefbaarheid en veiligheid. Daarbij vraagt GroenLinks-PvdA respect voor het landschap en het eigen karakter van (lint-)dorpen en wijken. Tegelijkertijd liegen de ambities er niet om; de komende vijftien jaar verlangt de fusiepartij de bouw van 15.000 tot 20.000 woningen. Van nieuwbouw voor alleen hogere inkomens kan geen sprake zijn. De inzet is gericht op 40% sociale huurwoningen, 40% middeldure huur- en koopwoningen en maximaal 20% dure woningen. Mochten projectontwikkelaars in negatieve zin van die verdeling willen afwijken, dan moeten zij een bijdrage leveren aan een gemeentelijk fonds voor de bouw van extra sociale huurwoningen. 
De drie woningcorporaties (Rochdale, ZVH en Parteon) zijn onmisbare bondgenoten, aldus GroenLinks-PvdA. Zij worden gestimuleerd om zoveel mogelijk betaalbare huurwoningen te bouwen en bestaande woningen te verduurzamen. Maar corporatiewoningen mogen niet verkocht, of alleen onder strikte voorwaarden vervreemd. Corporaties krijgen bovendien een grotere rol in het middensegment. Om dergelijke woningen goedkoper te maken, staat de gemeente garant voor corporatieleningen. Ook kiest de partij van Köseoglu voor actieve grondpolitiek, zelfbewoningsplicht, beperking van toeristische verhuur en uitbreiding van opvanglocaties voor daklozen. 

POV

De regionale Partij voor Ouderen en Vrijheid (POV) – bij de verkiezingen in 2022 de grootste partij – wijdt slechts enkele regels aan het woningtekort. Lijsttrekker Harrie van der Laan, in het huidige college wethouder Wonen, vindt wel dat iedereen betaalbaar en passend moet kunnen wonen. ‘Wij geloven dat wonen een fundamenteel recht is dat prioriteit moet krijgen, ongeacht economische omstandigheden. Daarom zetten wij ons ervoor in om te voorkomen dat er bezuinigd wordt op woningbouw, onderhoud van woonwijken en de kwaliteit van de leefomgeving’, aldus het verkiezingsprogramma. Bij nieuwbouwprojecten verlangt POV voldoende betaalbare huurwoningen, zorgwoningen en woonvormen voor ouderen en gehandicapten. Ook moeten leegstaande gebouwen vaker een woonbestemming krijgen. 

VVD

De woningbouw zit muurvast, meent lijsttrekker en raadslid Stephanie Onclin. De Zaanse VVD wil daarom gericht bouwen voor starters, gezinnen en ouderen. Binnenstedelijk bouwen en bouwen aan de randen zijn nodig om de doorstroming te bevorderen. Concreet wil de VVD inzetten op negen punten. Meer betaalbare (midden)huur- en koopwoningen. Bij nieuwbouw kan het sociale segment beperkt blijven tot maximaal tien procent. Zaanse jongeren krijgen voorrang bij toewijzing. De liberalen hechten ook veel waarde aan snellere vergunningprocedures, het toestaan van woningsplitsing in landelijk gebied, verbetering van de doorstroming onder meer door de bouw van Knarrenhofjes en inzet op dubbel grondgebruik. Boven scholen en andere voorzieningen moeten vaker woningen worden gebouwd. Al is de behoefte aan nieuwbouw nog zo groot, van woningbouw op bedrijventerreinen kan naar de mening van de VVD geen sprake zijn. 

DZ

Democratisch Zaanstad (DZ) - al meer dan twintig jaar lokaal actief – erkent dat de gemeente de afgelopen jaren veel heeft gedaan om het woningtekort te verminderen, maar lijsttrekker en raadslid Juliétte Esmée Rot vindt dat toch niet voldoende. De woningnood blijft hoog. Starters, jonge gezinnen en senioren ondervinden dagelijks hoe moeilijk het is om een passende woning te vinden. DZ kiest daarom voor een bredere aanpak; naast nieuwbouw - in een evenwichtige mix van sociale huur, middenhuur en betaalbare koop - moet er de komende vier jaar meer aandacht uitgaan naar de werking van de huidige woningmarkt. En het beter benutten van bestaande woningen. ‘Wij staan voor gezond verstand. Bouwen waar nodig, en slimmer omgaan met wat we al hebben’, aldus het verkiezingsprogramma.
DZ kiest voor een actieve leegstandsaanpak en het sneller herbestemmen van kantoren, winkels en voorzieningen, panden die hun functie hebben verloren, naar wonen. Kraken is uit den boze en dient hard aangepakt. Ook waarschuwt DZ voor de gevolgen van toenemende vergrijzing. Daarom is het belangrijk de ontwikkeling van nieuwe woonconcepten voor ouderen te stimuleren en burgerinitiatieven, als de komst van Knarrenhofjes, te ondersteunen. En DZ wil het erfpachtstelsel structureel herzien en de ongelijkheid tussen erfpachters van voor 2007 en van daarna wegnemen.

ROSA

De Zaanse politieke vereniging ROSA, in 1995 opgericht door een groep jonge mensen die actief was in onder meer de milieu-, vredes-, mensenrechten- en kraakbeweging en sinds 1998 vertegenwoordigd in de gemeenteraad, hecht veel waarde aan klimaat- en milieuproblemen en bescherming van erfgoed, maar vindt ook dat de wooncrisis niet ondergesneeuwd mag raken. Lijsttrekker Hans Kuyper, al elf jaar raadslid, kiest voor binnenstedelijk bouwen; hij trekt een duidelijke ‘groene grens rond de huidige bebouwing’’. Ook is ROSA kritisch over bouwaantallen. ‘We laten ons niet door wie dan ook opdringen dat we tien- tot twintigduizend woningen moeten bouwen’, aldus het verkiezingsprogramma. Het gaat die partij om kwaliteit, niet om aantallen. Oudere bedrijventerreinen kunnen wel getransformeerd tot plekken waar wonen en werken samengaan. En om ‘Zaanstad leefbaar, gezond en veilig’ te houden moet de ontwikkeling tot forenzen- gemeente, lees de instroom van steeds meer mensen uit Amsterdam, gestopt. 
 

De Raad van State, het hoogste rechtsorgaan van het land, heeft deze week groen licht gegeven voor de bouw van 120 sociale huurwoningen aan de Badhuisweg op het Zaaneiland in Zaanstad. De twee woontorens komen op de plek van een voormalig kantoorpand van Rochdale dat in 2024 is gesloopt.

De uitspraak van de Raad van State heeft een lange aanloop gekend. In een persbericht schrijft de woningcorporatie: “Al in 2021 informeerde Rochdale de omwonenden per brief dat alle stappen van het participatietraject zorgvuldig waren doorlopen en dat de bouw naar verwachting eind 2022 zou beginnen.”

Die planning werd echter niet gehaald. Eerder werd al bezwaar gemaakt tegen de sloop van het kantoorpand. Bij de nieuwbouwplannen vreesden een aantal bewoners parkeer- en verkeersoverlast en vonden zij de woontorens te groot voor de omgeving.

Door de bezwaren liep het project jaren vertraging op en kwam de zaak uiteindelijk in januari 2026 voor bij de Raad van State. Op 11 februari besloot deze dat de bouw mag doorgaan en mag Rochdale dus starten met de ontwikkeling. “De werkzaamheden hebben in totaal bijna tien jaar geduurd, met vijf jaar aan procedures, maar we zijn blij dat we nu eindelijk verder kunnen”, aldus Pim de Ruiter van Rochdale.

De 120 woningen zijn bedoeld voor starters en doorstromers. Een deel wordt gereserveerd voor alleenstaande moeders die begeleiding krijgen van welzijnsorganisatie Per Mens. Wanneer de bouw precies start, is nog niet bekend.
 

Het Centraal Planbureau (CPB) roept de overheid op tot fundamentele en consistente keuzes in het woningmarktbeleid. In het rapport Perspectief op de woningmarkt schetst het CPB vier richtinggevende maatregelen om de problemen aan te pakken. Steeds meer huishoudens hebben geen woning, geen passende woning of geen betaalbare woning. Met dit denkkader wil het CPB structuur aan brengen in het debat over de woningmarkt en de gevolgen van beleidskeuzes beter inzichtelijk maken. De kernboodschap: maak consistente en fundamentele keuzes in het woningmarktbeleid.

Waarom lukt het niet om de problemen op de woningmarkt op te lossen? Volgens het CPB is het noodzakelijk om de woningmarkt als geheel te beschouwen om te begrijpen waarom de problemen aanhouden. De analyse richt zich enerzijds op de verdeling van woningen en anderzijds op de totstandkoming van het woningaanbod.

De woningmarkt als een ladder

Om de werking van de woningmarkt te duiden, gebruiken de onderzoekers de metafoor van een ladder. Hoe hoger op de ladder, hoe kwalitatiever de woning en aantrekkelijker de locatie. Iedereen wil zo hoog mogelijk op de ladder komen. De positie op de ladder wordt onder andere bepaald door beleid, inkomen en vermogen. Daarnaast bestaan verschillende vormen van steun zoals de hypotheekrenteaftrek, huurtoeslag of sociale huur in het algemeen. Deze analyse vormt de basis voor de aanbevelingen.

Vier aanbevelingen

Perspectief op de woningmarkt biedt vier aanbevelingen voor de overheid om het woningmarktbeleid beter te structuren.

1. Beschouw de woningmarkt in samenhang
   De sectoren sociale huur, vrije huur en koop beïnvloeden elkaar. Een maatregel in een segment kan leiden tot een waterbedeffect in andere segmenten. Effectief beleid vraagt daarom om een sectoroverstijgende benadering.
2. Bouw steunmaatregelen af
   Niet iedere aandachtsgroep hoeft een eigen steunmaatregel te krijgen. Maatregelen om outsiders op de woningmarkt te helpen lijken weinig effectief. Het kan beter zijn om de voordelen van insiders, zoals de hypotheekrenteaftrek, geleidelijk af te bouwen.
3. Kies locaties voor betaalbaar wonen
   De overheid moet bepalen in hoeverre binnenstedelijk bouwen haalbaar blijft voor de realisatie van betaalbare woningen. Duidelijke keuzes over waar betaalbare woningbouw plaatsvindt, zijn noodzakelijk.
4. Maak de woningmarkt flexibeler
   De woningmarkt is erg onvoorspelbaar: vraag en aanbod lijken snel te veranderen en ook demografische ontwikkelingen zijn onzeker. Het CPB adviseert daarom kortere procedures, makkelijker aanpasbaar maken van bouwplannen en een stabiel beleid en investeringsklimaat.

Politieke randvoorwaarden

Opvallend is dat enkele ontwikkelingen buiten de analyse zijn gebleven. Zo is niet gekeken naar nieuwe woonvormen zoals wooncoöperaties. Ook de invloed van CO₂-uitstoot, de stikstofproblematiek en netcongestie, factoren die de woningbouw kunnen vertragen, zijn niet meegenomen. Dit zijn politieke randvoorwaardelijke keuzes waar het CPB in het rapport geen uitspraak over doet.

De boodschap aan het nieuwe kabinet Jetten I is duidelijk, maak scherpe keuzes en blijf daarbij. (DB)

Het schrijnende woningtekort raakt ook de meer conservatieve, religieus georiënteerde of rechtse kiezer. Wat zijn de plannen van JA21, CDA, CU, Hart voor Amsterdam/ Partij voor de Ouderen, BBB en 50Plus voor de Amsterdamse woningmarkt. De misschien meest opvallende keuze is te vinden bij Sytze Rijpkema, de nieuwe lijsttrekker van JA21. ‘Sloop op termijn de Stopera om plaats te maken voor een nieuwe woonwijk voor de normale Amsterdammer’.

JA21

‘Amsterdam moet bouwen. Er zijn te weinig woningen voor generaties Amsterdammers die het ouderlijk huis willen verlaten, of voor ouderen die willen doorstromen’, schrijft Rijpkema in ‘De Juiste Aanpak voor Amsterdam’. En dat lukt volgens hem alleen als het roer om gaat. JA21 kiest voor pragmatische oplossingen. Binnen de gemeentebegroting moet een vast percentage beschikbaar zijn voor woningbouwinvesteringen. Door ‘straatjes erbij’ aan de randen van de stad en waar ook maar mogelijk ‘inbreiding’ kan vervolgens het woningaanbod al op korte termijn flink toenemen. De bouw van woningen laat JA21 zoveel als mogelijk worden over aan de markt. Met zo min mogelijk verplichte bouwpercentages voor verschillende woningcategorieën of belemmerende duurzaamheidsmaatregelen. En versnelling van vergunningsprocedures. 
 

Lees meer: Dossier Gemeenteraadsverkiezingen
 

JA21 wil vooral minder nieuwe sociale huurwoningen en meer bouwen in het middensegment. Door gebrek aan betaalbare koopwoningen en middeldure huurwoningen stromen, aldus het verkiezingsprogramma, te weinig mensen vanuit sociale huur door naar een koophuis of andere huurwoning. ‘Amsterdam is een stad van extremen geworden: lage inkomens in de sociale huur, rijken in dure koopwoningen en een steeds meer wegkwijnende middenklasse, die naar Almere wordt gedreven’. JA21 wil die balans herstellen. Dat zou kunnen door kleiner te bouwen, goedkopere materialen te gebruiken en minder duurzaamheidseisen te stellen. Ook wil JA21 wonen boven winkels veel makkelijker maken. 

CDA

Lijsttrekker en raadslid Rogier Havelaar gelooft dat Amsterdam behoefte heeft aan een koers die niet doorschiet in één richting, maar het evenwicht bewaart. ‘De afgelopen jaren was het bestuur vaak te eenzijdig. Er zijn torenhoge eisen gesteld aan de markt, waardoor er jarenlang te weinig woningen werden gebouwd’, schrijft hij in het voorwoord bij het verkiezingsprogramma.

Te veel Amsterdammers – gezinnen, starters, middeninkomens en senioren – vinden geen passende woning, terwijl bestaande buurten kampen met achterstallig onderhoud en stijgende lasten. Het CDA kiest daarom voor een stad waar bouwen en wonen hand in hand gaan met leefbaarheid, betaalbaarheid en gemeenschapszin. Huisvesting moet weer een kerntaak van de overheid worden met een bouwambitie van 7.500 woningen per jaar, met vooral veel ruimte voor gezinnen, ouderen en studenten. Daarbij heeft 30% sociaal/40% middensegment /30% dure bouw de voorkeur. Nieuwbouw kan gerealiseerd op plekken waar zich nu nog grote infrastructuur bevindt, zoals rangeerterreinen bij de Zaanstraat en in de Watergraafsmeer. Bovengrondse parkeergarages binnen de Ring moeten gesloopt voor de bouw van ouderenwoningen. De gemeente voert bovendien een actieve grondpolitiek voor de realisatie van Haven-Stad. Het Vereveningsfonds, aldus het CDA, is geen pinpas voor de algemene middelen. 

De christendemocraten hebben een 14-puntenplan voor volkshuisvesting. Zo kiezen zij voor een ‘aanvalsplan woningkwaliteit’ om schimmel, tocht en slechte ventilatie in bestaande woningen structureel aan te pakken. Corporatiewoningen op de begane grond moeten beschikbaar blijven voor ouderen of mensen die slecht ter been zijn. Woningtoewijzing gaat op de helling; mensen zonder ‘label’ moeten ook een eerlijke kans op een woning krijgen. En 50-plussers worden aangemoedigd zich tijdig in te schrijven bij Woningnet. Dat maakt voor ouderen de kans groter later een betaalbare en geschikte woning te vinden.

ChristenUnie

De ChristenUnie (CU) staat onder leiding van Timothy Kuijsten op voor een Amsterdam dat (betaalbare) woningen bouwt; elk jaar 7.500 woningen erbij. In een andere verdeling: 40% goedkoop, 30% middelduur, 15% duur en 15% speciaal voor ouderen. Om snelheid te halen voert de gemeente een actief grondbeleid. Sociale huur en middeldure huurkoop dient in het bijzonder te worden bijgebouwd voor gezinnen. Bovendien moet per gebiedsontwikkeling worden gekeken of er ruimte is voor meer betaalbare studentenkamers, jongerenprojecten of Knarrenhofjes. Voor mensen die moeite hebben met het vinden van een plek in de samenleving dienen ‘Paradijsvolgel Woningen’ te worden ontwikkeld. De CU hecht ook veel waarde aan het bouwen aan gemeenschappen. Wooncoöperaties en collectief particulier opdrachtgeverschap krijgen daarom alle ruimte. 

Verder wil de CU samenwonen stimuleren. Er wordt daarbij gedacht aan meer mogelijkheden en minder regelgeving voor het delen van een woning. Niet op de laatste plaats toont de ChristenUnie zich barmhartig voor dak- en thuislozen. ‘Niemand in Amsterdam slaapt buiten zijn of haar wil op straat’, aldus het verkiezingsprogramma. Met name jongeren, vrouwen en gezinnen moeten veilige opvang kunnen vinden buiten de reguliere daklozenopvang. Voor mensen met een acute woonbehoefte is het belangrijk in samenspraak met woningcorporaties nieuwe (tijdelijke) woonvormen te ontwikkelen. Gezinnen die op straat dreigen te belanden verdienen snelle toegang tot sociale huur. En de gemeente moet haar verantwoordelijkheid nemen voor de huisvesting van statushouders.

Hart voor Amsterdam

Hart voor Amsterdam met de 88-jarige lijsttrekker Wil van Soest houdt het kort. Zij wil betaalbare woningen voor Amsterdammers, niet voor beleggers. Ouderen moeten in hun eigen buurt kunnen blijven wonen. Ook wordt gepleit voor meer sociale huur en een woning-APK tegen schimmel en achterstallig onderhoud.

BBB

BBB Amsterdam doet met oud-makelaar en vastgoedinvesteerder Ruud Thonhauser mee aan de verkiezingen. Hij is, zo verklaart hij in de Telegraaf, voorstander van straatjes erbij langs de randen van de stad. Amsterdammers met een tuin moet het makkelijker worden gemaakt een 'tiny house' te plaatsen. Bijvoorbeeld voor een kind dat meer ruimte nodig heeft of voor de zorg voor een van de ouders. En hij wil net als Denk voorrang voor Amsterdammers bij nieuwbouw. Juist ook om de samenhang in buurten te versterken.

50Plus Amsterdam doen ook mee aan de komende gemeenteraadsverkiezingen, maar heeft (nog) geen programma gepubliceerd.

Het vierde kwartaal van 2025 bracht een gemiddelde stijging van 6,2% in de huizenprijzen van koopwoningen ten opzichte van 2024, melden het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) en het Kadaster.

Opvallend is dat de grootste prijsstijgingen vooral in de oostelijke gemeenten van Nederland plaatsvinden. Zo stijgen de prijzen het hardst in Winterswijk (21,6%), gevolgd door de gemeenten Albrandswaard (19,1%), Zoeterwoude (17,6%) en Pekela (17,4%).

In enkele gemeenten, waaronder Wormerland, Gulpen-Wittem en Valkenburg aan de Geul, daalden de huizenprijzen ten opzichte van het laatste kwartaal 2024.

Verschillen tussen gemeenten

Sinds midden 2023 zijn de huizenprijzen van koopwoningen in de meeste grotere gemeenten gestegen. Peter Hein van Mulligen, hoofdeconomie bij CBS, wijdt dit aan de gestegen inkomens en de nog steeds relatief lage hypotheekrente.

In kleinere gemeenten niet het CBS en Kadaster een afvlakking van de prijsstijging. Toch heeft de recente stijging in het afgelopen kwartaal ervoor gezorgd dat de huizenprijzen in veel gemeenten weer recordhoogtes bereikt.

Prijsstijgingen binnen de MRA

De prijsstijgingen binnen de Metropoolregio Amsterdam vertonen een aantal duidelijke verschillen. In Amsterdam was de stijging relatief klein, met 1.6%. In omliggende gemeenten is de groei hoger: Almere (3,9%), Amstelveen (4,6%), Haarlem (5%), Haarlemmermeer (7,2%) en Zaanstad (7%). In Wormerland zien we een uitzonderlijke daling (-1,5%).

Van Mulligen verklaart de verschillen tussen Amsterdam en omliggende gemeente vanuit de ‘wet van de remmende voorsprong’. “Het is lastig om de prijzen precies te duiden, maar we zagen dat in Amsterdam de prijzen al eerder stegen. Dit kan bijvoorbeeld ertoe hebben geleid dat Amsterdammers meer naar omliggende gemeenten zijn verhuisd, wat daar de prijzen heeft opgedreven." (DB)

Prettig wonen is de basis voor een gelukkig leven, schrijft de VVD in de gemeente Haarlemmermeer in het nieuwe verkiezingsprogramma. De liberalen onder leiding van wethouder Beryl van Straten (woningbouw, ruimtelijke ontwikkeling en grondzaken) zetten in op de bouw van twintigduizend woningen tot 2040. Verdichting en verbetering in bestaande dorpen moet samengaan met uitbreiding aan de randen van de dorpen. Traditioneel is de VVD de grootste partij in Haarlemmermeer, maar concurrentie dreigt van GroenLinks-PvdA. De rood-groenen – nu samen met zeven zetels in de raad, één minder dan de VVD – pleiten voor dertigduizend woningen tot 2050; tachtig procent moet betaalbaar zijn tot 1,5 keer modaal.

VVD

Omvangrijke woningbouw is nodig, zo meent Van Straten, vanwege de grote woningnood. Veel jongeren wonen op zolder. En veel oudere inwoners willen graag een andere, beter passende woning. De huidige woningvoorraad bestaat echter voor een groot deel uit eengezinswoningen. De lokale VVD kiest daarom niet alleen voor een ruimere woningvoorraad; het woningaanbod moet meer divers worden. Speciale aandacht is er voor 55+’ers. Zij moeten vaker een kleinere woning kunnen vinden. Ook is de VVD voorstander van de bouw van woonclusters voor ouderen. Dergelijke woningen moeten in de bestaande kernen verrijzen, zodat ouderen in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. ‘Dat bevordert de doorstroming en maakt ruimte voor gezinnen’, aldus het programma.

Bij nieuwbouw gaat de voorkeur uit naar betaalbare koopwoningen voor mensen met een modaal inkomen. Jongeren kunnen rekenen op gemeentelijke startersleningen, ook omdat de liberalen het belangrijk vindt eigenwoningbezit te stimuleren. Om dezelfde reden zijn ze voorstander van verkoop van sociale huurwoningen aan zittende huurders. Woningcorporaties als Ymere kunnen dan met de opbrengst nieuwe sociale huurwoningen bouwen. In nieuwe gebiedsontwikkelingen kan, aldus de VVD, de productie van sociale huurwoningen beperkt blijven tot maximaal 30 procent. Verder pleiten zij voor voorrang op sociale huur voor de eigen inwoners.

GL-PvdA

GroenLinks-PvdA vindt dat iedereen recht heeft op een betaalbaar en passend thuis. ‘Wij willen dat woningbouw weer draait om maatschappelijke waarde, niet om maximale winst. We bouwen voor mensen en voor leefbare wijken’, aldus de rood-groenen. Volgens GL-PvdA wordt er in de Haarlemmermeer nu onvoldoende gebouwd. In 2024 was slechts 14 procent van de opgeleverde woningen betaalbaar. Om snel en betaalbaar te bouwen wordt onder meer gepleit voor een Woningfonds van honderd miljoen euro, gemaximeerde winst voor ontwikkelaars, een Haarlemmermeers Omgevingsplan, meer industriële bouw en minder woningbouw in uitleggebieden. ‘Wij zetten in op bouwen in al verstedelijkt gebied’, aldus de nieuwe partij. Daar moet meer gevarieerd worden bijgebouwd: met meer appartementen, levensloopbestendige woningen, collectieve woonvormen en middenhuur.

De gemeente moet de regie nemen. Dat betekent in de visie van GroenLinks-PvdA: actieve grondpolitiek, een planbatenheffing, het handhaven van opkoopbescherming en zelfbewoningsplicht, een verhuurdersvergunning tegen malafide verhuur, minder bureaucratie en een stringent leegstandsbeleid. Ook moet er in Haarlemmermeer meer ruimte komen voor wooncoöperaties, want bij GL-PvdA geloven ze in gemeenschapszin en zelforganisatie. Voor het eerst in lange tijd staat Fouad Sidali niet op de kandidatenlijst. Vanwege bezwaren tegen de fusie van PvdA met GroenLinks is hij verhuisd naar het CDA.

HAP

De plaatselijke partij HAP (Haarlemmermeerse Actieve Politiek) (5 zetels in de huidige gemeenteraad) wil dat in nieuwbouwgebieden meer dan twee derde van de bouwproductie in de categorie écht betaalbaar valt; 45 procent voor mensen tot een modaal inkomen in de vorm van sociale huur of betaalbare koop. En 22 procent voor mensen met een inkomen tot 1,5 keer modaal (middenhuur en koop). ‘Zo zorgen we dat starters, jonge gezinnen en mensen met een modaal inkomen een echte kans hebben op een woning’, aldus het verkiezingsprogramma. Om woningen betaalbaar te houden, pleit de partij – aangestuurd door het duo Manon de Vries en wethouder Charif El Idrissi (werk & inkomen) - voor slimme oplossingen, zoals duokoop en Koopgarant, maximale inzet van zelfbewoningsplicht en anti-speculatie. Ook vindt HAP het belangrijk dat de gemeente bij gebiedsontwikkelingen de regie houdt. Projectontwikkelaars moeten gefaciliteerd met snelle procedures. In bestaande wijken zou vaker sprake kunnen zijn van ‘een laagje of een straatje erbij’. HAP ziet daarvoor mogelijkheden in Abbenes en Weteringbrug.

Het aantal sociale huurwoningen in de kleinere dorpen mag niet omlaag. Verkoopt een woningcorporatie een sociale huurwoning, dan moet in het betreffende dorp minimaal hetzelfde aantal sociale huurwoningen worden teruggebouwd. Ook wil HAP met corporaties in gesprek om leegstand te verminderen. Verder wordt gepleit voor de bouw van mantelzorgwoningen, woningsplitsing, transformatie van leegstaande kantoren, de bouw van tijdelijke woningen en verbreding van hospitaverhuur. Niet op de laatste plaats moeten Haarlemmermeerse woningzoekenden zoveel als maar mogelijk voorrang krijgen.

D66

De Democraten onder leiding van wethouder Charlotte van der Meij (zorg en welzijn) ( 4 zetels in de huidige gemeenteraad) stellen voor eerst een ‘totaalplan’ te maken voor wonen, waarbij de behoeften van bewoners leidend zijn. Dat begint voor D66 met betaalbare woningen. De rol van de gemeente kan vergroot door zelf te ontwikkelen. Doel is tot 2030 ten minste 17.000 extra woningen te realiseren. Daarbij wordt ingezet op een woningvoorraad die voor 35 procent uit sociale huur bestaat, tien procent middenhuur en twintig procent betaalbare koop. Ook moet de gemeente het voortouw nemen bij de bouw van 2.600 tijdelijke woningen voor jonge starters, urgent woningzoekenden en economisch daklozen. Nieuwbouw kan bovendien versneld door de regeldruk te verminderen. D66 is verklaard tegenstander van woningspeculatie. De bestaande plicht tot zelfbewoning moet uitgebreid naar alle nieuwbouw, of liever nog naar de gehele woningvoorraad.

Naast nieuwbouw kiezen de Democraten voor slimme verdichting. De gemeente moet actief leegstandsbeheer voeren; waar mogelijk krijgen leegstaande kantoren een woonbestemming. Ook is er steun voor optoppen, aantrekkelijke tijdelijke woningbouw en moet doorstroming bevorderd. Dat kan door specifiek voor ouderen Lang Leven Thuisflats of zogeheten Knarrenhofjes te bouwen.

CDA

Het CDA wil niet langer bouwen voor de markt, maar kiest voor volkshuisvesting. ‘Volkshuisvesting begint met het denken vanuit de lokale gemeenschap’, zo meldt lijsttrekker Erik van der Peet. Een fatsoenlijk Haarlemmermeer biedt volgens het CDA (3 zetels in de huidige gemeenteraad) sterke wijken en kernen. In iedere kern is een ‘straatje of blokje erbij’ wenselijk. Met maximale voorrang voor eigen inwoners, zodat doorstroming in de eigen omgeving mogelijk wordt, maar nieuwbouw mag het dorpse karakter niet aantasten.

Bij nieuwbouw ligt de focus op de realisatie van meer betaalbare woningen; nieuwbouw dient voor twee derde te bestaan uit betaalbare woningen. Juist om doorstroming te bevorderen wordt daarbij gedacht aan goedkope koopwoningen tot een maximale prijs van 250.000 euro. Ook vindt het CDA het belangrijk meer woningen te bouwen voor jongeren en ouderen. Voor senioren moet er speciaal sprake zijn van de ontwikkeling van geclusterde woonvormen, zoals Knarrenhofjes, het bejaardenhuis 2.0, meergeneratiehofjes en mantelzorgwoningen.

D66 draagt Elanor Boekholt-O’sullivan voor als minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening onder Kabinet Jetten I. Dit maakte de partij op 9 februari 2026 bekend. Boekholt-O’sullivan treedt aan in een periode waarin het woningtekort hoog is en het Rijk de regie op ruimtelijke ordening naar zich toetrekt.

Geen ruimtelijke ervaring, wel leiderschap

Ealnor Boekholt-O’Sullivan (1976) is geboren in Ierland en opgegroeid in Culemborg. Ze is opgeleid als luchtmachtofficier aan de KMA, waarna ze meerdere leidinggevende en strategische functies binnen Defensie vervulde. Ze was onder andere de eerste vrouwelijke vliegbasiscommandant op de Vliegbasis Eindhoven. De afgelopen drie jaar was ze Plaatsvervangend directeur-generaal Beleid binnen het Ministerie van Defensie, als eerste vrouw in de rang Luitenant Generaal.  

Emancipatie

In 2023 werd Boekholt-O'Sullivan uitgeroepen tot Topvrouw van het Jaar. Volgende maand ontvangt zij de Aletta Jacobsprijs 2026 van de Rijksuniversiteit Groningen, onder meer vanwege haar leiderschap en haar inzet voor het bespreekbaar maken van vrouwonvriendelijke structuren binnen Defensie. In 2025 verscheen haar leiderschapsboek Gewapend met gevoel bij uitgeverij Balans. 

Aan de slag met grote opgaven

Als minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening krijgt Boekholt-O’Sullivan de verantwoordelijkheid voor het realiseren van de woningbouwambities uit het coalitieakkoord Aan de slag. Het kabinet wil de regie versterken, procedures vereenvoudigen en de samenwerking tussen Rijk, regio’s, gemeenten, marktpartijen en maatschappelijke organisaties verbeteren. Daarbij moeten de komende jaren fors meer woningen worden gebouwd om het tekort terug te dringen. (DB)

Amsterdam Zuidoost is het podium voor de tentoonstelling Een woning bouwen doe je samen, geïnitieerd door het Platform Wooncoöperaties Amsterdam (PWA) en gesubsidieerd door Rabobank. De tentoonstelling werd op vrijdag 6 februari geopend voor publiek. De expositie wil bewoners, beleidsmakers en professionals inspireren om zich te verdiepen in collectieve woonvormen, mede omdat in Zuidoost nieuwe kavels voor wooncoöperaties beschikbaar komen.

De tentoonstelling toont het proces van wooncoöperaties van A tot Z : van de start van een initiatief tot de realisatie van een woonproject. Centraal staan thema’s zoals betaalbaarheid, duurzaamheid en het gezamenlijk zoeken naar oplossingen. Aan de hand van Amsterdamse voorbeelden, waaronder De Warren, Eureka!, De Bundel, Bajesdorp en de recent opgeleverde De Nieuwe Meent, wordt zichtbaar hoe dit woonmodel in de praktijk vorm krijgt. Het doel is om het gezamenlijke woonconcept bekender te maken onder Amsterdammers.

Nieuwe kansen in Zuidoost

Volgens Boudewijn van den Breemer, initiatiefnemer van de tentoonstelling, lid van de coöperatie Eureka! en mede-oprichter van PWA is het moment voor de expositie bewust gekozen: “In Zuidoost komen twee kavels voor wooncoöperaties en twee kavels voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap beschikbaar. Ondanks dat Zuidoost een geschiedenis heeft met collectieven, is er nog niet veel van de grond gekomen. Deze nieuwe kavels gaan dat veranderen.” De kavels komen beschikbaar in de H-buurt en in de Nelson Mandelabuurt.

Tentoonstelling reist door de stad

De ambities voor de tentoonstelling zijn groot. Na de periode in Zuidoost wordt de expositie voortgezet op andere locaties in de stad. Op 7 maart is Een woning bouwen doe je samen te zien tijdens Festival Collectief! in Ru Paré, waar tevens het Steunpunt Collectief Wonen Amsterdam wordt gelanceerd. “We willen in Nieuw-West laten zien wat je als wooncollectief voor elkaar kan betekenen, zeker voor mensen in kwetsbare situaties”, zegt Van den Breemer. Vervolgens reist de tentoonstelling vanaf 9 maart naar Amsterdam in Motion in Westerpark.

De tentoonstelling is gratis en doordeweeks te bezoeken vanaf 6 februari tot en met 6 maart, in de hal van het CEC-gebouw in Ganzenhoef. (DB/SvdT)
 

Gemeente Zeewolde start de ontwikkeling van de tweede fase van Oosterwold zonder samenwerkingspartner Almere. Het gaat om 15.000 woningen die volgens wethouder Helmut Hermans versneld gebouwd worden vanwege de bouw van een megakazerne van Defensie in Zuidelijke Flevoland. Binnen vijf jaar moet begonnen worden met de bouw op 2.500 hectare langs de A27 en A6. Dat heeft Gemeente Zeewolde bekendgemaakt.
Wethouder Hermans laat aan Omroep Flevoland weten dat de bouw nodig is om de ongeveer 5.000 werknemers van de nieuwe kazerne in de buurt moeten kunnen wonen. Dat is een uitdrukkelijke wens van Defensie. Bovendien wil de gemeente Zeewolde voorkomen dat de druk op de lokale woningmarkt te groot wordt. 

Almere wil wachten

Sinds 2013 werken Almere en Zeewolde samen aan de ontwikkeling van Oosterwold. De eerste fase is deels klaar en ligt op het grondgebied van Almere. Het betreft een experiment waarbij kopers op een deel van de grond mogen wonen, maar ook verplicht een deel voor natuur en stadslandbouw moeten inzetten. 
Bovendien moeten zij op hun grond zelf riolering en bestrating aanleggen. Die formule leidde tot de nodige problemen, waarna Almere heeft ingegrepen. Ook omdat gemeenschappelijke functies, zoals speelplekken en buurthuizen ontbraken.
Gemeente Almere heeft aangegeven de ontwikkeling van de eerste fase te willen evalueren en de tijd te nemen voor de tweede fase. Zeewolde heeft aangegeven daar vanwege de komst van de grote kazerne niet op te kunnen wachten. Veruit het grootste deel van het plangebied voor de tweede fase ligt in Zeewolde.

In de eerste fase zijn 2.100 woningen gepland, waarvan een aanzienlijk deel klaar is . Daar komen nu in de tweede fase in ieder geval 15.000 huizen bij. Hermans laat weten dat het experiment van de eerste fase geen vervolg krijgt en dat de nieuwe woningen op reguliere wijze worden ontwikkeld. 

Over zes weken zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Wat denkt de plaatselijke politiek te doen aan de schrijnende woningnood? De Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) en de Federatie van Amsterdamse Huurderskoepels (FAH) nodigden woensdag 4 februari zeven politici uit om hun voornemens toe te lichten. Grote verrassingen bleven daarbij uit. 

Zes lijsttrekkers en een woordvoerder wonen staan woensdagavond twee uur lang voor een publiek van meer dan tweehonderd mensen braaf op een rij op het podium van Pakhuis de Zwijger. Naast grote partijen als PvdA, GroenLinks en D66, mogen VVD, CDA, Partij voor de Dieren en Denk meedoen aan de door de AFWC en FAH georganiseerde verkiezingsbijeenkomst. De SP ontbreekt. Het slechte resultaat van de socialisten bij de Tweede Kamerverkiezingen maakt dat zij niet zijn uitgenodigd. 

Twee stellingen

Over twee stellingen mogen de deelnemers zich uitspreken. Die vallen, blijkt al snel, goeddeels in het water. Over de stelling van FAH-voorzitter Peter Weppner dat ‘de verdichting van de stad niet mag betekenen dat sociale huurders moeten wijken, ook niet in de buurten midden in de stad’ is nagenoeg iedereen het eens. Kortgeleden nog zijn de Kaderafspraken op dit onderdeel aangescherpt. Een uitzondering vormt de VVD. Raadslid Myron von Gerhardt is op de eerste plaats voorstander van het bijbouwen van zoveel mogelijk koopwoningen en ruime verkoop van sociale huurwoningen. 

En bij de stelling van AFWC-directeur-bestuurder Anne-Jo Visser dat ‘de nieuwe gemeenteraad de isolatie en verduurzaming van Amsterdamse woningen moet versnellen en dat de gemeente de corporaties hier in meer moet ondersteunen’ slaat evenmin de vlam in de pan. De eensgezindheid is groot. Wel is er enige aarzeling bij Denk-lijsttrekker Sheher Khan. Niet vanwege het doel, maar vanwege het ontbreken nu van voldoende snelheid. Later op de avond zal hij een foto laten zien van een grijze rugzak, wit uitgeslagen door schimmel. “We mogen al die kinderen die in ongezonde omstandigheden opgroeien niet in de steek laten”, betoogt Khan.

Minder OZB

De bijeenkomst wordt door politieke partijen aangegrepen om ideeën te pitchen. Von Gerhardt stelt voor de Onroerende Zaak Belasting weer te verlagen. De keuze van PvdA-wethouder van Buren (Financiën) om de OZB flink te verhogen, treft niet alleen zijn achterban. Ook corporaties lijden onder de OZB-verhoging. Jaarlijks moeten zij tien miljoen euro extra overmaken aan de gemeente. Een verlaging stelt hen in staat, zo meent Von Gerhardt, meer te investeren in verduurzaming en nieuwbouw. CDA-lijsttrekker Rogier Havelaar wijst op de gevolgen van de dubbele vergrijzing. “Amsterdam gaat met pensioen. Veel ouderen zullen de komende jaren noodgedwongen moeten omzien naar een ander huis”. Daarom pleit hij voor een verkoopverbod op corporatiewoningen op de begane grond. Ook is het CDA voorstander van de introductie van ‘woonrecht’; grote gezinnen kunnen aanspraak maken op een grote woning, maar zodra de kinderen de deur uit zijn komt een andere, kleinere woning weer in beeld. 

Ook worden over en weer wat verwijten gemaakt. De oppositie draagt uit dat de coalitie van PvdA, GroenLinks en D66 de afgelopen jaren te vaak en te veel geld uit het zogeheten Verveningsfonds heeft gehaald, zodat die pot om verlieslatende bouwprojecten te ondersteunen bijna leeg is. PvdA-lijsttrekker Sofyan Mbarki laat zich niet van zijn stuk brengen. Hij is overtuigd van de noodzaak van de aanpak van de woningnood in de sociale sector en in het middensegment. De PvdA heeft nooit anders gedaan, verwijzend naar de grote mannen uit het verleden: Jan Schaefer en Michael van der Vlis. Maar hij vindt het minstens zo belangrijk dat de Amsterdam kiest voor een stevige armoedeaanpak.

Aanpak dakloosheid

De sterk stijgende dakloosheid – misschien wel het grootste sociale drama in de hoofdstad – krijgt alleen in de zijlijn aandacht. Khan wil een aanpak van voorrangsregels. Als minder specifieke groepen voorrang krijgen, dan kunnen nooddruftige dakloze gezinnen eerder worden geholpen. De VVD steunt hem. Von Gerhardt merkt op dat de voorrang voor statushouders die wachten op een sociale huurwoning kan geschrapt. Zita Pels van GroenLinks denkt aan iets anders: als er meer sociale huurwoningen worden gebouwd, dan wordt het ook makkelijker daklozen huisvesting te bieden. Zij benadrukt daarbij overtuigd voorstander te zijn van Housing First: pas als die heel kwetsbare mensen een dak boven hun hoofd vinden, dan kunnen zij een nieuwe begin met hun leven maken. En ook aan het schrijnende gebrek aan studentenkamers worden weinig woorden vuil gemaakt. Wel wil de politiek, inclusief de Partij voor de Dieren, graag terug naar de tijd van streefcijfers. Pels merkt daarbij op dat studentenhuisvesting toch vooral in handen moet worden gelegd van de daarin gespecialiseerde corporaties en niet van (buitenlandse) investeerders. “Anders dan investeerders, zorgen die corporaties ervoor dat die woningen altijd voor de doelgroep beschikbaar blijven.” D66 hecht aan verbetering van de doorstroming na afloop van de studie, daarvoor moeten specifiek woningen beschikbaar komen.

Werpt de bijeenkomst een licht op toekomstige coalitievorming? De opvattingen van Denk lijken goed te passen bij de koers van GroenLinks en Partij van de Arbeid. Na de verkiezingen zullen beide partijen een gezamenlijke fractie in de gemeenteraad vormen. Zita Pels benadrukt nadrukkelijk de slechte uitkomsten van het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Niet alleen had de winstbelasting voor corporaties volgens haar moeten worden geschrapt, het Kabinet Jetten I wil ook morrelen aan de Wet betaalbare huur en overweegt beperking van de opkoopbescherming. Daarmee zegt zij tegen progressieve Amsterdammers die in november vielen voor de charme van Rob Jetten, dat D66 een te rechtse koers vaart. Maakt Van der Horst zich al zorgen? Zij neemt het betoog van haar GroenLinks-collega niet zo serieus. “Dat is voor de bühne”, aldus de D66-lijsttrekker desgevraagd.

Gemeente Almere kampt met vergrijzing van het lerarenbestand en onvoldoende instroom van nieuwe docenten, voor zowel het middelbare als het basisonderwijs. Om leraren naar de stad te trekken, gaat de gemeente jaarlijks veertig leraren voorrang geven op een sociale huurwoning. Dit is een van de maatregelen waarmee Almere de verdeling van huurwoningen wil verbeteren.

Ondanks dat de Almeerse Huisvestingsverordening pas een half jaar oud is, komt de gemeente al met aanvullingen op de voorrangsregels voor bijvoorbeeld urgentie of aantoonbare binding met Almere. Het gaat om de volgende vier uitgangspunten: actieve woningzoekenden krijgen voorrang op het beschikbare woningaanbod; jaarlijks kunnen 40 startende, parttime en in opleiding, leerkrachten een sociale huurwoning met voorrang krijgen; verhuizingen worden gestimuleerd doordat woningzoekenden 50% van hun inschrijfduur mogen meenemen wanneer ze op zoek gaan naar een beter passende woning en om de positie van woningzoekenden te beschermen voert  Almere een vergunningplicht in voor middenhuurwoningen en betaalbare nieuwbouwkoopwoningen.

Inspraak en reacties

Voordat de gemeenteraad de extra maatregelen vaststelt, liggen de plannen digitaal en fysiek ter inzage. Almeerders kunnen reageren kan tot en met dinsdag 10 maart 2026. [DB]

De Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) zet een stip op de horizon met het koersdocument ‘Strategische Koers 2026-2029’. Het koersdocument benoemt acht speerpunten, positioneert de organisatie in het netwerk van volkshuisvesting en toont aan welke (financiële) risico’s zij zien voor de toekomst van de organisatie. Concrete stappen waar de Federatie in 2026 onder andere mee aan de slag gaan zijn het meer publiceren van (data) onderzoeken en het breder delen van inspirerende voorbeelden van Amsterdamse en regionale corporaties. 

Het Koersdocument is de eerste strategische koers sinds de oprichting van AFWC in 1917. De aanleiding van het document is dat het thema wonen of volkshuisvesting een steeds prominentere rol krijgt in de samenleving: de hoge woningbouwaantallen, de verduurzaming en het versterken van buurten staan hoog op de agenda. Het koersdocument brengt daarmee focus in de werkzaamheden van de Federatie als koepel en belangenvertegenwoordiger van de Amsterdamse woningcorporaties. Ook besteedt het document aandacht aan hoe AFWC binnen Platform Woningcorporaties Noordvleugel Randstad (PWNR) en het Platform Woningcorporaties Metropoolregio Amsterdam (PCMRA) samenwerkt.

Brede consultatie

Het Koersdocument is tot stand gekomen op grond van interviews met stakeholders en leden en op eerder vastgestelde kernwaarden (verbindend, deskundig en transparant). Op basis van de interviews en de kernwaarden is een SWOT-analyse gedaan. De resultaten van de interviews brengen geen hele grote veranderingen voor de Federatie. Elroy Noordermeer (Senior adviseur Regionale samenwerking) zegt hierover:  “Onze leden en samenwerkingspartners zijn blij met wat wij doen: samenwerking tot stand brengen tussen corporaties, veel data en onderzoek doen over de volkshuisvesting. Daarom zijn er geen grote en belangrijke veranderingen. Het is goed dat we onze koers nu op papier hebben staan, zodat elke samenwerkingspartner weet wat hij kan verwachten van onze inzet.” 

“Onze leden en samenwerkingspartners zijn blij met wat wij doen. ... Daarom zijn er geen grote en belangrijke veranderingen. ” 

1. Versterken rol als strategisch adviseur voor Amsterdamse woningcorporaties, PWNR, PCMRA en stedelijke en regionale partners.
   In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld “We stellen een aanpak jongerendakloosheid op en implementeren een huisvestingsplan in samenwerking met corporaties en partners. Dit doen wij in eerste instantie voor de jongerendakloosheid in Amsterdam. De kennis en informatie over o.a. dit onderwerp delen we breder in de MRA.” aldus Noordermeer.
2. Vergroten zichtbaarheid en invloed door onder andere een stevigere lobby richting gemeenteraden, provincie en Rijk op te zetten.
3. Versterken van de verbinding tussen Amsterdam en de regio door kennisdeling en gezamenlijk agenderen van opgaven richting provincie en Rijk. Ook het opzoeken van samenwerking met zorgpartijen hoort hierbij.
4. Kennispositie verbeteren door het beter benutten van data en onderzoek als strategisch kompas.
5. Versterken van de positie van huurders en woningzoekenden via de leden. Noordermeer licht dit toe met een voorbeeld: “Om voor de woningzoekenden de slaagkans voor het vinden van een woning te verbeteren sturen we bij nieuwbouw op minimaal 30% sociale huur in alle MRA-gemeenten. We monitoren actief de voortgang van de woningbouw en zoeken naar kansen en mogelijkheden om het aantal nieuwe sociale huurwoningen te laten groeien. Hiervoor voeren we actief lobby richting de overheid en werken we samen met corporaties, gemeenten en de provincies Noord-Holland en Flevoland.”
6. AFWC blijft een netwerkorganisatie door te bouwen aan een sterker netwerk en cultuur van samenwerking met alle leden en partners.
7. Duidelijkere prioriteiten maken: focus op strategisch advies, kennisdeling en belangenbehartiging.
8. Investeren in professionele en duurzame interne organisatie ontwikkeling en bedrijfsvoering. Zo wijdt AFWC een hoofdstuk aan maatschappelijk verantwoord ondernemen met meerdere duurzaamheidsambities en keuzes voor transparante bedrijfsvoering.

Geen prestatieafspraken in sommige gemeenten

Zijn er dan echt geen grote veranderingen die uit het Koersdocument blijken? De taakprioritering die het koersdocument met zich mee brengt leidt er onder andere toe dat AFWC zich minder bezig gaat houden met het maken van prestatieafspraken: “We gaan vanaf 2027 stoppen met het maken van prestatieafspraken in een aantal gemeenten namens gemeente, huurderskoepels en corporaties. Dat is niet onze kerntaak en kunnen marktpartijen ook prima doen,” vertelt Noordermeer. Andere afwijkingen van de huidige activiteiten worden onderzocht tijdens de implementatie van de koers de komende jaren. 

[DB]

Pim van Vliet heeft de overstap gemaakt van gemeentesecretaris van Leiden naar interim-secretaris-directeur van de Metropoolregio Amsterdam. Per 1 februari 2026 neemt ze het stokje voorlopig over van Emiel Reiding. De nieuwe MRA-directeur met een permanente aanstelling start naar verwachting in september dit jaar.

Ruime ervaring

Van Vliet (1976) deed in haar rol in gemeente Leiden en Holland Rijnland ruime leidinggevende ervaring op met het werken met regionale partners op vergelijkbare thema’s als in de MRA. Ook met het samenbrengen van verschillende belangen en het schakelen met bestuurders en ambtenaren is ze niet onbekend. Daarnaast is ze lange tijd actief geweest in de commissie Asiel en Migratie van de VNG, en was ze voorzitter van de Vereniging voor Gemeentesecretarissen.

Gemeenteraadsverkiezingen

Ze start in een spannende periode met bestuurlijke veranderingen nu het kabinet Jetten-I van start gaat en op lokaal niveau de gemeenteraadsverkiezingen eraan komen. Met de interimaanstelling kan de MRA stappen blijven maken in deze belangrijke periode waarin de ambities van de MRA Agenda en NOVEX MRA concreet vorm moeten krijgen. Van Vliet: “Ik kijk ernaar uit om te ervaren hoe de MRA-deelnemers hun ambities samen concreet vormgeven voor Noord-Holland, Flevoland en Nederland. Ik zet mijn kennis, ervaring en netwerk graag in om daar, samen met de MRA-directie, aan bij te dragen.” [DB]

Wat hebben Volt, Partij voor de Dieren, BIJ1 en De Vonk progressieve Amsterdammers bij de komende gemeenteraadsverkiezingen op gebied van wonen te bieden? Volt pleit voor een publiek woonbedrijf, net als BIJ1 en De Vonk. BIJ1 wil bovendien dat alle sociale huurwoningen sociaal blijven en De Vonk kiest voor onteigening van woningen van vastgoedspeculanten. De Partij voor de Dieren is verklaard tegenstander van het volbouwen van de stad. 

Volt

Een woning voor iedereen, betekent voor Volt inbreiden. Volt wil volop inzetten op splitsen, optoppen, aanplakken en uitplinten. Om sneller extra woningen te bouwen binnen de bestaande stad, zal de gemeente meedoen aan experimenten en subsidies. Helder gemeentelijk beleid kan ertoe bijdragen dat bestaand vastgoed vaker een transformatie ondergaat. Of dat er vaker boven winkels kan worden gewoond, aldus Volt. Ook moet de woonruimte die er al is zo efficiënt mogelijk worden benut. Dat kan door splitsen makkelijker te maken en hospitaverhuur te versoepelen. 
Volt is soepel als het gaat om het percentage betaalbare nieuwbouw. Vanwege gestegen bouwkosten is dertig procent sociale huur en veertig procent in het middensegment het maximaal haalbare.  Wel moeten extra betaalbare woningen voor studenten worden toegevoegd, bijvoorbeeld door de bouw van drijvende woningen bij de Oostbrug op ’t IJ. En coöperatief wonen moet uitgroeien tot een derde pijler op de woningmarkt, naast sociale huur en koopwoningen. 

De woningnood is volgens Volt niet alleen een kwestie van te weinig huizen. Het is zaak een doorstroomoffensief te beginnen: meer ouderenwoningen, échte stimulansen voor woningruil en doorstroomvoorrang. Niet op de laatste plaats moet de gemeente weer de regie pakken op volkshuisvesting. Dat kan volgens Volt door de oprichting van een publiek Amsterdams woonbedrijf zonder winstoogmerk. Maatschappelijke Woonorganisatie Amsterdam kan de stad helpen waar projectontwikkelaars en woningcorporaties dit niet lukt. De gemeente gaat, als het aan Volt ligt, ook vaker optreden als medefinancier van bouwprojecten. En Volt wil woningcorporaties te hulp snellen met lagere gemeentelijke belastingen. Tegenover lagere gemeentelijke lasten staat dan wel de verplichting extra te investeren in renovatie en verduurzaming van sociale huurwoningen. Ook moet Amsterdam in 2030 schimmelvrij zijn.    

BIJ1

Wonen moet weer in publieke handen komen, meent BIJ1 onder aanvoering van Tofik Dibi. Hij pikt niet dat de markt bepaalt wie wel en wie niet een thuis verdient. Met een gemeentelijk woonbedrijf versterkt Amsterdam de publieke regie. Dat bedrijf bouwt zonder winstoogmerk precies die woningen die de stad nog heeft: sociale huur, middeldure huur, gezinswoningen, studentenhuisvesting en betaalbare woonruimte voor vitale beroepen. Woningen van malafide huurbazen en speculanten worden onteigend en in dit woonbedrijf ondergebracht. Ook koopt het gemeentelijk woonbedrijf woningen op in kwetsbare buurten. 

Daarnaast wordt nieuwbouw afgestemd op de vraag van bestaande bewoners. In jonge stadsdelen zoals Zuidoost moet dat leiden tot de bouw van meer gezinswoningen en grotere woningen. In wijken waar sprake is van stadsvernieuwing waakt BIJ1 voor verdringing; bij sloop/nieuwbouw mag nooit sprake zijn van netto verlies van sociale huur. Om de buurtbinding te versterken krijgen wijkbewoners voorrang op een nieuwe woning. En van de bouw van micro-studio’s, alleen luxe woningen of prestigeprojecten zal al helemaal geen sprake meer zijn.
Tegelijkertijd pleit Bij1 voor een einde aan de verkoop en liberalisatie van sociale huurwoningen door corporaties. Sociale huurwoningen blijven voor altijd sociaal. Ook kiest Bij1 nadrukkelijk voor betere bescherming van huurders tegen uitbuiting, wanbeheer en achterstallig onderhoud. Doorn in het oog is toenemende dakloosheid. In Amsterdam hebben bijna 12.000 mensen geen vaste woon- of verblijfplaats, terwijl er bijna 22.000 woningen leeg staan. Voor kwetsbare mensen moeten voor 2030 voorzieningen uitgebreid en nieuwe woonvormen ontwikkeld. Ook wordt veel waarde toegekend aan Housing First. Verder vraagt Bij1 om veel meer aandacht voor ouderen. In elk stadsdeel moeten seniorenwoningen, clusterwoningen en woonzorg-complexen bijgebouwd, inclusief tweehonderd nieuwe  rolstoelwoningen.

Ook zet Bij1 op bestrijding van energiearmoede. Voor 2030 moet alle sociale huur minimaal energielabel C hebben. Particuliere en corporatiehuurders krijgen steun van een gemeentelijke isolatiebrigade. En de gemeente compenseert voor eigen rekening huurders in slecht geïsoleerde woningen.

De Vonk

De Vonk, een afsplitsing van Bij1, heeft een duidelijke boodschap: ‘we beëindigen de tirannie van het grote geld over onze levens.’ Te beginnen bij vastgoedspeculanten en huisjesmelkers. Het woningbezit van Prins Bernhard jr. bijvoorbeeld wordt onteigend, zonder dat sprake is van een vergoeding. Onteigening past bij het primaire doel; Amsterdammers voorzien van duurzame, leefbare en sociale woningen. 

De woningvoorraad moet, aldus het verkiezingsprogramma, in handen komen van bewoners, de overheid en non-profits, zoals corporaties en coöperaties. De Vonk wil 300 miljoen euro investeren in de oprichting van een gemeentelijk woonbedrijf om massaal betaalbare huurwoningen te bouwen en te renoveren. Dat woonbedrijf kan worden betaald uit een verhoging van de OZB. Al deze woningen hebben blijvende huurbescherming. Minimaal de helft van de gebouwde of gerenoveerde woningen zal een sociale huurwoning zijn. En dat woonbedrijf zal worden bestuurd in samenspraak tussen de bewoners, arbeiders en het verkozen stadsbestuur. Aan de rest van woningsector stelt de partij van lijsttrekker Chris de Ploeg strenge eisen: de verkoop van sociale huurwoningen door woningbouwcorporaties wordt gestopt en van de commerciële sector mag geëist dat middenhuur permanent is. 

Partij voor de Dieren

De Partij voor de Dieren wil met lijsttrekker Anke Bakker onverminderd ‘het donkergroene anker’ van de gemeenteraad van Amsterdam zijn. Met minder hotels en toeristen en meer (duurzame) woningen. Haar partij is pertinent tegen het volbouwen van de stad, dat zou Amsterdam onleefbaar maken. Extra woningbouw is mogelijk door de vee-industrie te laten krimpen.  Op die plekken bouwt de Partij voor de Dieren woningen die betaalbaar zijn voor iedereen: starters, senioren, alleenwonenden of mensen in alternatieve woonvormen. Minimaal veertig procent van de huurwoningen moet sociale huur zijn. En die nieuwe woningen zijn klimaatneutraal, circulair, biobased en natuurinclusief. Ook verlangt de Partij voor de Dieren in die nieuwe wijken voldoende voorzieningen. 

Van woningcorporaties wordt het een en ander verwacht. Alle sociale huurwoningen worden goed geïsoleerd en verduurzaamd. Energieneutraal is voortaan de norm. De gemeente maakt harde afspraken over het schimmelvrij maken van de sociale woningvoorraad. Ook wil de partij een einde aan de verkoop van sociale huurwoningen. En mag er geen sprake meer zijn van corporatieverhuur in de vrije sector.

De gemeente Amsterdam, woningcorporaties en huurdersvertegenwoordigers hebben nieuwe afspraken gemaakt over vernieuwing en verbeteringsprojecten bij socialehuurwoningen en de participatie van huurders bij die processen, de zogenaamde Kaderafspraken. Deze afspraken gelden vanaf 1 maart 2026 voor de komende vijf jaar en bieden meer duidelijkheid en zeggenschap voor bewoners. De afspraken zijn een Amsterdamse aanvulling op het Huurrecht en de Overlegwet tussen huurder en verhuurder. De nieuwe afspraken bevatten onder andere een terugkeergarantie onder voorwaarden bij sloop of renovatie en een betere participatie bij verduurzaming.

In Amsterdam maken corporaties, huurders en gemeente elke vijf jaar afspraken over de werkwijze bij vernieuwing en verbetering van sociale huurwoningen en de participatie van bewoners.

Terugkeergarantie en participatie

Met de verbeteringen wordt stedelijke vernieuwing en verduurzaming transparanter en bewonersvriendelijker. Jaarlijks kijken corporaties, huurdersorganisaties en de gemeente of de afspraken ook goed werken.

De twee kernelementen uit de nieuwe Kaderafspraken 2026-2030 zijn:
• Terugkeergarantie bij sloop of renovatie: Bewoners kunnen, indien passend bij onder meer het huidige inkomen en de huidige huishoudenssamenstelling, terugkeren naar hun buurt, in bestaande of nieuwe woningen.
• Betere participatie bij verduurzaming: Voor duurzaamheidsprojecten is een extra participatieproces afgesproken, zodat bewoners beter betrokken worden.

Er gelden een aantal uitzonderingsregelingen. Zo zijn de Kaderafspraken niet van toepassing bij onderhoudswerkzaamheden, individuele verbeterverzoeken en wooncomplexen met een tijdelijke bestemming.

Anne-Jo Visser, directeur-bestuurder van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties: “De kaderafspraken bieden een stevig raamwerk hoe wij onze bewoners betrekken bij verbetering envernieuwing. Het is goed dat op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren de Kaderafspraken zijn aangepast en verbeterd.”

Verbeterde positie bewoners

Peter Weppner, bestuursvoorzitter van de Federatie Amsterdamse Huurderskoepels (FAH): “De FAH is blij met de vernieuwde kaderafspraken, omdat zij de positie van huurders versterken en zorgen voor duidelijke, eerlijke spelregels bij vernieuwingsprojecten en verbeteringsprojecten. De afspraken bieden meer zekerheid, betere participatie en heldere regelingen op momenten die grote impact hebben op het dagelijks leven van huur ders. Daarmee voelen bewoners zichserieuzer genomen en beter beschermd in ingrijpende trajecten.”

Wethouder Zita Pels (Volkshuisvesting) zegt over de nieuwe Kaderafspraken: “Elke Amsterdammer verdient een goed, duurzaam en betaalbaar huis. Ik ben blij met het resultaat van de nieuwe Kaderafspraken, hiermee kunnen we weer vijf jaar samenwerken aan fijne woningen voor Amsterdammers.” (DB)

Terwijl landelijk de woningtoename voor het derde jaar op rij daalt, neemt Amsterdam een record aantal woningen in aanbouw en levert er ook ruim 7.000 op. In Amsterdam werden volgens CBS-cijfers maar liefst 8.069 woningen in aanbouw genomen en 7.328 nieuwbouwwoningen opgeleverd. Netto nam het aantal woningen in de hoofdstad zelfs met 7.680 toe.

Record aantal woningen in aanbouw (of toch niet?)

De Amsterdamse woningproductie piekte vorig jaar verrassend na een aantal tegenvallende jaren. 2025 was een topjaar met ruim 8.000 woningen in aanbouw genomen. De bouwproductie was in de jaren ervoor juist was blijven steken rond de 4.000 eerste palen. Het gaat hierbij om CBS-statistieken. Amsterdam hanteert andere telmethoden en de woordvoerder van wethouder Steven van Weyenberg (D66) waarschuwt dat de gemeentelijke tellers flink lager uitkomen. Die Amsterdamse startbouwcijfers worden pas na half februari bekend gemaakt. In de eerste half jaar van 2025 startte de bouw van 3.525 woningen, aldus opgave van de gemeente. Het huidige college mikte bij de start op 7.500 nieuwe woningen per jaar. De jaarlijkse cijfers kunnen overigens flink variëren door het wel of niet starten van grote bouwprojecten in dat jaar. 

Ook veel woningen opgeleverd 

Minder onduidelijkheid kan er bestaan over het aantal opgeleverde woningen. Dat is het exclusieve domein van CBS/Kadaster. Heel veel woningzoekenden konden vorig jaar in Amsterdam een nieuwe woning betrekken. Er werden 7.328 nieuwbouwwoningen opgeleverd en 1.151 andere woningen toegevoegd aan de voorraad. Minus sloop en andere onttrekkingen kwamen er netto 7.680 extra woningen bij. 

In rest van Nederland stagneert de woningbouw

De Amsterdamse topproductie wijkt af van de landelijke trend. Die is namelijk niet positief. De ambitie van de laatste twee kabinetten om jaarlijks 100.000 woningen toe te voegen blijft een bewegend doel. Voor het derde jaar op rij daalde de woningproductie. In 2025 werden bijna 80 duizend woningen aan de voorraad toegevoegd door nieuwbouw en andere vormen van woningbouw. Ook is er voor bijna 86 duizend nieuwbouwwoningen een vergunning afgegeven. In 2024 was dit nog bijna 94 duizend. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe cijfers.