Schiphol gaat de afhandeling van bagage en vliegtuigen anders inrichten. Hierdoor zorgt de luchthaven dat de samenwerking, arbeidsomstandigheden en dienstverlening aan luchtvaartmaatschappijen en reizigers verbeteren. Dat betekent ook dat het aantal partijen van zes naar drie gaat. In de voorlopige gunning van de nieuwe contracten heeft Schiphol gekozen voor dnata, KLM en Viggo.
De drie partijen scoorden het hoogst op vijf vooraf vastgestelde kwalitatieve criteria, waaronder dienstverlening, werkgeverschap en samenwerking. Partijen worden verplicht vaker materieel te delen en verder te investeren in duurzaamheid.
Met de keuze voor de drie afhandelaren komt een einde aan de huidige open markt. De drie grondafhandelaren krijgen een concessie voor zeven jaar om op Schiphol de bagage- en vliegtuigafhandeling te doen en sluiten zelf contracten met luchtvaartmaatschappijen.
Overgangsperiode voor medewerkers
De overgangsperiode van een aanbesteding is spannend en intensief voor medewerkers die een nieuwe werkgever krijgen. Daar hebben de luchthaven, de vakbond en grondafhandelaren veel aandacht voor. Met deze aanbesteding gaat er geen werk verloren op Schiphol. Het doel is om medewerkers van werk naar werk te begeleiden, met behoud van arbeidsvoorwaarden. Om dat mogelijk te maken, zijn er goede afspraken gemaakt tussen de werkgeversvereniging van afhandelaren (WPBL) en vakbond FNV.
Definitieve gunning
Deze aanbesteding volgt op een besluit van de Minister van Infrastructuur & Waterstaat om de grondafhandelingsmarkt op Schiphol te reguleren. De definitieve gunning wordt verwacht in het derde kwartaal van 2026. Daarna volgt een overgangsperiode. Schiphol verwacht dat luchtvaartmaatschappijen eind 2026 contracten hebben afgesloten met grondafhandelaren, zodat begin 2027 medewerkers de benodigde duidelijkheid krijgen. De nieuwe samenwerkingen starten het tweede kwartaal van 2027.
In de media wordt de laatste weken veel geschreven over de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS). Wat is er aan de hand? De MRS is sinds 2023 de opvolger van de Omgevingsraad Schiphol (ORS). Maar waarom was die verandering eigenlijk nodig? En waarom heeft de MRS momenteel geen leden die werkzaam zijn in de luchtvaartbranche? We leggen het hier uit.
De Omgevingsraad Schiphol liep vast
De ORS was een overlegtafel waar verschillende partijen samen kwamen, zoals bewoners, de luchtvaartsector en overheden (gemeenten in de Schipholregio en omgevingsdiensten). Dit werd ook wel de ‘Alderstafel’ genoemd. Het idee was dat zij samen afspraken zouden maken over Schiphol en de leefomgeving. In de praktijk werkte dat steeds minder goed.
Belangrijke problemen waren:
Het overleg werd te ingewikkeld De onderwerpen rondom Schiphol zijn complex en technisch. Daardoor werd het moeilijk om tot duidelijke besluiten te komen.
Partijen stonden tegenover elkaar De verschillende deelnemers hadden vaak tegengestelde belangen. Hierdoor ontstonden spanningen.
Er was geen gezamenlijk doel meer In plaats van samen ergens naartoe te werken, kreeg ieder zijn eigen standpunt.
Compromissen lukten niet meer Waar het vroeger nog mogelijk was om samen tot afspraken te komen, gebeurde dat steeds minder. Partijen wilden of konden compromissen niet meer steunen.
Kort gezegd: het bekende “poldermodel van de Alderstafel” — samen overleg voeren en zoeken naar overeenstemming in het Schipholbeleid— werkte niet meer in deze vorm.
Ingrijpen was nodig en de oplossing: een andere manier van samenwerken
In het advies van Pieter van Geel, voormalig staatssecretaris van Milieu en CDA-politicus die in 2019 als voorzitter van de Omgevingsraad Schiphol de opdracht kreeg het vastgelopen overleg rond Schiphol te evalueren. (“Schiphol Vernieuwd Verbinden” ) wordt duidelijk gezegd: als er niets zou veranderen, zouden de verhoudingen verder verslechteren. Daarom was volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een nieuwe aanpak nodig. Bureau Berenschot leverde de inhoudelijke analyses waarop Van Geel zijn aanbevelingen mede kon baseren.
In plaats van te blijven zoeken naar één gezamenlijk standpunt, is door het ministerie met de MRS gekozen voor een andere aanpak. Van Geel adviseerde om drie onafhankelijke pilaren uit de ORS te ontwikkelen. De MRS en twee andere pilaren: De overheden gingen samen in de Bestuurlijke Regiegroep Schiphol (BRS) en daarnaast het sectoroverleg van de luchtvaartbranche. Via het ministerie van Financiën is de Staat bovendien grootaandeelhouder van Royal Schiphol Group (circa 70% van de aandelen) en bezit zij daarnaast een belang in Air France-KLM en KLM.
De rol van de MRS
De Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS) brengt de belangen van omwonenden rond Schiphol onder de aandacht bij de overheid en adviseert over onderwerpen die van invloed zijn op de leefomgeving, zoals geluid, gezondheid, veiligheid en leefbaarheid. De MRS zet zich in voor verbetering van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners in de regio rond Schiphol.
Met deze opzet worden de verschillende belangen afzonderlijk en transparant ingebracht. Het is vervolgens aan het ministerie om de inzichten, adviezen en belangen vanuit deze drie hoeken mee te wegen en daarover beleidskeuzes te maken. Hierdoor ontstaat een duidelijk onderscheid tussen belangenbehartiging, bestuurlijke inbreng en sectorbelangen, terwijl de Minister van I en W verantwoordelijk blijft voor de uiteindelijke afweging.
Van overlegtafel naar platform voor perspectieven
Waar de ORS probeerde om samen besluiten te nemen, verzamelt de MRS vooral inzichten, ervaringen en standpunten uit de samenleving. Die worden gebundeld en aangeboden aan de minister. De minister is vervolgens verplicht om daar serieus op te reageren.
MRS wil een gezonde leefomgeving voor alle omwonenden van Schiphol, ongeacht waar ze werken
De MRS streeft naar een gezonde leefomgeving voor alle omwonenden van de luchthaven, dus ook medewerkers van Schiphol of elk ander bedrijf. Werknemers uit de luchtvaartsector kunnen tevens deelnemen aan de MRS via aangesloten bewonersorganisaties. Zij kunnen stemmen bij verkiezingen voor bewonersvertegenwoordigers. Zij konden zich tot dusver niet afzonderlijk verkiesbaar stellen als clustervertegenwoordiger. Er is een motie ingediend in de Tweede Kamer waarbij wordt gesteld dat dit wel moet kunnen. De MRS wacht met deze ontwikkeling op het besluit van de Minister van I en W daarover. De MRS vindt dat werknemersbelangen en bewonersbelangen onderscheiden moeten blijven.
Tussenevaluatie MRS door bureau Berenschot
Uit de onafhankelijke evaluatie van bureau Berenschot blijkt dat de MRS in de eerste twee jaar van haar bestaan een stevige basis heeft gelegd als vertegenwoordiger van omwonenden in het besluitvormingsproces rond Schiphol.
Dankzij een strakke programmatische aanpak is de MRS erin geslaagd om omwonenden te betrekken en actief een stem te geven. Bovendien is het gelukt om tijdig kwalitatief hoogwaardige adviezen uit te brengen. De evaluatie bevestigt dat de MRS voldoet aan de verwachtingen ten aanzien van het aantal adviezen en dat deze ook extern worden erkend om hun kwaliteit. Daarnaast onderhoudt de MRS contact met partijen zoals Schiphol, LVNL, ILT, gemeenten en de Bestuurlijke Regiegroep Schiphol.
Tegelijkertijd biedt het rapport waardevolle aanknopingspunten voor verdere ontwikkeling. Zo wordt geconstateerd dat de daadwerkelijke doorwerking van adviezen in beleidsmaatregelen sterk afhankelijk is van besluitvorming binnen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Om de effectiviteit verder te vergroten, zijn aanbevelingen gedaan om de samenwerking en afstemming tussen het ministerie en de MRS verder te versterken, onder meer op het gebied van planning, frequentie en formulering van adviesaanvragen. De MRS heeft aangegeven deze aanbevelingen actief op te pakken en ziet de evaluatie als een positieve stimulans voor de verdere ontwikkeling van de Raad.
Wat doet de Maatschappelijke Raad Schiphol?
De Maatschappelijke Raad Schiphol is een wettelijk erkende adviesraad vanuit de omwonenden van de luchthaven Schiphol. Deze Raad geeft adviezen aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat, over besluiten rondom Schiphol, die de leefomgeving beïnvloeden.
De MRS wil bijdragen aan verbetering van de leefkwaliteit in de regio rondom Schiphol en geeft omwonenden en maatschappelijke organisaties een stem in het besluitvormingsproces over het luchtvaartbeleid.
Toen de NRC eind april en begin mei 2024 een reeks vernietigende onthullingen publiceerde over hoe het kabinet de stikstofregels exclusief voor Schiphol zou hebben versoepeld, brak er op het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) een crisissfeer uit.
Log in
